Luận văn thạc sĩ ueh gỉải pháp nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán việt nam luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ UEH đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán tài chính cho công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Văn Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Giang Tân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Giải pháp nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán về báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ BÁO CÁO KIỂM TOÁN VỀ BCTC
• 1.1. Khái niệm và bản chất BCKT
• 1.2. Bản chất của BCKT
• 1.3. Mục tiêu của kiểm toán BCTC
• 1.4. Mong đợi của người sử dụng
• 1.5. Ảnh hưởng của BCKT đối với người sử dụng
• 1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng BCKT
• 1.6.1. Sự tác động của môi trường pháp lý đến BCKT
• 1.6.2. Tác động của chuẩn mực lên BCKT
• 1.7. Các nội dung căn bản của một BCKT
• 1.8. Lịch sử ra đời và phát triển của BCKT
• 1.9. BCKT theo chuẩn mực kiểm toán quốc tế hiện hành
• 1.9.1. Chuẩn mực ISA 700 (2009)
• 1.9.2. Chuẩn mực kiểm toán ISA 705
• 1.9.3. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG BÁO CÁO KIỂM TOÁN VỀ BCTC CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam
• 2.1.1. Lịch sử hình thành TTCK Việt Nam
• 2.1.2. Thực trạng công ty niêm yết ở VN hiện nay
• 2.1.3. Phân loại công ty niêm yết
• 2.1.3.1. Theo thời gian niêm yết
• 2.1.3.2. Theo ngành nghề
• 2.1.3.3. Theo quy mô vốn
• 2.2. Tiêu chuẩn niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh
• 2.3. Tiêu chuẩn niêm yết tại sở giao dịch chứng khoán Hà Nội
• 2.4. Các quy định pháp lý liên quan đến BCKT
• 2.4.1. Nghị định 105/2004/NĐ – CP và thông tư 64/2004/TT- BTC
• 2.4.2. Chuẩn mực kiểm toán
• 2.4.3. Các quy định pháp lý khác
• 2.5. Đặc điểm hoạt động kiểm toán độc lập VN
• 2.5.1. Các dịch vụ do kiểm toán độc lập cung cấp
• 2.5.2. Những tồn tại của hoạt động kiểm toán độc lập ở Việt Nam
• 2.6. Thực trạng BCKT về BCTC của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam
• 2.6.1. Phương pháp khảo sát
• 2.6.2. Kết quả khảo sát thông qua thu thập BCKT
• 2.6.3. Hình thức của BCKT về BCTC của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam
• 2.6.4. Ý kiến của KTV trên BCKT
• 2.6.5. Kết quả khảo sát thông qua phỏng vấn
• 2.6.6. Hướng dẫn của CMKT “BCKT về BCTC” VSA 700 của Việt Nam
• 2.6.7. Giới hạn phạm vị kiểm toán và ý kiến KTV
• 2.6.8. Những vấn đề không nhất trí với Ban giám đốc và ý kiến của KTV
• 2.6.9. Đánh giá chung thực trạng BCKT về BCTC của các công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam
• 2.6.10. Những tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BÁO CÁO KIỂM TOÁN VỀ BCTC
• 3.1. Quan điểm về giải pháp
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện và nâng cao chất lượng BCKT phải phù hợp với môi trường kinh doanh, môi trường luật pháp VN
• 3.3. Việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng BCKT phải nhằm giúp thị trường chứng khoán phát triển bền vững
• 3.4. Việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng BCKT phải giúp VN sớm hội nhập vào kinh tế khu vực và quốc tế
• 3.5. Giải pháp chung
• 3.5.1. Ban hành Luật kiểm toán độc lập
• 3.5.2. Cập nhật thường xuyên hệ thống CMKT Việt Nam, trong đó có CMKT BCKT
• 3.5.3. Ban hành những hướng dẫn chi tiết các CMKT, trong đó có chuẩn mực BCKT
• 3.6. Giải pháp cụ thể
• 3.6.1. Hiệu đính CMKT VSA 700 “BCKT về BCTC”
• 3.6.2. Ban hành thêm các CMKT khi KTV đưa ý kiến kiểm toán không phải ý kiến chấp nhận toàn phần (VSA 705 và VSA 706)
• 3.6.2.1. Ban hành mới CMKT VSA 705
• 3.6.2.2. Ban hành mới CMKT VSA 706
• 3.6.3. Ban hành các hướng dẫn chi tiết cho những trường hợp phức tạp
• 3.6.4. Hoàn thiện quy trình tổng hợp đánh giá kết quả và phát hành BCKT trong trường hợp ý kiến không phải là ý kiến chấp nhận toàn phần
• 3.6.5. Hoàn thiện quy trình tổng hợp và phát hành BCKT trong trường hợp KTV đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần có đoạn nhấn mạnh
• 3.7. Một số kiến nghị
• 3.7.1. Về phía công ty kiểm toán
• 3.7.1.1. Cần tuân thủ các CMKT trong đó có chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán
• 3.7.1.2. Cần hoàn thiện quy trình soạn thảo và phát hành BCKT
• 3.7.1.3. Cần nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ KTV
• 3.7.1.4. Cần giảm thiểu sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty kiểm toán bằng hạ thấp giá phí kiểm toán và sự thỏa hiệp với công ty được kiểm toán
• 3.7.2. Về phía Hội nghề nghiệp kiểm toán
• 3.7.3. Về phía Bộ tài chính
• 3.7.4. Về phía Ủy ban chứng khoán nhà nước
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về chất lượng báo cáo kiểm toán tài chính tại Việt Nam

Chất lượng báo cáo kiểm toán tài chính (BCKT) là yếu tố quan trọng trong việc đảm bảo tính minh bạch và độ tin cậy của thông tin tài chính. Đặc biệt, đối với các công ty niêm yết tại Việt Nam, BCKT không chỉ ảnh hưởng đến quyết định đầu tư mà còn đến sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Việc nâng cao chất lượng BCKT là cần thiết để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các nhà đầu tư và cơ quan quản lý.

1.1. Khái niệm và vai trò của báo cáo kiểm toán

BCKT là văn bản do kiểm toán viên phát hành, nhằm cung cấp ý kiến về tính trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính. Vai trò của BCKT là tạo niềm tin cho nhà đầu tư và các bên liên quan, đồng thời giúp các công ty niêm yết tuân thủ các chuẩn mực kế toán và kiểm toán.

1.2. Tình hình hiện tại của báo cáo kiểm toán tại Việt Nam

Hiện nay, chất lượng BCKT tại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Nhiều công ty kiểm toán chưa tuân thủ đầy đủ các chuẩn mực kiểm toán, dẫn đến việc BCKT không phản ánh đúng thực trạng tài chính của công ty. Điều này gây ra sự thiếu tin tưởng từ phía nhà đầu tư và các cơ quan quản lý.

II. Những thách thức trong việc nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán

Việc nâng cao chất lượng BCKT đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt về nguồn nhân lực chất lượng cao, sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty kiểm toán, và sự chưa hoàn thiện của hệ thống pháp lý. Những thách thức này cần được giải quyết để đảm bảo BCKT có chất lượng tốt hơn.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Nhiều công ty kiểm toán gặp khó khăn trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân viên có trình độ chuyên môn cao. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng BCKT, khi mà đội ngũ kiểm toán viên không đủ năng lực để thực hiện các cuộc kiểm toán một cách hiệu quả.

2.2. Cạnh tranh không lành mạnh trong ngành kiểm toán

Sự cạnh tranh giữa các công ty kiểm toán đôi khi dẫn đến việc giảm giá dịch vụ kiểm toán, làm giảm chất lượng dịch vụ. Các công ty kiểm toán có thể cắt giảm chi phí để thu hút khách hàng, nhưng điều này có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy của BCKT.

III. Giải pháp nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán tài chính

Để nâng cao chất lượng BCKT, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía các cơ quan quản lý, các công ty kiểm toán và các tổ chức nghề nghiệp. Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kiểm toán, đào tạo nâng cao năng lực cho kiểm toán viên, và tăng cường giám sát từ các cơ quan chức năng.

3.1. Hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kiểm toán

Cần cập nhật và hoàn thiện các chuẩn mực kiểm toán để phù hợp với thực tiễn và yêu cầu của thị trường. Việc này sẽ giúp các công ty kiểm toán có cơ sở vững chắc để thực hiện kiểm toán một cách chính xác và hiệu quả.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho kiểm toán viên

Đào tạo liên tục cho kiểm toán viên là rất quan trọng. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào việc nâng cao kỹ năng chuyên môn và cập nhật kiến thức mới về chuẩn mực kiểm toán và quy định pháp lý.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chất lượng báo cáo kiểm toán

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao chất lượng BCKT không chỉ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán. Các công ty niêm yết có BCKT chất lượng cao thường thu hút được nhiều nhà đầu tư hơn và có giá cổ phiếu ổn định hơn.

4.1. Tác động của chất lượng báo cáo kiểm toán đến nhà đầu tư

Chất lượng BCKT ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư. Những BCKT chất lượng cao giúp nhà đầu tư có được thông tin chính xác và đáng tin cậy, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hợp lý.

4.2. Kết quả nghiên cứu về chất lượng báo cáo kiểm toán tại Việt Nam

Nghiên cứu cho thấy rằng các công ty niêm yết có BCKT chất lượng cao thường có sự tăng trưởng ổn định về doanh thu và lợi nhuận. Điều này chứng tỏ rằng chất lượng BCKT có mối liên hệ chặt chẽ với hiệu quả hoạt động của công ty.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của báo cáo kiểm toán tại Việt Nam

Chất lượng BCKT tại Việt Nam đang trong quá trình cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Tương lai, với sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý và nỗ lực từ các công ty kiểm toán, chất lượng BCKT sẽ được nâng cao hơn nữa, góp phần vào sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán.

5.1. Triển vọng phát triển của báo cáo kiểm toán

Với sự phát triển của công nghệ và các chuẩn mực quốc tế, BCKT tại Việt Nam có khả năng sẽ được cải thiện đáng kể trong tương lai. Các công ty kiểm toán cần nhanh chóng thích ứng với những thay đổi này để nâng cao chất lượng dịch vụ.

5.2. Vai trò của các cơ quan quản lý trong việc nâng cao chất lượng báo cáo kiểm toán

Các cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát và hỗ trợ các công ty kiểm toán trong việc thực hiện các chuẩn mực kiểm toán. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng BCKT được phát hành có chất lượng cao và đáng tin cậy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn 2000 - 2010 đã ghi nhận tốc độ tăng trưởng vượt bậc về cả quy mô vốn hóa lẫn số lượng doanh nghiệp tham gia. Tính đến ngày 31/12/2009, toàn thị trường có 453 công ty niêm yết chính thức, bao gồm 196 công ty tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (SGDCK TP.HCM) và 257 công ty tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (SGDCK Hà Nội). Sự bùng nổ này đòi hỏi tính minh bạch cao đối với thông tin tài chính nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư và duy trì sự ổn định của nền kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, thực tế phát sinh nhiều sai lệch trọng yếu giữa số liệu trước và sau kiểm toán, đặt ra nghi vấn lớn về độ tin cậy của Báo cáo kiểm toán (BCKT). Báo cáo kiểm toán đóng vai trò là công cụ kiểm soát độc lập thiết yếu, nhưng hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (VSA 700 ban hành năm 1999) đã bộc lộ nhiều điểm bất cập và lạc hậu so với thông lệ quốc tế, cụ thể là bộ chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA 700, ISA 705 và ISA 706 được ban hành năm 2009.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa lý luận về việc lập và phát hành BCKT, khảo sát toàn diện thực trạng phát hành BCKT đối với Báo cáo tài chính (BCTC) của các công ty niêm yết trên hai sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2007 - 2008. Từ kết quả thực chứng, luận văn xác định các nguyên nhân gốc rễ và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng BCKT, giúp giảm thiểu rủi ro thông tin cho hơn 800 mã chứng khoán và chứng chỉ quỹ, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho quá trình hội nhập tài chính quốc tế của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng Lý thuyết thể chế (Institutional Theory) do Meyer và Rowan (1977) khởi xướng làm nền tảng phân tích cấu trúc tổ chức và hành vi kiểm toán. Lý thuyết này chỉ rõ hoạt động của công ty kiểm toán chịu sự chi phối đồng thời của hai nhóm nhân tố: nhân tố kỹ thuật bên trong (quy trình soát xét, đạo đức nghề nghiệp, thủ tục kiểm toán) và nhân tố thể chế bên ngoài (khung pháp lý, Nghị định 105/2004/NĐ-CP, áp lực từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và sự kỳ vọng của công chúng).

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp Lý thuyết khoảng cách kỳ vọng kiểm toán (Audit Expectation Gap Theory) của Porter (1993), Luehlfing (2004), Hian Chye Koh và E-Sah Woo. Khung lý thuyết này phân định rõ ranh giới giữa trách nhiệm lập BCTC của Ban Giám đốc và trách nhiệm đưa ra ý kiến chuyên môn của kiểm toán viên (KTV), giúp giải thích sự chênh lệch giữa mong đợi tuyệt đối của xã hội và kết quả kiểm toán thực tế.

Các khái niệm trọng tâm được chuẩn hóa bao gồm: Báo cáo kiểm toán theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam VSA 700 (1999), Chuẩn mực kiểm toán quốc tế ISA 700, ISA 705, ISA 706 (ban hành năm 2009), cùng bốn loại ý kiến kiểm toán đặc trưng: Chấp nhận toàn phần, Ngoại trừ (chấp nhận từng phần), Không chấp nhận (phủ nhận) và Từ chối đưa ra ý kiến.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp bao gồm toàn bộ BCKT về BCTC của các công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong hai năm tài khóa 2007 và 2008, cùng hệ thống văn bản pháp quy như Nghị định 105/2004/NĐ-CP, Thông tư 64/2004/TT-BTC, Nghị định 14/2007/NĐ-CP, Quyết định 89/2007/QĐ-BTC và Thông tư 09/2010/TT-BTC. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phỏng vấn sâu trực tiếp các chuyên gia tài chính và KTV hành nghề giàu kinh nghiệm.

Phương pháp phân tích chủ đạo là thống kê mô tả, phân tích định lượng kết hợp định tính, đối chiếu so sánh theo thời gian và không gian giao dịch. Mẫu nghiên cứu bao quát các nhóm doanh nghiệp theo ngành nghề và 4 nhóm quy mô vốn: nhóm dưới 50 tỷ đồng, từ 50 đến dưới 100 tỷ đồng, từ 100 đến dưới 500 tỷ đồng, và từ 1000 tỷ đồng trở lên. Việc lựa chọn phương pháp này giúp phản ánh chính xác các sai lệch về mặt hình thức và nội dung của BCKT, đảm bảo tính đại diện cao cho toàn bộ thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn chuyển giao kinh tế 2007 - 2008.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng trên hệ thống BCKT giai đoạn 2007 - 2008 mang lại những phát hiện quan trọng:

• Thứ nhất, về hình thức trình bày, trên 90% BCKT dạng chấp nhận toàn phần tuân thủ bố cục cơ bản của VSA 700. Tuy nhiên, việc trình bày đoạn phân định trách nhiệm của Ban Giám đốc và KTV còn nhiều điểm không đồng nhất giữa các công ty kiểm toán độc lập, dẫn đến sự thiếu chuẩn hóa thông tin cho người đọc.
• Thứ hai, về cơ cấu ý kiến kiểm toán, tỷ lệ BCKT có ý kiến không phải chấp nhận toàn phần và có đoạn nhấn mạnh trong năm 2008 tăng đáng kể so với năm 2007. Đáng chú ý, các doanh nghiệp có quy mô vốn nhỏ dưới 50 tỷ đồng (chiếm 55,64% tổng số công ty niêm yết tại sàn Hà Nội) có tỷ lệ nhận ý kiến ngoại trừ cao hơn khoảng 15% so với nhóm công ty có quy mô vốn từ 1000 tỷ đồng trở lên (chiếm 12,76% tại sàn TP.HCM và 3,12% tại sàn Hà Nội).
• Thứ ba, về tính minh bạch của lý do điều chỉnh, nhiều BCKT có ý kiến ngoại trừ sử dụng câu từ chung chung, không lượng hóa cụ thể số tiền sai sót trọng yếu hoặc không nêu rõ mức độ ảnh hưởng lan tỏa đến toàn bộ BCTC.
• Thứ tư, khung pháp lý chuyên ngành bộc lộ khoảng trống lớn khi VSA 700 ban hành từ năm 1999 chưa phân tách rành mạch các trường hợp điều chỉnh ý kiến và chưa hướng dẫn chi tiết việc sử dụng đoạn nhấn mạnh như bộ chuẩn ISA 705 và ISA 706 năm 2009.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động thông qua 3 bảng tổng hợp chỉ tiêu và 10 biểu đồ chuyên sâu trong luận văn. Các biểu đồ từ Biểu đồ 1 đến Biểu đồ 10 minh họa rõ nét sự phân hóa loại ý kiến kiểm toán giữa hai sàn giao dịch, cũng như mối tương quan chặt chẽ giữa quy mô vốn điều lệ và tần suất xuất hiện các vấn đề cần lưu ý trong BCKT.

Nguyên nhân của những tồn tại trên xuất phát từ cả hai chiều thể chế. Về mặt khách quan, hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam chậm được cập nhật so với sự đổi mới của thế giới, đồng thời các quy định chế tài xử lý sai phạm kiểm toán theo Nghị định 105/2004/NĐ-CP chưa đủ sức răn đe. Về mặt chủ quan, tình trạng cạnh tranh gay gắt về giá phí kiểm toán giữa các doanh nghiệp kiểm toán độc lập dẫn đến nguy cơ thỏa hiệp với khách hàng hoặc cắt giảm thủ tục thu thập bằng chứng. So với các nghiên cứu trước đây vốn chỉ dừng lại ở việc so sánh số liệu lãi lỗ, kết quả của luận văn đã chứng minh rằng cấu trúc và chất lượng diễn đạt của BCKT tác động trực tiếp tới hành vi định giá cổ phiếu và mức độ an toàn của thị trường vốn.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng BCKT đối với các công ty niêm yết, luận văn đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ:

• Ban hành Luật Kiểm toán độc lập và cập nhật hệ thống chuẩn mực: Bộ Tài chính cần sớm xây dựng và trình Quốc hội thông qua Luật Kiểm toán độc lập. Đồng thời, khẩn trương hiệu đính Chuẩn mực VSA 700 và ban hành mới hai chuẩn mực tương đương quốc tế gồm VSA 705 (Điều chỉnh ý kiến kiểm toán) và VSA 706 (Đoạn nhấn mạnh và vấn đề khác), hướng tới mục tiêu 100% chuẩn mực kiểm toán Việt Nam tương thích với chuẩn mực quốc tế giai đoạn 2011 - 2013.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật tại các công ty kiểm toán: Ban Giám đốc các doanh nghiệp kiểm toán phải thiết lập quy trình kiểm soát chất lượng nội bộ nghiêm ngặt trước khi ký phát hành BCKT. Bắt buộc lượng hóa cụ thể các sai sót trong đoạn cơ sở cho ý kiến ngoại trừ, đồng thời tổ chức đào tạo chuyên môn định kỳ tối thiểu 40 giờ mỗi năm cho đội ngũ KTV nhằm giảm thiểu trên 30% các lỗi diễn đạt thiếu minh bạch.
• Kiểm soát cạnh tranh không lành mạnh và bình ổn phí kiểm toán: Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) cần xây dựng khung giá phí kiểm toán sàn dựa trên quy mô tài sản và mức độ rủi ro của đơn vị được kiểm toán, ngăn chặn triệt để hành vi hạ giá phí đi kèm thỏa hiệp ý kiến, đảm bảo tỷ lệ tuân thủ đạo đức nghề nghiệp đạt trên 95%.
• Tăng cường giám sát thị trường chứng khoán: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và hai Sở Giao dịch Chứng khoán cần thực hiện nghiêm túc Quyết định 89/2007/QĐ-BTC và Thông tư 09/2010/TT-BTC, rà soát chặt chẽ tiêu chuẩn công ty kiểm toán được chấp thuận (vốn tối thiểu 2 tỷ đồng, tối thiểu 7 KTV hành nghề và 30 khách hàng kiểm toán), xử lý dứt điểm 100% các trường hợp doanh nghiệp chậm công bố BCKT hoặc có ý kiến ngoại trừ không giải trình thỏa đáng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Kiểm toán viên và Ban điều hành các công ty kiểm toán độc lập: Tài liệu giúp nhận diện các lỗi nghiệp vụ phổ biến trong việc soạn thảo BCKT, từ đó hoàn thiện quy trình kiểm soát rủi ro pháp lý và nâng cao tính chuẩn xác khi đưa ra các dạng ý kiến kiểm toán phức tạp.
• Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức tài chính: Cung cấp phương pháp luận thực tế để đọc hiểu chuyên sâu BCKT, phân biệt rõ bản chất của ý kiến ngoại trừ và đoạn nhấn mạnh, giúp nhận diện sớm rủi ro tài chính của 453 công ty niêm yết để tối ưu hóa quyết định đầu tư danh mục.
• Cơ quan quản lý nhà nước (Bộ Tài chính, UBCKNN, VACPA): Cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực chứng từ hai sàn giao dịch nhằm phục vụ công tác soạn thảo Luật Kiểm toán độc lập, hoàn thiện hệ thống VSA và nâng cao hiệu quả thanh tra hoạt động kiểm toán đại chúng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp khảo sát thực tế, kỹ thuật xử lý dữ liệu thị trường chứng khoán và mô hình ứng dụng lý thuyết thể chế vào nghiên cứu kiểm toán.

Câu hỏi thường gặp

Báo cáo kiểm toán đóng vai trò như thế nào đối với nhà đầu tư chứng khoán? Báo cáo kiểm toán là cơ sở độc lập xác nhận mức độ trung thực và hợp lý của báo cáo tài chính. Báo cáo kiểm toán giúp giảm thiểu rủi ro thông tin bất đối xứng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư và tạo lập niềm tin vững chắc để thị trường vốn vận hành minh bạch, hiệu quả.

Bốn loại ý kiến kiểm toán cơ bản khác nhau ở những điểm nào? Bốn loại ý kiến gồm: Chấp nhận toàn phần (BCTC phản ánh trung thực, hợp lý), Ngoại trừ (sai sót trọng yếu nhưng không lan tỏa), Không chấp nhận (sai sót trọng yếu và lan tỏa toàn bộ BCTC), và Từ chối đưa ra ý kiến (bị giới hạn phạm vi nghiêm trọng không thể thu thập bằng chứng đầy đủ theo ISA 705).

Vì sao Chuẩn mực VSA 700 của Việt Nam cần được cập nhật theo bộ ISA 2009? VSA 700 ban hành năm 1999 dựa trên chuẩn quốc tế cũ năm 1994 nên thiếu hướng dẫn cụ thể cho các trường hợp đưa ra ý kiến điều chỉnh. Bộ chuẩn ISA 2009 đã tách biệt rõ ràng ISA 700, ISA 705 và ISA 706, cung cấp khung quy chiếu chuẩn xác và minh bạch hơn cho kiểm toán viên.

Tiêu chuẩn để công ty kiểm toán được kiểm toán doanh nghiệp niêm yết là gì? Theo Quyết định 89/2007/QĐ-BTC, doanh nghiệp kiểm toán phải có vốn điều lệ tối thiểu 2 tỷ đồng (hoặc 300.000 USD với doanh nghiệp có vốn nước ngoài), tối thiểu 7 kiểm toán viên hành nghề, thời gian hoạt động đủ 3 năm và có tối thiểu 30 khách hàng kiểm toán trong 2 năm gần nhất.

Đoạn nhấn mạnh vấn đề trong báo cáo kiểm toán có phải là ý kiến ngoại trừ không? Không. Đoạn nhấn mạnh (quy định tại ISA 706) được sử dụng trong báo cáo chấp nhận toàn phần nhằm lưu ý người đọc về một sự kiện trọng yếu đã được trình bày đúng chuẩn mực trên BCTC, hoàn toàn không làm thay đổi bản chất chấp nhận toàn phần của ý kiến kiểm toán.

Kết luận

• Luận văn khẳng định chất lượng báo cáo kiểm toán là nhân tố sống còn đối với sự phát triển lành mạnh và bền vững của thị trường chứng khoán Việt Nam.
• Đánh giá toàn diện thực trạng phát hành BCKT giai đoạn 2007 - 2008 trên hai sàn HOSE và HNX, làm rõ mối liên hệ giữa quy mô vốn doanh nghiệp và chất lượng ý kiến kiểm toán.
• Chứng minh tính cấp thiết của việc đổi mới và hoàn thiện hệ thống Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam theo chuẩn mực quốc tế ISA 700, ISA 705 và ISA 706 ban hành năm 2009.
• Đề xuất hệ sinh thái 4 giải pháp trọng tâm gắn kết giữa hoàn thiện khung thể chế pháp luật, nâng cao năng lực công ty kiểm toán và thắt chặt giám sát công bố thông tin.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực tiễn vững chắc cho quá trình ban hành Luật Kiểm toán độc lập và lộ trình hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2011 - 2015.

Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp kiểm toán và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu luận văn để ứng dụng hiệu quả vào công tác quản trị, hoạch định chính sách và hoạt động đầu tư thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu: - Các loại BCTC được kiểm toán - Đơn vị được kiểm toán - Ngày lập của BCTC VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.com For evaluation only. 12 - Trách nhiệm của nhà quản lý - Trách nhiệm của kiểm toán viên. + Những nội dung căn bản của đoạn phạm vi: - Chỉ ra những chuẩn mực kiểm toán sử dụng để tiến hành kiểm toán. - Mục tiêu của cuộc kiểm toán.

Mô tả các công việc KTV thực hiện khi tiến hành kiểm toán. + Những nội dung căn bản của đoạn ý kiến: - Trình bày ý kiến về sự trung thực hợp lý hay không của BCTC được kiểm toán dựa trên cơ sở của cuộc kiểm toán. - Sư phù hợp giữa chuẩn mực lập BCTC và chuẩn mực kế toán quốc gia hay quốc tế và sự phù hợp yêu cầu của luật pháp. + Về Các loại ý kiến kiểm toán: BCKT bày tỏ ý kiến của KTV về BCTC được kiểm toán.

KTV sử dụng một trong các ý kiến sau cho phù hợp với những trường hợp cụ thể: - Ý kiến chấp nhận toàn phần - Ý kiến chấp nhận từng phần (ý kiến ngoại trừ) - Ý kiến không chấp nhận - Ý kiến từ chối. Lịch sử ra đời và phát triển của BCKT: BCKT ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của nghề nghịệp kiểm toán. Cùng với quá trình phát triển của nền kinh tế, BCKT ngày càng thay đổi và hoàn thiện. Sự thay đổi này trải qua các thời kỳ như sau: - Thời kỳ sơ khai:.

Nghề nghiệp kiểm toán đã có từ lâu đời kể từ thời kỳ mà các thông tin phê chuẩn bằng cách đọc lên trên các buổi họp công khai. Sau này, với sự mở rộng quy mô của doanh nghiệp, nên đã dần có sự tách rời giữa quyền sở hữu của các cổ đông với chức năng điều hành của nhà quản lý, từ đó xuất hiện nhu cầu kiểm tra của chủ sở hữu để chống lại gian lận của nhà quản lý lẫn VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software http://www.com For evaluation only. 13 những người làm công, vì thế kiểm toán độc lập đã ra đời vào thế kỷ 18 để đáp ứng nhu cầu này.  Vào những năm cuối thế kỷ 19, nhiều quốc gia ban hành nhiều đạo luật liên quan đến nghề nghiệp kiểm toán như: Tại Anh, vào 1844, đã ban hành Luật công ty Anh, tại Canada đạo luật công ty Ontario ban hành năm 1907.

Trong đó, có yêu cầu BCTC của các công ty niêm yết phải được kiểm toán và Luật công ty cũng đề cập đến trách nhiệm của KTV kiểm toán. Tuy nhiên ở thời kỳ này, hệ thống chuẩn mực kiểm toán chưa được xây dựng, vì vậy chưa có BCKT chuẩn. Mỗi KTV tự đưa ra BCKT cho mình. Để giảm thiểu trách nhiệm về mặt pháp lý, nhiều công ty kiểm toán hay KTV thường sử dụng ngôn từ theo hướng có lợi nhất cho công ty kiểm toán.

Các từ ngữ có thể rất mơ hồ hay có thể hiểu bằng nhiều cách khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy, BCKT ở các công ty khác biệt nhau rất đáng kể giữa các công ty. Một số báo cáo sử dụng từ ngữ rất ngắn gọn như là: “đã kiểm toán và nhận thấy rằng báo cáo chính xác”(audited and found correct) hay đã kiểm tra và nhận thấy là chính xác ("examined and found correct" (Gordon, 1961)), “lập chính xác hay trình bày trung thực và chính xác”, “trình bày trung thực tình hình tài chính" (Flesher and Flesher, 1980). Đôi khi có trường hợp, KTV chỉ đơn giản ký vào BCĐKT(Lee, 1970).

Chẳng hạn như báo cáo kiểm toán cho công ty Dominion Textile company Limited (1906) như sau: .