BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------- PHAN THANH TRÚC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP NHẰM THU HẸP KHOẢNG CÁCH MONG ĐỢI CỦA XÃ HỘI VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH – 10/2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------- PHAN THANH TRÚC GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP NHẰM THU HẸP KHOẢNG CÁCH MONG ĐỢI CỦA XÃ HỘI VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN TẠI VIỆT NAM CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN MÃ SỐ : 60340301 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. TRẦN THỊ GIANG TÂN TP.HỒ CHÍ MINH – 10/2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận văn “Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán độc lập nhằm thu hẹp khoảng cách mong đợi của xã hội về chất lượng kiểm toán tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân tác giả, với sự hướng dẫn của PGS. Trần Thị Giang Tân. Nội dung, kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và dựa theo số liệu điều tra. Các tài liệu, đoạn trích dẫn được sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tác giả. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2013. Ký tên Phan Thanh Trúc. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ii MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục hình vẽ Danh mục bảng biểu LỜI MỞ ĐẦU . 1 Chương I: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN VÀ KHOẢNG CÁCH MONG ĐỢI CỦA XÃ HỘI VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BCTC .1 Tổng quan về chất lượng hoạt động kiểm toán trong kiểm toán BCTC .1 Định nghĩa chất lượng, chất lượng hoạt động kiểm toán BCTC .1 Định nghĩa về chất lượng .2 Định nghĩa chất lượng hoạt động kiểm toán .2 Tổng quan các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng kiểm toán BCTC. Quy mô công ty kiểm toán. Nguồn nhân lực công ty kiểm toán . Quy trình kiểm soát chất lượng bên trong công ty kiểm toán . Tính độc lập .2 Khoảng cách mong đợi trong kiểm toán BCTC .1 Khái niệm khoảng cách mong đợi kiểm toán. 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Khái niệm về “khoảng cách mong đợi” . Khái niệm về “Khoảng cách mong đợi kiểm toán” .2 Các công trình nghiên cứu về khoảng cách mong đợi trong kiểm toán BCTC . Vai trò và trách nhiệm của KTV đối với BCTC trong việc cảnh báo tình hình hoạt động kinh doanh của công ty được kiểm toán tạo ra khoảng cách mong đợi toán . Trách nhiệm của KTV trong việc phát hiện gian lận, sai sót trên BCTC và thông báo về các phát hiện này cho những đối tượng liên quan tạo ra khoảng cách mong đợi . Bản chất và ý nghĩa thông điệp của Báo cáo kiểm toán và các khoảng cách mong đợi liên quan .3 Cơ sở lý luận về nguyên nhân hình thành khoảng cách mong đợi trong kiểm toán BCTC và khả năng thu hẹp khoảng cách này . Nguyên nhân hình thành khoảng cách mong đợi trong kiểm toán BCTC . Khả năng thu hẹp khoảng cách mong đợi để nâng cao chất lượng kiểm toán 29 Kết luận chương I . 34 Chương II: THỰC TRẠNG VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP VÀ KHOẢNG CÁCH GIỮA MONG ĐỢI CỦA XÃ HỘI VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN VỚI KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG CỦA NGHỀ NGHIỆP KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP TẠI VIỆT NAM .1 Đặc điểm hoạt động kiểm toán độc lập tại Việt Nam .1 Lịch sử hình thành và phát triển nghề nghiệp kiểm toán độc lập tại Việt Nam.2 Số lượng và hình thức pháp lý công ty kiểm toán .3 Các dịch vụ do kiểm toán độc lập cung cấp .4 Đội ngũ nhân viên kiểm toán chuyên nghiệp .5 Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) .2 Các quy định liên quan chất lượng kiểm toán BCTC tại Việt Nam . 39 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Các quy định liên quan hoạt động kiểm toán độc lập .2 Các quy định có liên quan về chất lượng kiểm toán độc lập . Chuẩn mực kiểm toán số 220 - Kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán . Chuẩn mực kiểm toán số 200 - Mục tiêu và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo tài chính . Chuẩn mực kiểm toán số 240 - Gian lận và sai sót . Chuẩn mực kiểm toán số 700 - Báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính .3 Khảo sát ý kiến về nhân tố ảnh hưởng chất lượng hoạt động kiểm toán độc lập và khoảng cách mong đợi xã hội về chất lượng kiểm toán tại Việt Nam .1 Mục tiêu khảo sát .2 Phương pháp và nội dung khảo sát .3 Đối tượng khảo sát .4 Kết quả khảo sát . Các yếu tố đánh giá chất lượng kiểm toán . Khoảng cách mong đợi về chất lượng kiểm toán . Tổng hợp đánh giá về chất lượng hoạt động kiểm toán và khoảng cách mong đợi kiểm toán tại Việt Nam .1 Đánh giá chung về chất lượng hoạt động kiểm toán độc lập Việt Nam . Thành quả đạt được . Những tồn tại liên quan đánh giá chất lượng hoạt động kiểm toán .2 Đánh giá chung về khoảng cách mong đợi kiểm toán tại Việt Nam . Điểm thống nhất. Những khác biệt về nhận thức đưa đến khoảng cách mong đợi kiểm toán . 65 Kết luận chương II . 68 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com v Chương III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP NHẰM THU HẸP KHOẢNG CÁCH MONG ĐỢI CỦA XÃ HỘI VỀ CHẤT LƯỢNG KIỂM TOÁN TẠI VIỆT NAM .1 Quan điểm của các giải pháp .1 Các giải pháp cần phù hợp với thông lệ chung của quốc tế và phù hợp đặc điểm Việt Nam .2 Các giải pháp phải giúp nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán độc lập tại Việt Nam .2 Giải pháp chung nhằm thu hẹp khoảng cách mong đợi kiểm toán và góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán tại Việt Nam .1 Hoàn thiện môi trường pháp lý để thu hẹp khoảng cách mong đợi do khiếm khuyết chuẩn mực . Ban hành đầy đủ các quy định pháp lý; cập nhật, sửa đổi thường xuyên hệ thống CMKiT Việt Nam . Ban hành đầy đủ và kịp thời hướng dẫn chi tiết về văn bản pháp luật liên quan đến kiểm toán .2 Nâng cao năng lực, trình độ của KTV, hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng để giảm thiểu khoảng cách về năng lực .3 Thực hiện công tác giáo dục, tuyên truyền kiến thức về kiểm toán đối với người sử dụng BCTC để giảm thiểu khoảng cách từ những mong đợi chưa hợp lý .3 Giải pháp cụ thể .1 Giải pháp đối với Cơ quan chức năng Nhà nước . Điều chỉnh quy mô công ty kiểm toán: tăng công ty kiểm toán có quy mô lớn, giảm công ty có quy mô nhỏ . Xây dựng khung giá phí kiểm toán, hạn chế cạnh tranh không lành mạnh từ việc thỏa thuận giá phí giữa công ty kiểm toán với khách hàng . Nâng cao công tác kiểm tra, giám sát chất lượng hoạt động kiểm toán từ Bộ Tài Chính, Hội nghề nghiệp và Ủy ban chứng khoán . 78 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Cần yêu cầu các công ty kiểm toán nên tuân thủ chương trình kiểm toán mẫu do VACPA soạn thảo . Đổi mới việc đào tạo, cấp chứng chỉ hành nghề hướng đến quốc tế hóa chứng chỉ KTV hành nghề Việt Nam .2 Giải pháp đối với công ty kiểm toán . Phát triển đào tạo, nâng cao trình độ chuyên môn của đội ngũ KTV . Giám sát chặt chẽ việc tuân thủ CMKiT, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của KTV . Hoàn thiện công tác kiểm soát chất lượng bên trong của công ty kiểm toán . Nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán và hiệu quả hoạt động quản lý .3 Giải pháp đối với bản thân người sử dụng BCTC . 91 Kết luận chương III . 94 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 100 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com vii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACCA : Hội kế toán công chứng Anh ADB : Ngân hàng phát triển Châu Á ASB : Hội đồng tiêu chuẩn kiểm toán BCKT : Báo cáo kiểm toán BCTC : Báo cáo tài chính BGĐ : Ban giám đốc BTC : Bộ Tài Chính CLKT : Chất lượng kiểm toán CMKiT : Chuẩn mực kiểm toán CPA : Kiểm toán viên hành nghề CTKT : Chương trình kiểm toán DNKT : Doanh nghiệp kiểm toán DNNN : Doanh nghiệp Nhà nước GTTB : Giá trị trung bình ISA : Chuẩn mực kiểm toán quốc tế KSCL : Kiểm soát chất lượng KTĐL : Kiểm toán độc lập KTV : Kiểm toán viên PS : Phương sai VACPA : Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam VSA : Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam WB : Ngân hàng thế giới WTO : Tổ chức thương mại thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1.1: Mô hình chất lượng kiểm toán (Thomas C.2: Mô hình khoảng cách mong đợi kiểm toán (Porter, 1993) .3: Sơ đồ khoảng cách mong đợi (SVNCKH 2012 Đại học Ngoại thương YRC FTU) . 29 DANH MỤC BẢNG BIỂU Biểu đồ 2.1: Các yếu tố đánh giá chất lượng hoạt động kiểm toán .1: Số lượng đối tượng khảo sát và thông tin mô tả .2: Bảng kết quả khảo sát về mức độ quan trọng của các yếu tố đánh giá chất lượng hoạt động kiểm toán .3: Bảng kết quả khoảng cách mong đợi về chất lượng kiểm toán .4:Bảng kết quả trách nhiệm chung của KTV trong kiểm toán BCTC .5: Bảng kết quả định nghĩa về gian lận và trách nhiệm của KTV đối với phát hiện và công bố gian lận, sai sót.6: Bảng kết quả mục đích, ý nghĩa báo cáo kiểm toán .7: Bảng kết quả thuật ngữ thể hiện trên Báo cáo kiểm toán.8: Bảng kết quả ý nghĩa ý kiến KTV trên Báo cáo kiểm toán . 60 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 LỜI MỞ ĐẦU I. Tính cấp thiết của đề tài: Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, hoạt động kiểm toán độc lập đã hình thành, phát triển và trở thành nhu cầu tất yếu đối với xã hội.
