CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ QUY TRÌNH LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH 1.Tầm quan trọng và mục tiêu của việc lập kế hoạch kiểm toán 1. Tầm quan trọng của việc lập kế hoạch kiểm toán Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán, nó có vai trò rất quan trọng, có thể chi phối đến hiệu quả và chất lượng của toàn bộ cuộc kiểm toán. Và trong bất kỳ cuộc kiểm toán nào việc lập kế hoạch kiểm toán là một giai đoạn bắt buộc. Tầm quan trọng của việc lập kế hoạch kiểm toán được thể hiện ở những điểm sau: Việc lập kế hoạch kiểm toán một cách chi tiết giúp các kiểm toán viên có thể thực hiện các nhiệm vụ kiểm toán đúng dự kiến theo một trật tự và phạm vi đã xác định đồng thời có thể bao quát hết các khía cạnh trọng yếu của cuộc kiểm toán từ đó góp phần đánh giá sơ bộ các gian lận, rủi ro có thể xảy ra.
Dựa vào đó kiểm toán viên có thể thu thập được đầy đủ các bằng chứng có độ tin cậy cao làm cơ sở đưa ra các ý kiến chuẩn xác về báo cáo tài chính. Thông qua việc lập kế hoạch kiểm toán giúp các kiểm toán viên có thể phối hợp với nhau và phối hợp với các nhân viên của khách hàng để tiến hành cuộc kiểm toán theo đúng chương trình đã lập với chi phí và thời gian hợp lý. Đồng thời thông qua kế hoạch kiểm toán đã được lập giúp các kiểm toán viên có thể lựa chọn phương pháp, kỹ thuật kiểm toán phù hợp. Trên cơ sở kế hoạch đã lập, kiểm toán viên sẽ thống nhất với khách hàng chương trình làm việc, thời gian tiến hành, hoàn thành cuộc kiểm toán và thỏa thuận về trách nhiệm của mỗi bên.
Điều này tránh xảy ra bất đồng giữa đôi bên. Ngoài ra thông qua kế hoạch kiểm toán đã được lập giúp cho kiểm toán viên điều hành có thể kiểm soát được tiến độ thực hiện công việc của các kiểm toán viên trong suốt quá trình kiểm toán để đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời khi xảy ra sai sót nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng kiểm toán của công ty. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Mục tiêu Công việc lập kế hoạch kiểm toán là công việc quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán và được thực hiện nhằm đạt được hai mục tiêu sau: − Cuộc kiểm toán được thực hiện hiệu quả.
− Cuộc kiểm toán hoàn thành đúng hạn.Các giai đoạn của quy trình lập kế hoạch kiểm toán 1. Giai đoạn tiền kế hoạch 1.Tiếp cận khách hàng Trong một lĩnh vực phải chịu nhiều sự cạnh tranh như nghề kiểm toán, việc có và giữ được một khách hàng tuy có thể khó khăn, thế nhưng kiểm toán viên vẫn cần thận trọng khi quyết định tiếp nhận khách hàng. Bởi lẽ, rủi ro phải gánh trách nhiệm pháp lý của kiểm toán viên rất cao, do đó nếu nhận kiểm toán cho những khách hàng thiếu trung thực hay có rủi ro quá cao, hoặc thường tranh luận về phạm vi kiểm toán và giá phí, kiểm toán viên có thể sẽ gặp phải những bất lợi nghiêm trọng trong tương lai. Mặt khác, ta biết rằng trọng trách của kiểm toán viên chính là bảo vệ quyền lợi cho chủ đầu tư, những người sử dụng báo cáo tài chính thông qua việc xác định tính trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu tình hình tài chính của doanh nghiệp được kiểm toán.
Không hẳn chỉ dừng lại ở đó, các kiểm toán viên còn muốn gửi gắm vào các báo cáo tài chính đã được kiểm toán hình ảnh và danh tiếng của chính công ty kiểm toán mình. Có một số yếu tố có thể mang nguy cơ tiềm ẩn làm ảnh hưởng đến danh tiếng của công ty kiểm toán như: danh tiếng của công ty vượt quá mức độ thực của nó, suy giảm lòng tin và kỳ vọng của công chúng…Chính vì vậy, với việc chấp nhận những khách hàng có rủi ro quá cao sẽ ảnh hưởng rất lớn đến danh tiếng của công ty kiểm toán. Bởi khi kỳ vọng của người sử dụng thông tin tài chính tăng lên nhưng thực chất công ty kiểm toán không thỏa mãn được những kỳ vọng này như đưa ra ý kiến kiểm toán không phù hợp về báo cáo tài chính của những khách hàng này thì phần thiếu hụt ấy trở thành nguy cơ. Nếu công ty kiểm toán không kịp bù đắp lượng thiếu hụt ấy thì rủi ro hạ thấp danh tiếng sẽ xuất hiện.
Do đó, ở giai đoạn này, kiểm toán viên sẽ phải thu thập thông tin cơ bản về khách hàng để đánh giá sơ bộ rủi ro của khách hàng đó. Việc đánh giá rủi ro trong giai đoạn này có ý nghĩa quan trọng vì nó không chỉ ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận khách hàng mà còn ảnh hưởng đến việc lập kế hoạch kiểm toán nếu hợp đồng đó LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 được chấp nhận, ngoài ra nó còn giúp xác định quy mô và tính chất phức tạp của công việc để xác định mức phí và nhân sự thực hiện kiểm toán. Các thông tin cơ bản mà kiểm toán viên cần tìm hiểu khi tiếp cận với khách hàng: − Phải xác định được mục đích kiểm toán của khách hàng như: kiểm toán để vay vốn, để cổ phần hóa hay là để niêm yết trên thị trường chứng khoán… − Phải nhận diện được các rủi ro tiềm tàng trong hoạt động kinh doanh của khách hàng. − Đồng thời kiểm toán viên phải nhận diện được các rủi ro kiểm soát của khách hàng như: mức độ phức tạp của công việc, khả năng, trình độ của nhân viên kế toán tại công ty… − Riêng đối với khách hàng cũ, kiểm toán viên cần cập nhật thêm các thông tin đánh giá lại để xem xét có nên tiếp tục thực hiện kiểm toán.
Phương pháp thu thập thông tin: − Kiểm toán viên có thể thu thập thông tin từ các ngân hàng dữ liệu, từ báo chí, sách báo chuyên ngành… − Phỏng vấn Ban giám đốc, bên thứ ba, các nhà quản lý hay nhân viên có vai trò quan trọng trong doanh nghiệp. − Phỏng vấn kiểm toán viên tiền nhiệm về những điều cần lưu ý trong cuộc kiểm toán năm trước. Đặc biệt nếu đây là khách hàng mới thì kiểm toán viên nên tìm hiểu nguyên nhân thay đổi công ty kiểm toán, xác minh có hay không những tình huống gây tranh cãi hoặc bất thường liên quan đến việc thay đổi kiểm toán viên của khách hàng. − Xem xét hồ sơ kiểm toán năm trước (nếu có), báo cáo tài chính hay các báo cáo và tài liệu khác do khách hàng hay bên ngoài cung cấp.Thỏa thuận sơ bộ với khách hàng và ký kết hợp đồng kiểm toán Trong quá trình tiếp cận với khách hàng, nếu nhận thấy có thể chấp nhận yêu cầu kiểm toán của khách hàng, kiểm toán viên sẽ phải có những thỏa thuận sơ bộ với khách hàng.
Những nội dung cần đạt được trong quá trình thỏa thuận: mục đích, phạm vi và thời gian kiểm toán; việc cung cấp các tài liệu kế toán và các phương tiện cần thiết cho cuộc kiểm toán; vấn đề sử dụng nhân viên của khách hàng để tiết kiệm thời gian và chi phí cho cuộc kiểm toán; vấn đề về việc kiểm tra số dư đầu kỳ đối với khách hàng mới và giá phí kiểm toán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Khi đã quyết định chấp nhận yêu cầu kiểm toán của khách hàng bước cuối cùng trong giai đoạn tiền kế hoạch mà công ty kiểm toán cần thực hiện là ký kết hợp đồng kiểm toán. Giai đoạn lập kế hoạch chiến lược 1.Khái niệm Kế hoạch chiến lược là định hướng cơ bản, là nội dung trọng tâm và là phương pháp tiếp cận chung của cuộc kiểm toán do cấp chỉ đạo vạch ra dựa trên hiểu biết về tình hình hoạt động và môi trường kinh doanh của đơn vị được kiểm toán.Các đặc điểm của giai đoạn lập kế hoạch chiến lược Các công ty kiểm toán phải lập kế hoạch chiến lược đối với các cuộc kiểm toán lớn về quy mô, có tính chất phức tạp, địa bàn rộng hay cuộc kiểm toán nhiều năm. Kế hoạch chiến lược vạch ra mục tiêu, định hướng cơ bản, nội dung trọng tâm, phương pháp tiếp cận và tiến trình của cuộc kiểm toán.
Kế hoạch chiến lược do người phụ trách cuộc kiểm toán lập và được giám đốc hoặc người đứng đầu công ty kiểm toán phê duyệt. Nếu trong quá trình lập kế hoạch tổng thể và thực hiện kiểm toán nếu phát hiện những vấn đề khác biệt với kế hoạch chiến lược đã được lập thì kiểm toán viên phải báo cáo ngay cho ban giám đốc để có những điều chỉnh kịp thời.Những nội dung cần tìm hiểu trong giai đoạn lập kế hoạch chiến lược Tìm hiểu về tình hình kinh doanh của khách hàng như: lĩnh vực hoạt động, loại hình doanh nghiệp, hình thức sở hữu, công nghệ sản xuất, tổ chức bộ máy quản lý và thực tiễn hoạt động của đơn vị. Xác định những vấn đề liên quan đến báo cáo tài chính như: chế độ kế toán, chuẩn mực kế toán áp dụng, yêu cầu về lập báo cáo tài chính. Xác định những rủi ro tiềm tàng của đơn vị mà có thể ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.
Đánh giá sơ bộ về hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị và rủi ro kiểm soát. Xác định các mục tiêu kiểm toán trọng tâm và phương pháp tiếp cận kiểm toán. Xác định nhu cầu hợp tác với chuyên gia như: chuyên gia tư vấn pháp luật, kiểm toán viên nội bộ, kỹ sư xây dựng… Bố trí nhân viên và thời gian thực hiện cuộc kiểm toán. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Giai đoạn lập kế hoạch tổng thể 1. Khái niệm Kế hoạch kiểm toán tổng thể là việc cụ thể hóa kế hoạch chiến lược và phương pháp tiếp cận chi tiết về nội dung, lịch trình và phạm vi dự kiến của các thủ tục kiểm toán.Những vấn đề cần xem xét và tìm hiểu trong giai đoạn lập kế hoạch tổng thể 1. Tìm hiểu thông tin về khách hàng Để có thể xây dựng và thực hiện kế hoạch, chương trình kiểm toán hữu hiệu và hiệu quả, kiểm toán viên phải có sự hiểu biết đầy đủ về khách hàng, chủ yếu về tình hình kinh doanh và hệ thống kiểm soát nội bộ của họ. Những hiểu biết này sẽ giúp cho kiểm toán viên hoạch định các thủ tục kiểm toán phù hợp với đặc điểm hoạt động của đơn vị, nhất là giúp cho kiểm toán viên xác định được các khu vực có rủi ro cao để có những biện pháp thích hợp.
