CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN TSCĐ HỮU HÌNH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tài sản cố định hữu hình, yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán 1. Khái niệm và phân loại TSCĐHH 1.1 Khái niệm TSCĐHH TSCĐ hữu hình (theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03) là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động SXKD phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ. Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (Số 03 - TSCĐ hữu hình) thì TSCĐHH phải có đủ 4 tiêu chuẩn sau: - Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó - Nguyên giá TSCĐHH phải được xác định một cách đáng tin cậy.
- Thời gian sử dụng ước tính trên 1 năm - Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành Đặc điểm: - Sử dụng lâu dài trong kinh doanh không thay đổi hình thái vật chất của một đơn vị tài sản cố định hữu hình trong quá trình sử dụng tài sản. - Trong quá trình tham gia SXKD, giá trị TSCĐ bị hao mòn dần vô hình hoặc hữu hình và chuyển dịch từng phần vào giá trị sản phẩm mới tạo ra. Phân loại TSCĐHH TSCĐ hữu hình (theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 03) là những tài sản có hình thái vật chất cụ thể do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động SXKD phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ bao gồm: - Nhà cửa, vật kiến trúc: nhà làm việc, nhà xưởng, nhà ở, nhà kho, cửa hàng, chuồng trại, sân phơi, giếng khoan, bể chứa, cầu đường. - Máy móc, thiết bị: máy móc thiết bị động lực, máy móc thiết bị công tác, máy móc thiết bị khác dùng trong SXKD.
- Phương tiện vận tải, truyền dẫn: Ô tô, máy kéo, tàu thuyền, canô dùng trong vận chuyển, hệ thống đường ống dẫn nước, hệ thống dẫn hơi, hệ thống dẫn khí nộn, hệ thống dây dẫn điện, hệ thống truyền thanh. - Thiết bị, dụng cụ quản lý: gồm các thiết bị sử dụng trong quản lý kinh doanh, quản lý hành chính, dụng cụ đo lường, thí nghiệm. SVTH: Trần Thị Huyền My 4 Lớp: K8CK4A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Vân Anh - Cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm: Trong các doanh nghiệp nông nghiệp. - TSCĐ hữu hình khác: bao gồm các TSCĐ chưa được xếp vàp các nhóm trên.
Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán TSCĐHH 1. Yêu cầu quản lý TSCĐHH Là một công ty hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, TSCĐ của công ty chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số vốn, đóng vai trò quan trọng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty. Vì vậy, việc tổ chức quản lý và sử dụng có hiệu quả TSCĐ sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo toàn nguồn vốn cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tránh sự lãng phí, thất thoát.công ty có những quy định: - Mỗi TSCĐHH được theo dõi cụ thể, lập hồ sơ quản lý, một hồ sơ do phòng kỹ thuật quản lý, một hồ sơ do phòng kế toán quản lý. - Định kỳ công ty tiến hành kiểm kê TSCĐHH và công việc kiểm kê tiến hành vào cuối năm.
Khi tiến hành kiểm kê công ty thành lập ban kiểm kê có đại diện của các phòng ban liên quan. Kiểm kê trực tiếp các đối tượng để xác định số lượng, giá trị tình trạng kỹ thuật từ đó đưa ra các kiến nghị và xử lý. - Công ty chỉ thực hiện đánh giá lại tài sản trong trường hợp giám đốc công ty yêu cầu hoặc do việc mua bán, cho thuê tài sản. Cũng giống như việc kiểm kê thì việc đánh giá lại tài sản công ty cũng thành lập hội đồng đánh giá lại tài sản.
Sauk hi đánh giá lại phải lập biên bản và ghi sổ đầy đủ. Nhiệm vụ kế toán TSCĐHH - Tài sản cố định là bộ phận chủ yếu của cơ sở vật chất, kĩ thuật của doanh nghiệp, chiếm tỉ trọng lớn trong toàn bộ vốn sản xuất kinh doanh, việc trang bị sử dụng tài sản cố định ảnh hưởng trực tiếp và quan trọng đến hiệu quả và chất lượng sản xuất kinh doanh. - Để có được những thông tin hữu ích nhằm phục vụ tốt cho công tác quản lý sử dụng tài sản cố định, kế toán phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: + Ghi chép phản ánh kịp thời, chính xác, đầy đủ số hiện có và tình hình biến động tăng giảm tài sản cố định theo nguyên giá + Tính toán chính xác kịp thời số khấu hao tài sản cố định đồng thời phân bổ đúng đắn chi phí khấu hao vào các đối tượng sử dụng tài sản cố định SVTH: Trần Thị Huyền My 5 Lớp: K8CK4A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Vân Anh + Lập kế hoach và dự toán chi phí sữa chữa lớn tài sản cố định một cách nhanh nhất phản ánh và kiểm tra chặt chẽ các khoản chi phí sữa chữa tài sản cố định + Theo dõi ghi chép, kiểm tra chặt chẽ quá trình thanh lí, nhượng bán tài sản cố định nhằm đảm bảo việc quản lý vá sử dụng vốn đúng mục đích có hiệu quả + Lập các báo cáo về tài sản cố định, tham gia phân tích tình hình trang bị và sử dụng và bảo quản các loại tài sản cố định 1. Kế toán TSCĐHH theo qui định của chuẩn mực và chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành 1.
Kế toán TSCĐHH theo quy định của VAS 03 “Tài sản cố định hữu hình” 1. Quy định chung 01. Mục đích của chuẩn mực này là quy định và hướng dẫn các nguyên tắc và phương pháp kế toán đối với tài sản cố định (TSCĐ) hữu hình, gồm: Tiêu chuẩn TSCĐ hữu hình, thời điểm ghi nhận, xác định giá trị ban đầu, chi phí phát sinh sau ghi nhận ban đầu, xác định giá trị sau ghi nhận ban đầu, khấu hao, thanh lý TSCĐ hữu hình và một số quy định khác làm cơ sở ghi sổ kế toán và lập báo cáo tài chính. Chuẩn mực này áp dụng cho kế toán TSCĐ hữu hình, trừ khi có chuẩn mực kế toán khác quy định cho phép áp dụng nguyên tắc và phương pháp kế toán khác cho TSCĐ hữu hình.
Trường hợp chuẩn mực kế toán khác quy định phương pháp xác định và ghi nhận giá trị ban đầu của TSCĐ hữu hình khác với phương pháp quy định trong chuẩn mực này thì các nội dung khác của kế toán TSCĐ hữu hình vẫn thực hiện theo các quy định của chuẩn mực này. Doanh nghiệp phải áp dụng chuẩn mực này ngay cả khi có ảnh hưởng do thay đổi giá cả, trừ khi có quy định liên quan đến việc đánh giá lại TSCĐ hữu hình theo quyết định của Nhà nước. Các thuật ngữ trong chuẩn mực này được hiểu như sau: Tài sản cố định hữu hình: Là những tài sản có hình thái vật chất do doanh nghiệp nắm giữ để sử dụng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữu hình. Nguyên giá: Là toàn bộ các chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để có được TSCĐ hữu hình tính đến thời điểm đưa tài sản đó vào trạng thái sẵn sàng sử dụng.
SVTH: Trần Thị Huyền My 6 Lớp: K8CK4A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Vân Anh Khấu hao: Là sự phân bổ một cách có hệ thống giá trị phải khấu hao của TSCĐ hữu hình trong suốt thời gian sử dụng hữu ích của tài sản đó. Giá trị phải khấu hao: Là nguyên giá của TSCĐ hữu hình ghi trên báo cáo tài chính, trừ (-) giá trị thanh lý ước tính của tài sản đó. Thời gian sử dụng hữu ích: Là thời gian mà TSCĐ hữu hình phát huy được tác dụng cho sản xuất, kinh doanh, được tính bằng: (a) Thời gian mà doanh nghiệp dự tính sử dụng TSCĐ hữu hình, hoặc: (b) Số lượng sản phẩm, hoặc các đơn vị tính tương tự mà doanh nghiệp dự tính thu được từ việc sử dụng tài sản. Giá trị thanh lý: Là giá trị ước tính thu được khi hết thời gian sử dụng hữu ích của tài sản, sau khi trừ (-) chi phí thanh lý ước tính.
Giá trị hợp lý: Là giá trị tài sản có thể được trao đổi giữa các bên có đầy đủ hiểu biết trong sự trao đổi ngang giá. Giá trị còn lại: Là nguyên giá của TSCĐ hữu hình sau khi trừ (-) số khấu hao luỹ kế của tài sản đó. Giá trị có thể thu hồi: Là giá trị ước tính thu được trong tương lai từ việc sử dụng tài sản, bao gồm cả giá trị thanh lý của chúng. Nội dung chuẩn mực ● Ghi nhận TSCĐ hữu hình 06.
Tiêu chuẩn ghi nhận TSCĐ hữu hình: Các tài sản được ghi nhận là TSCĐ hữu hình phải thỏa mãn đồng thời tất cả bốn (4) tiêu chuẩn ghi nhận sau: (a) Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó; (b) Nguyên giá tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy; (c) Thời gian sử dụng ước tính trên 1 năm; (d) Có đủ tiêu chuẩn giá trị theo quy định hiện hành. Kế toán TSCĐ hữu hình được phân loại theo nhóm tài sản có cùng tính chất và mục đích sử dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, gồm: (a) Nhà cửa, vật kiến trúc; (b) Máy móc, thiết bị; (c) Phương tiện vận tải, thiết bị truyền dẫn; SVTH: Trần Thị Huyền My 7 Lớp: K8CK4A LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khóa luận tốt nghiệp GVHD: PGS.TS Đoàn Vân Anh (d) Thiết bị, dụng cụ quản lý; (e) Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và cho sản phẩm; (f) TSCĐ hữu hình khác. TSCĐ hữu hình thường là bộ phận chủ yếu trong tổng số tài sản và đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện tình hình tài chính của doanh nghiệp, vì vậy, việc xác định một tài sản có được ghi nhận là TSCĐ hữu hình hay là một khoản chi phí sản xuất, kinh doanh trong kỳ sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Khi xác định tiêu chuẩn thứ nhất (quy định tại mục a đoạn 06) của mỗi TSCĐ hữu hình, doanh nghiệp phải xác định mức độ chắc chắn của việc thu được lợi ích kinh tế trong tương lai, dựa trên các bằng chứng hiện có tại thời điểm ghi nhận ban đầu và phải chịu mọi rủi ro liên quan.