CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHUỖI CUNG ỨNG 1. Khái niệm Chuỗi cung ứng và quản trị Chuỗi cung ứng 1. Khái niệm Chuỗi cung ứng Ngày nay để cạnh tranh thành công trong bất kỳ môi trường kinh doanh nào, các doanh nghiệp không chỉ tập trung vào hoạt động của riêng mình mà còn phải tham gia vào công việc kinh doanh của nhà cung cấp cũng như khách hàng của nó. Bởi lẽ, khi doanh nghiệp muốn đáp ứng sản phẩm hoặc dịch vụ cho khách hàng, họ buộc phải quan tâm sâu sắc hơn đến dòng dịch chuyển nguyên vật liệu; cách thức thiết kế, đóng gói sản phẩm và dịch vụ của nhà cung cấp; cách thức vận chuyển, bảo quản sản phẩm hoàn thành và những mong đợi thực sự của người tiêu dùng hoặc khách hàng cuối cùng.
Cạnh tranh có tính toàn cầu ngày càng khốc liệt, chu kỳ sống của sản phẩm mới ngày càng ngắn hơn, mức độ kỳ vọng của khách hàng ngày càng cao hơn đã thúc ép các doanh nghiệp phải đầu tư và tập trung nhiều vào Chuỗi cung ứng của nó. Thêm vào đó, những tiến bộ liên tục và đổi mới trong công nghệ truyền thông và vận tải (ví dụ như truyền thông di động, Internet…), đã thúc đẩy sự phát triển không ngừng của Chuỗi cung ứng và những kỹ thuật để quản lý nó. Trong một Chuỗi cung ứng điển hình, doanh nghiệp mua nguyên vật liệu từ một hoặc nhiều nhà cung cấp; các bộ phận, chi tiết hoặc sản phẩm sau đó được sản xuất ở một hay một số nhà máy, và được vận chuyển đến nhà kho để lưu trữ ở giai đoạn trung gian, cuối cùng đến nhà bán lẻ và khách hàng. Vì vậy, để giảm thiểu chi phí và cải thiện mức phục vụ, các chiến lược Chuỗi cung ứng hiệu quả phải xem xét đến sự tương tác ở các cấp độ khác nhau trong Chuỗi cung ứng.
Chuỗi cung ứng, cũng được xem như mạng lưới hậu cần, bao gồm các nhà cung cấp, các trung tâm sản xuất, nhà kho, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 các trung tâm phân phối, và các cửa hàng bán lẻ, cũng như nguyên vật liệu, tồn kho trong quá trình sản xuất và sản phẩm hoàn thành dịch chuyển giữa các cơ sở. Có rất nhiều định nghĩa về Chuỗi cung ứng, trong khuôn khổ của luận văn, tác giả xin trích lược một số định nghĩa để làm cơ sở lý thuyết cho nghiên cứu: Ram Ganeshan and Terry Paul Harrison (1995) phát biểu rằng “Chuỗi cung ứng là một chuỗi hay một tiến trình bắt đầu từ nguyên liệu thô cho tới khi sản phẩm làm ra hay dịch vụ tới tay người tiêu dùng cuối cùng. Chuỗi cung ứng là một mạng lưới các lựa chọn về phân phối và các phương tiện để thực hiện thu mua nguyên liệu, biến đổi các nguyên liệu này qua khâu trung gian để sản xuất ra sản phẩm, phân phối sản phẩm này tới tay người tiêu dùng”. Lee and Corey Billington (1995) phát biểu rằng “Chuỗi cung ứng là hệ thống các công cụ để chuyển hoá nguyên liệu thô từ bán thành phẩm tới thành phẩm, chuyển tới người tiêu dùng thông qua hệ thống phân phối”.
Lambert et al. (1998) phát biểu rằng “Chuỗi cung ứng là sự liên kết giữa các doanh nghiệp nhằm đưa sản phẩm hay dịch vụ ra thị trường”. Chopra et al. (2003) phát biểu rằng “Chuỗi cung ứng bao gồm mọi công đoạn liên quan, trực tiếp hay gian tiếp đến việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất và nhà cung cấp, mà còn nhà vận chuyển, nhà kho, người bán lẻ và bản thân khách hàng. Hay Chuỗi cung ứng hiểu một cách đơn giản đó là sự kết nối các nhà cung cấp, khách hàng, nhà sản xuất và các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan đến quá trình kinh doanh”. Nguyễn Kim Anh (2006) phát biểu rằng “Chuỗi cung ứng bao gồm tất cả những vấn đề liên quan trực tiếp hay gián tiếp nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách hàng. Chuỗi cung ứng không chỉ bao gồm nhà sản xuất, nhà cung cấp mà còn liên quan đến nhà vận chuyển, nhà kho, nhà bán lẻ và khách hàng”.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Như vậy Chuỗi cung ứng là mối liên hệ thành dòng chảy của các bên liên quan, để nguyên vật liệu được chuyển thành sản phẩm và phân phối đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Để quá trình này diễn ra trôi chảy, cần xây dựng được mối quan hệ chặc chẽ giữa nhà cung cấp nhà sản xuất và khách hàng. Khái niệm quản trị Chuỗi cung ứng Để hoạt động Chuỗi cung ứng diễn ra nhịp nhàng, hiệu quả, tổ chức cần phải xây dựng hoạt động quản trị cho tất cả các khâu. Tác giả cũng xin đưa ra một số định nghĩa của một số nhà nghiên cứu về quản trị Chuỗi cung ứng để làm cơ sở lý thuyết cho luận văn: Mentzer et al.
(2001) phát biểu rằng “Quản trị Chuỗi cung ứng là một hệ thống, sự hợp tác mang tính chiến lược của các chức năng kinh doanh truyền thống và các sách lược kết hợp trong các chức năng kinh doanh trong phạm vi của doanh nghiệp cụ thể, xuyên suốt hoạt động kinh doanh trong phạm vi Chuỗi cung ứng nhằm cải thiện việc mang tính dài hạn của các doanh nghiệp nói riêng và của toàn bộ Chuỗi cung ứng”. “Quản trị Chuỗi cung ứng là hoạt động định hướng, quản lý hai chiều và phối hợp của sản phẩm, dịch vụ, thông tin, tài chính thành dòng chảy từ nguyên vật liệu đến người sử dụng cuối cùng” (Robert M. Monczka et al. “Quản trị Chuỗi cung ứng là sự phối hợp các công cụ từ lập kế hoạch và điều khiển các bước trong mạng lưới từ thu mua nguyên vật liệu, chuyển hóa thành sản phẩm và vận chuyển sản phẩm, dịch vụ tới khách hàng” (Joe D.
Wisner et al., 2009) Theo Hội đồng Chuỗi cung ứng thì quản trị Chuỗi cung ứng là “Việc quản lý cung và cầu, xác định nguồn nguyên vật liệu và chi tiết, sản xuất và lắp ráp, kiểm tra TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 kho hàng và tồn kho, tiếp nhận đơn hàng và quản lý đơn hàng, phân phối qua các kênh và phân phối đến khách hàng cuối cùng”. “Quản trị Chuỗi cung ứng là tập trung quản lý các mối quan hệ trong thành phần Chuỗi cung ứng”. Quản trị Chuỗi cung ứng là tập hợp những phương thức sử dụng một cách tích hợp và hiệu quả nhà cung cấp, người sản xuất, hệ thống kho bãi và các cửa hàng nhằm phân phối hàng hóa được sản xuất đến đúng địa điểm, đúng lúc với đúng yêu cầu về chất lượng, với mục đích giảm thiểu chi phí toàn hệ thống trong khi vẫn thỏa mãn những yêu cầu về mức độ phục vụ. Đó chính là ý tưởng của sự phối hợp và hợp nhất số lượng lớn các hoạt động liên quan đến sản phẩm trong số các thành viên của Chuỗi cung ứng nhằm cải thiện năng suất hoạt động, chất lượng, và dịch vụ khách hàng nhằm đạt được lợi thế cạnh tranh bền vững cho tất cả các tổ chức liên quan đến việc cộng tác này.
Vì thế, để quản trị thành công Chuỗi cung ứng, các doanh nghiệp phải làm việc với nhau bằng cách chia sẻ thông những thay đổi về công suất; các chiến lược marketing mới; sự phát triển mới sản phẩm và dịch vụ; sự phát triển công nghệ mới; các kế hoạch thu mua; ngày giao hàng và bất kỳ việc gì tác động đến các kế hoạch phân phối, sản xuất và thu mua. Vai trò của Chuỗi cung ứng Trong doanh nghiệp, Chuỗi cung ứng giữ một vai trò quan trọng. Quản lý Chuỗi cung ứng (SCM) gắn liền với hầu như tất cả các hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất, từ việc hoạch định và quản lý quá trình tìm nguồn hàng, thu mua, sản xuất thành phẩm, … đến việc phối hợp với các đối tác, nhà cung ứng, các kênh trung gian, nhà cung cấp dịch vụ cho đến khách hàng. SCM giải quyết cả đầu ra lẫn đầu vào của doanh nghiệp một cách có hiệu quả nhờ vào thay đổi các nguồn nguyên vật liệu đầu vào hoặc tối ưu hoá quá trình luân TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 chuyển nguyên vật liệu, hàng hoá, dịch vụ (có thể tiết kiệm chi phí, tăng khả năng cạnh tranh cho doanh nghiệp).
Có không ít doanh nghiệp đã gặt hái thành công lớn nhờ soạn thảo chiến lược và giải pháp SCM thích hợp, ngược lại có nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn thất bại do đưa ra quyết định sai lầm như chọn sai nguồn cung cấp nguyên vật liệu, chọn sai vị trí kho bãi, tính toán lượng dự trữ không phù hợp, tổ chức vận chuyển chồng chéo. SCM hỗ trợ đắc lực cho hoạt động tiếp thị đặc biệt là tiếp thị hỗn hợp. SCM đóng vai trò then chốt trong việc đưa sản phẩm đến đúng nơi cần đến và vào đúng thời điểm thích hợp. Mục tiêu lớn nhất của SCM là cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho khách hàng với tổng chi phí nhỏ nhất.
Từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất của công ty và tạo điều kiện cho chiến lược thương mại điện tử phát triển. Điều phối khả năng sản xuất có giới hạn và thực hiện lên kế hoạch sản xuất nhằm làm cho kế hoạch sản xuất đạt hiệu quả cao nhất. Cung cấp khả năng trực quan hoá đối với các dữ liệu liên quan đến sản xuất và khép kín dây chuyền cung cấp tạo điều kiện cho việc tối ưu hoá sản xuất đúng lúc bằng các hệ thống sắp xếp và lập kế hoạch. Phân tích dữ liệu thu thập được và lưu trữ hỗ sơ với chi phí thấp nhất.
Hoạt động này nhằm phục vụ cho những mục đích liên quan đến hoạt động sản xuất (dữ liệu thông tin về sản phẩm, dữ liệu về nhu cầu thị trường.) để đáp ứng đòi hỏi của khách hàng. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các mô hình Chuỗi cung ứng 1. Mô hình Chuỗi cung ứng đơn giản Trong mô hình này, công ty sản xuất chỉ mua vật tư, nguyên liệu từ một nhà cung cấp và tự làm ra sản phẩm của mình và bán trực tiếp cho người sử dụng.
Trong trường hợp này, công ty sản xuất chỉ xử lý khâu mua nguyên liệu và sản xuất ra sản phẩm bằng một hoạt động, tại một địa điểm duy nhất. Mô hình Chuỗi cung ứng phức tạp Trong mô hình này, doanh nghiệp sẽ mua vật tư, nguyên liệu từ các nhà cung cấp (những vật tư, nguyên liệu này cũng chính là thành phẩm của các đơn vị cung ứng), từ các nhà phân phối hoặc từ các nhà máy có các điểm tương đồng với nhà sản xuất.