Chương 1 đã khái quát được tổng quan chung về dự án đầu tư và công tác đấu thầu tư vấn của một dự án đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay tại Việt Nam, trong đó tác giả đã khái quát được trình tự thực hiện đấu thầu tư vấn của dự án bao gồm: chuẩn bị đấu thầu, tổ chức đấu thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, thương thảo hợp đồng, thẩm định và phê duyệt kết quả đấu thầu, thông báo kết quả đấu thầu, thương thảo, hoàn thiện hợp đồng và ký kết hợp đồng. Tiếp theo chương 2 luận văn sẽ phân tích vai trò cũng như các vấn đề liên quan tới công tác đấu thầu tư vấn của một dự án ở nước ta hiện nay. 15 CHƯƠNG 2: NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ ĐẤU THẦU TƯ VẤN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN CÔNG TÁC LỰA CHỌN NHÀ THẦU TƯ VẤN THIẾT KẾ DỰ ÁN XÂY DỰNG CỤM CÔNG TRÌNH ĐẦU MỐI LIÊN MẠC 2. Những lý luận cơ bản về đấu thầu: 2.
Khái niệm: Theo Luật đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29 /11/ 2005 hay Luật đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 của Quốc hội đã nêu rõ nội dung của một số thuật ngữ về đấu thầu: Đấu thầu (Bidding) là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án trên cơ sở bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Hoạt động đấu thầu bao gồm các hoạt động của các bên liên quan trong quá trình lựa chọn nhà thầu. Đấu thầu trong nước (Domestic bidding) là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu trong nước. Đấu thầu quốc tế (International bidding) là quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu với sự tham gia của các nhà thầu nước ngoài và nhà thầu trong nước.
Người có thẩm quyền là người được quyền quyết định dự án theo quy định của pháp luật. Đối với các dự án có sự tham gia vốn Nhà nước của doanh nghiệp Nhà nước từ 30% trở lên, trừ các dự án sử dụng 100% vốn Nhà nước, thì người có thẩm quyền là Hội đồng quản trị hoặc đại diện có thẩm quyền của các bên tham gia góp vốn. Chủ đầu tư (Investor) là người sở hữu vốn hoặc được giao trách nhiệm thay mặt chủ sở hữu, người vay vốn trực tiếp quản lý và thực hiện dự án. 16 Bên mời thầu (Solicitor) là chủ đầu tư hoặc tổ chức chuyên môn có đủ năng lực và kinh nghiệm được chủ đầu tư sử dụng để tổ chức đấu thầu theo các quy định của pháp luật về đấu thầu.
Nhà thầu (Contractor) là tổ chức, cá nhân có đủ tư cách hợp lệ theo quy định. Nhà thầu chính (Main contractor) là đơn vị chịu trách nhiệm về việc tham gia đấu thầu, đứng tên dự thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn (sau đây gọi là nhà thầu tham gia đấu thầu). Nhà thầu tham gia đấu thầu một cách độc lập gọi là nhà thầu độc lập. Nhà thầu cùng với một hoặc nhiều nhà thầu khác tham gia đấu thầu trong một đơn dự thầu thì gọi là nhà thầu liên danh.
Nhà thầu tư vấn (Consultancy contractor) là nhà thầu tham gia đấu thầu cung cấp các sản phẩm đáp ứng yêu cầu về kiến thức và kinh nghiệm chuyên môn. Nhà thầu cung cấp (Contractor provided) là nhà thầu tham gia đấu thầu các gói thầu cung cấp hàng hóa. Nhà thầu xây dựng (Contruction contractor) là nhà thầu tham gia đấu thầu các gói thầu xây lắp. Nhà thầu phụ (Subcontractor) là nhà thầu thực hiện một phần công việc của gói thầu trên cơ sở thoả thuận hoặc hợp đồng được ký với nhà thầu chính.
Nhà thầu phụ không phải là nhà thầu chịu trách nhiệm về việc tham gia đấu thầu. Nhà thầu trong nước (Domestic contractor) là nhà thầu được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam. Nhà thầu nước ngoài (Foreign contractor) là nhà thầu được thành lập và hoạt động theo pháp luật của nước mà nhà thầu mang quốc tịch. Gói thầu (Package) là một phần của dự án, trong một số trường hợp đặc biệt gói thầu là toàn bộ dự án; gói thầu có thể gồm những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm một lần đối với mua sắm thường xuyên.
Hồ sơ mời sơ tuyển là toàn bộ tài liệu bao gồm các yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm đối với nhà thầu làm căn cứ pháp lý để bên mời thầu lựa chọn danh 17 sách nhà thầu mời tham gia đấu thầu. Hồ sơ dự sơ tuyển là toàn bộ tài liệu do nhà thầu lập theo yêu cầu của hồ sơ mời sơ tuyển. Hồ sơ mời thầu là toàn bộ tài liệu sử dụng cho đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế bao gồm các yêu cầu cho một gói thầu làm căn cứ pháp lý để nhà thầu chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu đánh giá hồ sơ dự thầu nhằm lựa chọn nhà thầu trúng thầu; là căn cứ cho việc thương thảo, hoàn thiện và ký kết hợp đồng. Hồ sơ dự thầu là toàn bộ tài liệu do nhà thầu lập theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu và được nộp cho bên mời thầu theo quy định nêu trong hồ sơ mời thầu.
Mở thầu là thời điểm tổ chức mở các hồ sơ dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu. Đóng thầu là thời điểm kết thúc việc nộp hồ sơ dự thầu được quyết định trong hồ sơ mời thầu. Giá gói thầu là giá trị gói thầu được xác định trong kế hoạch đấu thầu trên cơ sở tổng mức đầu tư hoặc tổng dự toán, dự toán được duyệt và các quy định hiện hành. Giá dự thầu là giá do nhà thầu nêu trong đơn dự thầu thuộc hồ sơ dự thầu.
Trường hợp nhà thầu có thư giảm giá thì giá dự thầu là giá sau giảm giá. Giá đề nghị trúng thầu là giá do bên mời thầu đề nghị trên cơ sở giá dự thầu của nhà thầu được lựa chọn trúng thầu sau sửa lỗi, hiệu chỉnh các sai lệch theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Giá trúng thầu là giá được phê duyệt trong kết quả lựa chọn nhà thầu làm cơ sở để thương thảo, hoàn thiện và ký kết hợp đồng. Chi phí trên cùng một mặt bằng bao gồm giá dự thầu do nhà thầu đề xuất để thực hiện gói thầu sau khi đã sửa lỗi và hiệu chỉnh sai lệch, cộng với các chi phí cần thiết để vận hành, bảo dưỡng và các chi phí khác liên quan đến tiến độ, chất lượng, nguồn gốc của hàng hóa hoặc công trình thuộc gói thầu trong suốt thời gian sử 18 dụng.
Chi phí trên cùng một mặt bằng dùng để so sánh, xếp hạng hồ sơ dự thầu và được gọi là giá đánh giá. Hợp đồng (Contract) là văn bản ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu được lựa chọn trên cơ sở thỏa thuận giữa các bên nhưng phải phù hợp với quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Bảo đảm dự thầu là việc nhà thầu thực hiện một trong các biện pháp đặt cọc, ký quỹ hoặc nộp thư bảo lãnh để bảo đảm trách nhiệm dự thầu của nhà thầu trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Bảo đảm thực hiện hợp đồng là việc nhà thầu thực hiện một trong các biện pháp đặt cọc, ký quỹ hoặc nộp thư bảo lãnh để bảo đảm trách nhiệm thực hiện hợp đồng của nhà thầu trúng thầu trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu.
Kiến nghị trong đấu thầu là việc nhà thầu tham gia đấu thầu đề nghị xem xét lại kết quả lựa chọn nhà thầu và những vấn đề liên quan đến quá trình đấu thầu khi thấy quyền, lợi ích của mình bị ảnh hưởng. Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin do cơ quan quản lý Nhà nước về đấu thầu xây dựng và quản lý nhằm mục đích quản lý thống nhất thông tin về đấu thầu phục vụ các hoạt động đấu thầu. Thẩm định đấu thầu là việc kiểm tra, đánh giá của cơ quan, tổ chức có chức năng thẩm định về kế hoạch đấu thầu, hồ sơ mời thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu để làm cơ sở cho người có thẩm quyền xem xét, quyết định. Việc thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu không phải là đánh giá lại hồ sơ dự thầu.
Tính tất yếu của đấu thầu tư vấn các công trình: Hiện nay nước ta là một nước đang phát triển và đang ở trong thời kỳ đẩy mạnh CNH- HĐH đất nước. Trong bối cảnh đó để thực hiện thành công CNH- HĐH đất nước chúng ta phải có cơ sở hạ tầng, cơ sở hạ tầng phải đi trước một bước. Trong thời kỳ hiện nay nhu cầu xây dựng của nước ta ngày càng tăng với tổng mức vốn đầu tư hàng năm chiếm tỷ lệ không nhỏ trong GDP. Bên cạnh đó sự tăng lên 19 của đầu tư nước ngoài đã làm tăng mức độ cạnh tranh trong lĩnh vực xây dựng, chính vì vậy để thực hiện các dự án nói chung hay công tác tư vấn thiết kế nói riêng trong đầu tư xây dựng cơ bản một cách hiệu quả thì việc tạo ra môi trường cạnh tranh tốt là cần thiết.
Để tạo ra một môi trường có sự cạnh tranh tốt nhất thì trên thực tế công tác đấu thầu là một hình thức mang lại hiệu quả cao nhất. * Vai trò của đấu thầu với nền kinh tế. Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của nền kinh tế. Đấu thầu các dịch vụ tư vấn góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đầu tư và xây dựng cơ bản, hạn chế và loại trừ các tình trạng như thất thoát lãng phí vốn đầu tư và các hiện tượng tiêu cực khác trong xây dựng cơ bản.
Đấu thầu tư vấn góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của các dự án, nâng cao hiệu nâng cao năng lực cho các nhà thầu tư vấn của ngành xây dựng nước ta. Đấu thầu là động lực, điều kiện để cho các đơn vị xây dựng cạnh tranh lành mạnh trong cơ chế thị trường, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp xây dựng. Đấu thầu giúp chủ đầu tư lựa chọn được đối tác phù hợp nhất.