HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN THỊ MAI LAN GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KHUYẾN NÔNG Ở TỈNH HẢI DƯƠNG Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 Người hướng dẫn khoa học: Nguyễn Văn Song NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Mai Lan i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS.TS Nguyễn Văn Song đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài.
Tôi xin chân thành cảm ơn ban lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hải Dương; các phòng Ban thuộc Sở Nông nghiệp và PTNT; các cán bộ khuyến nông, khuyến nông viên cơ sở cùng các hộ nông dân trên địa bàn các huyện chọn điểm đã tiếp nhận và nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp các thông tin, số liệu cần thiết phục vụ cho quá trình nghiên cứu và hoàn thiện đề tài này. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, người thân, bạn bè đã chia sẻ, động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn này. Trong quá trình làm nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng để hoàn thành luận văn, đã tham khảo nhiều tài liệu và đã trao đổi, tiếp thu ý kiến của Thầy Cô và bạn bè.
Song, do điều kiện về thời gian và trình độ nghiên cứu của bản thân còn nhiều hạn chế nên nghiên cứu khó tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự quan tâm đóng góp ý kiến của Thầy Cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Thị Mai Lan ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục các chữ viết tắt. v Danh mục bảng. vi Danh mục sơ đồ, hình. viii Trích yếu luận văn.
ix Main thesis extract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung.
Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.
Phạm vi nghiên cứu. Tổng quan tài liệu. Vai trò, nguyên tắc và phương pháp hoạt động của khuyến nông. Nhân tố tác động đến chất lượng hoạt động khuyến nông.
Nội dung đánh giá chất lượng hoạt động khuyến nông. Cơ sở thực tiễn. Lịch sử phát triển khuyến nông Việt Nam. Bài học kinh nghiệm.
Phương pháp nghiên cúu. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu. Vị trí địa lý. Địa hình, thổ nhưỡng.
Điều kiện kinh tế - xã hội. Những thuận lợi và khó khăn từ phân tích địa bàn. Phương pháp nghiên cứu. Chọn điểm nghiên cứu.
Thu thập thông tin. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu. Hệ thống chỉ tiêu phân tích. Kết quả nghiên cứu và thảo luận.
Thực trạng tổ chức của trung tâm khuyến nông tỉnh Hải Dương. Cơ cấu tổ chức. Cơ chế hoạt động khuyến nông. Hình thức chuyển giao tiến bộ kỹ thuật mới đến hộ nông dân.
Nguồn nhân lực. Nguồn kinh phí. Thực trạng chất lượng hoạt động khuyến nông ở tỉnh Hải Dương. Đánh giá chất lượng của hoạt động thông tin tuyên truyền.
Đánh giá chất lượng của hoạt động bồi dưỡng, tập huấn và đào tạo. Đánh giá chất lượng mô hình trình diễn và nhân rộng mô hình. Đánh giá chất lượng tư vấn và dịch vụ khuyến nông. Nhân tố tác động đến chất lượng hoạt động khuyến nông.
Nhóm các yếu tố về điều kiện tự nhiên. Yếu tố khả năng tiếp cận dịch vụ khuyến nông của hộ nông dân. Yếu tố ảnh hưởng từ cán bộ khuyến nông. Ảnh hưởng của yếu tố thị trường.
Ảnh hưởng các yếu tố kinh phí. Yếu tố cơ chế, chính sách về khuyến nông. Định hướng và các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động khuyến nông ở tỉnh Hải Dương trong thời gian 97 4. Định hướng và mục tiêu.
Các giải pháp chủ yếu. Kết luận và kiến nghị. 108 Tài liệu tham khảo. 115 iv DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt UBND Ủy ban nhân dân CBKN Cán bộ khuyến nông KNV Khuyến nông viên KNVCS Khuyến nông viên cơ sở HTX Hợp tác xã TTKNQG Trung tâm khuyến nông quốc gia KHCN Khoa học công nghệ KTTB Kỹ thuật tiến bộ TTKN Trung tâm khuyến nông NĐ-CP Nghị định – Chính phủ PTNT Phát triển nông thôn BVTV Bảo vệ thực vật KHKT Khoa học kỹ thuật BQ Bình quân NN Nông nghiệp CNH – HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa TTCN Tiểu thủ công nghiệp GTSX Giá trị sản xuất ĐVT Đơn vị tính TB Trung bình TL Trả lời XDMH Xây dựng mô hình AD Áp dụng LĐ Lao động v DANH MỤC BẢNG Bảng 3.
Tình hình đất đai và sử dụng đất đai của tỉnh Hải Dương trong 3 năm (2013 – 2015) 36 Bảng 3. Tình hình hộ, nhân khẩu và lao động của tỉnh Hải Dương trong 3 năm (2013 – 2015) 39 Bảng 3. Kết quả sản xuất một số mô hình cây trồng của tỉnh Hải Dương. Kết quả sản xuất một số vật nuôi của các mô hình trên địa bàn tỉnh Hải Dương năm 2015 42 Bảng 3.
Kết quả sản xuất kinh doanh của tỉnh Hải Dương 3 năm (2013 - 2015). Số lượng cán bộ khuyến nông và nông dân được điều tra. Nguồn nhân lực của Trung tâm khuyến nông Hải Dương năm 2015. Nguồn kinh phí và tình hình sử dụng nguồn kinh phí của Trung tâm Khuyến nông 3 năm (2013 – 2015) 61 Bảng 4.
Một số hình thức thông tin tuyên truyền thực hiện qua 3 năm. Điểm mạnh yếu của phương pháp thông tin tuyên truyền. Kết quả công tác tập huấn và chuyển giao kỹ thuật vào sản xuất trong 3 năm 2013 – 2015 67 Bảng 4. Sự phù hợp của các lớp tập huấn Khuyến nông Hải Dương (N =90).
Năng lực cán bộ khuyến nông qua hoạt động tập huấn. Đánh giá của hộ nông dân về năng lực cán bộ khuyến nông (N=90). Kết quả xây dựng mô hình trồng trọt trình diễn của hệ thống khuyến nông Hải Dương qua 3 năm (2013 – 2015) 73 Bảng 4. Hiệu quả kinh tế tính cho 1ha mô hình lúa TBR225 và đại trà BC15.
Hiệu quả kinh tế cho 1ha hành sử dụng phân DAP. Hiệu quả kinh tế mô hình nuôi gà an toàn sinh học. Hiệu quả kinh tế mô hình nuôi ghép cá Chép V1 là chính. Đánh giá chất lượng các mô hình trình diễn của hộ điều tra về khả năng áp dụng 79 Bảng 4.
Đánh giá của hộ điều tra về hiệu quả và chất lượng của các mô hình trình diễn 80 Bảng 4. Đánh giá về chính sách đầu tư xây dựng mô hình trình diễn. Đánh giá về chính sách hỗ trợ nhân rộng mô hình ở địa phương. Kết quả nâng cao chất lượng cung ứng giống cây trồng mới vào sản xuất ở các xã nghiên cứu năm 2013 – 2015 83 Bảng 4.
Kết quả nâng cao chất lượng cung ứng giống vật nuôi mới vào sản xuất ở các xã nghiên cứu năm 2013 – 2015 85 Bảng 4. Đánh giá của hộ điều tra về hiệu quả và chất lượng đưa giống mới vào sản xuất 88 Bảng 4. Các yếu tố tự nhiên ảnh hưởng đến hộ nông dân trong việc ra quyết định áp dụng giống mới vào trong sản xuất 89 Bảng 4. Độ tuổi của nông hộ ảnh hưởng đến việc ra quyết định tham gia xây dựng mô hình điểm 91 Bảng 4.
Trình độ học vấn của nông hộ điều tra ảnh hưởng đến việc tham gia xây dựng mô hình trình diễn 92 Bảng 4. Đánh giá của đội ngũ cán bộ khuyến nông về công tác khuyến nông. Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến hộ nông dân trong việc áp dụng giống mới vào sản xuất 94 Bảng 4. Đánh giá của cán bộ khuyến nông về sự phù hợp của các yếu tố chính sách trong hoạt động khuyến nông thời gian gần đây 96 vii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH Sơ đồ 2.
Mối quan hệ giữa nhà nước, khuyến nông, người dân. Bản đồ vị trí tỉnh Hải Dương.2 Cơ cấu tổ chức của Trung tâm Khuyến nông Hải Dương thể hiện qua sơ đồ 63 Sơ đồ 4. Hình thức chuyển giao kỹ thuật mới đến người dân. 66 viii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN - Tên tác giả: Nguyễn Thị Mai Lan - Tên luận văn: “Giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động khuyến nông ở tỉnh Hải Dương” - Chuyên ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 60.10 - Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam - Mục đích nghiên cứu của luận văn: Nhằm đánh giá thực trạng hoạt động khuyến nông những năm qua, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động khuyến nông trong những năm tiếp theo tại Hải Dương.
- Các phương pháp nghiên cứu đã sử dụng: + Phương pháp chọn mẫu khảo sát: Chọn cán bộ khuyến nông tỉnh, huyện và khuyến nông viên cơ sở, chọn xã đại diện, chọn hộ đại diện.