Nghiên cứu giải pháp nâng cao an toàn giao thông tại 3 điểm đen trên địa bàn tỉnh Tiền Giang

Nghiên cứu giải pháp nâng cao an toàn giao thông tại ba điểm đen trên địa bàn tỉnh Tiền Giang, luận văn thạc sỹ xây dựng đường ô tô và đường thành phố.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Phấn
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thế Sơn
• Trường học: Trường Đại học Giao thông vận tải
• Chuyên ngành: Xây dựng đường ô tô
• Đề tài: Giải pháp nâng cao an toàn giao thông tại 3 điểm đen ở Tiền Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Tiền Giang

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN GIAO THÔNG
• 1.1. Vấn đề về ATGT của các nước đang phát triển
• 1.2. Các nguyên nhân chính ảnh hưởng đến ATGT
• 1.3. Những quan điểm mới trong thiết kế đường và tổ chức giao thông hướng đến ATGT
• 1.4. Ảnh hưởng của yếu tố đường đến ATGT
• 1.4.1. Ảnh hưởng của các yếu tố trên bình đồ
• 1.4.2. Ảnh hưởng của các yếu tố trên trắc dọc
• 1.4.3. Ảnh hưởng của các yếu tố trên trắc ngang
• 1.5. Các phương pháp phân tích đánh giá ATGT
• 1.5.1. Phương pháp đánh giá theo nhóm các chỉ tiêu thống kê
• 1.5.2. Phương pháp đánh giá theo nhóm các chỉ tiêu tính toán
• 1.6. Điểm đen tai nạn giao thông
• 1.6.1. Khái niệm “điểm đen” TNGT đường bộ
• 1.6.2. Nguyên tắc và trình tự xử lý điểm đen
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN GÂY TAI NẠN GIAO THÔNG TRÊN QUỐC LỘ 1A ĐỊA PHẬN TỈNH TIỀN GIANG
• 2.1. An toàn giao thông đường bộ của các nước trên thế giới
• 2.2. An toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam
• 2.3. Tình hình TNGT nói chung
• 2.4. Tình hình tai nạn giao thông đường bộ
• 2.5. Tình hình tai nạn giao thông tại tỉnh Tiền Giang
• 2.5.1. Số vụ TNGTĐB ở tỉnh Tiền Giang
• 2.5.2. Tỷ lệ số người chết do TNGTĐB trên 100.000 dân Tiền Giang
• 2.5.3. Tỷ lệ số người chết do TNGTĐB trên 10.000 phương tiện TG
• 2.5.4. Các nguyên nhân gây tai nạn nói chung trong toàn tỉnh
• 2.6. TNGT trên Quốc lộ 1A đoạn qua địa phận tỉnh Tiền Giang
• 2.6.1. TNGTĐB theo loại đường
• 2.6.2. Số vụ TNGTĐB trên các quốc lộ trong tỉnh Tiền Giang
• 2.6.3. Quốc lộ 1A địa phận tỉnh Tiền Giang
• 2.6.4. Phân tích nguyên nhân gây TNGT trên quốc lộ 1A đoạn qua địa phận tỉnh Tiền Giang
• 2.6.4.1. Các nguyên nhân gây tai nạn liên quan đến kết cấu hạ tầng
• 2.6.4.2. Các nguyên nhân liên quan đến người tham gia giao thông trên quốc lộ 1A
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC TAI NẠN GIAO THÔNG VÀ NÂNG CAO AN TOÀN GIAO THÔNG TRÊN QUỐC LỘ 1A TỈNH TIỀN GIANG
• 3.1. Nghiên cứu một số giải pháp đảm bảo ATGT áp dụng trên thế giới
• 3.1.1. Kinh nghiệm từ Thái Lan
• 3.1.2. Kinh nghiệm từ Malaysia
• 3.1.3. Kinh nghiệm về đảm bảo ATGT ở Trung Quốc
• 3.1.4. Kinh nghiệm về tăng cường ATGT ở Nhật Bản
• 3.1.5. Kết luận những bài học chung từ các nước trên thế giới
• 3.2. Nghiên cứu một số giải pháp đảm bảo ATGT đã được áp dụng ở một số đô thị của Việt Nam
• 3.3. Đề xuất một số giải pháp nâng cao ATGT trên tuyến Quốc lộ 1A
• 3.3.1. Nhóm giải pháp chung
• 3.3.1.1. Giải pháp về công trình giao thông
• 3.3.1.2. Giải pháp liên quan đến phương tiện
• 3.3.1.3. Phổ biến giáo dục an toàn giao thông
• 3.3.1.4. Phát triển nguồn nhân lực
• 3.4. Xử lý các điểm đen thường xảy ra tai nạn (vị trí mất ATGT, nguy cơ xảy ra tai nạn)
• 3.4.1. Khu vực cầu Kinh Xáng Km 1977+100 – Km 1977+300
• 3.4.2. Khu vực nút giao Km 1978+500
• 3.4.3. Khu vực cầu Sao Km 1982+110
• 3.5. Đánh giá hiệu quả của giải pháp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về an toàn giao thông

Chương này tập trung phân tích các nguyên nhân chính ảnh hưởng đến an toàn giao thông, bao gồm yếu tố con người, điều kiện đường sá, phương tiện và đặc điểm giao thông. Các nghiên cứu chỉ ra rằng điểm đen giao thông thường xuất hiện tại những khu vực có điều kiện đường xấu, tầm nhìn hạn chế hoặc nơi có sự giao cắt phức tạp. Tiền Giang, với vị trí địa lý quan trọng, là khu vực có nhiều thách thức về an toàn giao thông do lượng phương tiện qua lại lớn. Các giải pháp được đề xuất bao gồm cải thiện hạ tầng giao thông, nâng cao ý thức người tham gia giao thông và áp dụng các kỹ thuật xây dựng hiện đại.

1.1. Nguyên nhân gây tai nạn giao thông

Các nguyên nhân chính bao gồm vi phạm tốc độ, điều kiện đường xấu, phương tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật và sự gia tăng mật độ phương tiện. Điểm đen giao thông thường tập trung tại các khu vực có tầm nhìn hạn chế hoặc đường giao cắt phức tạp.

1.2. Quan điểm thiết kế đường an toàn

Thiết kế đường cần đảm bảo động lực học xe chạy, tầm nhìn tốt và phối hợp hài hòa với cảnh quan. Quy hoạch đô thị và xây dựng đường ô tô cần tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn giao thông để giảm thiểu nguy cơ tai nạn.

II. Thực trạng tai nạn giao thông tại Tiền Giang

Chương này phân tích thực trạng tai nạn giao thông trên Quốc lộ 1A qua địa phận Tiền Giang. Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ tai nạn giao thông đường bộ tại đây cao hơn mức trung bình cả nước. Các điểm đen giao thông như cầu Kinh Xáng, nút giao Km 1978+500 và cầu Sao là những khu vực thường xuyên xảy ra tai nạn. Nguyên nhân chính bao gồm hạ tầng giao thông xuống cấp, thiếu biển báo và ý thức người tham gia giao thông kém.

2.1. Phân tích số liệu tai nạn

Số liệu từ Ban An toàn giao thông tỉnh Tiền Giang cho thấy tỷ lệ tai nạn giao thông đường bộ tại đây cao hơn mức trung bình cả nước. Các điểm đen giao thông như cầu Kinh Xáng và cầu Sao là những khu vực nguy hiểm.

2.2. Nguyên nhân cụ thể

Nguyên nhân chính bao gồm hạ tầng giao thông xuống cấp, thiếu biển báo và ý thức người tham gia giao thông kém. Các khu vực như cầu Kinh Xáng và cầu Sao cần được ưu tiên cải thiện.

III. Giải pháp nâng cao an toàn giao thông

Chương này đề xuất các giải pháp giao thông để nâng cao an toàn giao thông tại Tiền Giang. Các giải pháp bao gồm cải tạo hạ tầng giao thông, lắp đặt hệ thống biển báo hiện đại, tăng cường tuần tra và giáo dục ý thức người tham gia giao thông. Đặc biệt, các điểm đen giao thông như cầu Kinh Xáng, nút giao Km 1978+500 và cầu Sao cần được ưu tiên xử lý bằng các biện pháp kỹ thuật và quản lý.

3.1. Cải thiện hạ tầng giao thông

Cải tạo hạ tầng giao thông tại các điểm đen như cầu Kinh Xáng và cầu Sao. Áp dụng các kỹ thuật xây dựng hiện đại để nâng cao độ an toàn.

3.2. Tăng cường quản lý và giáo dục

Tăng cường tuần tra, lắp đặt hệ thống biển báo hiện đại và giáo dục ý thức người tham gia giao thông. Các giải pháp này sẽ góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông tại Tiền Giang.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tai nạn giao thông đường bộ (TNGTĐB) là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến an toàn con người và phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt tại các nước đang phát triển như Việt Nam. Theo báo cáo hiện trạng an toàn đường bộ toàn cầu năm 2009 của WHO, mỗi năm có khoảng 1.3 triệu người tử vong và từ 20 đến 50 triệu người bị thương do TNGTĐB trên toàn thế giới. Tại Việt Nam, bình quân mỗi năm có hơn 11.000 người chết do TNGT, với tỷ lệ tử vong trên 100.000 dân cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực Đông Nam Á. Quốc lộ 1A qua tỉnh Tiền Giang là tuyến giao thông huyết mạch nối miền Tây với Đông Nam Bộ, lưu lượng phương tiện lớn, dẫn đến nguy cơ TNGT cao, chiếm hơn 50% tổng số vụ TNGT trên địa bàn tỉnh.

Luận văn tập trung đánh giá thực trạng TNGT trên Quốc lộ 1A đoạn qua tỉnh Tiền Giang trong giai đoạn từ năm 2003 đến giữa năm 2011, phân tích nguyên nhân gây tai nạn tại ba điểm đen tiêu biểu và đề xuất các giải pháp nâng cao an toàn giao thông. Mục tiêu nghiên cứu nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xử lý các điểm đen, giảm thiểu tai nạn và tổn thất về người và tài sản. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng trong bối cảnh phát triển hạ tầng giao thông chưa theo kịp tốc độ gia tăng phương tiện, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức giao thông trên tuyến Quốc lộ 1A.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về an toàn giao thông đường bộ, trong đó nổi bật là:

• Mô hình con người – xe – đường: Xem xét hệ thống điều khiển giao thông gồm người lái xe, phương tiện và điều kiện đường bộ, nhấn mạnh vai trò tương tác giữa các yếu tố này trong việc đảm bảo an toàn.
• Lý thuyết thiết kế hình học đường theo quan điểm an toàn giao thông: Áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật về thiết kế bình đồ, trắc dọc, trắc ngang nhằm giảm thiểu nguy cơ tai nạn, bao gồm các khái niệm về bán kính cong, tầm nhìn, độ dốc, bề rộng phần xe chạy và dải phân cách.
• Các chỉ tiêu đánh giá an toàn giao thông: Sử dụng hệ số tai nạn tương đối (Ktn), hệ số tai nạn tổng quát (Utn), hệ số an toàn dọc tuyến (Kat) và các chỉ tiêu đánh giá mức độ nguy hiểm tại nút giao thông như xác suất xảy ra tai nạn, độ phức tạp nút, mức độ nguy hiểm G.

Các khái niệm chính bao gồm: điểm đen tai nạn giao thông, hệ số tai nạn, hệ số an toàn, tầm nhìn trên bình đồ và trắc dọc, ảnh hưởng của các yếu tố hình học đường đến TNGT.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp số liệu thống kê TNGT từ các cơ quan chức năng như Ban An toàn giao thông tỉnh Tiền Giang, Phòng Cảnh sát giao thông, Khu Quản lý giao thông đường bộ VII và công ty quản lý tuyến Quốc lộ 1A. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số vụ TNGT trên Quốc lộ 1A qua Tiền Giang từ năm 2003 đến 6 tháng đầu năm 2011, với trọng tâm phân tích chi tiết tại ba điểm đen tiêu biểu.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả số vụ, số người chết, tỷ lệ tai nạn theo loại đường, thời gian và vị trí.
• Đánh giá nguyên nhân tai nạn dựa trên các yếu tố con người, phương tiện và điều kiện đường bộ.
• Áp dụng các chỉ tiêu an toàn giao thông (Ktn, Utn, Kat) để đánh giá mức độ nguy hiểm của các đoạn tuyến và nút giao thông.
• Thực hiện khảo sát hiện trường, thu thập dữ liệu thực tế về điều kiện hạ tầng và tổ chức giao thông tại các điểm đen.
• So sánh kinh nghiệm quốc tế và trong nước để đề xuất giải pháp phù hợp.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong khoảng 2 năm, từ thu thập số liệu, phân tích đến đề xuất giải pháp và đánh giá hiệu quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình TNGT trên Quốc lộ 1A qua Tiền Giang rất nghiêm trọng: Trong giai đoạn 2003 – 6/2011, Quốc lộ 1A chiếm hơn 50% tổng số vụ TNGT trên địa bàn tỉnh, với số vụ tai nạn và số người chết có xu hướng tăng trong các năm 2006-2008, giảm nhẹ từ 2009 nhưng chưa bền vững. Tỷ lệ người chết do TNGT trên 100.000 dân của Tiền Giang năm 2007 là khoảng 12.88, thấp hơn mức bình quân cả nước nhưng vẫn cao so với các nước trong khu vực.

2. Nguyên nhân tai nạn chủ yếu liên quan đến điều kiện đường bộ và ý thức người tham gia giao thông: Các yếu tố như bán kính cong nhỏ, tầm nhìn hạn chế, độ dốc lớn, bề rộng phần xe chạy hẹp, thiếu dải phân cách và tổ chức giao thông chưa hợp lý là nguyên nhân chính gây ra tai nạn. Ý thức người lái xe như vi phạm tốc độ, vượt ẩu, uống rượu bia cũng đóng góp lớn vào nguy cơ TNGT.

3. Ba điểm đen tiêu biểu trên Quốc lộ 1A gồm khu vực cầu Kinh Xáng (Km 1977+100 – Km 1977+300), nút giao Km 1978+500 và khu vực cầu Sao (Km 1982+110): Tại các điểm này, số vụ tai nạn chiếm tỷ lệ cao, với các đặc điểm chung là tầm nhìn kém, mặt đường hư hỏng, tổ chức giao thông phức tạp và thiếu các biện pháp an toàn kỹ thuật. Ví dụ, tại khu vực cầu Kinh Xáng, số vụ tai nạn trong 3 năm 2009-2011 tập trung nhiều vào các giờ cao điểm và các ngày trong tuần có lưu lượng xe lớn.

4. Hiệu quả các chỉ tiêu đánh giá an toàn giao thông: Hệ số tai nạn tổng quát (Utn) tại các điểm đen vượt ngưỡng 40, cho thấy mức độ nguy hiểm cao cần được xử lý. Hệ số an toàn dọc tuyến (Kat) tại các đoạn này thấp hơn 0.7, phản ánh nguy cơ tai nạn lớn do sự không phù hợp giữa tốc độ thiết kế và tốc độ khai thác thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chủ yếu của TNGT trên Quốc lộ 1A qua Tiền Giang là sự kết hợp giữa yếu tố hạ tầng giao thông chưa đồng bộ và ý thức người tham gia giao thông còn hạn chế. Các đoạn đường có thiết kế hình học không phù hợp như bán kính cong nhỏ, tầm nhìn hạn chế, mặt đường xuống cấp làm tăng nguy cơ tai nạn. So với các nghiên cứu quốc tế, tình trạng này tương đồng với các nước đang phát triển, nơi hạ tầng chưa đáp ứng kịp tốc độ gia tăng phương tiện.

Việc áp dụng đồng thời các chỉ tiêu đánh giá an toàn giao thông giúp xác định chính xác các điểm đen và mức độ nguy hiểm, từ đó ưu tiên xử lý hiệu quả. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy các giải pháp kỹ thuật và tổ chức giao thông cần được kết hợp với nâng cao nhận thức người tham gia giao thông để đạt hiệu quả bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số vụ tai nạn theo năm, bảng thống kê nguyên nhân tai nạn, biểu đồ phân bố tai nạn theo thời gian trong ngày và bản đồ điểm đen trên tuyến Quốc lộ 1A.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tạo hạ tầng giao thông tại các điểm đen: Thiết kế lại các đoạn cong có bán kính nhỏ, mở rộng bề rộng phần xe chạy, nâng cấp mặt đường và bổ sung dải phân cách an toàn. Mục tiêu giảm hệ số tai nạn tổng quát (Utn) xuống dưới 15 trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giao thông vận tải tỉnh Tiền Giang phối hợp với Bộ Giao thông vận tải.

2. Tăng cường tổ chức giao thông và lắp đặt thiết bị cảnh báo: Lắp đặt biển báo, đèn tín hiệu giao thông, gương cầu lồi tại các nút giao phức tạp, đồng thời sơn kẻ vạch phân làn rõ ràng. Mục tiêu nâng hệ số an toàn dọc tuyến (Kat) lên trên 0.8 trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban An toàn giao thông tỉnh và các đơn vị quản lý đường bộ.

3. Phổ biến giáo dục an toàn giao thông cho người dân và lái xe: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, đào tạo nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông, đặc biệt tại các khu vực có điểm đen. Mục tiêu giảm vi phạm tốc độ và hành vi nguy hiểm ít nhất 20% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Công an giao thông, các tổ chức xã hội và trường học.

4. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý: Đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quản lý giao thông về kỹ thuật an toàn, phân tích dữ liệu tai nạn và xử lý điểm đen. Mục tiêu nâng cao hiệu quả công tác quản lý và xử lý tai nạn trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Giao thông vận tải và các cơ quan quản lý nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý giao thông và an toàn giao thông: Sở Giao thông vận tải, Ban An toàn giao thông tỉnh và các đơn vị quản lý đường bộ có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để lập kế hoạch cải tạo hạ tầng và tổ chức giao thông hiệu quả.

2. Các nhà thiết kế và tư vấn giao thông: Các công ty tư vấn thiết kế đường bộ có thể áp dụng các tiêu chuẩn và mô hình đánh giá an toàn giao thông được trình bày để nâng cao chất lượng thiết kế.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành giao thông vận tải: Luận văn cung cấp cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu thực tiễn, giúp mở rộng hiểu biết về an toàn giao thông và xử lý điểm đen.

4. Cơ quan đào tạo và tổ chức tuyên truyền an toàn giao thông: Các tổ chức này có thể khai thác nội dung để xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức và hành vi an toàn cho người tham gia giao thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm đen tai nạn giao thông là gì?
   Điểm đen là vị trí trên tuyến đường hoặc nút giao thông có mật độ tai nạn cao trong một khoảng thời gian nhất định, thường từ 3-5 năm, gây thiệt hại lớn về người và tài sản. Ví dụ, trên Quốc lộ 1A qua Tiền Giang có ba điểm đen tiêu biểu được xác định dựa trên số liệu tai nạn.

2. Nguyên nhân chính gây tai nạn giao thông trên Quốc lộ 1A là gì?
   Nguyên nhân chủ yếu gồm điều kiện hạ tầng chưa đảm bảo như bán kính cong nhỏ, tầm nhìn hạn chế, mặt đường hư hỏng, cùng với ý thức người lái xe như vi phạm tốc độ, vượt ẩu và sử dụng rượu bia khi lái xe.

3. Các chỉ tiêu đánh giá an toàn giao thông được sử dụng như thế nào?
   Các chỉ tiêu như hệ số tai nạn tương đối (Ktn), hệ số tai nạn tổng quát (Utn) và hệ số an toàn dọc tuyến (Kat) giúp đánh giá mức độ nguy hiểm của đoạn đường hoặc nút giao thông, từ đó xác định ưu tiên xử lý điểm đen.

4. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm tai nạn tại các điểm đen?
   Kết hợp cải tạo hạ tầng kỹ thuật (mở rộng đường, nâng cấp mặt đường, lắp đặt biển báo), tổ chức giao thông hợp lý và nâng cao ý thức người tham gia giao thông được xem là giải pháp toàn diện và hiệu quả.

5. Làm thế nào để theo dõi hiệu quả các giải pháp đã triển khai?
   Theo dõi thông qua thống kê số vụ tai nạn, số người chết và bị thương hàng năm, đồng thời sử dụng các chỉ tiêu an toàn giao thông để đánh giá sự cải thiện mức độ an toàn trên tuyến đường sau khi thực hiện các biện pháp.

Kết luận

• TNGT trên Quốc lộ 1A qua tỉnh Tiền Giang là vấn đề nghiêm trọng, chiếm hơn 50% tổng số vụ tai nạn trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn nghiên cứu.
• Nguyên nhân tai nạn chủ yếu liên quan đến điều kiện hạ tầng giao thông chưa đồng bộ và ý thức người tham gia giao thông còn hạn chế.
• Ba điểm đen tiêu biểu được xác định với mức độ nguy hiểm cao, cần ưu tiên xử lý để giảm thiểu tai nạn.
• Áp dụng đồng thời các chỉ tiêu đánh giá an toàn giao thông giúp xác định chính xác các vị trí nguy hiểm và hiệu quả của các giải pháp.
• Đề xuất các giải pháp cải tạo hạ tầng, tổ chức giao thông, giáo dục an toàn và phát triển nguồn nhân lực nhằm nâng cao an toàn giao thông trên Quốc lộ 1A trong vòng 2-3 năm tới.

Luận văn khuyến nghị các cơ quan chức năng sớm triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng áp dụng cho các điểm đen khác trên tuyến để nâng cao hiệu quả quản lý và giảm thiểu tai nạn giao thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ AN TOÀN GIAO THÔNG 1. Vấn đề về ATGT của các nước đang phát triển: 1. Các nguyên nhân chính ảnh hưởng đến ATGT[5]: Các tác giả nghiên cứu về TNGT đều có thể dễ dàng thống nhất các nguyên nhân chung sau đây làm phát sinh TNGT: - Do người tham gia giao thông gồm: Các lái xe (ô tô, mô tô, xe máy, xe đạp) và người đi bộ. Và điều chúng ta quan tâm nhất đến các đối tượng này là người điều khiển các phương tiện giao thông cơ giới như vi phạm tốc độ, tránh vượt sai, mệt mỏi, sai rượu và thiếu chú ý quan sát.

- Yếu tố điều kiện đường sá: tiêu chuẩn hình học, chất lượng mặt đường, khai thác quá tải… - Yếu tố phương tiện mà con người điều khiển: Các thiết bị kém an toàn, hệ thống hãm phanh làm việc không tốt, hỏng đột xuất, lốp xe quá mòn không đủ sức bám với mặt đường, xe quá tải, quá niên hạn sử dụng… - Đặc điểm giao thông trên đường: Tốc độ, mật độ xe, thành phần dòng xe. Theo nhiều tác giả vấn đề đáng lưu ý hiện nay là xe ô tô chạy chung với xe máy- một nguyên nhân chính làm cho giao thông kém an toàn.1: Tỷ lệ nguyên nhân gây TNGT năm 2003 tại Việt Nam Nguyễn Thị Hồng Phấn 13 Lớp cao học XD Đường Ô TÔ  TP K17 Luận văn thạc sỹ kỹ thuật Trong đó nguyên nhân do điều kiện đường sá ảnh hưởng nhiều đến TNGT. Chính vì vậy ngay từ khâu thiết kế chúng ta phải thấy rõ tầm quan trọng khi thiết kế các yếu tố hình học của một tuyến đường đến an toàn xe chạy. Thực tế cho thấy độ nguy hiểm về TNGT tăng lên rõ rệt và tốc độ trung bình của dòng xe giảm đi ở những vấn đề sau: - Các điều kiện đường bị xấu đi bất ngờ về yếu tố bình đồ, trắc dọc, bề rộng, độ bằng phẳng của mặt đường (cầu hẹp trong khi phần xe chạy của đường rộng, các chỗ giao nhau không nhìn thấy rõ từ xa, mặt đường trơn trượt, không bằng phẳng, các đoạn ngắn qua vùng đầm lầy thường có sương mù vào ban đêm).

- Nơi có điều kiện đường cho phép tăng tốc độ vượt qua tốc độ an toàn trong những điều kiện chạy xe quy định. Các đoạn xuống dốc kéo dài liên trục trên trục đường là nguyên nhân tiềm ẩn của tai nạn. - Nơi mà các điều kiện đường làm tốc độ của những ô tô có dự trữ công suất nhỏ giảm đáng kể, các đoạn dốc gắt. Tình trạng này kết hợp với tầm nhìn không đủ ở trắc dọc sẽ gây ra nhiều TNGT khi vượt xe.

- Nơi nhập hay cắt của các dòng xe như chỗ giao nhau, chỗ nối, chỗ vượt, các làn chuyển tốc. - Nơi ở trên đường có người đi bộ, đi xe đạp, xúc vật xuất hiện bất ngờ. Những quan điểm mới trong thiết kế đường và tổ chức giao thông hướng đến ATGT[3]: Trong những nguyên nhân gây ra TNGT, nguyên nhân do điều kiện đường sá liên quan đến công tác khảo sát thiết kế, xây dựng và khai thác đường. Như vậy đối với những cơ quan TVTK và quản lý khai thác đường hiện nay ngoài việc áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật để thiết kế các dự án mới hay cải tạo nâng cấp tuyến cũ thì phải phân tích, nghiên cứu, xem xét kỹ các TNGT xảy ra trên quốc lộ, tỉnh lộ liên quan đến các điều kiện đường để rút ra kinh nghiệm, nguyên tắc thiết kế trên quan điểm nâng cao an toàn xe chạy.

Nguyễn Thị Hồng Phấn 14 Lớp cao học XD Đường Ô TÔ  TP K17 Luận văn thạc sỹ kỹ thuật Thiết kế và khai thác đường bộ trên quan điểm ATGT về mọi phương diện (an toàn cho lái xe, an toàn cho các phương tiện giao thông, an toàn trong bất kỳ thời tiết nào và an toàn do các điều kiện đường sá nào được tạo nên bởi các đồ án thiết kế có chất lượng tốt nhất) đã được rất nhiều nước trên thế giới nghiên cứu và đề ra các tiêu chuẩn an toàn để đánh giá cho các đồ án đường bộ. Các yêu cầu đối với thiết kế hình học đường: - Thoả mãn động lực học chạy xe. - Tuyến đường thiết kế đảm bảo người lái xe nhìn và đánh giá được phải chọn phương thức chạy xe như thế nào cho đúng với phương thức chạy xe của con đường thiết kế theo động lực học xe chạy. - Phối hợp tốt các yếu tố của tuyến, phối hợp tuyến với cảnh quan đảm bảo tuyến đường hài hòa, lượn đều, êm thuận, đảm bảo các yêu cầu về kinh tế và kỹ thuật.

Mô hình sử dụng trong thiết kế hình học đường theo quan điểm ATGT [10]: Trong mô hình “đường – xe chạy” người ta không kể đến người lái xe và thiết kế của từng mặt cắt riêng rẽ, xem tia nhìn bất động hướng tới cuối đường, khi thấy có dấu hiệu chướng ngại vật đầu tiên sử dụng phanh gấp. Những tai nạn xảy ra trên các con đường xây dựng theo quy phạm ấy đã nhắc nhở chúng ta phải phát triển mô hình chuyển động theo mọi khía cạnh để mô phỏng thực chất quá trình xe chạy từ đó đưa ra các tiêu chuẩn cho một con đường an toàn. Mô hình xe – đường chỉ phù hợp với đường có tốc độ xe thấp (V<50km/h), theo quan điểm thiết kế hình học đường hiện đại thì mô hình xe – đường – người lái xe – môi trường xe chạy: lý thuyết thiết kế theo nguyện vọng của người tham gia giao thông. Với tư cách là người lái xe mở mắt nhìn không gian ba chiều xung quanh với đầy đủ màu sắc, cảnh vật đa dạng.

thì mỗi người quan sát sẽ mô tả khác Nguyễn Thị Hồng Phấn 15 Lớp cao học XD Đường Ô TÔ  TP K17 Luận văn thạc sỹ kỹ thuật nhau, không gian này đến với ta một cách tự giác, luôn biến đổi là không gian chủ quan. Lý thuyết không gian tâm sinh lý dùng cho người lái xe là một bán không gian giới hạn bởi đường chân trời, được hợp thành do các không gian thành phần không liên tục, bị gãy ở tầm mắt của người lái xe, có xu hướng là hướng nhìn của lái xe. Để có được những phản ứng chắc chắc an toàn người lái xe về nguyên tắc phải có được tâm lý nhìn thấy rõ ràng, chính xác. Do đó, phải xem con người – xe – đường là hệ thống điều khiển.

Dưới đây là quá trình chạy xe dưới hình thức một hệ thống điều khiển: Để thỏa mãn động lực học xe chạy là cần thiết nhưng không đủ cho chạy xe an toàn vì phương thức chạy xe thực tế được lựa chọn ban đầu tại mặt cắt ngang tương ứng thường khác với phương thức chạy xe tính toán. Điều kiện cần và đủ ở đây là tuyến đường thiết kế sao cho người lái xe nhìn và đánh giá được phải chọn phương thức chạy xe như thế nào cho đúng với phương thức chạy xe của đường được thiết kế theo động lực học xe chạy. Vì vậy ta phải nghiên cứu dòng thông tin giữa người lái xe, xe, đường đòi hỏi người thiết kế phải suy nghĩ mở rộng tầm nhìn ở vấn đề này (Hình 1. Đánh giá mức độ an toàn khi thiết kế bình đồ tuyến [3]: Có thể xây dựng phần mềm để thiết kế bình đồ tuyến mới hay đánh giá tuyến đường hiện hữu theo quan điểm an toàn giao thông theo sơ đồ hình 1.

Một tiêu chuẩn quan trọng về ATGT khi thiết kế mới hay cải tạo đường cũ là phải thiết kế sao cho đảm bảo sự phù hợp giữa tốc độ khai thác và tốc độ thiết kế nghĩa là đảm bảo sự chênh lệch | V85 – Vd| là không lớn, chênh lệch này càng nhỏ đồ án thiết kế càng tốt. Đối với các đường cong nằm thiết kế được đánh giá bằng hệ số thay đổi độ ngoặt của đường cong CCRS cùng quan hệ giữa các đường cong thiết kế liền kề Δ CCR=CCRSi – CCRSi + 1 , quan hệ giữa từng đường cong riêng biệt với trị số thay đổi độ cong toàn tuyến CCRS và độ cong của tuyến DC. Nguyễn Thị Hồng Phấn 16 Lớp cao học XD Đường Ô TÔ  TP K17 Luận văn thạc sỹ kỹ thuật Các tiêu chuẩn đánh giá mức độ an toàn của tuyến là : - Tiêu chuẩn an toàn thứ nhất: Đảm bảo cho đồ án thiết kế đạt được chất lượng tốt. - Tiêu chuẩn an toàn thứ hai: Đảm bảo đạt được tốc độ khai thác mong muốn với suất đảm bảo 85%.

- Tiêu chuẩn an toàn thứ ba: Đảm bảo an toàn về mặt ổn định động lực học của ô tô. Nguyễn Thị Hồng Phấn 17 Lớp cao học XD Đường Ô TÔ  TP K17 Luận văn thạc sỹ kỹ thuật Hình 1.2: Con người – xe – đường là một hệ thống điều khiển Hình 1.3: Sơ đồ thiết kế mới hoặc đánh giá bình đồ tuyến đường về ATGT Bảng 1.1 : Các tiêu chuẩn an toàn giao thông Nguyễn Thị Hồng Phấn 18 Lớp cao học XD Đường Ô TÔ  TP K17 Luận văn thạc sỹ kỹ thuật 1. Ảnh hưởng của yếu tố đường đến ATGT [3]: 1. Ảnh hưởng của các yếu tố trên bình đồ:  Ảnh hưởng của các đoạn tuyến thẳng đến an toàn xe chạy: Trong thiết kế bình đồ, khi gặp các khu vực có địa hình bằng phẳng thì nếu không gặp những điều kiện trở ngại thì người thiết kế có xu hướng thiết kế theo một đường thẳng dài để đạt chiều dài ngắn nhất; nhưng nếu lái xe đi trên đoạn đường thẳng quá dài sẽ bất lợi cho ATGT.

Thống kê của CHLB Đức cho thấy, trên một trục có hệ số triển tuyến là 1.18 và có 60% chiều dài là đường cong thì số TNGT là 32.5/100 triệu km hành trình. Trong khi tại một đường cong khác có lưu lượng xe tương tự với hệ số triển tuyến nhỏ hơn là 1.04 nhưng có tới 80% chiều dài là đường thẳng thì số TNGT lại rất cao (88.2/100 triệu km hành trình), nghĩa là số tai nạn xảy ra trên đường thẳng gấp 3 lần trên đường cong. TNGT xảy ra nhiều trên đường thẳng do các nguyên nhân sau: - Khi chạy trên các đoạn thẳng dài lái xe thường chủ quan, ít chú ý kiểm tra tốc độ, cho xe chạy với tốc độ cao nhất là trên đường cấp cao, cao tốc. Thậm chí lái xe còn không kiểm tra được tốc độ theo đồng hồ báo vận tốc mà cho xe chạy với tốc độ lớn hơn tốc độ cho phép nên khi gặp sự cố bất thường sẽ không xử lý kịp và gây ra tai nạn.