CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ BẢO HIỂM VÀ HỆ THỐNG CÁC ĐẦM BẢO BẢO HIỂM CHO CÁC RỦI RO CON NGƯỜI 1. Téng quan về bảo hiểm 1. Dự trữ bảo hiểm và sự cần thiết khách quan của dự trữ bảo hiểm đối với đời sống kinh tế - xã hội Trong quá trình tái sản xuất, con người với tư cách là chủ thể của hoạt động có ý thức, luôn phải đối đầu với các rủi ro, bất trắc. hai loại rủi ro thường gap là: rủi ro gắn liền với tự nhiên, rủi ro nhân tạo (xuất phát từ sự phát triển của khoa học — công nghệ và mối quan hệ xã hội).
Tác động của rủi ro, của các yếu tố không thể kiểm soát được làm cho con người, trong đời sống, sản xuất không thu hái được kết quả như đã định trước và hậu quả là tạo ra sự mất cân đối và gián đoạn trong quá trình sản xuất, xã hội. Đó chính là tiền để khách quan cho sự ra đời của bảo hiểm nói riêng và các loại quỹ dự trữ nói chung. Tổn tại song song với các quỹ dự trữ trong nền kinh tế xã hội, bảo hiểm có vai trò như là một công cụ an toàn thực hiện chức năng cơ bản của mình, đó là: bảo vệ con người, bảo vệ tài sản, của cải vật chất xã hội. Sự tích lũy của quỹ dự trữ (trong đó có quỹ bảo hiểm) là một "tất yếu về kinh tế" và được PH.
Anghen chứng minh là "đã và sẽ tổn tại trên cơ sở tất cả các quá trình phát triển xã hội, chính trị và văn minhÑSự tổn tại của quỹ dự trữ bảo hiểm càng có cơ sở kinh tế vững chắc khi kinh tế hàng hóa hình thành và phát triển với khối lượng sản phẩm xã hội ngày càng nhiều và một phần trong đó là sản phẩm thặng dư. Việc chuyển hướng nên kinh tế sang cơ chế thị trường đã tạo in ra động lực thúc đẩy việc khai thác và phát triển mọi tiểm năng sáng tạo, tạo ra được một nguồn hàng hóa, dịch vụ phong phú, trong đó một khối lượng lớn giá trị mới. Đây chính là tiền để làm nẩy sinh và phát triển mạnh mẽ nhu cầu đảm bảo bảo hiểm và là cơ sở vững chắc cho sự hình thành và tổn tại của quỹ bảo hiểm. Như vậy, sự cần thiết của quỹ dự trữ bảo hiểm xuất phát từ những rủi ro, những điểu mà con người không mong đợi nhưng trong thực tế đời sống sinh hoạt và sản xuất chúng vẫn cứ xây ra không lường trước dược thời gian và hậu quả.
Trên thế giới, từ trước đến nay cũng đã có vô số những lời tán dương, ca tụng tính hữu ích và sự cần thiết của bảo hiểm được thốt lên từ những nguyên thủ quốc gia, từ các nhà doanh nghiệp thành đạt. Winston Churchill — cựu thử tướng Anh đã từng nói: “Nếu có thể, tôi sẽ viết từ bảo hiểm trong mỗi nhà và trên trần mỗi người. Càng ngày, tôi càng tin chắc rằng, với một giá khiêm tốn, bảo hiểm có thể giải phóng các gia đình khỏi thẩm họa không lường trước aval Hose: “Không có bảo hiểm sẽ không có các tòa nhà chọc trời, bởi không một công nhân nào sẽ chấp nhận làm việc ở độ cao như Vậy Và có nguy cơ bị rơi xuống chết người để lại gia đình trong khốn khổ. Không có bảo hiểm sẽ không có nhà tư bản nào dám đầu tư hàng triệu đô la Mỹ để xây dựng các tòa cao ốc bởi chỉ môt tàn thuốc lá có thể biến tòa nhà ấy thành đống tro tần Không có bảo hiểm.
không ai dám lái xe qua các phố, vì một người lái xe giỏi vẫn có ý thức rằng anh ta có thể đâm va vào một người đi bộ khác bất kỳ lúc nao.” cla Henry Ford. Georges Pompidou — nguyén téng thống Pháp: “Ngày xưa, người nông dân gắn bó với nông trại của mình và nếu nó bị cháy, họ sẽ trở nên khốn khổ. con người gắn liền với chiếc xe và nếu nó bị phá hủy, người ta sẽ buồn. Người ta chỉ buồn bởi đã có bảo hiểm, anh ta sẽ khốn 6 khổ nếu không có bảo hiểm.
Chúng ta đặc biệt có thể nói rất nhiều về bảo hiểm, đó là nhu cầu cần thiết của con người nhằm chống lại sự bất hạnh” 1. Bản chất của bảo hiểm Ũ Bảo hiểm là một foar đông tua đó, một bên là người được bảo hiểm bằng cách trả một khoản tiền gọi là phí bảo hiểm thực hiện mong muốn để cho mình hoặc để cho một người thứ 3 trong trường hợp xẩy ra rủi ro sẽ nhận được một khoản bồi thường tổn thất hoặc một khoản tiền bảo hiểm được trả bởi một bên khác: đó là người bảo hiểm. "TY tít Cơ chế hoạt động c của bảo hiểm tạo ra một "sự đóng góp của số đông Lập —~———*_“___—_ nH i vào sự hất hạnh của số íUz trên cơ sở quy tu nhiều người có cùng rủi ro thành cong déng nhằm phân tán hậu quả tài chính của những vụ tổn thất. Như vậy, thực chất mối quan hệ trong hoạt động bảo hiểm không chỉ là mối quan hệ giữa “người bảo hiểm” và “người được bảo hiểm” mà là tổng thể các mối quan hệ giữa những người được bảo hiểm trong cùng một công đồng bảo hiểm xoay quanh việc hình thành và sử dụng quỹ bảo hiểm - một hình thức đặc biệt của các khoản dự trữ bằng tiền.
Các mối quan hệ kinh tế phát sinh gắn với việc tạo lập và phân phối quỹ bảo hiểm được thể hiên ở 2 mặt: - Một là, chúng nẩy sinh trong quá trình huy động phí bảo hiểm để lập quỹ bảo hiểm. Nguồn thu hình thành quỹ bảo hiểm càng lớn khi số lượng người tham gia bảo hí‹ hiểm càng đông. } - Hai là, chúng nẩy sinh trong quá trình sử dụng quỹ bảo hiểm. Quỹ bảo hiểm trước hết và chủ yếu được sử dụng để bù đắp những tổn thất cho người được bảo hiểm khi xẩy ra các rủi ro được bảo hiểm làm ảnh hưởng đến sự licA (ục của đời sống sinh hoạt và hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế xã hội.
Quỹ bảo hiểm còn được sử dụng trang trãi các chi phí hoạt động của chính tổ chức bảo hiểm, tham gia vào các mối quan hệ phân phối mang tính pháp định (/huế, phí.) và mang lại lãi kinh doanh cho người bảo hiểm kinh doanh (trong trường hợp hoạt động kinh doanh bảo hiểm trên thị trường bảo hiểm thương mại). Như vậy, thực chất bảo hiểm là hệ thống các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình phân phối lại tổng sản phẩm xã hội và thu nhập quốc dân dưới hình thái giá trị nhằm hình thành và sử dụng quỹ bảo hiểm cho mục dich ba đắp tổn thất do rủi ro bất ngờ gây ra cho người được bảo hiểm, đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được thường xuyên và liên tục. Vai trò, tác dụng của bảo hiểm đối với đời sống kinh tế - xã hội Hoạt động của bảo hiểm thâm nhập vào tất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế xã hội. Trong điều kiện kinh tế hàng hóa phát triển với nhiều thành phần kinh, sự đa dạng của loại hình doanh nghiệp và các ngành nghề, sự phát triển các nhu cầu của các tâng lớp dân cư trong xã hội về của cải vật chất, bảo hiểm và đảm bảo xã hội đòi hỏi hoạt động bảo hiểm phải thích ứng với cơ chế thị trường và phát huy vai trò, tác dụng ở moi lĩnh vực khác nhau.
Nhìn chung, vai trò tác dụng của bảo hiểm có thể được xét ở hai khía cạnh: kính tế-xã hội và tài chính. Khía cạnh kinh tế-xã hội Rủi ro tổn thất phát sinh làm thiệt hại các đối tượng: của cải vật chất do con người tạo ra và chính cả bản thân con người, làm gián đoạn quá trình sinh hoạt của dân cư, ngưng trệ hoạt động sản xuất của nền kinh tế. Nói chung, nó làm gián đoạn và giảm hiệu quả của quá trình tái sản xuất xã hội. Quỹ dự trữ bảo hiểm được tạo lập trước một cách có ý thức, khắc phục hậu quả nói trên, bằng cách bù đắp các tổn thất phát sinh nhằm tái lập và đảm bảo tính thường xuyên liên tục của các quá trình xã hội, Như vậy, trên phạm vi rộng toàn bộ nền kinh tế xã hội, bảo hiểm đóng vai trò như một công cụ an toàn và dự phòng đầm bảo khả năng hoạt động lâu dài của mọi chủ thể dân cư và kinh tế.
Với vai trò đó, bảo hiểm khi thâm nhập sâu rộng vào mọi lĩnh vực của đời sống đã phát huy tác dụng vốn có của mình: thúc đẩy ý thức đẻ phòng - - hạn chế tổn thất cho mọi thành viên trong xã hội. Khía cạnh tài chính Sản phẩm bảo hiểm là một loại dịch vụ đặc biệt: một lời cam kết đảm bảo cho sự an toàn, hơn nữa, một loại hàng hóa dịch vụ (đối với các loại bảo hiểm trên thị trường bảo hiểm thương mại). Tổ chức hoạt động bảo hiểm với tư cách là một đơn vị cung cấp một loại sản phẩm dịch vụ cho xã hội, tham gia vào quá trình phân phối như là một đơn vị ở khâu cơ sở trong hệ thống tài chính. Mặt khác, sự tổn tại và phát triển của các hoạt động bảo hiểm không chỉ đáp ứng nhu cầu đảm bảo an toàn (cho các cá nhân, doanh nghiệp) mà còn đáp ứng nhu cầu vốn không ngừng tăng lên của quá trình tái sản xuất mở rộng, đặc biệt.
trong nên kinh tế thị trường. Với việc thu phí theo “nguyên tắc ứng trước", các tổ chức hoạt động bảo hiểm chiếm giữ một quỹ tiển tệ rấtlớn thẻ hiện cam kết của họ đối với khách hàng nhưng tạm thời nhàn rỗi. Và do vậy, các tổ chức hoạt động bảo hiểm đã trở thành những nhà đầu tư lớn. quan trọng cho các hoạt động khác của nền kinh tế quốc dân.
Bảo hiểm, do đó, không chỉ đóng vai trò của một công cụ an toàn mà ấm giữ phần quan trong trong cac_ doanh nghiệp công nghiệp và thương mại lớn. ae š - Với các vai trò nói trên, bảo hiểm phát huy tác dụng hết sức quan trọng, đặc biệt, trong nền kinh tế thị trường, đó là: Tập trung, tích tụ vốn đảm bảo cho quá trình tái sản xuất được thường xuyên và liên tục. Các hình thức dự trữ bảo hiểm Trong hệ thống tài chính nói riêng, hệ thống kinh tế - xã hội nói chung, bảo hiểm tổn tại như là một bộ phận cấu thành với 2 hình thức chính: Bảo hiểm xã hội và Bảo hiểm thương mại. Bảo hiểm xã hội a.
