CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC 1. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Nguồn nhân lực Khái niệm về nguồn nhân lực hiện nay không còn xa lạ với nền kinh tế nước ta. Tuy về bản chất là giống nhau nhưng tùy theo những mục đích cụ thể mà người ta đưa ra các định nghĩa khác nhau.
Có thể nêu một số khái niệm về Nguồn nhân lực trong tổ chức, doanh nghiệp như sau: Nguồn nhân lực doanh nghiệp là lực lượng lao động của từng doanh nghiệp, là số người có trong danh sách của doanh nghiệp, do doanh nghiệp trả lương” ( Bùi Văn Nhơn 2006, tr 72). Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tất cả những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực” (Nguyễn Vân Điềm/ Nguyễn Ngọc Quân 2010,tr 8). Nguồn nhân lực là tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết và cơ bản nhất là tiềm năng lao động), gồm: thể lực, trí lực, nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tổ chức hoặc một cơ cấu kinh tế- xã hội nhất định. Như vậy có thể hiểu: Nguồn nhân lực trong tổ chức, doanh nghiệp bao gồm tất cả các tiềm năng của con người trong một tổ chức hay doanh nghiệp (kể cả những thành viên trong ban lãnh đạo doanh nghiệp) tức là tất cả các thành viên trong doanh nghiệp sử dụng kiến thức, khả năng, hành vi ứng xử và giá trị đạo đức để thành lập, duy trì và phát triển doanh nghiệp.
Học viên thực hiện: Phạm Anh Đức 4 Đào tào và phát triển nguồn nhân lực tại công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ Thương mại Môi Trường Xanh thực trạng và giải pháp 1. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp đóng vai trò rất quan trọng cho sự phát triển của doanh nghiệp nhất là trong thời đại ngày nay thế mạnh về nguồn nhân lực chính là thế mạnh cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên nguồn nhân lực để đáp ứng các nhu cầu của doanh nghiệp không thể tự nhiên xuất hiện mà phải trải qua quá trình dài học tập, lao động mới có.
Bởi vậy công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong mỗi doanh nghiệp phải được quan tâm và đầu tư đúng mức để phát huy hết thế mạnh cạnh tranh của mình. Để đi sâu tìm hiểu về vấn đề này ta phải hiểu hoạt động đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là như thế nào? Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động có thể nắm vững hơn về công việc của mình, là hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn. Phát triển là hoạt động học tập vượt ra khỏi phạm vi công việc trước mắt của người lao động, nhằm mở ra cho họ những công việc mới dựa trên cơ sở những định hướng tương lai của tổ chức.
Giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực có mối liên hệ chặt chẽ với nhau và đều tập trung vào nhu cầu hiện tại và tương lai của cá nhân và của công ty. Tuy nhiên giữa đào tạo và phát triển có sự khác biệt, bảng 1.1 sau đây nêu rõ sự khác biệt này.1: So sánh giữa đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Đào tạo Phát triển 1. Tập trung Công việc hiện tại Công việc tương lai 2. Phạm vi Cá nhân Cá nhân và tổ chức 3.
Thời gian Ngắn hạn Dài hạn Khắc phục sự thiếu hụt về 4. Mục đích Chuẩn bị cho tương lai kiến thức và kỹ năng hiện tại Học viên thực hiện: Phạm Anh Đức 5 Đào tào và phát triển nguồn nhân lực tại công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ Thương mại Môi Trường Xanh thực trạng và giải pháp (Nguồn: Nguyễn Văn Điềm/ Nguyễn Ngọc Quân 2010,tr 154) Vậy, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp: là hoạt động để duy trì và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, là điều kiện quyết định để các tổ chức có thể đứng vững và thắng lợi trong môi trường cạnh tranh. Do đó trong các tổ chức, công tác đào tạo và phát triển cần phải được thực hiện một cách có tổ chức và kế hoạch. Mục tiêu và vai trò của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Mục tiêu chung của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là nhằm sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức thông qua việc giúp cho người lao động hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn về nghề nghiệp của mình và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn, với thái đột tốt hơn, cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ với công việc trong tương lai.
Có nhiều lí do để nói rằng công tác đào tạo phát triển là quan trọng và cần được quan tâm đúng mức trong tổ chức, trong đó có ba lí do chủ yếu là: Thứ nhất: Để đáp ứng yêu cầu công việc của tổ chức hay chính là đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của tổ chức. Thứ hai: Để đáp ứng nhu cầu học tập, phát triển của người lao động. Thứ ba: Đào tạo phát triển là những giải pháp có tính chiến lược tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp gặp phải những vấn đề như: thiếu nguồn nhân viên giỏi, nguồn nhân lực sẵn có không phát huy được đúng khả năng của mình, hay người có năng lực lại thiếu cơ hội để phát triển…thì công tác đào tạo phát triển trở nên vô cùng cần thiết.
Qua công tác đào tạo phát triển, công nhân viên doanh nghiệp có thể xác định rõ chức trách công tác, nhiệm vụ, mục tiêu của mình, nâng cao tri thức và kĩ năng, chuẩn bị đầy đủ năng lực nghiệp vụ để thực hiện mục tiêu doanh nghiệp, đồng thời với việc cá nhân được nâng cao, họ tạo ra hiệu ích và giá trị càng lớn cho doanh nghiệp. Học viên thực hiện: Phạm Anh Đức 6 Đào tào và phát triển nguồn nhân lực tại công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ Thương mại Môi Trường Xanh thực trạng và giải pháp Không kể doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nào hay quy mô như thế nào, việc đào tạo phát triển nhằm đúng vào nhu cầu của doanh nghiệp, luôn mang lại những lợi ích đáng kể cho doanh nghiệp, chúng ta có thể chia ra hai nhóm lợi ích sau: Những lợi ích hữu hình bao gồm: tăng sản lượng, giảm chi phí, tiết kiệm thời gian, tăng chất lượng sản phẩm và dịch vụ. Những lợi ích vô hình như: cải thiện thói quen làm việc, cải tiến thái độ và hành vi thực hiện công việc, tạo ra môi trường làm việc tốt hơn, tạo điều kiện để nhân viên phát triển, nâng cao hình ảnh trên thương trường. Đào tạo phát triển đem lại lợi ích nhiều mặt cho doanh nghiệp, biểu hiện cụ thể ở các mặt sau đây: Nâng cao năng suất lao động, hiệu quả, chất lượng thực hiện công việc: làm việc nhanh chóng và chính xác hơn, sáng tạo trong công việc, giảm nguyên vật liệu thừa, giảm tai nạn lao động.
Giảm bớt sự giám sát: người lao động sau khi được đào tạo là người có khả năng tự giám sát. Do khi nắm được kiến thức, kĩ năng để thực hiện công việc, cá nhân có thể làm việc một cách độc lập mà không cần đến sự giám sát thường trực của cấp trên. Khi đó người quản lí có thể dành nhiều thời gian cho những công việc mang tính chiến lược hơn là cho những công việc phụ hàng ngày. Nâng cao tính ổn định và năng động của tổ chức: Đào tạo phát triển chuẩn bị đội ngũ cán bộ quản lí, chuyên môn kế cận: giúp cho nhân viên có được những kĩ năng cần thiết cho các cơ hội thăng tiến và thay thế cho các cán bộ quản lí, chuyên môn khi cần thiết Duy trình và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Tạo điều kiện cho áp dụng tiến bộ kỹ thuật và quản lý vào doanh nghiệp: Việc đào tạo phát triển tạo ra một lực lượng lao động lành nghề, linh hoạt và có khả năng thích nghi với những thay đổi về quy trình công nghệ, kĩ thuật và môi trường kinh doanh. Trong thời đại mà công nghệ thông tin và các nguồn tri thức phát triển cùng với xu hướng giao lưu hợp tác toàn cầu, một nhu cầu tất yếu là doanh nghiệp phải thường Học viên thực hiện: Phạm Anh Đức 7 Đào tào và phát triển nguồn nhân lực tại công ty TNHH Sản xuất Dịch vụ Thương mại Môi Trường Xanh thực trạng và giải pháp xuyên cập nhật và thay đổi, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực giúp doanh nghiệp tránh khỏi tình trạng lạc hậu, tạo điều kiện áp dụng các tiến bộ kĩ thuật, áp dụng các phương pháp quản lí mới. Và qua đó tạo ra được lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Đối với người lao động, vai trò của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thể hiện ở chỗ: tạo ra tính chuyên nghiệp của người lao động, tạo ra sự thích ứng giữa người lao động và công việc hiện tại và tương lai, đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng phát triển của công nhân viên, tạo cho người lao động có cách nhìn, tư duy mới để phát huy tính sáng tạo của người lao động trong công việc. Vì thế doanh nghiệp phải luôn chú trọng việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho tổ chứ mình.
NỘI HÀM VỀ ĐÀO TẠO VÀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC 1. Xây dựng chương trình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho doanh nghiệp Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nhằm mục đích cuối cùng là sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện tại của doanh nghiệp, đem lại lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp và người lao động. Để công tác Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực được thực hiện một cách tốt nhất, doanh nghiệp không thể bỏ qua việc xây dựng trình tự các bước thực hiện một chương trình đào tạo. Trình tự các bước thống nhất sẽ giúp cho việc thực hiện công tác đào tạo dễ dàng và khoa học nhằm đạt hiệu quả cao nhất.