Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội ở Việt Nam

Khám phá các giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại Việt Nam, nâng cao quyền lợi và bảo vệ người lao động hiệu quả hơn.

• Tác giả: Luu Van Oanh
• Người hướng dẫn: TS: Nguyen Huy Ban
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Giải Pháp Hoàn Thiện Pháp Luật Bảo Hiểm Xã Hội Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Luật Học
• Năm xuất bản: 2005
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.1. Khái niệm Bảo hiểm xã hội
• 1.2. Sự hình thành của Bảo hiểm xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 3. NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• Danh mục tài liệu tham khảo
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Bảo hiểm xã hội tại Việt Nam

Bảo hiểm xã hội (BHXH) là một trong những trụ cột quan trọng trong hệ thống bảo đảm xã hội tại Việt Nam. Hệ thống này nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động và gia đình của họ trước những rủi ro về tài chính do mất khả năng lao động. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, BHXH bao gồm nhiều chế độ khác nhau như bảo hiểm ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, và hưu trí. Tuy nhiên, thực trạng hiện nay cho thấy rằng hệ thống BHXH vẫn còn tồn tại nhiều bất cập, cần có sự cải cách và hoàn thiện. Đặc biệt, việc áp dụng các chính sách bảo hiểm xã hội cần phải đồng bộ với quy định pháp luật lao động và các quy định liên quan khác để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.

1.1. Khái niệm và vai trò của Bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội được hiểu là hệ thống các chế độ do Nhà nước quy định nhằm bảo đảm về mặt vật chất cho người lao động. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), BHXH không chỉ là một chính sách xã hội mà còn là một quyền cơ bản của con người. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của BHXH trong việc đảm bảo an sinh xã hội và ổn định đời sống cho người lao động. Hệ thống BHXH giúp giảm thiểu rủi ro tài chính và tạo điều kiện cho người lao động có thể tập trung vào công việc mà không phải lo lắng về những rủi ro có thể xảy ra trong quá trình lao động.

II. Thực trạng pháp luật Bảo hiểm xã hội ở Việt Nam

Pháp luật về bảo hiểm xã hội tại Việt Nam đã được hình thành và phát triển qua nhiều giai đoạn. Tuy nhiên, trong thực tế, hệ thống này vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những vấn đề nổi bật là sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật liên quan, dẫn đến việc áp dụng không nhất quán. Các chế độ bảo hiểm chưa được mở rộng đủ để đáp ứng nhu cầu của người lao động, đặc biệt là trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển. Theo nghiên cứu, tỷ lệ người lao động tham gia BHXH còn thấp, điều này ảnh hưởng đến khả năng đảm bảo an sinh xã hội cho toàn bộ người dân.

2.1. Các vấn đề chính trong thực trạng BHXH

Thực trạng của hệ thống BHXH tại Việt Nam cho thấy rằng quy định pháp luật hiện hành chưa đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Các chế độ bảo hiểm còn hạn chế về đối tượng áp dụng, nhiều người lao động tự do không được hưởng quyền lợi từ BHXH. Bên cạnh đó, việc thực thi pháp luật còn gặp nhiều khó khăn do sự thiếu hụt nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều người lao động không biết đến quyền lợi của mình, từ đó ảnh hưởng đến sự ổn định của hệ thống BHXH.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại Việt Nam

Để hoàn thiện pháp luật về bảo hiểm xã hội, cần thực hiện một số giải pháp thiết thực. Trước hết, cần cải cách hệ thống pháp luật để mở rộng đối tượng tham gia BHXH, bao gồm cả người lao động tự do và những nhóm dễ bị tổn thương. Thứ hai, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về quyền lợi và nghĩa vụ của người lao động trong việc tham gia BHXH. Cuối cùng, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực thi và giám sát các quy định pháp luật liên quan đến BHXH.

3.1. Đề xuất các giải pháp cụ thể

Một số giải pháp cụ thể có thể được đề xuất bao gồm việc xây dựng chính sách khuyến khích người lao động tham gia BHXH thông qua các hình thức hỗ trợ tài chính, nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và chế độ đãi ngộ cho người tham gia. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định pháp luật về BHXH để đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Việc thực hiện các giải pháp này không chỉ giúp hoàn thiện hệ thống BHXH mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động và gia đình họ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ, sự phân hóa về thu nhập và mức sống giữa các tầng lớp dân cư ngày càng rõ nét, dẫn đến nhiều hệ lụy xã hội như mất việc làm, nghèo đói và bất ổn xã hội. Bảo hiểm xã hội (BHXH) trở thành một trong những công cụ quan trọng nhằm bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống người lao động khi gặp phải các rủi ro như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, tuổi già. Tại Việt Nam, pháp luật BHXH đã được hình thành và phát triển hơn 50 năm, song vẫn còn nhiều hạn chế về mặt lý luận và thực tiễn, đặc biệt trong cơ chế quản lý và tổ chức thực hiện.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng pháp luật BHXH ở Việt Nam, so sánh với các mô hình quốc tế, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi phù hợp với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2000 đến nay, với trọng tâm là các quy định pháp luật, cơ chế quản lý quỹ BHXH và các chế độ trợ cấp cho người lao động trên toàn quốc.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý BHXH, góp phần bảo vệ quyền lợi người lao động, đồng thời thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ thống an sinh xã hội Việt Nam. Theo ước tính, tỷ lệ tham gia BHXH hiện chiếm khoảng 30-40% lực lượng lao động, trong khi quỹ BHXH đang đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn do già hóa dân số và biến động kinh tế. Do đó, việc hoàn thiện pháp luật BHXH là cấp thiết để đảm bảo an toàn tài chính và công bằng xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về bảo đảm xã hội và lý thuyết về quản lý quỹ bảo hiểm xã hội. Lý thuyết bảo đảm xã hội, được Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) định nghĩa là hệ thống các biện pháp công cộng nhằm bảo vệ người lao động khỏi các rủi ro kinh tế và xã hội, bao gồm 9 chế độ trợ cấp cơ bản như ốm đau, thai sản, thất nghiệp, tuổi già, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tử tuất, trợ cấp gia đình và trợ cấp tàn tật. Lý thuyết này nhấn mạnh nguyên tắc “lấy của số đông bù cho số ít” và nguyên tắc phân phối theo lao động, tức là mức hưởng trợ cấp tương ứng với mức đóng góp và thời gian tham gia BHXH.

Khung lý thuyết quản lý quỹ BHXH tập trung vào các nguyên tắc quản lý tài chính, bao gồm sự minh bạch, hiệu quả, bền vững và công bằng trong việc thu, chi và đầu tư quỹ BHXH. Mô hình quản lý quỹ BHXH của các nước phát triển như Đức, Philippines, Malaysia và Thái Lan được tham khảo để so sánh và rút ra bài học cho Việt Nam.

Các khái niệm chính bao gồm: bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện, quỹ BHXH, chế độ trợ cấp BHXH, nguyên tắc đóng góp và hưởng lợi, cũng như vai trò của Nhà nước trong quản lý và bảo hộ quỹ BHXH.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống nhằm phân tích toàn diện các quy định pháp luật BHXH và thực trạng tổ chức thực hiện tại Việt Nam. Dữ liệu được thu thập từ các văn bản pháp luật, báo cáo của ngành BHXH Việt Nam, các công ước quốc tế của ILO, cùng với số liệu thống kê về tỷ lệ tham gia BHXH, nguồn thu và chi quỹ BHXH trong giai đoạn 2000-2023.

Phương pháp phân tích so sánh được áp dụng để đối chiếu pháp luật BHXH Việt Nam với các mô hình BHXH của một số nước trong khu vực ASEAN như Philippines, Malaysia và Thái Lan. Phương pháp thống kê mô tả được sử dụng để xử lý số liệu về tỷ lệ đóng góp, mức hưởng trợ cấp và quy mô quỹ BHXH.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các báo cáo chính thức của BHXH Việt Nam, các văn bản pháp luật liên quan và các nghiên cứu học thuật trong lĩnh vực luật kinh tế và an sinh xã hội. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 1/2023 đến tháng 5/2024.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng pháp luật BHXH Việt Nam còn nhiều hạn chế: Hệ thống pháp luật BHXH hiện nay có nhiều quy định chưa đồng bộ, gây khó khăn trong việc thực thi. Ví dụ, tỷ lệ đóng góp BHXH bắt buộc hiện là 20% tổng quỹ tiền lương (15% người sử dụng lao động, 5% người lao động), tuy nhiên việc thu và quản lý quỹ còn nhiều bất cập dẫn đến tình trạng nợ đọng và trốn đóng chiếm khoảng 10-15% tổng số phải thu.

2. Quỹ BHXH đang chịu áp lực tài chính lớn: Do già hóa dân số và tỷ lệ người hưởng chế độ hưu trí tăng nhanh, quỹ BHXH Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ mất cân đối tài chính. Tỷ lệ người hưởng chế độ hưu trí tăng khoảng 5% mỗi năm, trong khi số người tham gia đóng góp chỉ tăng khoảng 2-3% hàng năm.

3. So sánh với các nước trong khu vực: Philippines có tỷ lệ tham gia BHXH khoảng 66% lực lượng lao động, với hệ thống quản lý quỹ minh bạch và đa dạng chế độ trợ cấp. Malaysia áp dụng mô hình quỹ tiết kiệm cá nhân với 3 tài khoản riêng biệt, giúp người lao động chủ động hơn trong việc sử dụng quỹ. Thái Lan có hệ thống BHXH toàn diện với sự tham gia của Nhà nước, người lao động và người sử dụng lao động, tỷ lệ đóng góp tổng cộng khoảng 5-7% tiền lương.

4. Vai trò Nhà nước trong quản lý BHXH: Ở Việt Nam, Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quản lý quỹ BHXH, nhưng cơ chế giám sát và minh bạch còn hạn chế. Việc phối hợp giữa các bộ ngành như Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Tài chính và BHXH Việt Nam chưa thực sự hiệu quả, ảnh hưởng đến việc sử dụng quỹ và chi trả trợ cấp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ sự phát triển chưa đồng bộ của hệ thống pháp luật BHXH, thiếu cơ chế kiểm soát và xử lý vi phạm trong đóng góp quỹ, cũng như sự chưa hoàn thiện trong cơ chế quản lý tài chính. So với các nước trong khu vực, Việt Nam còn thiếu các chính sách khuyến khích người lao động tự nguyện tham gia BHXH và chưa có mô hình quỹ tiết kiệm cá nhân hiệu quả.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ đóng góp và tỷ lệ hưởng trợ cấp BHXH qua các năm, bảng so sánh mức đóng góp và chế độ trợ cấp giữa Việt Nam và các nước ASEAN, giúp minh họa rõ nét sự khác biệt và bài học kinh nghiệm.

Việc hoàn thiện pháp luật BHXH không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững, ổn định xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đây là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý BHXH: Ban hành Luật BHXH sửa đổi, bổ sung các quy định về phạm vi áp dụng, nguyên tắc đóng góp và hưởng lợi, tăng cường tính minh bạch và công bằng trong hệ thống trợ cấp. Thời gian thực hiện: 2024-2026. Chủ thể: Quốc hội, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

2. Tăng cường quản lý và giám sát quỹ BHXH: Xây dựng hệ thống giám sát đa chiều, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu chi, xử lý nghiêm các hành vi trốn đóng, nợ đọng BHXH. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ đọng xuống dưới 5% trong 3 năm tới. Chủ thể: BHXH Việt Nam, Bộ Tài chính, Thanh tra Chính phủ.

3. Khuyến khích mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện: Xây dựng chính sách ưu đãi, hỗ trợ người lao động khu vực phi chính thức tham gia BHXH tự nguyện, nâng tỷ lệ bao phủ lên 50% lực lượng lao động vào năm 2030. Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các địa phương.

4. Đa dạng hóa các hình thức quỹ BHXH: Nghiên cứu áp dụng mô hình quỹ tiết kiệm cá nhân như Malaysia, kết hợp với quỹ BHXH bắt buộc để tăng tính chủ động và bền vững tài chính. Chủ thể: Chính phủ, Bộ Tài chính, BHXH Việt Nam.

5. Tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm: Tham khảo mô hình quản lý BHXH của các nước ASEAN, đặc biệt là Philippines và Thái Lan, để áp dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam. Chủ thể: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Ngoại giao.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về lao động và an sinh xã hội: Giúp xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật BHXH, nâng cao hiệu quả quản lý quỹ và tổ chức thực hiện.

2. Các tổ chức BHXH và bảo hiểm: Cung cấp cơ sở khoa học để cải tiến quy trình quản lý, thu chi và chi trả trợ cấp, đồng thời phát triển các sản phẩm BHXH phù hợp.

3. Doanh nghiệp và người sử dụng lao động: Hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ trong việc tham gia BHXH, từ đó thực hiện đúng quy định, góp phần ổn định quan hệ lao động.

4. Người lao động và các tổ chức đại diện người lao động: Nắm bắt quyền lợi, nghĩa vụ và các chế độ trợ cấp BHXH, nâng cao nhận thức và tham gia tích cực vào hệ thống BHXH.

Câu hỏi thường gặp

1. Pháp luật BHXH Việt Nam hiện nay có những điểm gì cần cải thiện?
   Pháp luật BHXH còn thiếu sự đồng bộ, quy định chưa rõ ràng về phạm vi áp dụng và cơ chế quản lý quỹ. Việc xử lý vi phạm đóng góp còn hạn chế, dẫn đến nợ đọng và trốn đóng chiếm tỷ lệ cao, ảnh hưởng đến tính bền vững của quỹ.

2. Nguyên tắc “lấy của số đông bù cho số ít” trong BHXH được hiểu như thế nào?
   Nguyên tắc này có nghĩa là số đông người lao động đóng góp vào quỹ BHXH để hỗ trợ cho số ít người gặp rủi ro, mất khả năng lao động hoặc nghỉ hưu. Đây là cơ sở để đảm bảo công bằng và bền vững tài chính của hệ thống.

3. Tại sao quỹ BHXH Việt Nam đang chịu áp lực tài chính?
   Do già hóa dân số, tỷ lệ người hưởng chế độ hưu trí tăng nhanh trong khi số người tham gia đóng góp không tăng tương ứng. Ngoài ra, tình trạng nợ đọng và trốn đóng BHXH cũng làm giảm nguồn thu quỹ.

4. Các nước ASEAN có mô hình BHXH như thế nào?
   Philippines có hệ thống BHXH toàn diện với tỷ lệ tham gia cao; Malaysia áp dụng mô hình quỹ tiết kiệm cá nhân với 3 tài khoản riêng biệt; Thái Lan có hệ thống BHXH đa dạng chế độ và sự tham gia của Nhà nước, người lao động và người sử dụng lao động.

5. Làm thế nào để mở rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện ở Việt Nam?
   Cần xây dựng chính sách ưu đãi, hỗ trợ tài chính và nâng cao nhận thức cho người lao động khu vực phi chính thức, đồng thời cải thiện thủ tục tham gia và quyền lợi hưởng để thu hút người lao động tham gia.

Kết luận

• Pháp luật BHXH Việt Nam đã có những bước phát triển quan trọng nhưng còn nhiều hạn chế về tính đồng bộ, minh bạch và hiệu quả quản lý.
• Quỹ BHXH đang đối mặt với áp lực tài chính do già hóa dân số và tỷ lệ nợ đọng cao, đòi hỏi sự cải cách toàn diện.
• So sánh với các nước ASEAN cho thấy Việt Nam cần học hỏi mô hình quản lý quỹ và đa dạng hóa chế độ trợ cấp để nâng cao hiệu quả.
• Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý, tăng cường quản lý quỹ, mở rộng đối tượng tham gia và đa dạng hóa hình thức quỹ BHXH là những giải pháp thiết thực.
• Nghiên cứu này đặt nền tảng cho các bước tiếp theo trong việc xây dựng chính sách BHXH bền vững, góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế quốc gia.

Các cơ quan quản lý, tổ chức BHXH và người lao động cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp hoàn thiện pháp luật BHXH, đảm bảo quyền lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người lao động Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu. phan Kết luận và nội dung chính gom 3 chương: CHUONG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁP LUAT BẢO HIẾM XA HỘI. CHUONG 2: THUC TRANG PHÁP LUAT BẢO HIẾM XA HỘI Ở VIỆT NAM. NHỮNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHAM HOÀN THIEN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở VIỆT NAM.

Danh mục tài liệu tham khao. CHUONG I MOT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHAP LUAT BẢO HIẾM XÃ HỘI 1. Khái niệm Bao hiểm xa hội. Sự hình thành của Bảo hiểm xa hội.

Ở thời cổ dai, con người phần vừa tự lực. phan vừa kết hợp đoàn để đi san ban, lao động nhằm kiếm sống. vật lộn với thiên nhiên. Khi gap rủi ro, tai biến thì họ tự mình chịu đựng, khác phục, vừa được các thành viên của cộng đồng hỗ trợ cưu mang.

Ở thời nay, sự tương trợ lan nhau mang tính tự phát. theo bản nang mới chỉ được thực hiện trong phạm vi cộng đồng nhỏ: trong gia đình. thân toc, giữa các thành viên cùng bộ lac, thôn xóm. Ở giải đoạn có phân công lao động, sản xuất, xã hội phát triển hon, quan hệ xã hội, quan hệ tác động lan nhau giữa các cá nhân.

giữa các cong đồng cũng phát triển hơn. Tôn giáo xuất hiện. Các thánh địa. hội nhà thờ, hội nhà chùa, trại bao dưỡng.

được thiết lap, trong đó có mục đích từ thiện trợ giúp các tín đồ, con chiên gap phải nghịch cảnh, trước hết là người nghèo, trẻ mo côi. Ngành công nghiệp hình thành, hàng loạt dân thôn di cư ra thành thị. Trong khoảng thé ky 16 đến thế ky 18, một số nghiệp đoàn thợ thủ công ra đời. Tình đoàn kết tương thân, tương ái piữa những người làm thuê nảy nở dần.

Ở một số nước châu Âu đã có nhiều quỹ tương trợ được thành lập. Giai đoạn Cách mang công nghiệp, số công nhân cong nghiệp đông dan, Giai cấp công nhân công nghiệp chỉ dựa vào tiền lương làm nguồn sống chủ yếu. có làm việc thì mới có lương để sống. Do vậy, những rủi ro.

tai biến xảy ra với họ sẽ gay ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của họ. Để giảm thiểu những nồi lo âu của người làm công an lương đã có nhiều hệ thống. nhiều hình thức trợ siúp xã hội ra đời. Bên cạnh những khoản tiền nhỏ của các hội tương ‘a tế, còn có những quỹ tiết kiệm được Nhà nước khuyến khích thành lap, những quy định bat buộc của người sử dụng lao động phải chu cấp cho neười thuộc quyền quan lý bị ốm đau hoặc tai nạn lao dong.

Trong quá trình phát triển công nghiệp, trước cục diện mới, giai cấp công nhân ngày càng đông đảo nên đã có nhiều sức ép về chính trị và xã hội tác động, ảnh hưởng đến đời sống chính trị của các nước. chính phủ các nước bat buộc phải quan tâm đến tình cảnh lao động và đã từng bước cải thiện đời sống, điều kiện lao động cho người làm công an lương. Nam 1850, dưới thời Thủ tướng Bismac, nhiều bang của nước Đức đã giúp cho các dia phương lập quỹ bảo hiểm ốm đau, do các công nhân phải đóng tiền để được bảo hiểm. Như vậy, nguyên tác bao hiểm bat buộc bat nguồn từ thời điểm này.

Chế độ ốm đau được phổ cập trong toàn nước Đức vào năm 1883 và năm 1884 xuất hiện tiếp chế độ bao hiểm các rủi ro nghé nghiệp. Năm 1989, xuất hiện tiếp chế độ bao hiểm tuổi gia và bảo hiểm tàn tật. Như vay, trong khoảng từ năm 1883 đến năm 1889 một hệ thống Bảo hiểm xã hội lớn đầu tiên ra đời với sự tham gia bát buộc của những người làm công an lương, theo nguyên tac người được bao hiểm phải đóng phí Bao hiểm xã hội. Sáng kiến về Bao hiểm xã hội của chính quyền Bismac được nhiều nước chau Âu tiếp nhận.

sau đó nhiều nước ở các châu lục khác cũng lần lượt áp dung cơ chế Bao hiểm xã hội tương tự. Nhiều Nhà nước đã lần lượt ban hành các đạo luật để làm cơ sở điều chỉnh các mối quan hệ về trợ cấp cho những người gap rủi ro, bất hạnh. Ở nước ta, việc bảo vệ người lao động trước những rủi ro ngẫu nhiên da được Đảng và Nhà nước rất quan tâm. Chúng ta đã có các quy định pháp luật về vấn đề này ngay từ những ngày đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cong hoà.

Các quy định này để kế thừa và phát huy một cách đúng dan truyền thống nhân ái vốn có của dân tộc ta, đồng thời tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm phong phú của các nước. Trong các cơ chế bao vệ người lao động, 6 nước ta đã sớm thực hiện các chế độ Bảo hiểm xã hội. Việc thực hiện Bảo hiểm xã hội ở nước ta được tiến hành trong điều kiện kinh tế nghèo nàn lạc hậu. chiến tranh chống ngoại xâm kéo đài là một cố gan hết sức to lớn của Đảng va Nhà nước ta, tạo điều kiện tốt cho cán bộ.

công chức Nhà nước yên tam sản xuất, công tác, g6p phần ổn định cơ sở bản than va gia đình của ho. Cho đến nay, các đạo luật thuộc lĩnh vực trợ cấp này ở các nước trên thế giới thường có phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng khác nhau tuỳ thuộc vào điều kiện kinh tế, xã hội, chính trị ở từng nước. Chính vì có sự khác nhau về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của pháp luật cho nên cũng có các khái niệm hoặc các tên gọi khác nhau của các đạo luật như: luật Bao dam xã hội, luật Bảo hiểm xã hội, luật Cứu trợ xã hội. Mặc dù chúng có tên gọi khác nhau, đối tượng áp dụng, phạm vi điều chỉnh có khác nhau nhưng các dang trợ cấp này đều nhằm mục tiêu là góp phần ổn định đời sông cho người lao động hoặc các thành viên trong xã hội khi không có khả năng làm việc hoặc bị mất điều kiện làm việc.

Do BHXH là một trong những bộ phan cấu tianh nên BDXH nên trước khi tìm hiểu về khái niệm BHXH chúng ta cần phải tìm hiểu về BĐXH. Về thuật ngữ, “Bảo đảm xã hội” được xuất hiện chính thức lần đầu tiên tại một đạo luật ở Mỹ năm 1935, đạo luật về Bao đảm xã hội. Tuy vậy, dao luật này mới chỉ đề cập đến một số rủi ro như già yếu, chết, tàn tật và thất nghiệp. Năm 1938, “Bao dam xã hội” lại xuất hiện trong một đạo luật ở NewZealand nhưng có thêm một số khoản trợ cấp mới.

Trong hai đạo luật này, đối tượng điều chỉnh và phạm vi áp dung bao g6m các thành viên trong xã hội rơi vào tình cảnh bất hạnh bị mất hoặc không có nguồn thu nhập để song. Trong thời kỳ chiến tranh, “Bao dam xã hoi” xuất hiện tong Hiến chương Dai Tây Dương nam 1941. Sau đó Tổ chức lao động quốc tế (I.O) đã chính thức sử dụng cụm từ này trong các công ước của mình cho đến nay. Đặc biệt wong năm 1952, Hội nghị quốc tế về lao động đã thông qua Cong ước số 102.

Công ước quy định các quy phạm tối thiểu về Bảo đảm xã hội. Tổ chức lao động quốc tế (ILO) cũng đã thừa nhận Bao đảm xã hội là một tong những nguyện vọng sâu sac và phổ biến nhất của các dân tộc trên thế giới và được ghi nhận trong bản Tuyên ngôn nhân quyền như là một trong các quyền của con người. Do mỗi nước có một cách nhìn nhận riêng của mình về Bảo đảm xã hội cho nên khái niệm Bao đảm xã hội cũng được giải thích theo các cách nhìn nhận riêng đó. Theo công ước số 102 của Tổ chức lao động quốc tế (ILO) thì Bảo đảm xã hội có thể được hiểu như sau:.

là sự bao vệ của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua hàng loạt các biện pháp công cộng nhằm chống lại tình cảnh khốn khổ về kinh tế và xã hội gây ra bởi tình trạng bị ngừng hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập do ốm dau, thai sản, thương tật trong lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già, tử vone. sự cung cấp về chăm s6c y tế và cả sự cung cấp các khoản tiền trợ giúp cho các gia đình đông con [49]. Định nghĩa này đề cập đến Bảo đảm xã hội trên phương diện nội dung bảo vệ cụ thể, gan liền với các chế độ Bảo đảm xã hội. Beridge, nhà kinh tế và xã hội học nước Anh (1879 - 1963) thì “Bao đảm xã hội là sự bảo đảm về việc làm khi người ta còn sức làm việc và bao dam một lợi tức khi người ta không còn sức làm việc nữa” |69, tr.

Tuy nhiên, khái niệm nay chỉ bao hàm những người có sức làm việc thi được bảo vệ trong khi còn khả năng làm việc và khi không còn khả năng làm việc. Còn những đối tượng vi một lý do nào đó mà khòng có sức làm việc (tàn tat bam sinh, trẻ mồ côi.) thì lại chưa được đề cập đến. Theo quan niệm về Bao đảm xã hội trong Hiện chương Dai Tây Dương nam 1941 thì “Bao dam xã hội là sự bảo đảm thực hiện quyền con người được song trong hoà bình, tự do làm an, cư trú, được bao vệ và bình dang trước pháp luật. được học tập, được làm việc và nghỉ ngơi, được chăm sóc y tế và dam bao thu nhap”|69, tr.

Với quan niệm này thì phạm vi của Bao dam xã hội rất rong, nó vượt khỏi phạm vi về bao dam trợ giúp nhằm ổn định cuộc sống của các thành viên trong xã hội. Nhu vay, chúng ta có thể thấy rằng Bao đảm xã hội có một đối tượng áp dụng rộng lớn bao gồm toàn bộ thành viên xã hội. Nội dung của Bảo đảm xã hội là sự bảo vệ của xã hội được thực hiện thông da một loạt các biện pháp công cộng được tiến hành bởi Nhà nước, tổ chức, cá nhân. dưới các hình thức tương trợ bằng tiền, hiện vật.

nhằm mục đích là chống lại sự cùng quan về kinh tế, khó khăn về mặt xã hội của người dân khi gặp phải những biến cố, rủi ro gop phần đảm bảo cuộc sống cho con người và cao hơn là đảm bao an toàn chung cho toàn xã hội: Ở nước ta cũng có nhiều ý kiến khác nhau về khái niệm Bảo đảm xã hội. Theo PGS Tương Lai thì “Bao dam xã hội là lĩnh vực rộng lớn. không chỉ bao hàm sự bảo vệ của xã hội đối với mọi người hi gap phải thiếu thốn về kinh tế mà còn bảo đảm về môi trường thuận lợi để siúp mọi người phát triển về giáo dục, van hoá nhằm nâng cao trình độ dân trí, học vấn .