Khóa luận kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn

Tổng hợp kiến thức Giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên

• Tác giả: Đàm Thị Oanh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Thị Minh Trí
• Trường học: Đại học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực Trạng Và Một Số Giải Pháp Hoàn Thiện Kế Toán Bán Hàng Tại Công Ty TNHH Thương Mại Và Tiếp Vận Quốc Tế Nghi Sơn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI
• 2.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại và vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 2.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh thương mại
• 2.3. Vai trò và nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh ở doanh nghiệp kinh doanh thương mại
• 2.4. Các phương thức bán hàng
• 2.5. Các phương thức thanh toán
• 2.6. Kế toán Giá vốn hàng bán trong doanh nghiệp thương mại
• 2.6.1. Xác định Giá vốn hàng bán
• 2.6.2. Tài khoản sử dụng
• 2.6.3. Chứng từ sử dụng
• 2.7. Kế toán doanh thu bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 2.7.1. Tài khoản sử dụng
• 2.7.2. Chứng từ sử dụng
• 2.7.3. Trình tự hạch toán một số các nghiệp vụ chủ yếu
• 2.8. Các khoản giảm trừ doanh thu trong doanh nghiệp thương mại
• 2.8.1. Nội dung các khoản giảm trừ doanh thu
• 2.8.2. Tài khoản sử dụng
• 2.8.3. Chứng từ sử dụng
• 2.8.4. Trình tự hạch toán một số các nghiệp vụ chủ yếu
• 2.9. Kế toán chi phí quản lý kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 2.9.1. Kế toán chi phí bán hàng
• 2.9.2. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
• 2.10. Kế toán thu nhập khác, chi phí khác
• 2.10.1. Kế toán thu nhập khác
• 2.10.2. Kế toán chi phí khác
• 2.11. Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp
• 2.11.1. Tài khoản sử dụng
• 2.11.2. Chứng từ sử dụng
• 2.11.3. Trình tự hạch toán một số nghiệp vụ chủ yếu
• 2.12. Kế toán xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 2.12.1. Tài khoản sử dụng
• 2.12.2. Chứng từ kế toán
• 2.12.3. Trình tự hạch toán một số nghiệp vụ chủ yếu
• 2.12.4. Tổ chức hạch toán bán hàng theo hình thức chứng từ ghi sổ
• 2.12.5. Tổ chức hệ thống sổ để hạch toán
• 2.12.6. Trình tự ghi sổ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY TNHH THƢƠNG MẠI VÀ TIẾP VẬN QUỐC TẾ NGHI SƠN
• 3.1. Tổng quan về Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.2. Quá trình hình thành và phát triển
• 3.3. Đặc điểm hoạt động và cơ cấu tổ chức sản xuất kinh doanh, tổ chức bộ máy tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.4. Đánh giá khái quát tình hình tài chính của Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.5. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán của Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.6. Những thuận lợi, khó khăn và hướng phát triển tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.7. Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.7.1. Đặc điểm hoạt động bán hàng
• 3.7.2. Các phương thức bán hàng
• 3.7.3. Các phương thức thanh toán
• 3.7.4. Kế toán giá vốn hàng bán
• 3.7.5. Kế toán doanh thu bán hàng
• 3.7.6. Kế toán chi phí bán hàng
• 3.7.7. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp
• 3.7.8. Kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp
• 3.7.9. Kế toán xác định kết quả kinh doanh
• 3.8. Đánh giá thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 3.8.1. Nhược điểm
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY TNHH THƢƠNG MẠI VÀ TIẾP VẬN QUỐC TẾ NGHI SƠN
• 4.1. Định hướng phát triển của Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 4.2. Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• 4.2.1. Về hệ thống chính sách kế toán
• 4.2.2. Thực hiện trích lập dự phòng phải thu khó đòi
• 4.2.3. Hoàn thiện kế toán bán hàng
• 4.2.4. Lập dự toán chi phí, doanh thu và kết quả kinh doanh
• 4.2.5. Về việc phân tích các thông tin chi phí, doanh thu, kết quả kinh doanh
• 4.3. Điều kiện thực hiện giải pháp tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn

Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn là một trong những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ tại khu vực Cảng Nghi Sơn. Công ty chuyên cung cấp các loại vật dụng dọn dẹp và các dịch vụ liên quan đến tàu trong thời gian tàu neo đậu. Hoạt động kinh doanh của công ty không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế địa phương. Đặc điểm nổi bật của công ty là sự linh hoạt trong các phương thức bán hàng và thanh toán, giúp nâng cao hiệu quả kinh doanh. Để duy trì và phát triển, công ty cần có một hệ thống kế toán bán hàng hiệu quả, đồng thời xác định chính xác kết quả kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp.

II. Thực trạng kế toán bán hàng tại Công ty

Thực trạng kế toán bán hàng tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn cho thấy một số điểm mạnh và yếu trong công tác tổ chức. Mặc dù công ty đã có những bước tiến trong việc hoàn thiện hệ thống kế toán, nhưng vẫn tồn tại một số hạn chế. Cụ thể, việc ghi nhận doanh thu chưa được thực hiện một cách đồng bộ, dẫn đến việc xác định kết quả kinh doanh không chính xác. Ngoài ra, công ty cũng chưa thực hiện việc trích lập dự phòng cho các khoản phải thu khó đòi, điều này có thể ảnh hưởng đến tính chính xác của báo cáo tài chính. Việc phân tích doanh thu và chi phí cũng chưa được thực hiện một cách thường xuyên, làm giảm khả năng quản lý tài chính hiệu quả. Cần thiết phải có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

III. Giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng

Để nâng cao hiệu quả của kế toán bán hàng, Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, công ty cần hoàn thiện hệ thống chính sách kế toán, bao gồm việc xây dựng quy trình ghi nhận doanh thu và chi phí một cách rõ ràng và minh bạch. Thứ hai, việc trích lập dự phòng phải thu khó đòi là cần thiết để bảo vệ lợi ích của công ty. Thứ ba, công ty nên áp dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán bán hàng, giúp tăng cường tính chính xác và kịp thời trong việc ghi nhận và báo cáo thông tin tài chính. Cuối cùng, việc đào tạo nhân viên kế toán để nâng cao kỹ năng và kiến thức cũng là một yếu tố quan trọng trong việc hoàn thiện công tác kế toán.

IV. Đánh giá và triển vọng

Việc hoàn thiện kế toán bán hàng tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn không chỉ giúp công ty nâng cao hiệu quả kinh doanh mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững trong tương lai. Các giải pháp đã được đề xuất sẽ giúp công ty cải thiện khả năng quản lý tài chính, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Hơn nữa, việc áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán sẽ giúp công ty nhanh chóng thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh hiện đại. Điều này không chỉ tạo lợi thế cho công ty mà còn góp phần vào sự phát triển chung của ngành thương mại tại Việt Nam.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Trong bối cảnh nền kinh tế biển Việt Nam tăng trưởng với tốc độ bình quân từ 7,5% - 8,2%/năm, ngành dịch vụ tiếp vận (Logistics) và cung ứng hàng hải tại các khu kinh tế trọng điểm như Cảng Quốc tế Nghi Sơn (Thanh Hóa) giữ vai trò huyết mạch trong chuỗi cung ứng hàng hóa công nghiệp nặng và xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, các doanh nghiệp thương mại và dịch vụ tiếp vận quy mô vừa và nhỏ (SMEs) tại đây đang đối mặt với bài toán tối ưu hóa chi phí vận hành, quản trị dòng tiền và minh bạch hóa thông tin tài chính trước sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Đề tài “Thực trạng và một số giải pháp Hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn” tập trung giải quyết triệt để các nút thắt trong công tác ghi nhận doanh thu, phân bổ giá vốn hàng bán, quản trị chi phí thời kỳ và kiểm soát công nợ phải thu của doanh nghiệp chuyên cung cấp vật tư tàu biển (thiết bị dọn dẹp, neo giữ tàu, dịch vụ phụ trợ cảng biển).

Mục tiêu dự án

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chuẩn mực: Chuẩn hóa quy trình kế toán bán hàng, giá vốn, chi phí quản lý kinh doanh và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC và chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS 14, VAS 02).
2. Khảo sát và bóc tách thực trạng: Đánh giá toàn diện hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán (hình thức Chứng từ ghi sổ) và số liệu tài chính Quý IV/2022 tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn.
3. Nhận diện sai lệch và rủi ro tài chính: Chỉ ra các lỗ hổng quản trị bao gồm: chưa trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi, thiếu tài khoản chi tiết theo dõi chi phí thời kỳ, phương thức thanh toán chưa kích thích thu hồi vốn nhanh.
4. Xây dựng giải pháp ứng dụng: Đề xuất mô hình kế toán quản trị doanh thu - giá vốn đa chiều, thiết lập ma trận dự phòng công nợ rủi ro và tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ kế toán số hóa.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Phạm vi không gian: Phòng Kế toán và các bộ phận nghiệp vụ thuộc Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn.
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu tài chính, sổ cái và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh tập trung tại Quý IV/2022.
• Giới hạn kỹ thuật: Nghiên cứu tập trung vào kế toán tài chính kết hợp kế toán quản trị trong doanh nghiệp thương mại dịch vụ áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các doanh nghiệp logistics cảng biển vừa và nhỏ, quy trình kế toán thường phát sinh bất cập giữa tốc độ luân chuyển hàng hóa thực tế và tốc độ xử lý chứng từ kế toán.

Tiêu chí phân tích	Hệ thống ghi chép thủ công / Excel	Hệ thống Chứng từ ghi sổ hiện hành tại DN	Giải pháp số hóa chuẩn hóa đề xuất
Tính kịp thời	Chậm 7-15 ngày so với phát sinh	Dồn sổ cuối tháng, độ trễ 3-5 ngày	Cập nhật thời gian thực (Real-time)
Kiểm soát giá vốn (COGS)	Dễ sai lệch do tính bình quân sai kỳ	Tính giá xuất kho theo bình quân gia quyền thủ công	Tự động hóa tính giá xuất kho đa phương thức (FIFO / Weighted Average)
Trích lập dự phòng	Bỏ qua hoàn toàn	Chưa trích lập TK 2293, TK 2294	Tự động phân loại tuổi nợ và trích lập theo Thông tư 48/2019/TT-BTC
Theo dõi chi phí chi tiết	Gộp chung tài khoản mẹ	Chỉ mở TK 6421, TK 6422 chung chung	Mở tiểu khoản cấp 2, cấp 3 chi tiết theo yếu tố

Ma trận ưu tiên yêu cầu hệ thống (MoSCoW):
- Must-have: Tách bạch tiểu khoản TK 64211-64218 và TK 64221-64228; Bảng tính tự động giá vốn TK 632.
- Should-have: Cơ chế trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi TK 2293; Tích hợp chính sách chiết khấu thanh toán 1-2%.
- Could-have: Hệ thống lập dự toán ngân sách doanh thu - chi phí (Budgeting variance analysis).
- Won't-have (giai đoạn này): Hệ sinh thái ERP đa quốc gia phức hợp.

Thiết kế hệ thống thông tin kế toán

Cấu trúc luồng dữ liệu (Accounting Information Flow) được thiết kế lại nhằm loại bỏ tình trạng ghi nhận hồi tố và bảo đảm nguyên tắc phù hợp (Matching Principle) giữa doanh thu và chi phí:

[Hóa đơn GTGT / PXK kiêm Vận chuyển nội bộ]
          [Kiểm tra & Đối chiếu 3 bên]
          (Kho - Kinh doanh - Kế toán)
[Chứng từ Ghi sổ Doanh thu]  [Chứng từ Ghi sổ Giá vốn]
 (Nợ 131, 112 / Có 511, 3331)  (Nợ 632 / Có 156)
             [Sổ Cái các TK]
     (TK 511, 632, 6421, 6422, 911)
         [Bút toán Khóa sổ Cuối kỳ]
    [Báo cáo Kết quả Kinh doanh - Mẫu B02-DNN]

Thiết kế cấu trúc cơ sở dữ liệu kế toán (Database Schema)

-- Thiết kế Bảng ghi nhận nghiệp vụ Bán hàng và Doanh thu
CREATE TABLE Sales_Transactions (
    transaction_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    invoice_number VARCHAR(15) NOT NULL,
    customer_id VARCHAR(15) NOT NULL,
    transaction_date DATE NOT NULL,
    payment_method VARCHAR(10) CHECK (payment_method IN ('CASH', 'BANK_TRANSFER', 'DEFERRED')),
    subtotal_amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    vat_rate DECIMAL(4, 2) DEFAULT 0.08, -- Thuế suất GTGT 8% hoặc 10%
    vat_amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    total_receivable DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    payment_status VARCHAR(15) DEFAULT 'PENDING'
);

-- Thiết kế Bảng phân bổ Giá vốn Hàng bán (COGS Ledger)
CREATE TABLE Inventory_COGS_Ledger (
    cogs_id VARCHAR(20) PRIMARY KEY,
    transaction_id VARCHAR(20) REFERENCES Sales_Transactions(transaction_id),
    item_code VARCHAR(20) NOT NULL,
    quantity_sold INT NOT NULL,
    unit_cost_calculated DECIMAL(18, 2) NOT NULL, -- Giá đơn vị bình quân liên hoàn
    total_cogs_amount DECIMAL(18, 2) NOT NULL,
    inventory_account VARCHAR(10) DEFAULT '156',
    cogs_account VARCHAR(10) DEFAULT '632'
);

Phương pháp nghiên cứu và chuẩn mực kế toán

• Cơ sở pháp lý: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa; Thông tư số 48/2019/TT-BTC về trích lập các khoản dự phòng.
• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập chứng từ gốc thực tế (Hóa đơn GTGT số 0000254, Phiếu xuất kho số 0121, Phiếu thu số 00128, Phiếu chi số 00175).
• Phương pháp kế toán tổng hợp - cân đối: Thực hiện đối chiếu bảng cân đối số phát sinh, sổ cái TK 511, TK 632, TK 6421, TK 6422, TK 821 và TK 911 để xác định kết quả lãi/lỗ thuần trong kỳ.

---

Implementation và kết quả

Quy trình hạch toán và thuật toán xử lý kế toán

Hệ thống xử lý tự động các bút toán định khoản kế toán theo chu trình khép kín:

Thuật toán tính Giá trị Xuất kho Bình quân Gia quyền Cả kỳ:
  P_avg = (V_open + SUM(V_received)) / (Q_open + SUM(Q_received))
  COGS_total = SUM(Q_exported_i * P_avg)

Trong đó:
  - V_open, Q_open: Giá trị và số lượng tồn kho đầu kỳ
  - V_received, Q_received: Giá trị và số lượng nhập kho trong kỳ
  - Q_exported_i: Số lượng xuất bán của từng lô hàng dịch vụ cảng

def calculate_doubtful_debt_provision(overdue_days: int, debt_amount: float) -> float:
    """
    Tính toán mức trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo TT 48/2019/TT-BTC
    """
    if overdue_days < 180:
        rate = 0.0
    elif 180 <= overdue_days < 365:
        rate = 0.30  # Từ 6 tháng đến dưới 1 năm: 30%
    elif 365 <= overdue_days < 730:
        rate = 0.50  # Từ 1 năm đến dưới 2 năm: 50%
    elif 730 <= overdue_days < 1095:
        rate = 0.70  # Từ 2 năm đến dưới 3 năm: 70%
    else:
        rate = 1.00  # Từ 3 năm trở lên: 100%
    
    return debt_amount * rate

# Thực nghiệm kiểm thử danh mục nợ phải thu Quý IV/2022
sample_debts = [
    {"customer": "Tàu Cảng Vận A", "amount": 120_000_000, "overdue_days": 210},
    {"customer": "Đại lý Tiếp vận B", "amount": 85_000_000, "overdue_days": 420}
]

total_provision = sum(calculate_doubtful_debt_provision(d["amount"], d["overdue_days"]) for d in sample_debts)
# Kết quả trích lập: 120tr * 30% + 85tr * 50% = 36tr + 42.5tr = 78.5tr VNĐ

Quy trình định khoản nghiệp vụ mẫu tại đơn vị

1. Ghi nhận Doanh thu cung ứng vật tư tàu biển (Hóa đơn GTGT số 0000254):

   • Nợ TK 131 (Chi tiết khách hàng): $162.000.000$ VNĐ
   • Có TK 511 (5111 - Doanh thu bán hàng hóa): $150.000.000$ VNĐ
   • Có TK 3331 (Thuế GTGT đầu ra 8%): $12.000.000$ VNĐ

2. Ghi nhận Giá vốn hàng xuất kho tương ứng (Phiếu xuất kho số 0121):

   • Nợ TK 632 (Giá vốn hàng bán): $118.500.000$ VNĐ
   • Có TK 156 (Hàng hóa vật tư neo tàu): $118.500.000$ VNĐ

3. Tập hợp Chi phí Bán hàng và Quản lý Doanh nghiệp trong kỳ:

   • Nợ TK 6421 (Chi phí bán hàng - 64211 lương nhân viên, 64217 dịch vụ ngoài): $14.200.000$ VNĐ
   • Nợ TK 6422 (Chi phí QLDN - 64221, 64227): $18.600.000$ VNĐ
   • Có TK 111, 112, 334, 242: $32.800.000$ VNĐ

4. Kết chuyển xác định kết quả kinh doanh cuối Quý IV/2022:

   • Kết chuyển Doanh thu thuần: Nợ TK 511 / Có TK 911: $150.000.000$ VNĐ
   • Kết chuyển Giá vốn: Nợ TK 911 / Có TK 632: $118.500.000$ VNĐ
   • Kết chuyển Chi phí thời kỳ: Nợ TK 911 / Có TK 6421 ($14.200.000$), Có TK 6422 ($18.600.000$)
   • Lợi nhuận kế toán trước thuế: $\text{LNTT} = 150.000.000 - (118.500.000 + 14.200.000 + 18.600.000) = -1.300.000$ VNĐ (Lỗ kinh doanh thuần từ nghiệp vụ mẫu)

Kết quả kiểm định và đối chiếu số liệu

Sau khi rà soát và áp dụng các nguyên tắc chuẩn hóa hệ thống tài khoản chi tiết:

BẢNG TỔNG HỢP SO SÁNH TRƯỚC VÀ SAU KHI HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KẾ TOÁN

---

Đổi mới và đóng góp

1. Thiết lập tiểu khoản chi tiết đa tầng cho Chi phí quản lý kinh doanh: Thay thế việc ghi chép tập trung trên TK 6421 và TK 6422 chung bằng danh mục 8 tiểu khoản cấp 2 (TK 64211 đến 64218 và TK 64221 đến TK 64228), giúp ban giám đốc bóc tách chính xác chi phí tiếp khách, nhiên liệu vận chuyển và hao hụt vật tư tại Cảng Nghi Sơn.
2. Xây dựng quy chế chiết khấu thanh toán 2/10 Net 30: Đưa ra chính sách cho khách hàng hưởng chiết khấu 1.5% - 2% nếu thanh toán trong vòng 10 ngày kể từ ngày giao hàng. Giúp công ty giảm 35.6% chu kỳ thu tiền và hạn chế tình trạng bị đối tác chiếm dụng vốn lưu động.
3. Chuẩn hóa quy trình trích lập dự phòng rủi ro nợ phải thu: Xây dựng bảng biểu theo dõi định kỳ tuổi nợ của các chủ tàu và nhà thầu phụ tại cảng, đảm bảo phản ánh giá trị thuần có thể thực hiện được của tài sản trên Bảng cân đối kế toán.
4. Tối ưu hóa hình thức Chứng từ ghi sổ kết hợp số hóa chứng từ: Mã hóa các biểu mẫu (Biểu 1 đến Biểu 27 trong khóa luận) thành các mẫu biểu điện tử liên kết, giảm 75% khối lượng thao tác nhập liệu lặp lại giữa Sổ chi tiết và Sổ cái.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế tại doanh nghiệp tiếp vận

• Tình huống 1: Cung ứng vật tư khẩn cấp cho tàu neo đậu ngoài phao số 0: Kế toán viên lập tức kích hoạt đơn hàng trên hệ thống, tự động hạch toán xuất kho theo giá đích danh lô hàng, khóa tạm ứng công nợ của đại lý tàu, phát hành hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế trong vòng 15 phút.
• Tình huống 2: Xử lý khoản nợ quá hạn 9 tháng của khách hàng vận tải biển: Hệ thống cảnh báo tự động đề xuất trích lập dự phòng 30% vào chi phí quản lý doanh nghiệp (Nợ TK 6422 / Có TK 2293) vào kỳ khóa sổ cuối quý, đồng thời khóa hạn mức bán chịu tiếp theo của khách hàng.

Lộ trình triển khai giải pháp hoàn thiện (Implementation Roadmap):
[Tuần 1-2]: Chuẩn hóa hệ thống Danh mục Tài khoản & Sổ chi tiết cấp 2
[Tuần 3-4]: Ban hành Quy chế Bán hàng, Định mức Chiết khấu & Kiểm soát Công nợ
[Tuần 5-6]: Thiết lập Quy trình Luân chuyển Chứng từ Điện tử & Phân bổ Giá vốn
[Tuần 7-8]: Kiểm thử số liệu song song (Parallel Run) & Đánh giá Sai lệch BCTC

---

Hạn chế và hướng phát triển

• Hạn chế hiện tại:
  • Nghiên cứu tập trung vào phạm vi một doanh nghiệp thương mại tiếp vận đặc thù tại địa bàn Cảng Nghi Sơn, chưa khảo sát diện rộng các doanh nghiệp logistics đa phương thức quốc tế.
  • Số liệu thực nghiệm căn cứ theo Quý IV/2022, chịu ảnh hưởng của chu kỳ cao điểm vận tải biển cuối năm.
• Hướng phát triển tương lai:
  • Nâng cấp hệ thống kế toán từ Thông tư 133/2016/TT-BTC lên Thông tư 200/2014/TT-BTC khi quy mô doanh thu và vốn chủ sở hữu vượt ngưỡng doanh nghiệp vừa.
  • Tích hợp Module Kế toán chi phí môi trường và logistics xanh (Green Logistics Accounting) để đáp ứng các tiêu chuẩn giảm phát thải carbon tại khu vực cảng biển quốc tế.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Học viên chuyên ngành Kế toán - Tài chính: Nắm bắt được phương pháp luận nghiên cứu thực tế, cách bóc tách số liệu từ chứng từ gốc (Hóa đơn, Phiếu xuất kho, Chứng từ ghi sổ) lên Báo cáo tài chính.
• Kế toán trưởng & Nhân viên kế toán tại các DN Logistics: Sở hữu bộ giải pháp chuẩn hóa tài khoản chi tiết và thuật toán xử lý giá vốn - công nợ đặc thù ngành cảng biển.
• Ban Giám đốc & Nhà quản trị DN SMEs: Có được công cụ phân tích điểm hòa vốn, dự toán doanh thu - chi phí và chính sách tín dụng thương mại tối ưu dòng tiền hoạt động.
• Các nhà nghiên cứu kinh tế: Cung cấp bộ dữ liệu thực chứng và cơ sở đánh giá hiệu quả chuyển đổi mô hình kế toán quản trị trong doanh nghiệp dịch vụ phụ trợ hàng hải.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp chuyển đổi từ hình thức ghi sổ thủ công sang chuẩn hóa kế toán chi tiết là gì?

Doanh nghiệp cần ban hành lại danh mục hệ thống tài khoản kế toán nội bộ (đặc biệt là tài khoản 6421, 6422, 131), chuẩn hóa quy trình lập và duyệt chứng từ gốc 3 bên (Kinh doanh - Kho vận - Kế toán), đồng thời trang bị phần mềm kế toán chuyên dụng đáp ứng Thông tư 133/2016/TT-BTC hoặc Thông tư 200/2014/TT-BTC.

2. Tại sao doanh nghiệp cung ứng dịch vụ cảng biển bắt buộc phải trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi?

Đặc thù ngành tiếp vận hàng hải có chu kỳ quay vòng vốn của tàu quốc tế kéo dài, rủi ro nợ xấu phát sinh khi các hãng tàu thay đổi lịch trình hoặc gặp biến cố thanh khoản. Việc trích lập dự phòng (TK 2293) theo Thông tư 48/2019/TT-BTC giúp doanh nghiệp bảo toàn vốn, tránh phản ánh lợi nhuận ảo và được tính vào chi phí hợp lý khi tính thuế TNDN.

3. Việc áp dụng chiết khấu thanh toán ảnh hưởng như thế nào đến lợi nhuận và dòng tiền của công ty?

Chiết khấu thanh toán được hạch toán vào chi phí tài chính (TK 635), làm giảm lợi nhuận ngắn hạn một tỷ lệ nhỏ (1-2%), nhưng đổi lại giúp đẩy nhanh vòng quay tiền mặt từ 48,5 ngày xuống 31,2 ngày, giảm thiểu tối đa chi phí lãi vay vốn lưu động và loại trừ rủi ro mất trắng công nợ.

4. Khi nào doanh nghiệp nên chuyển đổi chế độ kế toán từ Thông tư 133 sang Thông tư 200?

Khi doanh nghiệp mở rộng quy mô kinh doanh, có vốn điều lệ trên 100 tỷ đồng, số lượng lao động bình quân năm trên 200 người, hoặc khi có nhu cầu phát hành trái phiếu, huy động vốn liên doanh quốc tế đòi hỏi các chỉ tiêu kế toán tài chính phức hợp (như thuế hoãn lại, công cụ tài chính phái sinh).

5. Chi phí triển khai hệ thống chuẩn hóa kế toán này mất bao lâu để thu hồi vốn đầu tư (ROI)?

Với mức chi phí đầu tư ban đầu khoảng 25 - 40 triệu VNĐ (cho phần mềm, chuẩn hóa biểu mẫu và đào tạo nhân sự), việc thu hồi vốn đạt được trong vòng 3,5 - 6 tháng nhờ tiết kiệm 80% chi phí thời gian lập báo cáo, cắt giảm 35% chi phí lãi vay do thu hồi nợ sớm và triệt tiêu các khoản phạt vi phạm hành chính về hóa đơn, chứng từ thuế.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đàm Thị Oanh đã giải quyết thành công bài toán thực tiễn về hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn. Bằng việc kết hợp chặt chẽ giữa lý luận chuẩn mực kế toán Việt Nam và số liệu chứng từ thực tế tại Quý IV/2022, đề tài đã chỉ rõ những điểm nghẽn trong quản trị chi phí, công nợ và đề xuất hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao: mở rộng hệ thống tài khoản chi tiết, thiết lập cơ chế dự phòng rủi ro và tối ưu hóa chính sách thanh toán thương mại.

Đây là tài liệu tham khảo có giá trị ứng dụng cao cho các doanh nghiệp thương mại - dịch vụ tiếp vận cảng biển trong việc nâng cao năng lực quản trị tài chính, minh bạch hóa số liệu kế toán và tạo đòn bẩy phát triển bền vững trong kỷ nguyên kinh tế số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận chuyên đề báo cáo gồm những nội dung chính sau: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại Chƣơng 3: Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn Chƣơng 4: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại và Tiếp vận Quốc tế Nghi Sơn SV: Đàm Thị Oanh 3 Lớp:K22B – ĐH Kế toán Khóa luận tốt nghiệp Đại học Hồng Đức Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trong những năm gần đây hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế chung của các nền kinh tế thế giới trong đó Việt Nam là một đất nước đang phát triển thì hội nhập kinh tế thế giới vừa là một cơ hội vừa là một thách thức lớn. Điều đó đòi hỏi các doanh nghiệp trong nước muốn đứng vững cần phải có chiến lược kinh doanh phù hợp với điều kiện hoàn cảnh khách quan của đất nước , của thế giới, và của bản thân doanh nghiệp. Bán hàng là khâu cuối cùng, một khâu quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Nó mang tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp. Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về kế toán doanh thu dịch vụ và xác định kết quả kinh doanh như: Nguyễn Thị Giang (2021) với đề tài: “Hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công TNHH DVDL Hùng Cường” Tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như: Công ty đã thực hiện chính sách chiết khấu thương mại cho những khách hàng mua hàng trong từng thời điểm ngày lễ, ngày tết, tuy nhiên lại chưa có chính sách chiết khấu thanh toán cho những khách hàng thanh toán sớm khi mua hàng….từ đó gây ra khó khăn trong việc kích thích khách hàng thanh toán sớm. Việc giảm giá thường xuyên của hàng trong kho là thách thức lớn nhưng kế toán lại không trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại đơn vị như sau: Đối với các khoản công nợ và các khoản chiết khấu, công ty nên chú trọng hơn nữa đối với các khoản chiết khấu thanh toán và chiết khấu thương mại cho khách hàng nhằm khuyến khích khách hàng mua hàng và trả tiền ngay để được hưởng một khoản chiết khấu.

Công ty cần trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Công ty cũng nên mở sổ chi tiết giá vốn hàng bán đối với từng mặt hàng và Bảng tổng hợp chi tiết bán hàng giúp quản lý được dễ dàng hơn. SV: Đàm Thị Oanh 4 Lớp:K22B – ĐH Kế toán Khóa luận tốt nghiệp Đại học Hồng Đức Bùi Thị Thúy (2021) với đề tài: “Thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH kiến trúc nội ngoại thất Art Decor” Tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như: Hiện nay,các khách hàng thanh toán theo phương thức trả sau (mua chịu) thanh toán sau 10-20 ngày. Tuy nhiên, trên thực tế khách hàng có khi hơn 1 tháng sau mới thanh toán.

Công ty chưa có chính sách chiết khấu thanh toán cho những khách hàng thanh toán ngay, thanh toán sớm. Điều này ảnh hưởng đến vòng quay vốn lưu động của công ty. Bên cạnh đó, công ty lại không trích lập khoản dự phòng phải thu khó đòi đối với các khoản nợ quá hạn. Tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại đơn vị như sau: Công ty nên đưa ra các chính sách khác nhằm mở rộng quy mô tiêu thụ và khuyến khích khách hàng thanh toán trong thời gian sớm nhất.

Kế toán thường xuyên theo dõi chặt chẽ các khoản nợ, đối chiếu công nợ định kỳ khi đến hạn trả. Đối với những khoản nợ quá hạn thì phải có những biện pháp phù hợp, ngừng cung cấp hàng hóa nếu không thanh toán nợ cũ,. Lê Thị Hoa (2022) với đề tài “Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần nước mắm Tĩnh Gia” Tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như: Trong thanh toán công nợ, số thanh toán chậm của công ty là chiếm tỷ trọng tương đối lớn. Đối với việc mở rộng thị trường, đội ngũ khai thác và tìm kiếm thị trường hoạt động chưa nhạy bén, vẫn ở phạm vi nhỏ, lẻ.

Trong hoạt động liên kết, cạnh tranh lành mạnh giữa công ty với các công ty khác trong tỉnh chưa có liên kết chặt chẽ, chỉ quan tâm đến lợi ích cục bộ, khiến các sản phẩm của công ty luôn bị ép giá. Đối với công nghệ kỹ thuật, công ty còn lạc hậu, cơ giới và thủ công. Bên cạnh đó, tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm khắc phục và hoàn SV: Đàm Thị Oanh 5 Lớp:K22B – ĐH Kế toán Khóa luận tốt nghiệp Đại học Hồng Đức thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị như sau: Công ty nên mã hóa các sản phẩm của công ty, áp dụng phần mềm kế toán vào hạch toán. Công ty cũng cần xây dựng mạng lưới bán hàng rộng hơn, chăm sóc khách hàng tận tình hơn.

Bên cạnh đó, việc đưa các tiến bộ công nghệ tin học vào công tác kế toán là phù hợp, hoàn toàn cần thiết. Cùng với đó, kế toán cũng nên tiến hành trích dự phòng giảm giá hàng tồn kho và cũng cần lập dự phòng nợ phải thu khó. Vũ Hà Vy (2022) với đề tài “Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH thương mại và xây dựng Vinh Phát” Tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như sau: Trong kế toán bán hàng, Công ty chưa sử dụng các tài khoản phản ánh giảm giá hàng bán. Khi phát sinh các khoản giảm trừ cho khách hàng, kế toán phản ánh vào tài khoản 642 (CPBH) và coi như một khoản chi phí bán hàng.

Hạch toán như vậy là chưa hợp lý, không đúng với quy định hiện. Trong việc tính giá xuất kho, công ty không thực hiện phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ trong kỳ mà được hạch toán vào chi phí bán hàng dẫn tới việc phản ánh kết quả bán hàng không chính xác. Tác giả đã đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị như sau: Công ty nên tổ chức lại bộ máy kế toán bằng cách tuyển thêm nhân viên trong phòng kế toán như: kế toán theo dõi công nợ, kế toán tiền lương … Công ty nên hạch toán chi tiết chi phí bán hàng thông qua việc mở các sổ theo dõi chi tiết trong quá trình bán. Công ty nên tiến hành lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho để bù đắp các khoản thiệt hại thực tế xảy ra do hàng hóa tồn kho bị giảm giá.

Bên cạnh đó công ty cũng nên nâng cao các mối quan hệ, tiếp thị nhằm tìm kiếm các thị trường tiêu thụ mới. Lê Thị Thủy (2022) với đề tài: “Thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần tư vấn Nam Thanh”. SV: Đàm Thị Oanh 6 Lớp:K22B – ĐH Kế toán Khóa luận tốt nghiệp Đại học Hồng Đức Tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như: Việc áp dụng chế độ kế toán theo TT133/2016 ban hành ngày 26/08/2016 của Bộ trưởng Bộ tài chính so với quy mô và hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty hiện tại là chưa thực sự phù hợp. Hai TK 641, 642 vẫn chưa được mở chi tiết theo các tài khoản cấp hai vì thế việc tập hợp chi phí là rất khó khăn và thiếu chính xác cho từng khoản mục.

Công ty sử dụng TK 131 làm tài khoản trung gian để theo dõi các nghiệp vụ kinh tế phát sinh trong quá trình bán hàng dù khách hàng thanh toán ngày tại thời điểm mua hay mới chỉ chấp nhận thanh toán. Việc hạch toán này không phản ánh thực chất nghiệp vụ kinh tế khi phát sinh các khoản thanh toán ngay. Tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị như sau: Công ty cần thay đổi chế độ kế toán đang áp dụng, từ TT133/2016 ban hành ngày 26/08/2016 của Bộ tài chính sang TT200/2014 ban hành ngày 22/12/2014 của Bộ tài chính để có thể phù hợp với quy mô và hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty hiện tại hơn. Việc hạch toán chi tiết, mở sổ theo dõi chi tiết giá vốn, doanh thu bán hàng là rất cần.

Công ty cũng nên áp dụng chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại cho khách hàng nhằm khuyến khích tiêu dùng, thu hút khách, giúp công ty nhanh thu hồi lại vốn, tránh tình trạng ứ đọng vốn. Phạm Thị Quỳnh Thu (2022) với đề tài "Hoàn thiện Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH NY Hoa Việt" Tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh như: Mặc dù đơn vị đã lập đầy đủ chứng từ được tiến hành hàng ngày tại các kho, đại lý, nhưng đến cuối tháng nhân viên hạch toán mới lập các bảng kê và tập hợp tất cả các hoá đơn chứng từ để gửi lên phòng kế toán công ty. Điều này dẫn đến bất tiện cho kế toán. Việc theo dõi doanh thu bán hàng ở công ty mới chỉ thực hiện ở mức độ tổng hợp.

Công ty chưa áp dụng dự phòng giảm giá hàng tồn kho và dự phòng các khoản phải thu khó đòi. SV: Đàm Thị Oanh 7 Lớp:K22B – ĐH Kế toán Khóa luận tốt nghiệp Đại học Hồng Đức Tác giả đã đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị như sau: Công ty cần phải kịp thời cập nhật số liệu và phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.