CHƯƠNG 1: CÁC CHUẨN MỰC KẾ TOÁN VỀ CÁC DOANH NGHIỆP CHỊU SỰ KIỂM SOÁT CHUNG 1.1 CÁC CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ 1.1 Thảo luận về các giao dịch kiểm soát chung của Uỷ ban diễn giải Năm 2002, Ủy ban diễn giải đã thảo luận liệu giao dịch giữa các doanh nghiệp chịu quyền kiểm soát chung không được thực hiện ngang giá sẽ được xử lý như khoản góp vốn từ việc phân phối đến các bên để có quyền kiểm soát chung. Ví dụ, một công ty A có 2 công ty con là B và C. Nếu công ty B bán hàng hóa cho công ty C ở mức giá thấp hơn giá trị hợp lý của nó thì phần chênh lệch giữa giá bán và giá trị hợp lý được xem như khoản góp vốn công ty B vào công ty A và đồng thời Công ty A góp vốn vào công ty C. Tuy nhiên, Ủy ban diễn giải đã không ra kết luận về vấn đề này.2 Sự phát triển IFRS 3 miễn hợp nhất kinh doanh liên quan đến các doanh nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh chịu quyền kiểm soát chung IFRS 3 hướng dẫn việc miễn hợp nhất kinh doanh doanh liên quan đến các doanh nghiệp chịu quyền kiểm soát chung kéo dài khá lâu, ban đầu được hướng dẫn theo IAS 22.
Năm 2001, IASB tiến hành 1 dự án rà soát lại IAS 22. Dự án này ban đầu được chia làm 2 giai đoạn và vấn đề kế toán cho các doanh nghiệp chịu quyền kiểm soát chung được thực hiện ở giai đoạn 2. Kết quả giai đoạn thứ nhất của dự án này là việc IASB phát hành chuẩn mực kế toán quốc tế IFRS 3 “Chuẩn mực hợp nhất kinh doanh”. Và phiên bản của IFRS 3 vẫn duy trì phạm vi loại trừ.
Tuy nhiên, IASB đã kết luận rằng bản chất của phạm vi loại trừ đã được diễn giải rõ ràng hơn là miễn đối với các doanh nghiệp chịu quyền kiểm soát chung thay vì các giao dịch chịu quyền kiểm soát chung. Giai đoạn thứ 2 của dự án được thực hiện cùng với FASB. Giai đoạn này liên quan đến việc suy xét rộng hơn những yêu cầu trong IFRS và US GAAP trong việc áp dụng phương pháp mua. Kết quả là IFRS 3 hiệu chỉnh được phát hành vào năm 2008.
Tuy nhiên, chuẩn mực chỉ 3 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com có thay đổi nhỏ về mặt câu chữ chứ vẫn chưa có sự thay đổi đáng kể liên quan đến vấn đề hợp nhất các doanh nghiệp chịu quyền kiểm soát chung so với các chuẩn mực trước đó.3 Sự phát triển trong tương lai của dự án IASB về các giao dịch chịu quyền kiểm soát chung Tại cuộc họp vào tháng 12 năm 2007, IASB đã quyết định đưa vào chương trình nghị sự một dự án về các giao dịch chịu quyền kiểm soát chung. Chương trình nghị sự cũng ghi lại rằng hợp nhất kinh doanh liên quan đến các doanh nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh chịu quyền kiểm soát chung nằm ngoài phạm vi của IFRS 3, và kết quả là phân chia nghiệp vụ kế toán đối với các giao dịch này trên báo cáo riêng và báo cáo hợp nhất của công ty mua. IASB đã chỉ ra rằng dự án về các giao dịch chịu quyền kiểm soát chung sẽ xem xét: Định nghĩa hợp nhất kinh doanh liên quan đến các công ty hoặc hoạt động kinh doanh chịu quyền kiểm soát chung Phương pháp kế toán của các giao dịch này trên báo cáo của công ty mua: (a) Báo cáo tài chính hợp nhất (b) Báo cáo tài chính riêng IASB đã quan sát các vấn đề tương tự đối với kế toán đối với chia tách ví dụ như việc tách riêng một công ty con hay một hoạt động kinh doanh. Quan điểm trên cũng cho thấy dự án của IASB bị hạn chế về phạm vi và cũng chưa giải quyết phần lớn các giao dịch khác xảy ra giữa các doanh nghiệp chịu quyền kiểm soát chung một phần cấu thành tư tưởng rằng nó bao gồm trong phạm vi của dự án này.
Mặc dù IASB quyết định thực hiện dự án này, không nhiều như nó đã xảy ra. Nhưng IASB cũng đã cho rằng dự án chỉ đơn thuần là dự thảo luận giữa IASB và FASB và các nhà soạn thảo chuẩn mực khác liệu dự án có được thực hiện trên cơ sở đồng kiểm soát không. Các nhân viên IASB đã thực hiện các bước nghiên cứu sơ bộ về kế toán các giao dịch kiểm soát chung và có kế hoạch trình bày đề cương tổng quát dự án này vào tháng 1 năm 2009. Một đề cương tổng quát về dự án đã được trình bày đến IASB khi dự án tiếp tục sau khi các nhân viên làm việc trên các sự kiện liên quan đến khủng hoảng tài chính.
Vào thời điểm đó, IASB đã xem xét 4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com có nên thành lập 1 nhóm làm việc hay không, và cuối cùng đã quyết định liệu văn bản đầu tiên nên lập bằng văn bản thảo luận hay dự thảo rõ ràng.Vào tháng 12 năm 2012, IASB đã chính thức khởi động lại dự án này như một dự án nghiên cứu.4 IFRS 3 về miễn hợp nhất doanh nghiệp liên quan đến các doanh nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh chịu quyền kiểm soát chung IFRS 3 không bao gồm các điều kiện về hợp nhất các các doanh nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh chịu quyền kiểm soát chung [IFRS 3. Mặc dù các hướng dẫn trong IFRS 3 không thay đổi so với chuẩn mực trước đó và phiên bản cập nhật mới tháng 6 năm 2011, việc miễn hợp nhất theo IFRS 3 gần như được áp dụng đối với các giao dịch liên quan đến các doanh nghiệp hoặc hoạt động kinh doanh chịu quyền kiểm soát chung so với trước đây, đó là kết quả của việc điều chỉnh định nghĩa về hoạt động kinh doanh theo chuẩn mực đã điều chỉnh. Nếu giao dịch không phải là hợp nhất kinh doanh vì doanh nghiệp hay tài sản được mua không thỏa định nghĩa về hoạt động kinh doanh thì sẽ được xử lý như là mua tài sản.1 Miễn quyền kiểm soát chung Hai (2) điều kiện phải thỏa mãn hợp nhất kiểm soát chung: (1) Các công ty có liên quan trong hợp nhất kinh doanh phải cùng chịu kiểm soát bới cùng một Công ty hoặc nhóm công ty trước và sau hợp nhất. Kiểm soát không bị giữ bởi một bên đơn lẻ mà 1 số bên có thể chia sẻ quyền kiểm soát đó.
Ví dụ một nhóm cá nhân hoặc nhóm công ty có thể kiểm soát công ty khác nếu họ có quyền đồng kiểm soát dưới dạng thoả thuận hợp đồng (ví dụ hợp đồng liên doanh). Như vậy, kiểm soát chung cũng có thể tồn tại thậm chí trong trường hợp không có một tập đoàn cụ thể hiện hữu và không có bên kiểm soát đơn lẻ. (2) Kiểm soát chung phải lâu dài: Việc tái cấu trúc được thực hiện theo nhiều cách nhưng không phải là giao dịch kiểm soát chung tạm thời. IFRS 3 ngăn chặn điều này.
Việc xác định kiểm soát chung tạm thời hay lâu dài là một vấn đề chủ quan. Tuy nhiên, kiểm soát chung được cho lâu dài nếu công ty hợp nhất chịu quyền kiểm soát chung trong giai đoạn trước hợp nhất. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Việc này bao gồm các giao dịch như chuyển giao các công ty con hoặc hoạt động giữa các công ty trong cùng Tập đoàn. Việc các cổ đông thiểu số tăng thêm trong từng công ty hợp nhất trước và sau hợp nhất kinh doanh sẽ không phù hợp để quyết định rằng liệu việc hợp nhất có liên quan đến các công ty chịu quyền kiểm soát chung.
Bởi vì một công ty con được sở hữu một phần có nghĩa là dưới sự kiểm soát của công ty mẹ. Vì vậy, giao dịch liên quan đến các công ty con sở hữu một phần nằm ngoài phạm vi của chuẩn mực. Như vậy, một trong các công ty hợp nhất là công ty con sẽ nằm ngoài báo cáo tài chính hợp nhất theo IAS 27 (2008) thì không phù hợp để quyết định rằng liệu việc hợp nhất có liên quan đến các công ty chịu quyền kiểm soát chung.2 Kiểm soát chung bởi 1 cá nhân hoặc 1 nhóm cá nhân Tuy nhiên, việc ngoài trừ đã hạn chế giao dịch giữa các công ty trong Tập đoàn. Chuẩn mực kế toán có hướng dẫn trường hợp một công ty bị kiểm soát bởi một cá nhân hoặc một nhóm cá nhân theo thỏa thuận hợp đồng, và cá nhận hoặc nhóm cá nhân không phải là đối tượng cần lập báo cáo của IFRS.
Vì vậy một giao dịch liên quan đến các công ty bị kiểm soát bởi cùng một cá nhân, bao gồm cả việc tạo ra một công ty mẹ mới cũng không nằm trong phạm vi của chuẩn mực. Không cần thiết đối với các công ty hợp nhất phản ánh trên báo cáo tài chính hợp nhất cho việc hợp nhất kinh doanh liên quan đến các công ty chịu quyền kiểm soát chung. Một nhóm cá nhân được xem như kiểm soát một công ty khi họ có quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động của doanh nghiệp nhằm thu được lợi ích kinh tế từ các hoạt động của doanh nghiệp đó, theo thoả thuận hợp đồng. Vì vậy, việc hợp nhất doanh nghiệp là nằm ngoài phạm vi của IFRS 3 nếu một nhóm cá nhân có quyền chi phối tập thể cuối cùng các chính sách tài chính và hoạt động của doanh nghiệp theo thỏa thuận hợp đồng nhằm thu được lợi ích kinh tế và quyền chi phối tập thể đó là lâu dài.
Có thể thấy rằng việc miễn áp dụng cho nhóm cá nhân có liên quan đến một thỏa thuận hợp đồng giữa các cá nhân để họ có thể kiểm soát được giao dịch giữa các công ty liên quan. IFRS 3 chưa cụ thể hóa hình thức loại hợp đồng như vậy. Tuy nhiên IAS 31 “Lợi ích trong công ty liên doanh” có định nghĩa liên doanh như sau: “ bất kể hình thức liên doanh nào cũng được thỏa thuận hợp đồng bằng văn bản…” Mặc dù đã được biết các thỏa thuận hợp đồng bằng văn 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. nhưng nó cũng hàm ý các thỏa thuận hợp đồng cũng có thể không bằng văn bản.
Rõ ràng các thỏa thuận không bằng văn bản thì cần phải xem xét tất cả những trường hợp thực tế để xác định liệu việc miễn hợp nhất được áp dụng hay không. Một trường hợp cụ thể là khi các cá nhân là các cá nhân có liên quan như các thành viên trong cùng gia đình, rõ ràng các thỏa thuận hợp đồng không thể hiện bằng văn bản. Trong những trường hợp như vậy, việc kiểm soát chung có tồn tại giữa các thành viên trong gia đình sẽ phụ thuộc vào nhiều tình huống thực tế.