Giải pháp tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải việt nam giai đoạn 2012 2015 luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu Giải pháp tăng cường huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần hàng hải việt nam giai đoạn 2012, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Văn Năng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Tăng Cường Huy Động Vốn Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Hàng Hải Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHTM VÀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NHTM
• 1.1. Định nghĩa NHTM
• 1.2. Các nguồn vốn của NHTM
• 1.2.1. Vốn đi vay NHNN Việt Nam
• 1.2.2. Vốn đi vay các NHTM và các tổ chức tín dụng khác
• 1.2.3. Vốn huy động
• 1.2.4. Vốn tiếp nhận
• 1.2.5. Vốn tự có cấp 1
• 1.2.6. Vốn tự có cấp 2
• 1.3. Hoạt động huy động vốn của NHTM
• 1.3.1. Tầm quan trọng của hoạt động huy động vốn của NHTM
• 1.3.1.1. Đối với NHTM
• 1.3.1.2. Đối với khách hàng
• 1.3.1.3. Đối với nền kinh tế
• 1.3.2. Các hình thức huy động vốn của NHTM
• 1.3.2.1. Huy động vốn qua tài khoản tiền gửi hoạt kỳ (tiền gửi không kỳ hạn)
• 1.3.2.2. Huy động vốn thông qua tiền gửi định kỳ (tiền gửi có kỳ hạn)
• 1.3.2.3. Huy động vốn thông qua phát hành chứng từ có giá
• 1.3.2.4. Huy động vốn từ các tổ chức tín dụng khác và từ NHNN
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn của NHTM
• 1.4.1. Giá cả của sản phẩm
• 1.4.2. Hình ảnh và thương hiệu ngân hàng
• 1.4.3. Chất lượng dịch vụ của ngân hàng
• 1.4.4. Các chính sách của ngân hàng
• 1.4.5. Tình hình kinh tế - chính trị
• 1.4.6. Chính sách tiền tệ của NHTƯ và chính sách tài khóa của Chính phủ
• 1.4.7. Thu nhập của người gửi tiền
• 1.5. Bài học kinh nghiệm huy động vốn của một số NHTM
• 1.5.1. Kinh nghiệm gia tăng nguồn vốn huy động của ngân hàng 100% vốn nước ngoài tại Việt Nam
• 1.5.2. Bài học kinh nghiệm tăng cường huy động vốn của các NHTM Việt Nam
• 1.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NHTMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2008– 2011
• 2.1. Tình hình tài chính tiền tệ Việt Nam ảnh hưởng đến hoạt động ngân hàng
• 2.1.1. Diễn biến chính sách tiền tệ của NHNN trong thời gian qua
• 2.1.2. Tình hình kinh tế xã hội ảnh hưởng đến huy động vốn của ngành ngân hàng
• 2.2. Thực trạng tình hình huy động vốn của MSB giai đoạn 2008 – 2011
• 2.2.1. Giới thiệu về ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam
• 2.2.2. Tình hình hoạt động kinh doanh của MSB giai đoạn từ 2008 – 2011
• 2.2.2.1. Tình hình tài chính của MSB
• 2.2.2.2. Tình hình nguồn vốn của MSB
• 2.2.3. Thực trạng huy động vốn của MSB trong giai đoạn 2008 – 2011
• 2.2.3.1. Khái quát các kênh huy động vốn tại MSB
• 2.2.3.2. Quy mô và cơ cấu huy động vốn tại MSB
• 2.2.3.3. Kết quả thăm dò ý kiến khách hàng về công tác huy động vốn của MSB
• 2.3. Đánh giá thực trạng huy động vốn tại MSB
• 2.3.1. Những mặt tích cực trong hoạt động huy động vốn của MSB
• 2.3.1.1. Cơ cấu nguồn vốn huy động
• 2.3.1.2. Giá cả/lãi suất
• 2.3.1.3. Tính đa dạng của sản phẩm huy động vốn
• 2.3.1.4. Sự thuận tiện trong giao dịch
• 2.3.1.5. Chính sách của ngân hàng
• 2.3.1.6. Yếu tố nhân viên
• 2.3.2. Những tồn tại trong hoạt động huy động vốn của MSB
• 2.3.2.1. Cơ cấu nguồn vốn huy động
• 2.3.2.2. Giá cả sản phẩm
• 2.3.2.3. Yếu tố sản phẩm huy động
• 2.3.2.4. Yếu tố về sự tiện lợi
• 2.3.2.5. Yếu tố nhân viên
• 2.3.2.6. Chính sách của ngân hàng
• 2.3.3. Nguyên nhân của những tồn tại
• 2.3.3.1. Môi trường kinh tế xã hội còn nhiều biến động
• 2.3.3.2. Hoạt động kinh doanh chịu sự điều hành khống chế của Nhà nước
• 2.3.3.3. Sự cạnh tranh gay gắt trên thị trường
• 2.3.3.4. NHNN chưa thực hiện tốt vai trò của mình
• 2.3.3.5. Sản phẩm còn chưa đa dạng
• 2.3.3.6. Hệ thống công nghệ còn nhiều bất cập
• 2.3.3.7. Về đội ngũ nhân sự, chính sách đào tạo nhân sự
• 2.3.3.8. Về chiến lược kinh doanh, quy trình của ngân hàng
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG HUY ĐỘNG VỐN TẠI NHTMCP HÀNG HẢI VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN 2012 - 2015
• 3.1. Dự báo tình hình huy động vốn của các ngân hàng trong thời gian tới
• 3.1.1. Tình hình huy động vốn sẽ còn rất khó khăn đối với các ngân hàng trong thời gian tới
• 3.1.2. Đa dạng hóa các nhu cầu của khách hàng về dịch vụ tiền gửi
• 3.1.3. Thay đổi tỷ trọng của nhóm khách hàng huy động vốn
• 3.2. Định hướng phát triển hoạt động huy động vốn của MSB cho giai đoạn 2012 – 2015
• 3.3. Đề xuất một số chiến lược nhằm tăng cường huy động vốn tại MSB
• 3.3.1. Chiến lược phân khúc thị trường, xác định khách hàng tiềm năng
• 3.3.2. Chiến lược hiện đại hóa công nghệ ngân hàng
• 3.3.3. Chiến lược phát triển dịch vụ ngân hàng điện tử
• 3.3.4. Chiến lược phát triển nguồn nhân lực
• 3.4. Một số giải pháp nhằm tăng cường huy động vốn tại MSB trong giai đoạn 2012 – 2015
• 3.4.1. Giải pháp đối với MSB
• 3.4.1.1. Đa dạng hóa các hình thức huy động vốn
• 3.4.1.2. Điều chỉnh lại chính sách giá cả cho phù hợp
• 3.4.1.3. Phát triển các dịch vụ ngân hàng hiện đại để hỗ trợ công tác huy động vốn
• 3.4.1.4. Mở rộng mạng lưới giao dịch và điều chỉnh thời gian giao dịch để tạo sự thuận tiện hơn nữa cho khách hàng
• 3.4.1.5. Giải pháp về quy trình thủ tục
• 3.4.1.6. Đẩy mạnh công tác marketing thu hút khách hàng gửi tiền
• 3.4.1.7. Giải pháp về phát triển khách hàng
• 3.4.1.8. Hoàn thiện bộ máy tổ chức và nhân sự
• 3.4.1.9. Tổ chức tốt công tác phân tích, đánh giá và dự báo thông tin
• 3.4.2. Kiến nghị đối với các cơ quan có liên quan
• 3.4.2.1. Đối với NHNN
• 3.4.2.2. Đối với Hiệp hội ngân hàng
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• PHỤ LỤC 1: BẢNG CÂU HỎI THĂM DÒ Ý KIẾN KHÁCH HÀNG VỀ CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ CỦA MSB
• PHỤ LỤC 2: KẾT QUẢ THĂM DÒ Ý KIẾN KHÁCH HÀNG TẠI MSB THÁNG 08/2011

Tóm tắt

I. Tổng quan về huy động vốn ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam

Ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam (MSB) đã có những bước tiến quan trọng trong việc huy động vốn từ năm 2012 đến 2015. Thời kỳ này đánh dấu sự phát triển mạnh mẽ của ngân hàng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang có nhiều biến động. Việc huy động vốn không chỉ giúp MSB duy trì hoạt động mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Các hình thức huy động vốn đa dạng đã được áp dụng, từ tiền gửi tiết kiệm đến phát hành chứng chỉ tiền gửi.

1.1. Định nghĩa và vai trò của ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại là tổ chức tài chính trung gian, có vai trò quan trọng trong việc huy động và phân phối vốn. Chức năng chính của ngân hàng thương mại là nhận tiền gửi và cho vay, từ đó tạo ra nguồn vốn cho nền kinh tế. MSB đã khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực này.

1.2. Các nguồn vốn huy động của ngân hàng thương mại

Các nguồn vốn huy động của MSB bao gồm tiền gửi từ khách hàng, vốn vay từ ngân hàng nhà nước và các tổ chức tín dụng khác. Việc đa dạng hóa nguồn vốn giúp ngân hàng tăng cường khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu của khách hàng.

II. Thách thức trong huy động vốn của ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam

Trong giai đoạn 2012-2015, MSB đối mặt với nhiều thách thức trong việc huy động vốn. Sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng khác và các kênh đầu tư khác đã tạo áp lực lớn lên hoạt động huy động vốn của ngân hàng. Bên cạnh đó, tình hình kinh tế không ổn định cũng ảnh hưởng đến tâm lý gửi tiền của khách hàng.

2.1. Cạnh tranh từ các ngân hàng khác

Sự xuất hiện của nhiều ngân hàng mới với các sản phẩm huy động vốn hấp dẫn đã khiến MSB phải cải tiến và nâng cao chất lượng dịch vụ. Điều này đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược rõ ràng để thu hút khách hàng.

2.2. Tình hình kinh tế và tâm lý khách hàng

Tình hình kinh tế không ổn định đã làm giảm lòng tin của khách hàng vào hệ thống ngân hàng. Việc này dẫn đến việc khách hàng có xu hướng tìm kiếm các kênh đầu tư khác thay vì gửi tiền vào ngân hàng.

III. Phương pháp huy động vốn hiệu quả cho ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam

Để tăng cường huy động vốn, MSB cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc đa dạng hóa sản phẩm huy động và cải tiến chất lượng dịch vụ là những yếu tố quan trọng. Ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc phát triển công nghệ ngân hàng để nâng cao trải nghiệm khách hàng.

3.1. Đa dạng hóa sản phẩm huy động vốn

MSB cần phát triển các sản phẩm huy động vốn mới, phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Việc này không chỉ giúp ngân hàng thu hút thêm khách hàng mà còn tạo ra sự khác biệt trên thị trường.

3.2. Cải tiến chất lượng dịch vụ khách hàng

Chất lượng dịch vụ là yếu tố quyết định trong việc thu hút khách hàng. MSB cần đầu tư vào đào tạo nhân viên và cải thiện quy trình phục vụ để nâng cao sự hài lòng của khách hàng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng các giải pháp huy động vốn đã mang lại hiệu quả tích cực cho MSB. Ngân hàng đã ghi nhận sự tăng trưởng ổn định trong nguồn vốn huy động, nhờ vào việc áp dụng các chiến lược huy động vốn hiệu quả.

4.1. Kết quả huy động vốn trong giai đoạn 2012 2015

MSB đã đạt được những kết quả khả quan trong việc huy động vốn, với tỷ lệ tăng trưởng nguồn vốn ổn định qua các năm. Điều này cho thấy sự hiệu quả của các chiến lược huy động vốn đã được triển khai.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ việc huy động vốn của MSB có thể áp dụng cho các ngân hàng khác. Việc chú trọng đến nhu cầu của khách hàng và cải tiến dịch vụ là những yếu tố quan trọng giúp ngân hàng thành công.

V. Kết luận và tương lai của huy động vốn tại ngân hàng thương mại cổ phần Hàng Hải Việt Nam

Tương lai của huy động vốn tại MSB phụ thuộc vào khả năng thích ứng với thị trường và nhu cầu của khách hàng. Ngân hàng cần tiếp tục cải tiến và đổi mới để duy trì vị thế cạnh tranh. Việc đầu tư vào công nghệ và phát triển sản phẩm mới sẽ là chìa khóa cho sự thành công trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

MSB cần xác định rõ định hướng phát triển trong tương lai, tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và mở rộng mạng lưới huy động vốn.

5.2. Chiến lược phát triển bền vững

Chiến lược phát triển bền vững sẽ giúp MSB không chỉ tăng cường huy động vốn mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nguồn vốn huy động trong nước giữ vai trò quyết định đối với sự ổn định tiền tệ và phát triển kinh tế bền vững của mỗi quốc gia. Theo số liệu thống kê ngành, hệ thống ngân hàng thương mại đóng góp trên 10% tổng mức tăng trưởng kinh tế hàng năm, đóng vai trò trung gian huyết mạch kết nối giữa tiết kiệm và đầu tư. Tuy nhiên, tại phần lớn các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam, tỷ lệ vốn huy động trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 10% đến 20% tổng nguồn vốn huy động. Thực trạng mất cân đối kỳ hạn này đặt ra bài toán cấp bách về tìm kiếm nguồn vốn ổn định với chi phí hợp lý nhằm đáp ứng nhu cầu tăng trưởng tín dụng an toàn.

Luận văn thạc sĩ kinh tế chuyên ngành Kinh tế Tài chính – Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Thùy Dung, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Phạm Văn Năng tại Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh, tập trung giải quyết những thách thức trọng yếu trong công tác quản trị nguồn vốn. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về huy động vốn, phân tích toàn diện thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2008 – 2011, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược cho giai đoạn 2012 – 2015.

Phạm vi nghiên cứu tập trung chuyên sâu vào hoạt động của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam tại hai địa bàn trọng điểm là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong bối cảnh mặt bằng lãi suất bị giới hạn bởi mức trần quy định của Ngân hàng Nhà nước, buộc ngân hàng phải chuyển dịch từ cạnh tranh bằng giá sang tối ưu hóa chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm. Kết quả nghiên cứu hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu mở rộng mạng lưới từ gần 160 điểm giao dịch năm 2010 lên 400 điểm vào cuối năm 2012 và cán mốc 600 điểm vào năm 2015, gia tăng năng lực cạnh tranh trong toàn hệ thống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết quản trị tài sản Nợ – tài sản Có trong hoạt động ngân hàng thương mại. Theo lý thuyết trung gian tài chính, ngân hàng thực hiện chức năng biến đổi kỳ hạn và phân tán rủi ro, chuyển hóa các khoản tiền gửi nhàn rỗi nhỏ lẻ trong xã hội thành nguồn vốn đầu tư sản xuất kinh doanh lớn. Bên cạnh đó, mô hình đo lường chất lượng dịch vụ của Lewis và Booms (1983) cùng các lý thuyết hành vi khách hàng trong lĩnh vực tài chính được vận dụng để phân tích mức độ hài lòng của người gửi tiền.

Khung lý thuyết của luận văn làm rõ 4 nhóm khái niệm chính cấu thành nguồn vốn ngân hàng:

• Vốn tự có: Bao gồm vốn tự có cấp 1 (vốn điều lệ, các quỹ dự trữ, lợi nhuận giữ lại) và vốn tự có cấp 2 (trái phiếu chuyển đổi kỳ hạn tối thiểu 5 năm, công cụ nợ thứ cấp kỳ hạn trên 10 năm), thường chiếm tỷ trọng từ 5% đến 10% tổng nguồn vốn.
• Vốn huy động: Nguồn vốn chủ yếu và quan trọng nhất của ngân hàng, bao gồm tiền gửi không kỳ hạn (tiền gửi hoạt kỳ), tiền gửi có kỳ hạn (tiền gửi định kỳ) và phát hành giấy tờ có giá (kỳ phiếu, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu ngân hàng).
• Vốn đi vay: Các khoản vay tái cấp vốn từ Ngân hàng Nhà nước và vay mượn lẫn nhau trên thị trường liên ngân hàng nhằm điều hòa thanh khoản ngắn hạn.
• Dự trữ thanh khoản: Khoản dự trữ bắt buộc và dự trữ vượt mức nhằm đảm bảo khả năng chi trả tức thì trước nhu cầu rút tiền của khách hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp nghiên cứu định lượng:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Được trích xuất từ báo cáo tài chính kiểm toán của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2008 – 2011, báo cáo thường niên giai đoạn 2006 – 2010 của Ngân hàng TMCP Á Châu, cùng hệ thống văn bản chỉ đạo điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực nghiệm được tiến hành vào tháng 08/2011 với cỡ mẫu gồm 250 khách hàng cá nhân và đại diện doanh nghiệp đang giao dịch tại các chi nhánh trên địa bàn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
• Phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng theo nhóm khách hàng cá nhân và doanh nghiệp, kết hợp phát phiếu thăm dò ý kiến trực tiếp tại quầy giao dịch. Việc lựa chọn phương pháp này đảm bảo tính đại diện cao cho các phân khúc khách hàng mục tiêu tại hai trung tâm tài chính lớn nhất cả nước.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm tăng trưởng, phân tích cơ cấu và tổng hợp dữ liệu khảo sát. Phương pháp này được lựa chọn nhằm lượng hóa chính xác mức độ ảnh hưởng của 6 nhóm nhân tố: giá cả sản phẩm, hình ảnh thương hiệu, chất lượng dịch vụ, sự thuận tiện, tác phong nhân viên và chính sách ngân hàng đến quyết định gửi tiền của khách hàng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2008 – 2011 ghi nhận 4 phát hiện trọng tâm:

• Tốc độ tăng trưởng quy mô nguồn vốn vượt bậc nhưng chịu áp lực thanh khoản: Năm 2008, nguồn vốn huy động của ngân hàng đạt 15.216 tỷ đồng, tăng trưởng 99,5% so với năm 2007 và đáp ứng 130% nhu cầu dư nợ tín dụng. Đến năm 2009, huy động vốn thị trường 1 vọt lên 35.421 tỷ đồng, đạt 232% so với năm 2008 và đáp ứng 127% nhu cầu vốn tín dụng. Tuy nhiên, sang năm 2011, tổng nguồn vốn sụt giảm khi các tổ chức tín dụng rút khoảng 30% tiền gửi (tương đương 10.000 tỷ đồng) do áp lực thanh khoản chung của hệ thống.
• Chuyển dịch đột phá trong cơ cấu sản phẩm tiền gửi: Ngân hàng đã triển khai thành công các dòng sản phẩm linh hoạt như tiền gửi rút gốc từng phần, gói tài khoản M-money và M1-account cho cá nhân, gói M-business (classic và gold) cho doanh nghiệp. Khảo sát nội bộ cho thấy có khoảng 70% khách hàng mở sổ tiết kiệm đồng thời đăng ký sử dụng tài khoản thanh toán M-money, tạo nguồn tiền gửi không kỳ hạn với chi phí vốn thấp.
• Hiệu quả sinh lời cao nhưng biến động theo chu kỳ kinh tế: Vốn điều lệ ngân hàng tăng mạnh đạt 5.000 tỷ đồng vào năm 2010 (tăng gần 125 lần so với thời điểm thành lập). Chỉ số ROE năm 2009 đạt 37,10% và năm 2010 đạt 35,10%, vượt xa mức bình quân 15,9% của khối ngân hàng thương mại cổ phần và 19,8% của khối ngân hàng thương mại nhà nước. Tuy nhiên, sang năm 2011, do ảnh hưởng từ thị trường vĩ mô và lỗ hoạt động đầu tư, ROE suy giảm xuống mức 9,96%.
• Đánh giá của khách hàng về năng lực cạnh tranh phi lãi suất: Kết quả khảo sát 250 khách hàng chỉ ra rằng yếu tố phong cách phục vụ của nhân viên giao dịch "một cửa" và tính đa dạng của sản phẩm được đánh giá tích cực. Ngược lại, mức độ bao phủ của mạng lưới gần 160 điểm giao dịch, hệ thống ATM và các tiện ích ngân hàng điện tử vẫn chưa đáp ứng tối đa kỳ vọng khi so sánh với các ngân hàng nước ngoài và ngân hàng nội địa dẫn đầu.

Thảo luận kết quả

Sự biến động nguồn vốn và lợi nhuận của ngân hàng trong năm 2011 phản ánh rõ nét tác động tiêu cực từ bối cảnh kinh tế vĩ mô: lạm phát tăng cao, Ngân hàng Nhà nước áp dụng mức trần lãi suất huy động VND 14%/năm và thắt chặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng dưới 20%. Khi mức trần lãi suất được kiểm soát chặt chẽ, sự cạnh tranh bằng lãi suất không còn là công cụ tạo lợi thế độc quyền. Khách hàng có xu hướng dịch chuyển tiền gửi sang các định chế tài chính sở hữu hạ tầng công nghệ hiện đại và tiện ích vượt trội.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được trình bày trực quan qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu nguồn vốn theo phân khúc khách hàng (cá nhân và tổ chức kinh tế) kết hợp với đường xu hướng biến động chỉ số ROE giai đoạn 2008 – 2011. Bên cạnh đó, bảng phân tích cơ cấu kỳ hạn tiền gửi sẽ làm nổi bật sự mất cân đối khi nguồn vốn trung và dài hạn chiếm tỷ trọng khiêm tốn (dưới 20%).

So sánh với bài học thực tiễn từ Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) – đơn vị chiếm 6,35% thị phần huy động vốn và 10% thị phần tiết kiệm toàn ngành năm 2010 với tỷ trọng giao dịch trực tuyến chiếm tới 65% tổng bút toán – cho thấy định hướng then chốt của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam là phải giảm bớt sự phụ thuộc vào thị trường liên ngân hàng (thị trường 2) và tập trung khai thác thị trường dân cư (thị trường 1) thông qua chiến lược ngân hàng bán lẻ và số hóa quy trình giao dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng và định hướng phát triển giai đoạn 2012 – 2015, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Đa dạng hóa sản phẩm tiền gửi và phát triển gói tài khoản tích hợp: Thiết kế các sản phẩm phái sinh và đầu tư linh hoạt như tiền gửi Song Lộc (EUR-USD), tiết kiệm tích lũy tương lai và các gói bảo hiểm liên kết. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn lên mức 25% – 30% trong tổng nguồn vốn huy động đến năm 2015. Chủ thể thực hiện: Khối Khách hàng Cá nhân và Khối Phát triển Sản phẩm.
2. Hiện đại hóa hệ thống ngân hàng điện tử và hạ tầng công nghệ: Nâng cấp hệ thống Core Banking, tối ưu hóa giao diện Internet Banking và Mobile Banking, tích hợp thanh toán hóa đơn tự động nhằm nâng tỷ lệ giao dịch trực tuyến đạt trên 50% tổng số giao dịch toàn hệ thống trong giai đoạn 2012 – 2015. Chủ thể thực hiện: Khối Công nghệ Thông tin và Trung tâm Ngân hàng Điện tử.
3. Mở rộng mạng lưới điểm giao dịch và kênh phân phối tự động: Phát triển mạng lưới từ gần 160 điểm giao dịch năm 2010 lên 400 điểm vào cuối năm 2012 và đạt mốc 600 điểm vào cuối năm 2015; lắp đặt thêm 300 máy ATM thế hệ mới tại các khu đô thị và khu công nghiệp trọng điểm. Chủ thể thực hiện: Khối Vận hành và Ban Phát triển Mạng lưới.
4. Chuẩn hóa chính sách giá phí và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Duy trì chính sách miễn toàn bộ phí chuyển khoản cho khách hàng cá nhân duy trì số dư bình quân từ 10 triệu đồng/tháng (M1-account) và khách hàng doanh nghiệp duy trì từ 1 tỷ đồng/tháng (M-business gold). Định kỳ tổ chức 4 khóa đào tạo chuyên sâu về chuẩn mực đạo đức và kỹ năng tư vấn cho đội ngũ giao dịch viên "một cửa". Chủ thể thực hiện: Khối Nguồn Nhân lực phối hợp Khối Bán lẻ triển khai xuyên suốt 2012 – 2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban Lãnh đạo và Nhà quản trị Ngân hàng Thương mại: Tham khảo khung chiến lược tái cấu trúc nguồn vốn, giải pháp giảm thiểu rủi ro thanh khoản từ thị trường liên ngân hàng và kế hoạch mở rộng mạng lưới chi nhánh an toàn.
• Chuyên viên Phát triển Sản phẩm và Marketing Ngân hàng: Sử dụng các mô hình thiết kế gói sản phẩm tài khoản chuyên biệt (như M1-account, M-business, Song Lộc) và chính sách định giá phí linh hoạt để thu hút khách hàng mở mới.
• Học viên Cao học và Nghiên cứu sinh ngành Tài chính – Ngân hàng: Tiếp cận phương pháp luận nghiên cứu điển cứu kết hợp khảo sát thực nghiệm định lượng, làm tài liệu tham khảo cho các đề tài về quản trị ngân hàng thương mại và huy động vốn.
• Cơ quan Quản lý Nhà nước và Hiệp hội Ngân hàng: Nắm bắt góc nhìn thực tiễn về tác động của chính sách trần lãi suất huy động và tỷ lệ an toàn vốn đối với hành vi huy động của khối ngân hàng thương mại cổ phần quy mô trung bình.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn giải quyết thách thức lớn nhất nào trong công tác huy động vốn của ngân hàng? Nghiên cứu tập trung tháo gỡ sự mất cân đối kỳ hạn khi nguồn vốn trung dài hạn chỉ chiếm khoảng 10% đến 20%, đồng thời giải quyết tình trạng sụt giảm nguồn vốn năm 2011 (khi các tổ chức tín dụng rút khoảng 10.000 tỷ đồng) bằng chiến lược gia tăng huy động bền vững từ dân cư và doanh nghiệp.

Sản phẩm M1-account và M-business gold tạo ra lợi thế cạnh tranh gì cho ngân hàng? Hai gói sản phẩm này tiên phong áp dụng cơ chế miễn phí toàn bộ giao dịch thanh toán khi khách hàng duy trì số dư bình quân tháng (10 triệu đồng với cá nhân và 1 tỷ đồng với doanh nghiệp), giúp ngân hàng tạo lập nguồn vốn tiền gửi không kỳ hạn dồi dào với chi phí đầu vào tối ưu.

Ngân hàng có thể rút ra bài học kinh nghiệm then chốt nào từ ngân hàng ACB và ANZ? Bài học cốt lõi là tập trung vào phân khúc bán lẻ, không ngừng đa dạng hóa sản phẩm tiền gửi và tiên phong số hóa dịch vụ. Minh chứng từ ACB cho thấy doanh số giao dịch trực tuyến chiếm tới 65% tổng bút toán, giúp giảm chi phí vận hành và tăng trưởng huy động ổn định.

Công nghệ ngân hàng điện tử hỗ trợ như thế nào cho công tác huy động vốn giai đoạn 2012 – 2015? Hạ tầng Internet Banking và Mobile Banking giúp khách hàng gửi tiết kiệm trực tuyến 24/7 mà không cần đến quầy, giảm thiểu thời gian xử lý thủ tục và mở rộng tệp khách hàng trẻ tại đô thị, hỗ trợ mục tiêu nâng tỷ trọng giao dịch số lên trên 50%.

Tỷ lệ nguồn vốn từ thị trường liên ngân hàng ảnh hưởng ra sao đến an toàn thanh khoản của ngân hàng? Vốn vay mượn từ thị trường 2 có tính biến động rất cao và nhạy cảm với lãi suất liên ngân hàng. Việc phụ thuộc lớn vào nguồn này khiến ngân hàng bị động khi thị trường thắt chặt thanh khoản, do đó đơn vị buộc phải chuyển dịch trọng tâm sang huy động từ thị trường 1.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị nguồn vốn và đo lường sự hài lòng của khách hàng trong hoạt động huy động vốn tại các ngân hàng thương mại.
• Đánh giá sâu sắc thực trạng huy động vốn của Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng Hải Việt Nam giai đoạn 2008 – 2011, chỉ rõ tốc độ tăng trưởng vốn vượt bậc (đạt 35.421 tỷ đồng năm 2009) cùng những nút thắt về cơ cấu kỳ hạn và sự suy giảm nguồn vốn năm 2011.
• Lượng hóa các nhân tố ảnh hưởng thông qua khảo sát thực nghiệm 250 khách hàng tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, khẳng định vai trò quyết định của chất lượng dịch vụ và chính sách sản phẩm phi lãi suất.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp chiến lược gắn liền với mục tiêu mở rộng 600 điểm giao dịch và đưa tỷ trọng giao dịch trực tuyến vượt 50% trong giai đoạn 2012 – 2015.
• Đóng góp nguồn tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn cao cho công tác quản trị ngân hàng trong bối cảnh tái cơ cấu hệ thống tài chính.

Lộ trình triển khai các giải pháp được thiết lập chi tiết theo từng năm từ 2012 đến 2015, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các khối nghiệp vụ nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng quy mô nguồn vốn an toàn, hiệu quả và bền vững. Độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản trị ngân hàng có thể tham khảo toàn văn công trình nghiên cứu để ứng dụng vào thực tiễn quản trị nguồn vốn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 cũng nêu lên những bài học kinh nghiệm từ việc huy động vốn của một số NHTM trên thế giới và NHTMCP ở Việt Nam. Định nghĩa NHTM Hệ thống ngân hàng hiện đại với những đặc điểm như ngày nay chỉ mới phát triển từ thế kỷ XX. Tuy nhiên, ngay từ khi ra đời, hệ thống ngân hàng đã chứng tỏ vai trò thiết yếu của mình đối với nền kinh tế. Hơn nữa, sự hưng thịnh hay suy thoái của ngân hàng luôn tạo những ảnh hưởng mạnh mẽ đối với tình hình phát triển kinh tế của một Quốc gia.

Các ngân hàng hiện đại được tổ chức thành một hệ thống hai cấp là ngân hàng trung ương và ngân hàng trung gian. Trong đó, NHTM là loại ngân hàng xuất hiện sớm nhất và có vai trò quan trọng nhất trong hệ thống ngân hàng trung gian. Vậy NHTM là gì? NHTM là loại ngân hàng giao dịch trực tiếp với các công ty, xí nghiệp, tổ chức kinh tế và cá nhân, bằng cách nhận tiền gửi, tiền tiết kiệm, rồi sử dụng số vốn đó để cho vay, chiết khấu, cung cấp các phương tiện thanh toán và cung ứng dịch vụ ngân hàng cho các đối tượng nói trên. NHTM là loại ngân hàng có số lượng lớn và rất phổ biến trong nền kinh tế.

Trong hầu hết các mặt hoạt động của nền kinh tế xã hội đã chứng minh rằng ở đâu có một hệ thống ngân hàng thương mại phát triển, thì ở đó sẽ có sự phát triển với tốc độ cao của nền kinh tế. Có rất nhiều định nghĩa về NHTM. Đạo luật ngân hàng của Cộng hòa Pháp năm 1941 đã định nghĩa: NHTM là những cơ sở mà nghề nghiệp thường xuyên là nhận tiền bạc của công chúng dưới hình thức ký thác, hoặc dưới các hình thức khác, và sử dụng nguồn lực đó cho chính họ trong các nghiệp vụ về chiết khấu, tín dụng Trang 6 và tài chính. Còn ở Mỹ, NHTM là một công ty kinh doanh chuyên cung cấp các dịch vụ tài chính và hoạt động trong ngành dịch vụ tài chính.

Hoạt động của NHTM là hoạt động kinh doanh. Hoạt động kình doanh của NHTM là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng. Đây là lĩnh vực “đặc biệt” vì trước hết nó liên quan trực tiếp đến tất cả các ngành, liên quan đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Mặt khác, lĩnh vực tiền tệ ngân hàng là lĩnh vực “nhạy cảm”, nó đòi hỏi một sự thận trọng và khéo léo trong điều hành hoạt động ngân hàng để tránh những thiệt hại cho xã hội.

Lĩnh vực hoạt động này góp phần cung ứng một khối lượng vốn tín dụng rất lớn cho nền kinh tế - xã hội. Có thể nói NHTM là định chế tài chính trung gian quan trọng vào loại bậc nhất trong nền kinh tế thị trường. Nhờ hệ thống định chế tài chính trung gian này mà các nguồn tiền nhàn rỗi nằm rải rác trong xã hội sẽ được huy động tập trung lại, đồng thời sử dụng số vốn đó để cấp tín dụng cho các tổ chức kinh tế, cá nhân để phát triển kinh tế xã hội. Các nguồn vốn của NHTM Huy động các nguồn vốn khác nhau trong xã hội để kinh doanh là hoạt động trọng tâm của NHTM.

Trong bảng cân đối vốn kinh doanh, toàn bộ nguồn vốn của ngân hàng thể hiện bên tài sản nợ (bao gồm các khoản nợ phải trả và vốn điều lệ). Vốn đi vay Vốn đi vay là nguồn vốn giúp cho các NHTM bổ sung nguồn vốn ngắn hạn của mình để đảm bảo duy trì hoạt động một cách bình thường. Vốn đi vay được phân thành 2 nhóm là vốn đi vay NHNN Việt Nam và vốn đi vay các NHTM và các tổ chức tín dụng khác. Vốn đi vay NHNN Việt Nam NHNN có thể cho vay đối với các NHTM, với các loại hình sau đây:  Tái cấp vốn: được thể hiện bằng hình thức sau: Chiết khấu, tái chiết khấu chứng từ có giá; Cho vay cầm cố chứng từ có giá; Cho vay lại theo hồ sơ tín dụng; Trang 7 Cho vay theo đối tượng chỉ định Tái cấp vốn nhằm giúp các NHTM bổ sung nguồn vốn ngắn hạn để họ có thể tiếp tục cho vay đối với các doanh nghiệp, các tổ chức, cá nhân, nhờ đó làm gia tăng khối lượng tín dụng cung ứng cho nền kinh tế.

 Cho vay thanh toán: Khi các NHTM tham gia hệ thống thanh toán bù trừ (bao gồm thanh toán bù trừ thủ công và thanh toán bù trừ điện tử) nếu ngân hàng nào thiếu vốn để thanh toán, thì NHNN cho vay để đảm bảo các khoản giao dịch thanh toán bù trừ được tiến hành một cách thuận lợi, trôi chảy. Khi cho vay thanh toán, NHNN có thể áp dụng một trong hai phương thức cho vay, đó là cho vay qua đêm hoặc cho vay thấu chi. Ngoài ra, đối với những NHTM nào bị mất khả năng chi trả, thì NHNN còn cho vay khôi phục năng lực chi trả để vừa giúp NHTM đó khắc phục sự cố, vừa tạo ổn định chung cho toàn hệ thống ngân hàng. Vốn đi vay các NHTM và các tổ chức tín dụng khác Loại vay này còn được gọi là vay trên thị trường tiền tệ II, là loại vay và cho vay lẫn nhau giữa các ngân hàng theo phương thức tự vay tự trả.

Phương thức này rất linh hoạt để giúp các NHTM cân đối vốn một cách kịp thời. Vốn huy động Vốn huy động là tài sản bằng tiền của các tổ chức và cá nhân mà ngân hàng đang tạm thời quản lý và sử dụng với trách nhiệm hoàn trả. Vốn huy động là nguồn vốn chủ yếu và quan trọng nhất của bất kỳ một NHTM nào. Chỉ có các NHTM mới được quyền huy động vốn dưới nhiều hình thức khác nhau.

Vốn huy động trong NHTM chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn vốn của NHTM. Các NHTM hoạt động được chủ yếu là nhờ vào nguồn vốn này. Vốn huy động về mặt lý thuyết là một nguồn vốn không ổn định, vì khách hàng có thể rút tiền của họ mà không bị ràng buộc – chính vì đặc điểm này mà các NHTM cần phải duy trì một khoản “dự trữ thanh khoản” để sẵn sàng đáp ứng nhu cầu rút tiền của khách hàng. Trang 8 Vốn huy động có chi phí sử dụng vốn tương đối cao và chiếm tỷ trọng chi phí đầu vào rất lớn trong hoạt động kinh doanh của các NHTM.

Đây là nguồn vốn có tính cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng. Vốn huy động chỉ được sử dụng trong các hoạt động tín dụng và bảo lãnh, các NHTM không được sử dụng nguồn vốn này để đầu tư. Vốn tiếp nhận Vốn tiếp nhận là nguồn vốn tài trợ của Chính phủ, của các tổ chức tài chính tiền tệ, tổ chức đoàn thể - xã hội để tài trợ cho các chương trình dự án về phát triển kinh tế - xã hội, cải tạo môi trường sinh thái…và được chuyển qua NHTM thực hiện. Nguồn vốn tiếp nhận vì đã có đối tượng sử dụng xác định với mục tiêu cụ thể, rõ ràng, nên các NHTM nào được tiếp nhận nguồn vốn này đều bắt buộc phải thực hiện đúng hướng dẫn và yêu cầu của nhà tài trợ.

Chỉ những NHTM nào có uy tín, có đủ điều kiện về mạng lưới, về đội ngũ cán bộ chuyên môn và yêu cầu trình độ kỹ thuật, mới có thể tiếp nhận được nguồn vốn tài trợ. Vốn khác Ngoài các nguồn vốn nói trên, các NHTM còn có các nguồn vốn khác phát sinh trong quá trình hoạt động như các khoản phải trả, các khoản tiền tạm gửi theo quyết định của tòa án. Vốn tự có Vốn tự có, còn được gọi là vốn chủ sở hữu, là vốn riêng của một NHTM. Đây là số vốn ban đầu và được gia tăng không ngừng cùng với quá trình phát triển của NHTM.

Về phương diện quản lý, vốn tự có là số vốn tối thiểu, bắt buộc một NHTM phải có để được cấp giấy phép kinh doanh, đồng thời là cơ sở để thu hút các nguồn vốn khác. Vốn tự có của NHTM thường chiếm tỷ trọng nhỏ trong tổng nguồn vốn (thường tỷ trọng này chỉ khoảng từ 5% đến 10%). Trang 9 Vốn tự có có tính ổn đinh và luôn luôn được bổ sung trong quá trình tồn tại và phát triển của NHTM. Việc gia tăng vốn tự có đồng nghĩa với việc gia tăng năng lực cạnh tranh, mở rộng mạng lưới, mở rộng quy mô hoạt động.

Vốn tự có quyết định đến quy mô hoạt động của NHTM, đồng thời là nhân tố để xác định các tỷ lệ an toàn trong hoạt động kinh doanh của NHTM. Vốn tự có của NHTM gồm: vốn tự có cấp 1 và vốn tự có cấp 2. Trong đó, vốn tự có cấp 1 được xem là sức mạnh và tiềm lực thực sự của ngân hàng. Vốn tự có cấp 2 được giới hạn tối đa bằng 100% vốn tự có cấp I.

Vốn tự có cấp 1 Vốn tự có cấp 1 còn gọi là vốn cơ bản, là bộ phận chủ yếu của vốn tự có. Vốn tự có cấp 1 mang tính ổn định lâu dài, và là cơ sở để tạo lập nguồn vốn tự có khác. Vốn tự có cấp 1 bao gồm vốn điều lệ, các quỹ dự trữ, lợi nhuận không chia và thặng dư cổ phần được tính vào vốn theo quy định của pháp luật, trừ đi phần dùng để mua cổ phiếu quỹ (nếu có). Tùy theo hình thái sở hữu mà vốn điều lệ của NHTM được hình thành từ các nguồn khác nhau.

Đối với NHTM quốc doanh, vốn điều lệ do ngân sách nhà nước cấp khi thành lập và được bổ sung thêm trong quá trình hoạt động. Đối với NHTMCP, đây là số vốn đã được các cổ đông góp. Đối với NHTM liên doanh, đây là số vốn được các bên liên doanh góp vốn. Vốn điều lệ nhiều hay ít phụ thuộc vào khả năng tài chính của các chủ sở hữu và ý định thành lập ngân hàng với quy mô hoạt động khác nhau.

Vốn điều lệ của mỗi ngân hàng phải luôn lớn hơn hoặc tối thiểu bằng vốn pháp định, là số vốn do Chính phủ quy định trong từng thời kỳ cho từng loại hình ngân hàng. Trong quá trình hoạt động, các ngân hàng có thể tăng thêm vốn điều lệ nhưng phải được sự đồng ý của ngân hàng trung ương (NHTƯ) và phải công bố công khai vốn điều lệ mới. Các quỹ dự trữ bao gồm quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, quỹ đầu tư phát triển nghiệp vụ. Các quỹ này được hình thành trong quá trình hoạt động và được tích lũy theo thời gian để sử dụng cho các mục đích cụ thể của ngân hàng.