Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc tiếp cận các nguồn vốn để phát triển sản xuất kinh doanh luận văn thạc sĩ

Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh.

• Tác giả: Lê Bảo Thu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Trong Việc Tiếp Cận Các Nguồn Vốn Để Phát Triển Sản Xuất Kinh Doanh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ CÁC NGUỒN TÀI TRỢ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA
• 1.1. Khái niệm, phân loại và đặc điểm DNNVV
• 1.1.1. Khái niệm DNNVV
• 1.1.2. Phân loại DNNVV
• 1.1.3. Đặc điểm các DNNVV
• 1.2. Nguồn vốn kinh doanh và các hình thức huy động vốn của DNNVV trong nền kinh tế thị trường
• 1.3. Kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới về việc hỗ trợ DNNVV tiếp cận các nguồn vốn để phát triển sản xuất kinh doanh
• 1.4. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ KHẢ NĂNG TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT KINH DOANH CỦA DNNVV Ở VIỆT NAM
• 2.1. Khái quát thực trạng về hoạt động kinh doanh của DNNVV ở Việt Nam hiện nay
• 2.2. Thực trạng về khả năng tiếp cận các nguồn vốn để phát triển sản xuất kinh doanh của DNNVV ở Việt Nam hiện nay
• 2.2.1. Thực trạng tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng thương mại
• 2.2.2. Thực trạng tiếp cận nguồn vốn từ cho thuê tài chính
• 2.2.3. Thực trạng tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ bảo lãnh tín dụng
• 2.2.4. Thực trạng tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ tín dụng xanh dành cho DNNVV
• 2.2.5. Thực trạng tiếp cận nguồn vốn từ Quỹ đầu tư mạo hiểm
• 2.2.6. Thực trạng tiếp cận nguồn vốn từ thị trường chứng khoán
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HỖ TRỢ DNNVV TIẾP CẬN CÁC NGUỒN VỐN ĐỂ PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT KINH DOANH
• 3.1. Kiến nghị đối với DNNVV
• 3.1.1. Nâng cao chất lượng báo cáo kế toán
• 3.1.2. Thay đổi tư duy trong quản trị doanh nghiệp ở các DNNVV
• 3.1.3. Tham gia các hiệp hội ngành nghề
• 3.2. Kiến nghị các trung gian tài chính
• 3.2.1. Kiến nghị đối với các công ty cho thuê tài chính
• 3.2.2. Kiến nghị đối với Quỹ đầu tư mạo hiểm
• 3.2.3. Kiến nghị phát triển thị trường chứng khoán
• 3.3. Kiến nghị đối với ngân hàng thương mại
• 3.4. Kiến nghị đối với Quỹ bảo lãnh tín dụng
• 3.4.1. Kiến nghị đối với Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV
• 3.4.2. Kiến nghị đối với Quỹ bảo lãnh tín dụng DNNVV do VDB làm đầu mối
• 3.5. Kiến nghị đối với Chính phủ
• 3.6. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận nguồn vốn

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc tiếp cận các nguồn vốn là một trong những thách thức lớn nhất mà các DNNVV phải đối mặt. Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tiếp cận nguồn vốn không chỉ giúp họ phát triển sản xuất kinh doanh mà còn góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức tài chính là cần thiết để tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV.

1.1. Khái niệm và vai trò của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV được định nghĩa là các doanh nghiệp có quy mô nhỏ về vốn và lao động. Chúng đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra nhiều việc làm cho xã hội. Sự phát triển của DNNVV không chỉ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mà còn giúp cải thiện đời sống người dân.

1.2. Tình hình tiếp cận nguồn vốn của DNNVV hiện nay

Nhiều DNNVV gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng và các tổ chức tài chính. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin, khả năng quản lý tài chính yếu kém và các yêu cầu khắt khe từ các tổ chức cho vay.

II. Vấn đề và thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn của DNNVV

DNNVV thường phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc tiếp cận nguồn vốn. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng phát triển của doanh nghiệp mà còn tác động đến toàn bộ nền kinh tế. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu vay vốn

Nhiều DNNVV không thể đáp ứng các yêu cầu về tài sản đảm bảo và báo cáo tài chính khi vay vốn. Điều này dẫn đến việc họ không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết để mở rộng sản xuất.

2.2. Thiếu thông tin và kiến thức tài chính

Nhiều doanh nghiệp nhỏ không có đủ kiến thức về tài chính và quản lý, dẫn đến việc không thể lập kế hoạch kinh doanh hiệu quả. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tài chính.

III. Giải pháp hỗ trợ DNNVV tiếp cận nguồn vốn hiệu quả

Để giúp DNNVV tiếp cận nguồn vốn, cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả. Các giải pháp này không chỉ đến từ chính phủ mà còn từ các tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp.

3.1. Nâng cao chất lượng quản lý tài chính

DNNVV cần được đào tạo về quản lý tài chính và lập kế hoạch kinh doanh. Việc này sẽ giúp họ có khả năng lập hồ sơ vay vốn tốt hơn và tăng khả năng được phê duyệt.

3.2. Tăng cường hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ cụ thể cho DNNVV, bao gồm việc giảm lãi suất vay, cung cấp thông tin và tư vấn về tài chính. Điều này sẽ giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về DNNVV

Nghiên cứu cho thấy rằng việc hỗ trợ DNNVV tiếp cận nguồn vốn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Nhiều doanh nghiệp đã có thể mở rộng sản xuất và tạo ra việc làm cho người lao động.

4.1. Các mô hình thành công trong việc tiếp cận vốn

Một số DNNVV đã áp dụng thành công các mô hình tiếp cận vốn từ ngân hàng và quỹ đầu tư. Những mô hình này có thể được nhân rộng cho các doanh nghiệp khác.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ

Các chính sách hỗ trợ đã giúp DNNVV cải thiện khả năng tiếp cận vốn, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương và tạo ra nhiều cơ hội việc làm.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho DNNVV

Việc hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Trong tương lai, cần tiếp tục cải thiện các chính sách hỗ trợ để DNNVV có thể phát triển bền vững.

5.1. Tương lai của DNNVV trong nền kinh tế

DNNVV sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn sẽ giúp họ phát triển mạnh mẽ hơn.

5.2. Đề xuất các giải pháp hỗ trợ lâu dài

Cần có các giải pháp hỗ trợ lâu dài cho DNNVV, bao gồm việc xây dựng hệ thống thông tin tài chính và tạo ra các quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và giảm nghèo. Theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến năm 2009, số lượng DNNVV đã đạt khoảng 446.000 doanh nghiệp, chiếm tới 96% tổng số doanh nghiệp trên toàn quốc. Các DNNVV đóng góp khoảng 40% GDP và sử dụng hơn 50% lực lượng lao động trong khu vực doanh nghiệp. Tuy nhiên, mặc dù có sự tăng trưởng về số lượng, chất lượng và hiệu quả hoạt động của các DNNVV còn nhiều hạn chế, đặc biệt là khả năng tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất kinh doanh.

Vấn đề tiếp cận vốn vay chính thức từ ngân hàng và các tổ chức tài chính là một trong những thách thức lớn nhất đối với DNNVV. Khó khăn này xuất phát từ nhiều nguyên nhân như vốn tự có thấp, thiếu tài sản thế chấp, trình độ quản lý và công nghệ còn yếu kém. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng khả năng tiếp cận các nguồn vốn của DNNVV tại Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả tiếp cận vốn, góp phần phát triển sản xuất kinh doanh bền vững cho khu vực này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nguồn vốn vay chính thức như ngân hàng thương mại, cho thuê tài chính, quỹ bảo lãnh tín dụng và các quỹ đầu tư mạo hiểm trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2010.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng và các tổ chức tài chính trong việc thiết kế các chương trình hỗ trợ vốn phù hợp với đặc điểm và nhu cầu của DNNVV, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế tài chính và quản trị doanh nghiệp để phân tích vai trò và đặc điểm của DNNVV trong nền kinh tế thị trường. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về vốn và tài chính doanh nghiệp: Nhấn mạnh vai trò của vốn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, đặc biệt là vốn vay và vốn chủ sở hữu. Lý thuyết này giúp phân tích các hình thức huy động vốn, các rào cản trong tiếp cận vốn và tác động của nguồn vốn đến hiệu quả hoạt động của DNNVV.

2. Lý thuyết về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Tập trung vào các đặc điểm quy mô, công nghệ, quản lý và thị trường của DNNVV, từ đó làm cơ sở để đánh giá các khó khăn và đề xuất giải pháp hỗ trợ phù hợp.

Các khái niệm chính bao gồm: doanh nghiệp nhỏ và vừa, nguồn vốn kinh doanh, vốn vay ngân hàng, cho thuê tài chính, quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ đầu tư mạo hiểm, khả năng tiếp cận vốn, và hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích và so sánh dựa trên các nguồn dữ liệu thứ cấp đa dạng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, các báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các khảo sát của Cục Phát triển DNNVV, cùng các nghiên cứu khoa học và tài liệu pháp luật liên quan.

• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng dựa trên số liệu thống kê về số lượng, quy mô vốn, tỷ lệ tiếp cận vốn và các khó khăn của DNNVV; phân tích định tính qua đánh giá các chính sách, chương trình hỗ trợ vốn và kinh nghiệm quốc tế.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Sử dụng dữ liệu khảo sát của hơn 63.000 DNNVV tại 30 tỉnh thành phía Bắc, cùng các báo cáo tổng hợp toàn quốc, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2000 đến 2010, giai đoạn có nhiều biến động và phát triển quan trọng của khu vực DNNVV tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng DNNVV nhanh nhưng quy mô vốn nhỏ: Số lượng DNNVV tăng từ khoảng 14.200 doanh nghiệp năm 2000 lên 446.000 doanh nghiệp năm 2009, dự kiến đạt 500.000 doanh nghiệp năm 2010. Tuy nhiên, gần 50% doanh nghiệp có vốn dưới 1 tỷ đồng, 75% dưới 2 tỷ đồng, và 90% dưới 5 tỷ đồng, cho thấy quy mô vốn còn rất hạn chế.

2. Khó khăn trong tiếp cận vốn vay ngân hàng: Khoảng 74% DNNVV gặp khó khăn về vốn, nhưng chỉ khoảng 32% có thể tiếp cận được vốn vay ngân hàng. Trong số các doanh nghiệp vay vốn, chỉ 10,5% được đáp ứng đủ nhu cầu vốn, 26,1% được đáp ứng 75%, còn lại chỉ được đáp ứng dưới 50%. Các nguyên nhân chính gồm lãi suất cao (73,8%), thiếu tài sản thế chấp (29,6%), thủ tục hành chính phức tạp (23,7%) và khó khăn trong lập phương án kinh doanh (19,1%).

3. Nguồn vốn vay chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu vốn: Vốn vay ngân hàng chiếm 45,31% trong tổng nguồn vốn của DNNVV, trong khi vốn tự có chỉ chiếm 36,25%. Điều này cho thấy DNNVV phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn vay nhưng khả năng tiếp cận còn hạn chế.

4. Hoạt động cho thuê tài chính và quỹ bảo lãnh tín dụng còn hạn chế: Dư nợ cho thuê tài chính chỉ chiếm khoảng 1,2% tổng dư nợ tín dụng, thấp hơn nhiều so với mức 15-20% ở các nước đang phát triển. Quỹ bảo lãnh tín dụng mới chỉ hoạt động hiệu quả ở một số địa phương, với số doanh nghiệp được bảo lãnh rất nhỏ so với nhu cầu thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của khó khăn tiếp cận vốn là do đặc điểm quy mô nhỏ, vốn tự có thấp, thiếu tài sản đảm bảo và trình độ quản lý còn yếu của DNNVV. Các ngân hàng thương mại ưu tiên cho vay các doanh nghiệp lớn do rủi ro thấp và chi phí quản lý khoản vay thấp hơn. Mặc dù có nhiều chương trình hỗ trợ vốn như bảo lãnh tín dụng, cho thuê tài chính, và hỗ trợ lãi suất, nhưng hiệu quả chưa đạt kỳ vọng do các rào cản về thủ tục, quy mô quỹ nhỏ và nhận thức hạn chế của doanh nghiệp.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các nước như Malaysia, Đài Loan và Thái Lan đã triển khai các chương trình bảo lãnh tín dụng quy mô lớn, thành lập ngân hàng chuyên biệt cho DNNVV và hệ thống hỗ trợ tài chính toàn diện, giúp tăng khả năng tiếp cận vốn và nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV. Việt Nam cần học hỏi và điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế để phát huy tối đa vai trò của khu vực này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng số lượng DNNVV, bảng tỷ lệ tiếp cận vốn vay và biểu đồ cơ cấu nguồn vốn để minh họa rõ nét các phát hiện trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng quy mô lớn và hiệu quả

   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ DNNVV được bảo lãnh vay vốn lên ít nhất 20% trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Chính phủ phối hợp với Ngân hàng Phát triển Việt Nam và các ngân hàng thương mại.
   • Hành động: Tăng vốn điều lệ quỹ, hoàn thiện cơ chế quản lý, đơn giản hóa thủ tục bảo lãnh, nâng cao nhận thức và quảng bá dịch vụ.

2. Khuyến khích các ngân hàng thương mại thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp với DNNVV

   • Mục tiêu: Giảm lãi suất vay trung bình cho DNNVV xuống dưới 10%/năm trong 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại.
   • Hành động: Áp dụng chính sách ưu đãi, giảm thủ tục hành chính, đa dạng hóa tài sản thế chấp, hỗ trợ đào tạo kỹ năng lập phương án kinh doanh cho DNNVV.

3. Phát triển thị trường cho thuê tài chính và nâng cao nhận thức của DNNVV

   • Mục tiêu: Tăng dư nợ cho thuê tài chính lên 5% tổng dư nợ tín dụng trong 5 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Các công ty cho thuê tài chính, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
   • Hành động: Mở rộng mạng lưới hoạt động, giảm chi phí thuê, tổ chức các chương trình đào tạo, tư vấn cho DNNVV về dịch vụ thuê tài chính.

4. Xây dựng hệ thống hỗ trợ tài chính toàn diện cho DNNVV dựa trên kinh nghiệm quốc tế

   • Mục tiêu: Thiết lập các trung tâm hỗ trợ tài chính và tư vấn cho DNNVV tại các địa phương trọng điểm trong 3 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Chính phủ, các sở ban ngành địa phương, hiệp hội doanh nghiệp.
   • Hành động: Thành lập trung tâm hỗ trợ, phối hợp với các tổ chức tài chính, cung cấp dịch vụ tư vấn, đào tạo quản trị tài chính và tiếp cận vốn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ vốn cho DNNVV, nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển kinh tế.
   • Use case: Thiết kế chương trình bảo lãnh tín dụng, cải cách thủ tục hành chính.

2. Ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính

   • Lợi ích: Hiểu rõ đặc điểm, nhu cầu và khó khăn của DNNVV trong tiếp cận vốn, từ đó phát triển sản phẩm tín dụng phù hợp.
   • Use case: Xây dựng gói vay ưu đãi, dịch vụ cho thuê tài chính.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế tài chính

   • Lợi ích: Tham khảo dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về DNNVV và thị trường vốn tại Việt Nam.
   • Use case: Nghiên cứu tiếp theo về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính sách tài chính.

4. Chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa

   • Lợi ích: Nắm bắt thông tin về các nguồn vốn và giải pháp tiếp cận vốn hiệu quả, nâng cao năng lực quản lý tài chính.
   • Use case: Lập kế hoạch tài chính, tìm kiếm nguồn vốn vay phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao DNNVV lại gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay ngân hàng?
   Do quy mô vốn nhỏ, thiếu tài sản thế chấp, thủ tục vay phức tạp và trình độ quản lý hạn chế, ngân hàng đánh giá rủi ro cao nên hạn chế cho vay.

2. Các hình thức huy động vốn phổ biến của DNNVV là gì?
   Bao gồm vốn chủ sở hữu (vốn góp, lợi nhuận giữ lại), vốn vay ngân hàng, cho thuê tài chính, quỹ bảo lãnh tín dụng và quỹ đầu tư mạo hiểm.

3. Chính sách hỗ trợ vốn nào đã được áp dụng tại Việt Nam?
   Có chương trình hỗ trợ lãi suất vay ngân hàng, quỹ bảo lãnh tín dụng, các chương trình vay ưu đãi và hỗ trợ từ các tổ chức tài chính quốc tế.

4. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?
   Malaysia áp dụng bảo lãnh tín dụng với tỷ lệ bảo lãnh 80%, Đài Loan phát triển hệ thống tài chính và kế toán cho DNNVV, Thái Lan thành lập ngân hàng chuyên biệt cho DNNVV.

5. Làm thế nào để DNNVV nâng cao khả năng tiếp cận vốn?
   Cải thiện báo cáo tài chính, nâng cao năng lực quản lý, tham gia các hiệp hội ngành nghề, xây dựng phương án kinh doanh khả thi và tận dụng các chương trình hỗ trợ vốn.

Kết luận

• DNNVV là lực lượng chủ đạo trong nền kinh tế Việt Nam, đóng góp khoảng 40% GDP và sử dụng hơn 50% lao động doanh nghiệp.
• Khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng của DNNVV còn hạn chế nghiêm trọng, chỉ khoảng 32% doanh nghiệp có thể vay vốn và phần lớn không được đáp ứng đủ nhu cầu.
• Các hình thức hỗ trợ vốn như quỹ bảo lãnh tín dụng, cho thuê tài chính và các chương trình hỗ trợ lãi suất chưa phát huy hết hiệu quả do nhiều rào cản về thủ tục, quy mô và nhận thức.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy cần có hệ thống hỗ trợ tài chính toàn diện, ngân hàng chuyên biệt và chính sách bảo lãnh tín dụng mạnh mẽ để thúc đẩy DNNVV phát triển.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn của DNNVV, góp phần phát triển sản xuất kinh doanh bền vững trong giai đoạn tới.

Next steps: Triển khai các đề xuất chính sách, tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan và theo dõi, đánh giá hiệu quả thực thi trong vòng 3-5 năm tới.

Các nhà quản lý, ngân hàng và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ khó khăn về vốn, tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội bền vững của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TÔNG QUAN VỀ DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA VÀ CÁC NGUỒN TÀI TRỢ CHO DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA.1 Khái niệm, phân loại và đặc điểm DNNVV.1 Khái niệm DNNVV. DNNVV chính là đối tượng của đề tài nghiên cứu này nên việc đưa ra một khái niệm chính xác về DNNVV có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nó sẽ giúp cho việc phân loại, xác định tính chất, đặc điểm, vai trò cũng như hướng hỗ trợ đối với đối tượng này ở các phần sau. Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay trên thế giới không có khái niệm chuẩn mực về doanh nghiệp vừa và nhỏ chung cho tất các nước. Việc xác lập khái niệm về DNNVV được dựa trên một số tiêu chí, nhưng việc lựa chọn tiêu chí nào và thước đo của các tiêu chí đó lại có sự khác biệt tùy theo trình độ phát triển kinh tế-xã hội, của từng thời kỳ, ngành nghề, vùng lãnh thổ.

Sự khác biệt này có thể xảy ra giữa các quốc gia, khu vực kinh tế với nhau và cũng có thể xảy ra trong chính bản thân một quốc gia nào đó. Các tiêu chí được sử dụng trong việc xây dựng khái niệm về DNNVV chủ yếu tập trung vào hai nhóm tiêu chí lớn: tiêu chí mang tính định tính và tiêu chí mang tính định lượng. Nhóm tiêu chí định tính dựa trên những đặc trưng cơ bản của các doanh nghiệp vừa và nhỏ như: mức độ chuyên môn hóa, mức độ phức tạp của quản lý, số đầu mối quản lý. Các tiêu chí này về mặt định tính được cho là phản ánh đúng bản chất vấn đề nhưng lại khó xác định trên thực tế vì việc thực hiện những đo lường nói trên là rất khó khăn.

Cũng chính bởi lý do này mà nhóm tiêu chí định tính chỉ được sử dụng mang tính chất tham khảo. Nhóm tiêu chí thứ hai là tiêu chí định lượng, thường sử dụng những tiêu chí như số lượng lao động, vốn (hoặc giá trị tài sản), doanh thu, lợi nhuận. Cụ thể hơn: - Số lượng lao động có thể là số lao động trung bình trong danh sách, số lao động thường xuyên, số lao động thực tế. - Vốn (hoặc giá trị tài sản) có thể là tổng vốn (hoặc giá trị tài sản), vốn (hoặc giá trị tài sản) cố định.

13 - Doanh thu có thể là tổng doanh thu/năm, tổng giá trị gia tăng/năm (hiện nay tiêu chí này có xu hướng được sử dụng nhiều). Theo Liên minh Châu Âu, DNNVV là doanh nghiệp có số lượng công nhân không vượt quá 250. Ở Mỹ và Canada các doanh nghiệp có ít hơn 500 lao động được xem là DNNVV. Ở Nhật Bản thì tùy ngành nghề, với các ngành sản xuất thì tối đa 300 người và nguồn vốn tối đa là 300 triệu Yên, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực buôn bán (wholesale) thì qui mô là 100 người và 100 triệu Yên, còn ngành bán lẻ, dịch vụ thì số lao động nằm ở mức 50-100 người, nguồn vốn là 50 triệu Yên.

Tại Ôxtraylia DNNVV là doanh nghiệp có số lượng công nhân tối đa không vượt quá 300. Hiện nay, ở nước ta cơ sở pháp lý để xác định DNNVV hiện nay là Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về trợ giúp phát triển với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo quy định tại Điều 3 của Nghị định thì “Doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật, được chia thành 3 cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên) cụ thể như sau: Bảng 1.1: Tiêu chí phân loại DNNVV ở Việt nam Quy Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa mô nghiệp siêu nhỏ Tổng Tổng nguồn Khu vực Số lao động nguồn vốn Số lao động vốn Số lao động I.Nông, lâm 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 nghiệp trở xuống trở xuống người đến đồng đến 100 người đến và thuỷ sản 200 người tỷ đồng 300 người II. Công nghiệp 10 người 20 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 200 và xây dựng trở xuống trở xuống người đến đồng đến 100 người đến 200 người tỷ đồng 300 người III.

Thương mại 10 người 20 tỷ đồngtừ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên 50 14 và dịch vụ trở xuống trở xuống người đến 50 đồng đến 50 tỷ người đến người đồng 100 người Nghị định này so với nghị định số số 90/2001/NĐ-CP của chính phủ về trợ giúp phát triển với doanh nghiệp vừa và nhỏ có một số điểm thay đổi. Nếu như Nghị định số 90/2001/NĐ-CP quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa là cơ sở sản xuất, kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ đồng hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 người thì nghị định mới phân chia các doanh nghiệp nhỏ và vừa thành ba mức là: doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa theo từng khu vực ngành nghề khác nhau như: Nông, lâm nghiệp và thuỷ sản, Công nghiệp và xây dựng, Thương mại và dịch vụ. Cách phân chia theo quy định mới sẽ chính xác hơn vì đã chú ý đến tính chất, đặc điểm của từng ngành nghề. Và việc phân loại DNNVV ra thành ba cấp giúp cho việc trợ giúp cho từng đối tượng được thuận lợi hơn.2 Phân loại DNNVV Việc lựa chọn các tiêu chí để xây dựng khái niệm về DNNVV thực chất chính là việc phân loại doanh nghiệp dựa trên các tiêu chí được xác định đó (nhóm tiêu chí về quy mô).

(Việc phân loại doanh nghiệp còn có thể dựa vào những tiêu chí khác ví dụ như ngành nghề hoạt động, hình thức tổ chức v.v…) Đầu tiên, hãy bắt đầu bằng việc xem xét các yếu tố tác động đến phân loại DNNVV. - Trình độ phát triển kinh tế: sự chênh lệch về trình độ phát triển kinh tế ở đây được hiểu là giữa các quốc gia với nhau, và trong chính một quốc gia qua những thời kỳ khác nhau. Một điều dễ nhận thấy là trình độ phát triển kinh tế khác nhau thì thì trị số của các tiêu chí xếp loại cũng khác nhau. Trong thực tế có rất nhiều trường hợp những trị số dùng để xác định doanh nghiệp nhỏ ở nước này lại tương đương với trị số để xác định doanh nghiệp vừa ở nước khác.

Hoặc trong một quốc gia ở các thời kỳ phát triển kinh tế khác nhau cũng có sự khác nhau trong tiêu chí để xếp loại ví dụ 15 như ở Việt nam giai đoạn trước đây, trị số về số lao động ở DNNVV là 200 gần đây đã nâng lên 300. - Tính chất ngành nghề: do tính chất ngành nghề khác nhau mà dẫn đến hệ quả sự thâm dụng vốn và lao động cũng khác nhau. Có ngành sẽ sử dụng nhiều lao động (như giày da, dệt may), cũng có ngành sử dụng ít lao động nhưng nhiều vốn (như hóa chất, điện). Vì vậy cần có tính chất này để có sự so sánh trong việc phân loại giữa các DNNVV với nhau.

Trên thực tế, việc phân loại theo tính chất ngành nghề thường được chia thành 2 nhóm: nhóm sản xuất, nhóm dịch vụ; hoặc cũng có một cách phân chia khác như là nhóm sản xuất và dịch vụ, nhóm buôn bán sỉ, nhóm buôn bán lẻ. Ngoài ra trong tính toán kỹ thuật cũng có thể sử dụng hệ số ngành để so sánh, đối chứng giữa các ngành với nhau. - Vùng lãnh thổ: Vùng lãnh thổ được hiểu là giữa các khu vực kinh tế với nhau, giữa các vùng trong một quốc gia. Lý do vùng lãnh thổ ảnh hưởng đến sự phân loại doanh nghiệp là do điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội, trình độ phát triển giữa các vùng không đồng đều.

Một doanh nghiệp được coi là nhỏ ở khu vực thành thị nhưng cũng cùng qui mô đó lại là doanh nghiệp vừa ở vùng nông thôn. Trong tính toán kỹ thuật, hệ số vùng cũng thường được sử dụng. - Mục đích phân loại: đây là một yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến việc xác định DNNVV, khái niệm về DNNVV sẽ khác nhau khi mục đích phân loại khác nhau. Chẳng hạn, khái niệm DNNVV với mục đích phân loại là để hỗ trợ các doanh nghiệp yếu, mới thành lập, sẽ khác với khái niệm DNNVV với mục đích giảm thuế cho các doanh nghiệp có công nghệ sạch, hiện đại, không gây ô nhiễm môi trường.

Trong thực tế, mục đích, quan điểm của người phân loại DNNVV là hết sức quan trọng, lấy ví dụ như trường hợp ở Việt Nam, việc xác định DNNVV trong nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ về trợ giúp phát triển DNNVV cũng được dựa trên một trong hai tiêu chí, số vốn đăng ký hoặc số lao động trung bình hằng năm. Nhìn chung, ở hầu hết các quốc gia thực hiện sự phân loại DNNVV đều tiếp tục áp dụng các tiêu chí về số lượng lao động, nguồn vốn, ở một số quốc gia có sự phân loại cụ thể hơn, những tiêu chí này được áp dụng trong một khoảng thời gian xác 16 định, được áp dụng tùy theo nhóm ngành nghề, (tuy nhiên, sự khác biệt về vùng lãnh thổ trong phạm vi một quốc gia thường ít được xem xét đến). Rõ ràng, việc phân loại các DNNVV là hết sức khó khăn, tuy nhiên lại là việc cần được thực hiện vì việc phân loại sẽ được lấy làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách, hay áp dụng các ưu tiên, hỗ trợ v. Tùy theo mục đích phân loại mà ta sẽ có các tiêu chí và cách thức xác định khác nhau, việc tiến hành cần phải hết sức linh hoạt và khách quan.3 Đặc điểm các DNNVV.

Phân tích đặc điểm của DNNVV rất quan trọng giúp chúng ta hiểu rõ bản chất của DNNVV vì nó có ảnh hưởng đến việc hoạch định chính sách đối với các doanh nghiệp này. Dưới đây là một số đặc điểm của DNNVV: + Qui mô vốn và lao động nhỏ: đây là đặc trưng chủ yếu của DNNVV, đặc trưng này có ở hầu hết các DNNVV ở các quốc gia trên thế giới cho dù đó là DNNVV ở một nền kinh tế phát triển như Nhật Bản, Hoa Kỳ hay DNNVV ở một nền kinh tế đang phát triển như ở Việt Nam. Sau đây là tiêu chí về vốn và số lao động của DNNVV ở các quốc gia trong khu vực và trên thế giới tại điểm vào năm 2002 Bảng 1.2: Tiêu chí phân loại DNNVV ở một số quốc gia 2002. STT Nước Phân loại Số lao Số vốn Doanh thu động I.