Luận văn thạc sĩ một số giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnh tây ninh luận văn thạc sĩ

Tài liệu chuyên sâu Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại ngân hàng chính sách xã hội Tây, phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền

• Tác giả: Lê Nguyễn Anh Huy
• Người hướng dẫn: PGS. Bùi Kim Yến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp.HCM
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Chất Lượng Tín Dụng Hộ Nghèo Tại Ngân Hàng Chính Sách Xã Hội Tây Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN TÍN DỤNG CHO NGƯỜI NGHÈO
• 1.1. Khái niệm về người nghèo
• 1.2. Tài chính vi mô cho người nghèo
• 1.3. Sự cần thiết phải hỗ trợ vốn cho người nghèo
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH
• 2.1. Ngân hàng Chính sách xã hội, một định chế tài chính đặc thù
• 2.1.1. Sự ra đời, chức năng, đối tượng phục vụ và mô hình quản lý của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 2.1.2. Tóm lược quy trình thành lập Tổ tiết kiệm và vay vốn
• 2.2. Mạng lưới tổ chức hoạt động của Chi nhánh
• 2.3. Kết quả cho vay hộ nghèo của Chi nhánh
• 2.3.1. Dư nợ hộ nghèo qua các năm
• 2.3.2. Phân tích chất lượng tín dụng
• 2.4. Công tác ủy thác cho vay từng phần qua các tổ chức chính trị - xã hội
• 2.5. Hoạt động của các Tổ tiết kiệm và vay vốn
• 2.6. Công tác giao dịch lưu động tại xã
• 2.7. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG TÍN DỤNG HỘ NGHÈO TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI TỈNH TÂY NINH
• 3.1. Giải pháp và kiến nghị về phía Nhà nước
• 3.2. Giải pháp cho hoạt động tín dụng hộ nghèo của Ngân hàng Chính sách xã hội
• 3.3. Giải pháp để củng cố và nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục 1: Giấy đề nghị vay vốn kiêm phương án sử dụng vốn vay
• Phụ lục 2: Biên bản họp Tổ tiết kiệm và vay vốn
• Phụ lục 3: Hợp đồng ủy nhiệm Tổ tiết kiệm và vay vốn
• Phụ lục 4: Hợp đồng ủy thác cho vay hộ nghèo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tín dụng hộ nghèo

Tín dụng hộ nghèo là một phần quan trọng trong chính sách hỗ trợ người nghèo tại Việt Nam. Tín dụng hộ nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn tạo cơ hội cho người nghèo tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) đóng vai trò chủ chốt trong việc cung cấp tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo. Chính sách này nhằm mục đích giảm nghèo bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng hộ nghèo vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, như tỷ lệ nợ xấu cao và khả năng hoàn trả nợ của người vay. Theo thống kê, nhiều hộ nghèo vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay do thiếu tài sản thế chấp và kinh nghiệm quản lý tài chính.

1.1. Khái niệm và vai trò của tín dụng hộ nghèo

Tín dụng hộ nghèo được định nghĩa là các khoản vay ưu đãi dành cho các hộ gia đình có thu nhập thấp, nhằm giúp họ cải thiện điều kiện sống và phát triển sản xuất. Chất lượng tín dụng là yếu tố quyết định đến hiệu quả của chương trình này. Việc nâng cao chất lượng tín dụng không chỉ giúp người nghèo có khả năng tiếp cận vốn mà còn đảm bảo khả năng hoàn trả nợ, từ đó giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng. NHCSXH đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ, nhưng vẫn cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình hiện tại.

II. Thực trạng tín dụng hộ nghèo tại Tây Ninh

Tại tỉnh Tây Ninh, NHCSXH đã thực hiện nhiều chương trình cho vay hộ nghèo. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy tín dụng hộ nghèo vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều hộ nghèo không đủ điều kiện vay vốn do thiếu thông tin và hiểu biết về quy trình vay. Hơn nữa, một số hộ vay không sử dụng vốn đúng mục đích, dẫn đến tình trạng nợ xấu gia tăng. Theo báo cáo, tỷ lệ nợ quá hạn trong cho vay hộ nghèo tại Tây Ninh vẫn ở mức cao, cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình thẩm định và giám sát khoản vay. Việc này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo rằng người nghèo có thể sử dụng vốn vay một cách hiệu quả.

2.1. Những khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng

Người nghèo tại Tây Ninh gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ưu đãi. Một trong những nguyên nhân chính là thiếu thông tin về các chương trình vay vốn. Nhiều hộ gia đình không biết đến các chính sách hỗ trợ của NHCSXH, dẫn đến việc không thể tiếp cận nguồn vốn cần thiết. Bên cạnh đó, quy trình vay vốn còn phức tạp, yêu cầu nhiều giấy tờ và thủ tục, khiến người nghèo cảm thấy khó khăn và nản lòng. Đặc biệt, việc thiếu tài sản thế chấp cũng là một rào cản lớn, khiến nhiều hộ không thể vay vốn dù có nhu cầu thực sự.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo

Để nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía Nhà nước và NHCSXH. Trước hết, cần cải thiện quy trình thẩm định và giám sát khoản vay, đảm bảo rằng vốn vay được sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả. Thứ hai, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giúp người nghèo hiểu rõ hơn về các chương trình vay vốn và cách thức tiếp cận. Cuối cùng, việc đào tạo kỹ năng quản lý tài chính cho người nghèo cũng rất quan trọng, giúp họ có khả năng sử dụng vốn vay một cách hiệu quả và bền vững.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ từ Nhà nước

Nhà nước cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để nâng cao tín dụng hộ nghèo. Cần thiết lập các chương trình đào tạo và tư vấn cho người nghèo về quản lý tài chính và sử dụng vốn vay. Đồng thời, cần cải thiện hệ thống thông tin và cơ sở hạ tầng để giảm chi phí giao dịch cho cả ngân hàng và người vay. Việc này không chỉ giúp người nghèo tiếp cận dễ dàng hơn với tín dụng ưu đãi mà còn tạo điều kiện cho ngân hàng thực hiện các hoạt động cho vay một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vấn đề xoá đói giảm nghèo luôn được đặt lên hàng đầu nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững và công bằng xã hội. Tính đến đầu năm 2006, theo tiêu chuẩn của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội, cả nước có khoảng 4,2 triệu hộ nghèo, chiếm 26% tổng số hộ dân, trong khi theo Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ này lên đến 32%, phần lớn tập trung ở khu vực nông thôn. Tình trạng nghèo đói kéo dài do nhiều nguyên nhân như thiếu vốn sản xuất, kiến thức kinh doanh hạn chế, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và cơ sở hạ tầng yếu kém.

Chính phủ Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ, trong đó tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo được xem là công cụ hiệu quả nhất để giúp người nghèo tiếp cận nguồn vốn, phát triển sản xuất và nâng cao đời sống. Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) được thành lập năm 2002 nhằm tập trung nguồn vốn tín dụng ưu đãi, phục vụ các đối tượng chính sách, đặc biệt là hộ nghèo.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh, một tỉnh biên giới có tỷ lệ hộ nghèo khoảng 12,34% trong tổng số hơn 228.000 hộ dân. Nghiên cứu phân tích các chỉ số tín dụng, chất lượng tín dụng, cơ chế uỷ thác cho vay và hoạt động của các tổ tiết kiệm và vay vốn trong giai đoạn 2004-2010. Mục tiêu nhằm đề xuất các giải pháp thiết thực, góp phần nâng cao hiệu quả tín dụng ưu đãi, giảm thiểu nợ quá hạn và thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết tài chính vi mô: Tập trung vào việc cung cấp dịch vụ tài chính cho người thu nhập thấp, đặc biệt là tín dụng vi mô không yêu cầu thế chấp tài sản, sử dụng tín chấp qua nhóm và các tổ chức trung gian xã hội nhằm giảm rủi ro tín dụng.
• Mô hình tín dụng ưu đãi chính sách: Phân tích cơ chế hoạt động của NHCSXH với nguồn vốn từ ngân sách nhà nước, vốn ODA và các nguồn tài trợ khác, hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, phục vụ các đối tượng chính sách như hộ nghèo, học sinh sinh viên khó khăn, người lao động.
• Khái niệm về hiệu quả tín dụng đối với hộ nghèo: Đánh giá hiệu quả dựa trên các chỉ tiêu như tỷ lệ hộ nghèo được vay vốn, số tiền vay bình quân, tỷ lệ nợ quá hạn, số hộ thoát nghèo sau vay vốn, đồng thời xét đến tác động kinh tế - xã hội của tín dụng.

Các khái niệm chính bao gồm: hộ nghèo theo tiêu chuẩn quốc gia, tín dụng ưu đãi, tổ tiết kiệm và vay vốn, uỷ thác cho vay từng phần qua tổ chức chính trị - xã hội, nợ quá hạn và xử lý rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp với phương pháp thống kê, phân tích so sánh và tổng hợp số liệu thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh NHCSXH tỉnh Tây Ninh giai đoạn 2004-2010, báo cáo hoạt động uỷ thác cho vay, phân loại tổ tiết kiệm và vay vốn, nợ quá hạn và các văn bản pháp luật liên quan như Nghị định 78/2002/NĐ-CP, Quyết định 131/2002/QĐ-TTg.
• Phương pháp phân tích: Phân tích số liệu dươn nợ, tỷ lệ nợ quá hạn, so sánh tăng trưởng tín dụng qua các năm, đánh giá chất lượng tín dụng dựa trên phân loại tổ chức nhận uỷ thác và tổ tiết kiệm, phân tích nguyên nhân nợ quá hạn theo nhóm nguyên nhân khách quan và chủ quan.
• Timeline nghiên cứu: Tập trung vào giai đoạn từ năm 2004 (thời điểm nhận bàn giao tín dụng hộ nghèo) đến giữa năm 2010, nhằm đánh giá quá trình phát triển và những hạn chế tồn tại trong hoạt động tín dụng ưu đãi tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ tín dụng hộ nghèo: Từ thời điểm nhận bàn giao năm 2004 với dư nợ 64.560 triệu đồng, đến 30/6/2010, dư nợ tăng lên 313.846 triệu đồng, tương đương tăng 3,86 lần. Số hộ nghèo còn dư nợ cũng tăng từ 22.544 hộ lên khoảng 41.000 hộ, với dư nợ bình quân tăng từ 2,86 triệu đồng/hộ lên 7,66 triệu đồng/hộ.

2. Tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng tăng: Nợ quá hạn năm 2004 là 6.148 triệu đồng, chiếm 9,53% dư nợ, giảm xuống còn 4.976 triệu đồng (6,48%) vào cuối năm 2003, nhưng đến 30/6/2010, nợ quá hạn tăng lên 6.309 triệu đồng, chiếm 2,01% dư nợ. Mặc dù tỷ lệ này chưa vượt mức cho phép 3%, nhưng xu hướng tăng là dấu hiệu cần lưu ý.

3. Nguyên nhân nợ quá hạn chủ yếu do khách quan: 89,14% nợ quá hạn phát sinh do nguyên nhân bất khả kháng như người vay chết, thiên tai, dịch bệnh, sản xuất kinh doanh thua lỗ. Chỉ 10,86% do nguyên nhân chủ quan như sử dụng vốn sai mục đích hoặc chây ỳ trả nợ.

4. Hiệu quả uỷ thác cho vay từng phần qua tổ chức chính trị - xã hội: Tỷ trọng dư nợ uỷ thác qua các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và Đoàn Thanh niên tăng dần từ năm 2007 đến 2010, với Hội Nông dân chiếm khoảng 66,3% dư nợ uỷ thác. Có 19,69% đơn vị nhận uỷ thác cấp xã bị xếp loại B do các tồn tại trong công tác thu hồi nợ và giám sát.

5. Hoạt động của các Tổ tiết kiệm và vay vốn: Số tổ tiết kiệm và vay vốn tăng từ 2.030 tổ năm 2004 lên 2.441 tổ năm 2010, số hộ bình quân mỗi tổ tăng từ 11 lên 17 thành viên. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại các tổ có quy mô quá nhỏ hoặc quá lớn, gây khó khăn trong quản lý và đào tạo. Tỷ lệ tổ xếp loại A đạt 80,54%, tổ loại B và C chiếm gần 20%.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng dư nợ tín dụng hộ nghèo tại Tây Ninh phản ánh nỗ lực mở rộng tiếp cận vốn ưu đãi, góp phần nâng cao khả năng sản xuất và cải thiện đời sống người nghèo. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn tăng nhẹ cho thấy vẫn còn những khó khăn trong quản lý rủi ro tín dụng, đặc biệt là do các nguyên nhân khách quan khó kiểm soát như thiên tai và sức khỏe người vay.

Việc uỷ thác cho vay qua các tổ chức chính trị - xã hội đã phát huy vai trò cầu nối, giúp giảm chi phí giao dịch và tăng cường giám sát sử dụng vốn. Tuy nhiên, sự phân loại đơn vị nhận uỷ thác cho thấy cần nâng cao năng lực quản lý, đặc biệt trong công tác thu hồi nợ và giám sát vốn vay.

Hoạt động của các Tổ tiết kiệm và vay vốn là yếu tố then chốt quyết định chất lượng tín dụng. Việc củng cố, đào tạo và phân loại tổ tốt sẽ giúp giảm thiểu rủi ro, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn. Các tổ có quy mô phù hợp sẽ thuận lợi hơn trong việc kiểm tra, giám sát và hỗ trợ thành viên.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ quá hạn theo năm, phân bố nguyên nhân nợ quá hạn và bảng phân loại tổ chức nhận uỷ thác, giúp minh họa rõ nét các xu hướng và vấn đề tồn tại.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác quản lý rủi ro tín dụng

   • Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm nợ quá hạn dựa trên phân tích dữ liệu tín dụng.
   • Đào tạo cán bộ tín dụng và tổ chức chính trị - xã hội về kỹ năng đánh giá và xử lý rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Chi nhánh NHCSXH và các tổ chức nhận uỷ thác.

2. Củng cố và nâng cao năng lực các Tổ tiết kiệm và vay vốn

   • Sáp nhập các tổ có quy mô nhỏ dưới 5 hộ, đồng thời chia tách các tổ quá lớn trên 50 hộ để đảm bảo hiệu quả quản lý.
   • Tổ chức tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng quản lý và giám sát cho Ban quản lý tổ.
   • Thời gian thực hiện: 18 tháng; Chủ thể: Chi nhánh NHCSXH phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội.

3. Nâng cao hiệu quả uỷ thác cho vay từng phần

   • Xây dựng tiêu chí đánh giá và xếp loại đơn vị nhận uỷ thác, kèm theo các biện pháp hỗ trợ và xử lý đơn vị yếu kém.
   • Tăng cường kiểm tra, giám sát và phối hợp giữa NHCSXH và các tổ chức nhận uỷ thác.
   • Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Ban đại diện Hội đồng quản trị NHCSXH tỉnh và các tổ chức chính trị - xã hội.

4. Đẩy mạnh công tác giao dịch lưu động tại xã

   • Mở rộng số điểm giao dịch lưu động, đảm bảo tiếp cận thuận tiện cho người nghèo ở vùng sâu, vùng xa.
   • Tăng cường tuyên truyền, phổ biến chính sách tín dụng ưu đãi và hướng dẫn sử dụng vốn hiệu quả.
   • Thời gian thực hiện: 24 tháng; Chủ thể: Chi nhánh NHCSXH và chính quyền địa phương.

5. Phát triển hệ thống thông tin và cơ sở hạ tầng hỗ trợ tín dụng

   • Xây dựng cơ sở dữ liệu khách hàng, quản lý tín dụng điện tử để nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát.
   • Cải thiện hạ tầng giao thông, viễn thông tại các địa bàn khó khăn để giảm chi phí giao dịch.
   • Thời gian thực hiện: 36 tháng; Chủ thể: UBND tỉnh phối hợp với NHCSXH và các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý Ngân hàng Chính sách xã hội

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng, các vấn đề tồn tại và giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch hoạt động, cải tiến quy trình cho vay và giám sát.

2. Các tổ chức chính trị - xã hội nhận uỷ thác cho vay

   • Lợi ích: Hiểu rõ vai trò, trách nhiệm và phương pháp nâng cao hiệu quả uỷ thác.
   • Use case: Tổ chức tập huấn, đánh giá và cải thiện hoạt động của các tổ tiết kiệm và vay vốn.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cơ sở khoa học để xây dựng chính sách tín dụng ưu đãi phù hợp với thực tiễn địa phương.
   • Use case: Đề xuất chính sách hỗ trợ, cơ chế tài chính và đầu tư phát triển hạ tầng.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế tài chính ngân hàng

   • Lợi ích: Tài liệu tham khảo về mô hình tín dụng ưu đãi, tài chính vi mô và quản lý tín dụng chính sách.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn và bài báo khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Tín dụng ưu đãi hộ nghèo là gì?
   Tín dụng ưu đãi hộ nghèo là các khoản vay vốn có lãi suất thấp, không yêu cầu thế chấp tài sản, dành riêng cho người nghèo nhằm hỗ trợ phát triển sản xuất và cải thiện đời sống. Ví dụ, NHCSXH cung cấp các khoản vay này với sự bảo đảm của Nhà nước và thông qua các tổ chức chính trị - xã hội.

2. Nguyên nhân chính dẫn đến nợ quá hạn trong tín dụng hộ nghèo?
   Phần lớn nợ quá hạn phát sinh do nguyên nhân khách quan như thiên tai, dịch bệnh, người vay mất khả năng trả nợ hoặc tử vong. Nguyên nhân chủ quan như sử dụng vốn sai mục đích hoặc chây ỳ trả nợ chiếm tỷ lệ nhỏ hơn nhưng vẫn cần được xử lý nghiêm túc.

3. Vai trò của các Tổ tiết kiệm và vay vốn trong hoạt động tín dụng?
   Các tổ này là cầu nối giữa ngân hàng và người vay, giúp bình xét, giám sát việc sử dụng vốn, thu hồi nợ và hỗ trợ thành viên. Hoạt động hiệu quả của tổ góp phần nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro.

4. Cơ chế uỷ thác cho vay từng phần hoạt động như thế nào?
   NHCSXH uỷ thác một số công đoạn cho các tổ chức chính trị - xã hội như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ để thực hiện công tác tuyên truyền, bình xét, giám sát và thu hồi nợ, giúp giảm tải cho ngân hàng và tăng cường hiệu quả quản lý.

5. Làm thế nào để nâng cao chất lượng tín dụng hộ nghèo?
   Cần tăng cường đào tạo cán bộ, củng cố tổ chức nhận uỷ thác, cải tiến quy trình cho vay, mở rộng giao dịch lưu động, phát triển hệ thống thông tin và cơ sở hạ tầng, đồng thời có chính sách hỗ trợ xử lý nợ xấu và rủi ro khách quan.

Kết luận

• Hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho hộ nghèo là công cụ thiết yếu giúp giảm nghèo và phát triển kinh tế xã hội bền vững tại Tây Ninh.
• Dư nợ tín dụng hộ nghèo tăng trưởng mạnh trong giai đoạn 2004-2010, nhưng tỷ lệ nợ quá hạn có xu hướng tăng cần được kiểm soát chặt chẽ.
• Cơ chế uỷ thác cho vay từng phần và hoạt động của các Tổ tiết kiệm và vay vốn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng tín dụng.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào quản lý rủi ro, củng cố tổ chức, mở rộng giao dịch lưu động và phát triển hạ tầng hỗ trợ.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lý, tổ chức chính trị - xã hội và nhà hoạch định chính sách trong việc nâng cao hiệu quả tín dụng ưu đãi hộ nghèo.

Các cơ quan liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục theo dõi, đánh giá và điều chỉnh chính sách nhằm đảm bảo tín dụng ưu đãi thực sự phát huy hiệu quả, góp phần xoá đói giảm nghèo bền vững tại Tây Ninh và các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và phần kết luận, luận văn đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận liên quan đến chính sách tín dụng ƣu đãi cho ngƣời nghèo. Chƣơng 2: Tình hình thực tế trong công tác cho vay hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh. Chƣơng 3: Các giải pháp để nâng cao chất lƣợng tín dụng hộ nghèo tại Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Tây Ninh. Do trình độ nghiên cứu và nhận thức c n hạn chế nên rất mong nhận đƣợc các ý kiến đóng góp sâu s c của quý Thầy, Cô.

Xin chân thành cảm ơn. 123doc 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN TÍN DỤNG CHO NGƢỜI NGHÈO 1.1 Khái niệm về ngƣời nghèo Phát triển s tất yếu dẫn đến tăng trƣởng và bất bình đẳng về thu nhập do thất bại của chính thị trƣờng và đôi khi là thất bại từ phía Chính phủ. Bất bình đẳng thu nhập tất yếu s tồn tại những ngƣời có thu nhập thấp. Nhóm thu nhập quá thấp thƣờng đƣợc các quốc gia hoặc các tổ chức quốc tế quy thành ngƣời nghèo theo một chu n mực nhất định.

Ở Việt Nam đã đƣa ra nhiều tiêu chu n để đánh giá giàu nghèo nhƣ mức thu nhập, nhà ở, tiện nghi sinh hoạt, chi tiêu gia đình, hƣởng thụ, văn hoá, y tế. Trong đó mức thu nhập là chỉ tiêu quan trọng nhất. Bộ Lao động Thƣơng binh và xã hội là cơ quan thuộc Chính phủ đƣợc Nhà nƣớc giao trách nhiệm nghiên cứu và công bố chu n nghèo của cả nƣớc từng thời kỳ. Chu n mực phân loại hộ nghèo do Thủ tƣớng Chính phủ ban hành theo Quyết định số 170/2005/QĐ-TTg ngày 08 tháng 7 năm 2005, hộ nghèo là hộ có thu nhập bình quân nhƣ sau: Từ 260.000 đồng/ngƣời/tháng trở xuống ở khu vực thành thị.000 đồng/ngƣời/tháng trở xuống ở khu vực nông thôn.

Theo cách đánh giá này, đến đầu năm 2006 nƣớc ta có khoảng 4,2 triệu hộ nghèo, chiếm 26% tổng số hộ trong cả nƣớc. C n theo tiêu chu n đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB), yêu cầu về Calo theo đầu ngƣời là 2.100 Calo mỗi ngày. Trên cơ sở một gói lƣơng thực có tính đại diện và có tính đến sự biến động về giá cả theo vùng đối với từng mặt hàng, WB tính ra mức nghèo bình quân có thu nhập 4,2 triệu VND/ngƣời/năm. Dựa theo tiêu chí trên, WB đã khảo sát mức sống ở Việt Nam và kết luận tính đến đầu năm 2006 ở Việt Nam có 32% dân số đƣợc xếp vào loại nghèo, trong đó 90% tập trung ở vùng nông thôn.

Dù cách đánh giá nào, ngƣời nghèo hiện nay ở Việt Nam vẫn c n khá lớn.2 Tài chính vi mô cho ngƣời nghèo Tài chính vi mô đã hình thành và phát triển nh m mang lại lợi ích cao nhất cho ngƣời nghèo và từ đó góp phần làm tăng chất lƣợng tăng trƣởng. Tài chính vi mô chủ yếu đề cập tới các hoạt động cung cấp dịch vụ tài chính cho những ngƣời có thu nhập thấp ở cả thành thị và nông thôn. Các dịch vụ tài chính này thƣờng bao gồm tín dụng và tiết kiệm. Bên cạnh vai trò trung gian tài chính, nhiều tổ chức thực hiện tài chính vi mô còn cung cấp dịch vụ trung gian xã hội nhƣ thành lập nhóm, củng cố lòng tin và đào tạo về kiến thức tài chính c ng nhƣ năng lực quản lý của các thành viên nhóm đƣợc đánh giá là nghèo và cần tài trợ.

Tài chính vi mô bao gồm tín dụng vi mô và tiết kiệm vi mô. Các hoạt động tín dụng vi mô thƣờng liên quan đến: các khoản vay nh , thƣờng cho mục đích bổ sung vốn lƣu động nên kỳ hạn khoản vay thƣờng là ng n hạn và trung hạn; trả góp (vốn và lãi) theo một lịch trình đƣợc quy định khá nghiêm ngặt và đƣợc giám sát theo nhóm. Hoạt động cho vay liên quan đến th m định không chính thức ngƣời vay vốn và các cơ hội đầu tƣ, các hình thức thay thế tài sản thế chấp nhƣ tín chấp, bảo lãnh qua nhóm là những đặc điểm ƣu việt mà các ngân hàng truyền thống rất ít sử dụng. Việc đánh giá và cho vay món mới với giá trị cao hơn dựa trên cơ sở khả năng hoàn trả vốn vay theo lịch của ngƣời vay.

Thủ tục giải ngân và giám sát món vay đơn giản. Các tổ chức tín dụng thƣờng thực hiện cho vay vi mô với mục đích tăng cƣờng khả năng tiếp cận đến nhiều khách hàng hơn. Nguồn vốn tài trợ cho hoạt động tín dụng vi mô thƣờng đƣợc huy động hoặc do Chính phủ tài trợ và một số các nhà tài trợ nhƣ các tổ chức phi Chính phủ và các công ty đa quốc gia. Các tổ chức tài chính vi mô có thể là các tổ chức phi Chính phủ, hợp tác xã tín dụng và tiết kiệm, các ngân hàng chính sách.

Khách hàng của thực hiện tài trợ cho ngƣời nghèo theo tiếp cận tài chính vi mô chủ yếu là những ngƣời lao động, các hộ sản xuất có quy mô nh tại các vùng nông thôn và thành thị. Bên cạnh đó, họ còn là những ngƣời buôn bán nh , bán hàng rong, nông dân, những ngƣời cung cấp dịch vụ (c t tóc, đạp xích lô,…), thợ thủ công và các tổ sản xuất nh nhƣ thợ rèn, thợ may,… Thông thƣờng, công việc của họ mang lại cho họ nguồn thu nhập ổn định với quy 123doc 10 mô nh song từ nhiều nguồn khác nhau. Vì vậy, cần thiết phải nâng cao khả năng tiếp cận tín dụng cho ngƣời nghèo, nhƣng ngƣời nghèo lại thiếu rõ rệt khả năng thế chấp. Điều đó có ngh a là nâng cao khả năng cung cấp tín dụng cho ngƣời nghèo c ng có ngh a là nâng cao tính rủi ro trong việc thu hồi nợ.

Cách tiếp cận truyền thống của các ngân hàng yêu cầu thế chấp các khoản tín dụng là không khả thi đối với ngƣời nghèo. Ngân hàng đã và đang nỗ lực áp dụng kỹ thuật tài chính vi mô với kỳ vọng nâng cao khả năng cung cấp tín dụng đến với ngƣời nghèo. Cho dù với nhiều cố g ng nhƣng các ngân hàng hiện nay c ng khó lòng bao quát tất cả các khách hàng là ngƣời nghèo, đặc biệt là những ngƣời nghèo ở nông thôn và các vùng sâu vùng xa. Các tổ chức đoàn thể xã hội tham gia thực hiện tài chính vi mô cho các hộ nghèo nhƣ Hội Nông dân, Hội Liên hiệp phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Đoàn Thanh niên và các tổ chức phi chính phủ mặc dù đã có những thành công nhất định nhƣng lại thiếu bền vững về các nguồn cung tín dụng.

Nhƣ vậy vẫn còn một khoảng trống để những ngƣời cho vay nặng lãi hoạt động trong phân khúc khách hàng nghèo. Đến đây chúng ta thấy vai trò của Chính phủ là hết sức cần thiết trong việc tác động b ng cách cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng, hệ thống thông tin và xác lập mối quan hệ giữa các ngân hàng với ngƣời nghèo b ng luật thông qua các trung gian tổ chức đoàn thể hiệu quả tại các địa phƣơng. Cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng các địa phƣơng s giúp giảm chi phí giao dịch của cả hai bên ngân hàng và ngƣời nghèo. Cải thiện hệ thống thông tin ở địa phƣơng s dễ dàng chuyển tải các dịch vụ tín dụng phục vụ ngƣời nghèo hiệu quả hơn, và đặc biệt quan trọng là ngƣời nghèo bƣớc đầu biết đƣợc ngoài các khoản tín dụng của ngƣời cho vay nặng lãi tại địa phƣơng họ còn có thể có một lựa chọn khác từ phía các ngân hàng với lãi suất hấp dẫn hơn.

Việc xác lập mối quan hệ giữa các ngân hàng với ngƣời nghèo qua kênh bảo lãnh là các tổ chức đoàn thể địa phƣơng s hạn chế đi rất nhiều ƣu thế truyền thống của những ngƣời cho vay nặng lãi chuyên dựa vào mối quan hệ huyết thống, bạn bè, làng xã, phƣờng hội,… Qua các tổ chức đoàn thể, các ngân hàng có thể n m 123doc 11 rất ch c thông tin về ngƣời nghèo đến tận gốc rễ và từ đó có khả năng áp dụng các kỹ thuật liên quan đến tài chính vi mô hƣớng về ngƣời nghèo.3 Sự cần thiết phải hỗ trợ vốn cho ngƣời nghèo 1.1 Khái quát về tình trạng nghèo đói ở Việt Nam Thành tựu 25 năm đổi mới đã ảnh hƣởng ngày càng sâu rộng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội của đất nƣớc, đƣa nƣớc ta thoát kh i khủng hoảng và bƣớc vào một giai đoạn phát triển mới, đ y nhanh tốc độ phát triển kinh tế tiến tới phát triển công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Tuy vậy, Việt Nam vẫn đƣợc xếp vào nhóm các nƣớc nghèo của thế giới. Tỷ lệ hộ đói nghèo của Việt Nam c n khá cao. Theo kết quả điều tra mức sống dân cƣ theo chu n nghèo chung của quốc tế, tỷ lệ đói nghèo này vào khoảng 32%.

Theo chu n nghèo của Chƣơng trình xoá đói giảm nghèo quốc gia giai đoạn 2006 - 2010 có khoảng 4,2 triệu hộ nghèo, chiếm 26% tổng số hộ trong cả nƣớc. Nghèo đói phổ biến trong những hộ có thu nhập bấp bênh Mặc dù Việt Nam đã đạt đƣợc những thành công rất lớn trong việc giảm tỷ lệ hộ nghèo, tuy nhiên c ng cần thấy r ng, những thành tựu này vẫn c n rất mong manh. Thu nhập của một bộ phận lớn dân cƣ vẫn n m giáp ranh mức nghèo, do vậy chỉ cần những điều chỉnh nh về chu n nghèo, c ng khiến họ rơi xuống ngƣỡng nghèo và làm tăng tỷ lệ hộ nghèo. Phần lớn thu nhập của ngƣời nghèo từ nông nghiệp.

Với điều kiện nguồn lực rất hạn chế (đất đai, lao động, vốn), thu nhập của những ngƣời nghèo rất bấp bênh và dễ bị tổn thƣơng trƣớc những đột biến của mỗi gia đình và cộng đồng. Nhiều gia đình tuy mức thu nhập ở trên ngƣỡng nghèo nhƣng vẫn giáp ranh với ngƣỡng nghèo đói vì vậy khi có dao động về thu nhập c ng có thể khiến họ trƣợt xuống ngƣỡng nghèo. Tính vụ mùa trong sản xuất nông nghiệp c ng tạo nên khó khăn cho ngƣời nghèo. Nghèo đói tập trung ở các vùng có điều kiện sống khó khăn 123doc 12 Đa số ngƣời nghèo sống trong các vùng tài nguyên thiên nhiên rất nghèo nàn, điều kiện tự nhiên kh c nghiệt nhƣ vùng n i, vùng sâu, vùng xa hoặc ở các vùng Đồng b ng sông Cửu Long, miền Trung, do sự biến động của thời tiết (bão, lụt, hạn hán) khiến cho các điều kiện sinh sống khó khăn.