Khóa Luận Tốt Nghiệp: Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Tại NHNo & PTNT Huyện Thọ Xuân

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, rủi ro tín dụng là một thách thức lớn đối với hệ thống ngân hàng Việt… 66 trang · Trường Cao Đẳng Ngân Hàng · 2014.

• Tác giả: Lê Ánh Tuyết
• Người hướng dẫn: GVHD: Ngô Việt Hương
• Trường học: Trường Cao Đẳng Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Tại NHNo & PTNT Huyện Thọ Xuân
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA NHTM
• 1.1. Một số vấn đề chung về tín dụng ngân hàng
• 1.1.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.1.2. Đặc trưng của tín dụng ngân hàng
• 1.1.3. Các loại tín dụng ngân hàng
• 1.2. Rủi ro tín dụng
• 1.2.1. Khái niệm rủi ro tín dụng
• 1.2.2. Những tác động bất lợi của rủi ro tín dụng
• 1.2.2.1. Tác động trực tiếp của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng
• 1.2.2.2. Ảnh hưởng lan toả của rủi ro trong hoạt động tín dụng
• 1.2.3. Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng
• 1.2.3.1. Chỉ tiêu định tính
• 1.2.3.1.1. Sự phù hợp của chính sách tín dụng
• 1.2.3.1.2. Tính hợp lý của quy trình tín dụng
• 1.2.3.2. Chỉ tiêu định lượng
• 1.2.3.2.1. Nợ quá hạn và Tỷ lệ nợ quá hạn
• 1.2.3.2.2. Tỷ lệ nợ xấu
• 1.3. Mô hình điểm tín dụng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG TẠI CHI NHÁNH NHNo & PTNT HUYỆN THỌ XUÂN – THANH HÓA
• 2.1. Khái quát tình hình phát triển của NHNo&PTNT Huyện Thọ Xuân – Thanh Hóa
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của NHNo & PTNT huyện Thọ Xuân
• 2.2. Cơ cấu tổ chức, số lượng, chất lượng đội ngũ CNV – LĐ
• 2.3. Khái quát chung tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng giai đoạn 2010 – 2013
• 2.3.1. Hoạt động huy động vốn
• 2.3.2. Hoạt động sử dụng vốn
• 2.4. Thực trạng rủi ro tín dụng tại NHNo&PTNT Huyện Thọ Xuân
• 2.4.1. Các chỉ tiêu định tính
• 2.4.2. Các chỉ tiêu định lượng
• 2.4.2.1. Tình hình chung về nợ quá hạn
• 2.4.2.2. Tình hình chung về nợ xấu
• 2.4.2.3. Khả năng thu hồi nợ quá hạn
• 2.4.3. Đánh giá chung về các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng mà NHNo & PTNT huyện Thọ Xuân đã thực hiện trong thời gian qua
• 2.4.3.1. Những kết quả đạt được trong hoạt động hạn chế rủi ro tín dụng mà NHNo & PTNT đã thực hiện
• 2.4.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại trong hoạt động hạn chế rủi ro tín dụng mà NHNo & PTNT huyện Thọ Xuân đã thực hiện
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NHNo & PTNT HUYỆN THỌ XUÂN
• 3.1. Mục tiêu và định hướng hạn chế rủi ro tín dụng tại chi nhánh NHNo&PTNT Huyện Thọ Xuân – Thanh Hóa giai đoạn 2014 - 2016
• 3.1.1. Mục tiêu dài hạn
• 3.1.2. Một số chỉ tiêu nhiệm vụ cụ thể của năm 2014 và định hướng năm 2016 trong hoạt động tín dụng
• 3.2. Một số giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh tại NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân - Thanh Hóa
• 3.2.1. Nâng cao chất lượng phân tích tín dụng và đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ rèn luyện đạo đức phẩm chất cho cán bộ Ngân hàng
• 3.2.2. Thực hiện quy trình tín dụng chặt chẽ và các giải pháp phòng ngừa, phân tán rủi ro
• 3.2.3. Tăng cường kiểm tra, giám sát các khoản vay và công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ
• 3.2.4. Xây dựng và thực hiện tốt chiến lược khách hàng và tích cực tìm mọi biện pháp giảm nợ quá hạn
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với Nhà nước
• 3.3.2. Kiến nghị đối với Ngân hàng nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị đối với NHNo&PTNT Việt Nam
• 3.3.4. Kiến nghị đối với NHNo&PTNT tỉnh Thanh Hóa
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Rủi Ro Tín Dụng Agribank Thọ Xuân Thực Trạng

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, rủi ro tín dụng là một thách thức lớn đối với hệ thống ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là NHNo&PTNT Thọ Xuân. Rủi ro tín dụng không chỉ ảnh hưởng đến lợi nhuận mà còn đe dọa sự ổn định và phát triển bền vững của ngân hàng. Việc quản lý và hạn chế rủi ro tín dụng trở thành ưu tiên hàng đầu. Theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN, rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán. Do đó, cần có các giải pháp hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực này.

1.1. Khái Niệm Rủi Ro Tín Dụng và Tầm Quan Trọng Quản Lý

Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ gốc và lãi theo thỏa thuận. Quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả giúp ngân hàng bảo toàn vốn, duy trì lợi nhuận và đảm bảo an toàn hoạt động. Việc xác định, đo lường, và kiểm soát rủi ro tín dụng là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả tín dụng Agribank Thọ Xuân. Các ngân hàng cần xây dựng quy trình quản lý rủi ro chặt chẽ, từ khâu thẩm định đến giám sát và thu hồi nợ.

1.2. Các Loại Rủi Ro Tín Dụng Ngân Hàng Nhận Diện và Phân Loại

Rủi ro tín dụng có thể phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm rủi ro do khách hàng không trả nợ, rủi ro do ngành nghề kinh doanh của khách hàng gặp khó khăn, và rủi ro do yếu tố kinh tế vĩ mô biến động. Việc phân loại rủi ro giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan và đưa ra các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Ví dụ, rủi ro trong cho vay nông nghiệp tại Thọ Xuân có thể đến từ thiên tai, dịch bệnh.

II. Thực Trạng Nợ Xấu Agribank Thọ Xuân Phân Tích Giai Đoạn

Thực trạng nợ xấu tại NHNo&PTNT Huyện Thọ Xuân giai đoạn 2010-2013 cho thấy những thách thức không nhỏ trong công tác quản lý tín dụng. Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu có xu hướng gia tăng, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời và an toàn vốn của ngân hàng. Việc phân tích nguyên nhân và đánh giá các biện pháp đã thực hiện là cần thiết để đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn. Theo số liệu thống kê, nợ quá hạn làm tăng chi phí của ngân hàng, đặc biệt là chi phí giám sát và xử lý tài sản đảm bảo.

2.1. Đánh Giá Tình Hình Nợ Quá Hạn và Nợ Xấu Thực Tế

Tình hình nợ quá hạn và nợ xấu tại Agribank Thọ Xuân cần được đánh giá chi tiết dựa trên các chỉ số định lượng như tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, và khả năng thu hồi nợ. Phân tích cơ cấu nợ theo thời gian, ngành nghề, và loại hình khách hàng giúp xác định các điểm nóng rủi ro. Việc so sánh với các ngân hàng khác trong khu vực cũng cung cấp cái nhìn khách quan về hiệu quả quản lý rủi ro.

2.2. Nguyên Nhân Chủ Quan và Khách Quan Gây Nợ Xấu Agribank

Nguyên nhân gây nợ xấu có thể xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan bao gồm quy trình thẩm định tín dụng chưa chặt chẽ, năng lực cán bộ tín dụng còn hạn chế, và kiểm soát sau cho vay chưa hiệu quả. Yếu tố khách quan bao gồm biến động kinh tế, thiên tai, dịch bệnh, và thay đổi chính sách. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp ngân hàng có giải pháp khắc phục triệt để.

2.3. Ảnh Hưởng Của Nợ Xấu Đến Hoạt Động Kinh Doanh Agribank

Nợ xấu ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh của Agribank Thọ Xuân trên nhiều phương diện. Nợ xấu làm giảm lợi nhuận, tăng chi phí dự phòng rủi ro, và giảm khả năng cho vay. Ngoài ra, nợ xấu còn ảnh hưởng đến uy tín và thương hiệu của ngân hàng. Việc xử lý nợ xấu kịp thời và hiệu quả là yếu tố quan trọng để duy trì sự ổn định và phát triển của ngân hàng.

III. Giải Pháp Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Agribank Thọ Xuân Hiệu Quả

Để hạn chế rủi ro tín dụng tại NHNo&PTNT Huyện Thọ Xuân, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ nâng cao chất lượng thẩm định, tăng cường kiểm soát sau cho vay, đến đa dạng hóa danh mục tín dụng và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm. Các giải pháp này cần được thực hiện một cách chủ động và linh hoạt, phù hợp với điều kiện kinh tế và đặc thù của từng địa phương. Việc áp dụng mô hình quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả là rất quan trọng.

3.1. Nâng Cao Chất Lượng Thẩm Định Tín Dụng Quy Trình Chuẩn

Thẩm định tín dụng là khâu quan trọng nhất trong quy trình cấp tín dụng. Cần nâng cao chất lượng thẩm định bằng cách áp dụng các quy trình thẩm định tín dụng Agribank Thọ Xuân chuẩn mực, sử dụng các công cụ phân tích hiện đại, và đào tạo nâng cao năng lực cán bộ thẩm định. Việc đánh giá kỹ lưỡng khả năng trả nợ của khách hàng, mục đích sử dụng vốn, và tài sản đảm bảo là yếu tố then chốt.

3.2. Tăng Cường Kiểm Tra Giám Sát Khoản Vay Phát Hiện Sớm

Kiểm tra, giám sát sau cho vay giúp phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro và có biện pháp xử lý kịp thời. Cần tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất, theo dõi sát sao tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng, và đánh giá lại khả năng trả nợ. Việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm dựa trên các chỉ số tài chính và phi tài chính là rất quan trọng.

3.3. Đa Dạng Hóa Danh Mục Tín Dụng Giảm Thiểu Rủi Ro Tập Trung

Tập trung tín dụng vào một số ít ngành nghề hoặc khách hàng làm tăng rủi ro. Cần đa dạng hóa danh mục tín dụng bằng cách mở rộng sang các ngành nghề khác nhau, phân tán rủi ro theo khu vực địa lý, và phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với nhiều đối tượng khách hàng. Đặc biệt, cần chú trọng đến tín dụng vi mô tại Thọ Xuân để hỗ trợ các hộ kinh doanh nhỏ lẻ.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Agribank

Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý rủi ro tín dụng giúp nâng cao hiệu quả và giảm thiểu sai sót. Các phần mềm quản lý rủi ro có thể tự động hóa quy trình thẩm định, theo dõi và đánh giá rủi ro, và tạo báo cáo phân tích. Việc sử dụng dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo cũng giúp ngân hàng dự báo rủi ro chính xác hơn. Điều này giúp kiểm soát rủi ro tín dụng NHNo & PTNT tốt hơn.

4.1. Xây Dựng Hệ Thống Dữ Liệu Tín Dụng Tập Trung Phân Tích

Xây dựng hệ thống dữ liệu tín dụng tập trung giúp ngân hàng có cái nhìn tổng quan về tình hình tín dụng của khách hàng, lịch sử trả nợ, và các thông tin liên quan. Hệ thống này cần được cập nhật thường xuyên và kết nối với các nguồn dữ liệu bên ngoài như trung tâm thông tin tín dụng (CIC). Việc phân tích dữ liệu giúp ngân hàng đánh giá rủi ro chính xác hơn.

4.2. Sử Dụng Phần Mềm Quản Lý Rủi Ro Tự Động Hóa Quy Trình

Phần mềm quản lý rủi ro giúp tự động hóa các quy trình thẩm định, theo dõi, và đánh giá rủi ro. Phần mềm có thể tự động tính toán các chỉ số tài chính, đánh giá xếp hạng tín dụng, và tạo báo cáo phân tích. Việc sử dụng phần mềm giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian.

4.3. Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo Dự Báo Rủi Ro Chính Xác Hơn

Trí tuệ nhân tạo (AI) có thể được sử dụng để dự báo rủi ro tín dụng chính xác hơn. AI có thể phân tích dữ liệu lớn và tìm ra các mối quan hệ phức tạp mà con người khó nhận ra. Việc sử dụng AI giúp ngân hàng đưa ra các quyết định tín dụng thông minh hơn và giảm thiểu rủi ro.

V. Chính Sách Tín Dụng Ưu Đãi Cho Nông Dân Thọ Xuân Hỗ Trợ

Để hỗ trợ cho vay nông nghiệp tại Thọ Xuân, cần có các chính sách tín dụng ưu đãi cho nông dân Thọ Xuân, như giảm lãi suất, kéo dài thời gian vay, và đơn giản hóa thủ tục. Các chính sách này cần được thiết kế phù hợp với đặc thù của ngành nông nghiệp và điều kiện kinh tế của địa phương. Việc phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội cũng giúp tăng cường hiệu quả của chính sách.

5.1. Giảm Lãi Suất Cho Vay Nông Nghiệp Hỗ Trợ Chi Phí

Lãi suất cho vay là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng của nông dân. Việc giảm lãi suất giúp giảm chi phí vay vốn và tăng khả năng sinh lời của các dự án nông nghiệp. Chính phủ và ngân hàng cần có các chính sách hỗ trợ lãi suất cho nông dân.

5.2. Kéo Dài Thời Gian Vay Phù Hợp Chu Kỳ Sản Xuất

Chu kỳ sản xuất nông nghiệp thường kéo dài, do đó cần kéo dài thời gian vay để phù hợp với chu kỳ này. Thời gian vay cần được thiết kế linh hoạt, phù hợp với từng loại cây trồng và vật nuôi. Việc kéo dài thời gian vay giúp nông dân có đủ thời gian để trả nợ.

5.3. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay Vốn Tiếp Cận Dễ Dàng Hơn

Thủ tục vay vốn phức tạp là một rào cản lớn đối với nông dân. Cần đơn giản hóa thủ tục vay vốn bằng cách giảm bớt các giấy tờ không cần thiết, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, và tăng cường tư vấn cho nông dân. Việc áp dụng công nghệ thông tin cũng giúp đơn giản hóa thủ tục vay vốn.

VI. Kiến Nghị Hoàn Thiện Quản Lý Rủi Ro Tín Dụng Agribank

Để hoàn thiện công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Agribank Thọ Xuân, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Ngân hàng Nhà nước, NHNo&PTNT Việt Nam, và chính quyền địa phương. Các kiến nghị cần tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực cán bộ, và tăng cường hợp tác quốc tế. Việc cơ cấu lại nợ tại Agribank Thọ Xuân cũng là một giải pháp quan trọng.

6.1. Kiến Nghị Với Ngân Hàng Nhà Nước Hoàn Thiện Pháp Lý

Ngân hàng Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý về quản lý rủi ro tín dụng, ban hành các quy định cụ thể và rõ ràng về phân loại nợ, trích lập dự phòng, và xử lý nợ xấu. Việc tăng cường giám sát và thanh tra hoạt động tín dụng của các ngân hàng cũng rất quan trọng.

6.2. Kiến Nghị Với NHNo PTNT Việt Nam Nâng Cao Năng Lực

NHNo&PTNT Việt Nam cần nâng cao năng lực cán bộ tín dụng thông qua đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ thường xuyên. Việc xây dựng hệ thống đánh giá hiệu quả công việc dựa trên các chỉ số rủi ro cũng giúp nâng cao trách nhiệm của cán bộ.

6.3. Kiến Nghị Với Chính Quyền Địa Phương Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Chính quyền địa phương cần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp phát triển, hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận vốn, và giải quyết các khó khăn vướng mắc trong hoạt động kinh doanh. Việc phối hợp với ngân hàng trong việc thẩm định và giám sát các dự án cũng giúp giảm thiểu rủi ro.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận được thực hiện trong bối cảnh Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), mở ra nhiều cơ hội mở rộng thị trường dịch vụ tài chính nhưng đồng thời đặt hệ thống ngân hàng thương mại trước những thách thức lớn. Các tổ chức tín dụng trong nước lúc bấy giờ bộc lộ nhiều điểm hạn chế như quy mô vốn nhỏ, năng lực tài chính còn yếu kém, chất lượng tài sản có thấp, tỷ lệ nợ xấu còn lớn và khả năng chống đỡ rủi ro chưa cao trong điều kiện trình độ quản trị còn nhiều bất cập. Trong hoạt động ngân hàng, tín dụng là nghiệp vụ mang lại nguồn thu nhập chủ yếu nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao nhất, trực tiếp quyết định đến sự an toàn và phát triển bền vững của toàn hệ thống.

Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NHNo&PTNT) huyện Thọ Xuân - tỉnh Thanh Hóa là đơn vị trực thuộc hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam (Agribank), hoạt động trên địa bàn huyện bán sơn địa, đối mặt trực tiếp với các rủi ro phát sinh từ tín dụng nông nghiệp, nông thôn. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài nhằm giải quyết các nhiệm vụ cụ thể:

1. Khái quát những vấn đề chung về tín dụng của chi nhánh NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân.
2. Phân tích thực trạng rủi ro tín dụng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân giai đoạn 2011 – 2013.
3. Đề xuất một số giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của chi nhánh NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân.

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động hạn chế rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại.
• Phạm vi nghiên cứu: Tình hình rủi ro tín dụng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân - tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2013 (kèm số liệu so sánh hoạt động từ năm 2010).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Về mặt lý luận, khóa luận hệ thống hóa các khái niệm cơ bản về tín dụng ngân hàng và 4 đặc trưng cốt lõi: giao dịch dựa trên sự tin tưởng; chuyển giao tài sản (chủ yếu là tiền tệ); giá trị hoàn trả phải lớn hơn giá trị ban đầu (gồm gốc và lãi); và cam kết hoàn trả đúng thời hạn. Tác giả tiếp cận rủi ro tín dụng theo quy định tại Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 25/04/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, xác định đây là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ theo cam kết.

Khung đo lường rủi ro tín dụng trong nghiên cứu bao gồm:

• Chỉ tiêu định tính: Đánh giá sự phù hợp của chính sách tín dụng và tính hợp lý của quy trình tín dụng (từ khâu tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, giải ngân đến giám sát sau vay).
• Chỉ tiêu định lượng: Phân tích nợ quá hạn, tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ; nợ xấu và tỷ lệ nợ xấu (theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 18/2007/QĐ-NHNN, xác định nợ xấu gồm nhóm 3 - nợ dưới tiêu chuẩn, nhóm 4 - nợ nghi ngờ, nhóm 5 - nợ có khả năng mất vốn); tỷ lệ thu lãi phải thu; và tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng tương ứng từng nhóm nợ (Nhóm 1: 0%, Nhóm 2: 5%, Nhóm 3: 20%, Nhóm 4: 50%, Nhóm 5: 100%).
• Mô hình đo lường: Tác giả trình bày mô hình chất lượng 6C (Character - Tư cách người vay, Capacity - Năng lực, Cash - Thu nhập/luồng tiền, Collateral - Bảo đảm tiền vay, Conditions - Điều kiện, Control - Kiểm soát) và mô hình điểm số tín dụng (Credit scoring) gồm 8 hạng mục tiêu chí với thang điểm từ 9 đến 43 điểm, lấy mốc 28 điểm làm ranh giới xét duyệt tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả áp dụng gồm phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, phương pháp thống kê - phân tích số liệu thống kê kinh tế, và phương pháp so sánh số liệu tuyệt đối, tương đối qua các năm. Nguồn dữ liệu sử dụng hoàn toàn là dữ liệu thứ cấp thu thập từ Bảng cân đối tài khoản, Bảng tổng kết tài sản, Báo cáo phân tích nợ quá hạn, Báo cáo hoạt động kinh doanh của NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân giai đoạn 2010 – 2013 và Báo cáo tổng kết hoạt động công đoàn nhiệm kỳ 2012 – 2014 của chi nhánh.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng và rủi ro tín dụng trong hoạt động của NHTM

Chương này trình bày có hệ thống những lý luận nền tảng về tín dụng ngân hàng, phân loại tín dụng theo phương thức cấp phát (cho vay, chiết khấu, bảo lãnh, cho thuê tài chính, thẻ tín dụng), theo thời hạn (ngắn hạn $\le$ 1 năm, trung hạn từ trên 1 đến 5 năm, dài hạn trên 5 năm), theo mục đích và xuất xứ tài trợ. Tác giả phân tích các tác động bất lợi của rủi ro tín dụng: tác động trực tiếp làm giảm thu nhập, giảm lợi nhuận, gián đoạn vòng quay vốn tiền tệ và làm xói mòn vốn tự có; tác động lan tỏa gây ảnh hưởng đến tư tưởng cán bộ do giảm lương thưởng và buộc ngân hàng phải thu hẹp mức đầu tư cho nền kinh tế.

Tác giả tổng hợp bảng dấu hiệu nhận diện một khoản tín dụng có vấn đề (khách hàng chậm trả nợ, xin gia hạn nợ, đảo nợ, lãi suất cao bất thường, đòn bẩy tài chính tăng...) và các biểu hiện của một chính sách tín dụng kém hiệu quả (chọn sai khách hàng theo mức độ rủi ro, cho vay theo lời hứa số dư tiền gửi, thiếu kế hoạch thanh lý khoản vay, cho vay nội bộ cao). Đồng thời, tác giả đưa ra bảng chấm điểm tín dụng cụ thể đang áp dụng tại đơn vị thực tập với các thang điểm chi tiết cho nghề nghiệp, nhà ở, lịch sử tín dụng, thời gian cư trú, điện thoại cố định và tài khoản giao dịch.

Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng tại chi nhánh NHNo & PTNT huyện Thọ Xuân – Thanh Hóa

Chương 2 mô tả quá trình hình thành của chi nhánh từ ngày 15/8/1988 (tiền thân là Ngân hàng Phát triển Nông nghiệp tỉnh Thanh Hóa theo Quyết định số 31/NH-QĐ), trải qua các giai đoạn đổi tên và hiện đại hóa, tiêu biểu là triển khai hệ thống IPCAS năm 2008. Bộ máy chi nhánh gồm Ban Giám đốc (3 người), Phòng Kế hoạch – Kinh doanh (16 người gồm 14 cán bộ tín dụng), Phòng Kế toán ngân quỹ (12 người) và Phòng giao dịch Xuân Lai (9 người). Tính đến ngày 31/12/2013, chi nhánh có 34 cán bộ, tuổi đời bình quân 38,3 tuổi; tỷ lệ nữ chiếm 52,9%; trình độ đại học đạt 85,3% (29 người), trung cấp 8,3% (3 người), sơ cấp và công nhân kỹ thuật mỗi nhóm 2,9% (1 người).

Tác giả phân tích cụ thể kết quả kinh doanh và thực trạng rủi ro tín dụng qua các bảng số liệu chi tiết:

Chỉ tiêu phân tích	Năm 2011	Năm 2012	Năm 2013
1. Nguồn vốn huy động (triệu đồng)	305.794	404.637	453.970
- Tiền gửi của dân cư (triệu đồng)	265.140	364.392	415.362
- Tỷ trọng tiền gửi dân cư (%)	86,70%	90,05%	91,50%
- Tỷ trọng tiền gửi kỳ hạn < 12 tháng (%)	81,00%	80,00%	77,00%
2. Tổng dư nợ cho vay (tỷ đồng)	266,90	346,50	425,10
- Dư nợ hộ sản xuất kinh doanh (tỷ đồng)	240,658	310,150	382,080
- Tỷ trọng cho vay hộ SXKD (%)	90,168%	89,510%	89,880%
- Dư nợ công ty CP & TNHH (tỷ đồng)	19,062	23,530	26,990
- Tỷ trọng dư nợ trung và dài hạn (%)	49,23%	46,48%	~45,00%
3. Tình hình rủi ro tín dụng
- Dư nợ quá hạn (tỷ đồng)	2,35	3,74	4,21
- Tỷ lệ nợ quá hạn / Tổng dư nợ (%)	0,88%	1,08%	0,99%
- Dư nợ xấu (tỷ đồng)	3,756	3,082	2,111
- Tỷ lệ nợ xấu / Tổng dư nợ (%)	1,41%	0,89%	0,497%
- Trích lập dự phòng rủi ro (tỷ đồng)	60,50	102,60	113,80

Về chất lượng tín dụng, tỷ lệ nợ xấu của chi nhánh giảm liên tục từ 1,41% năm 2011 xuống 0,89% năm 2012 và đạt mức 0,497% năm 2013, thấp hơn nhiều so với giới hạn an toàn chung. Tuy nhiên, quy mô nợ quá hạn có xu hướng tăng từ 2,35 tỷ đồng lên 4,21 tỷ đồng. Phân tích nguyên nhân nợ quá hạn cho thấy:

• Nguyên nhân chủ quan: Chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng tăng dần từ 6,6% (17,3 tỷ đồng năm 2011) lên 10,75% (45 tỷ đồng năm 2013). Trong đó, nguyên nhân cán bộ ngân hàng thực hiện không đầy đủ quy chế, quy trình nghiệp vụ tăng mạnh từ 9,3 tỷ đồng (2011) lên 36 tỷ đồng (2013).
• Nguyên nhân khách quan: Chiếm phần lớn tổng nợ quá hạn (năm 2013 là 373,5 tỷ đồng), gồm nguyên nhân thiên tai, hỏa hoạn (193,8 tỷ đồng), thay đổi cơ chế chính sách (60,4 tỷ đồng), doanh nghiệp kinh doanh thua lỗ (82 tỷ đồng), và khách hàng sử dụng vốn sai mục đích (11 tỷ đồng).

Về công tác xử lý rủi ro và trích lập dự phòng: Tổng số tiền trích lập dự phòng rủi ro tăng mạnh từ 60,5 tỷ đồng năm 2011 lên 113,8 tỷ đồng năm 2013 do chi nhánh phải thực hiện lộ trình trích lập dự phòng chung theo Quyết định 636/QĐ-HĐQT/XLRR (tỷ lệ trích lập dự phòng chung tính trên nợ nhóm 1 đến nhóm 4 tăng từ 0,45% năm 2011, lên 0,6% năm 2012 và 0,75% từ năm 2013). Khả năng thu hồi nợ sau xử lý rủi ro ghi nhận kết quả: năm 2012 thu hồi được 0,6 tỷ đồng; năm 2013 thu được 0,4 tỷ đồng nợ gốc và 0,2 tỷ đồng lãi.

Tác giả chỉ ra các hạn chế trong quản trị rủi ro của chi nhánh: văn bản quy định nội bộ chưa cụ thể hóa; công tác hạn chế rủi ro thiếu tính chuyên sâu và độc lập do cán bộ tín dụng trực tiếp thẩm định kiêm luôn theo dõi thu hồi; Hội đồng xử lý rủi ro hoạt động kiêm nhiệm và chỉ họp định kỳ theo quý; thiếu các chuẩn mực chi tiết chuẩn hóa để lượng hóa rủi ro tín dụng.

Chương 3: Một số giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại NHNo & PTNT huyện Thọ Xuân

Trên cơ sở định hướng giai đoạn 2014 – 2016 gắn với chính sách Tam nông và chương trình xây dựng nông thôn mới, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp nghiệp vụ trực tiếp cho chi nhánh:

1. Nâng cao chất lượng phân tích tín dụng và đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ: Tập trung thu thập thông tin đa chiều về khách hàng, đánh giá phương án vay vốn thực chất; thường xuyên bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và cập nhật kiến thức công nghệ mới cho đội ngũ cán bộ.
2. Thực hiện nghiêm ngặt quy trình tín dụng và các biện pháp phòng ngừa rủi ro: Tuân thủ đầy đủ 3 bước kiểm tra (trước, trong và sau khi vay); kiểm tra thực tế hiện trường sử dụng vốn; thẩm định chặt chẽ tính hợp pháp, giá trị của tài sản bảo đảm.
3. Tăng cường kiểm tra, giám sát sau cho vay và kiểm soát nội bộ: Nâng cao tính độc lập của bộ phận kiểm tra giám sát tín dụng; phát hiện sớm các biểu hiện chệch hướng dòng tiền của bên vay để ngăn chặn nợ quá hạn.
4. Xây dựng chiến lược khách hàng và kiên quyết xử lý nợ đọng: Phân loại khách hàng theo mô hình điểm tín dụng để áp dụng chính sách lãi suất và hạn mức phù hợp; phối hợp với chính quyền địa phương đôn đốc thu hồi nợ chây ỳ.

Đồng thời, chương 3 nêu các kiến nghị gửi tới 4 cấp quản lý:

• Kiến nghị với Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm và phá sản doanh nghiệp.
• Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước: Hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng (CIC), ổn định chính sách tiền tệ và lãi suất.
• Kiến nghị với NHNo&PTNT Việt Nam: Phân cấp thẩm quyền phán quyết tín dụng linh hoạt theo quy mô từng chi nhánh, nâng cấp đường truyền phần mềm IPCAS.
• Kiến nghị với NHNo&PTNT tỉnh Thanh Hóa: Hỗ trợ đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro và tăng cường điều chuyển vốn trung dài hạn nhằm giảm áp lực mất cân đối kỳ hạn tại cơ sở.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu phản ánh cụ thể kết quả hoạt động tín dụng và quản lý rủi ro tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân:

• Quy mô vốn huy động tăng trưởng qua các năm, từ 305,794 tỷ đồng (2011) lên 453,970 tỷ đồng (2013), trong đó tiền gửi dân cư chiếm tỷ trọng chi phối (91,5% năm 2013).
• Dư nợ cho vay tăng từ 266,9 tỷ đồng lên 425,1 tỷ đồng, tập trung chính vào khu vực hộ sản xuất kinh doanh nông thôn (chiếm 89,88% tổng dư nợ năm 2013).
• Kiểm soát và giảm thiểu tỷ lệ nợ xấu từ mức 1,41% (3,756 tỷ đồng năm 2011) xuống còn 0,497% (2,111 tỷ đồng năm 2013). Số tiền trích lập dự phòng rủi ro đạt 113,8 tỷ đồng năm 2013, bảo đảm khả năng bù đắp rủi ro theo quy định.
• Công tác kiểm soát nội bộ giữ vững an toàn hoạt động kho quỹ, không để xảy ra các vụ việc khiếu nại, tố cáo, vi phạm kỷ luật hay rủi ro đạo đức trong đội ngũ cán bộ tín dụng.

Đóng góp của khóa luận nằm ở việc phản ánh trung thực bộ số liệu thực tế tại một chi nhánh ngân hàng nông nghiệp cấp huyện, chỉ rõ áp lực mất cân đối kỳ hạn (nguồn vốn huy động ngắn hạn chiếm 77% nhưng dư nợ trung và dài hạn chiếm tới 45%) và thực trạng cán bộ tín dụng kiêm nhiệm gây gia tăng nợ quá hạn do sai sót quy trình. Các giải pháp đề xuất bám sát đặc thù cho vay nông nghiệp, nông thôn tại huyện Thọ Xuân.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Số liệu khảo sát thực tế của đề tài dừng lại ở giai đoạn 2011 – 2013; các phân tích về phân loại nợ và trích lập dự phòng chủ yếu dựa trên báo cáo kế toán nội bộ của chi nhánh mà chưa có điều kiện đối chiếu với dữ liệu giám sát từ Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; các giải pháp còn mang tính nghiệp vụ nội bộ, chưa lượng hóa được hiệu quả kinh tế bằng các mô hình kinh tế lượng.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần mở rộng phạm vi dữ liệu sang giai đoạn 2014 – 2016 theo các chỉ tiêu định hướng tác giả đã nêu; nghiên cứu bổ sung việc ứng dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro mới và nâng cấp mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ tích hợp trực tiếp trên nền tảng phần mềm ngân hàng.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng, đặc biệt là những người thực hiện khóa luận tốt nghiệp hoặc chuyên đề thực tập về quản trị rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại nhà nước.

Nội dung có giá trị tham khảo cao nhất nằm ở hệ thống bảng biểu phân tích chi tiết tại Chương 2, bao gồm:

• Bảng phân loại nợ quá hạn theo nguyên nhân chủ quan và khách quan (Bảng 2.13), giúp người nghiên cứu hình dung cụ thể các yếu tố thực tế gây rủi ro tín dụng tại địa bàn nông thôn.
• Phương pháp phân tích mối quan hệ giữa cơ cấu kỳ hạn nguồn vốn với cơ cấu thời hạn dư nợ để nhận diện rủi ro thanh khoản và rủi ro lãi suất.
• Minh họa về khung chấm điểm tín dụng khách hàng cá nhân và quy trình trích lập dự phòng rủi ro theo Quyết định 493/2005/QĐ-NHNN và Quyết định 636/QĐ-HĐQT/XLRR.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu dư nợ theo thành phần kinh tế tại chi nhánh Agribank Thọ Xuân giai đoạn 2011 – 2013 có đặc điểm nổi bật gì?
Dư nợ tín dụng của chi nhánh tập trung chủ yếu vào đối tượng hộ sản xuất kinh doanh, luôn chiếm tỷ trọng xấp xỉ 90% tổng dư nợ (năm 2011 đạt 240,658 tỷ đồng tương ứng 90,168%; năm 2012 đạt 310,15 tỷ đồng tương ứng 89,51%; năm 2013 đạt 382,08 tỷ đồng tương ứng 89,88%). Các công ty cổ phần và TNHH chỉ chiếm từ 6,349% đến 7,142% tổng dư nợ.

2. Diễn biến tỷ lệ nợ xấu của Agribank Thọ Xuân thay đổi ra sao trong giai đoạn nghiên cứu?
Nợ xấu tại chi nhánh giảm dần cả về giá trị tuyệt đối lẫn tỷ lệ tương đối qua từng năm: năm 2011 là 3,756 tỷ đồng (chiếm 1,41% tổng dư nợ); năm 2012 giảm xuống 3,082 tỷ đồng (chiếm 0,89%); đến năm 2013 giảm còn 2,111 tỷ đồng (chiếm 0,497% tổng dư nợ).

3. Nguyên nhân chủ quan nào dẫn đến nợ quá hạn chiếm quy mô lớn nhất tại ngân hàng?
Theo Bảng phân loại nợ quá hạn theo nguyên nhân (Bảng 2.13), nguyên nhân chủ quan lớn nhất thuộc về việc "Cán bộ ngân hàng thực hiện không đầy đủ quy chế, quy trình nghiệp vụ", với giá trị nợ quá hạn phát sinh tăng từ 9,3 tỷ đồng năm 2011 lên 17 tỷ đồng năm 2012 và đạt 36 tỷ đồng năm 2013 (chiếm phần lớn trong tổng nguyên nhân chủ quan 45 tỷ đồng của năm 2013).

4. Vì sao số tiền trích lập dự phòng rủi ro của chi nhánh tăng mạnh trong năm 2012 và 2013?
Số tiền trích lập dự phòng rủi ro tăng từ 60,5 tỷ đồng (2011) lên 102,6 tỷ đồng (2012) và 113,8 tỷ đồng (2013) xuất phát từ hai lý do: quy mô tổng dư nợ tăng trưởng qua các năm, và chi nhánh phải áp dụng quy định tăng tỷ lệ trích dự phòng chung theo Điều 23 Quyết định 636/QĐ-HĐQT/XLRR (năm 2011 là 0,45%, năm 2012 là 0,6%, từ năm 2013 là 0,75% tính trên tổng nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4). Do đó, sự gia tăng này phản ánh việc tuân thủ quy định trích lập chứ không đồng nghĩa với việc chất lượng tín dụng suy giảm.

5. Cơ cấu nhân sự và tổ chức bộ máy quản lý tín dụng tại chi nhánh Agribank Thọ Xuân tính đến cuối năm 2013 như thế nào?
Đến ngày 31/12/2013, chi nhánh có 34 cán bộ, tuổi bình quân 38,3 tuổi, trong đó có 29 cán bộ có trình độ đại học (85,3%). Hoạt động cho vay được quản lý thông qua Ban Giám đốc (3 người), Phòng Kế hoạch – Kinh doanh (16 người, gồm 14 cán bộ tín dụng trực tiếp tác nghiệp) và Phòng giao dịch Xuân Lai (9 người thực hiện các giao dịch tổng hợp và tín dụng trên địa bàn phụ trách).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Lê Ánh Tuyết đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại và phản ánh chi tiết thực trạng kiểm soát rủi ro tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Thọ Xuân giai đoạn 2011 – 2013. Bằng việc phân tích sâu các chỉ tiêu định tính và định lượng, tác giả làm rõ kết quả kiềm chế tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 0,5%, đồng thời chỉ ra nguy cơ tiềm ẩn từ sự chênh lệch kỳ hạn nguồn vốn và các sai sót nghiệp vụ của cán bộ. Các giải pháp và kiến nghị được xây dựng cụ thể, gắn liền với thực tiễn tín dụng phục vụ nông nghiệp và nông thôn tại địa bàn nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NHTM 1.1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG 1.1 Khái niệm tín dụng ngân hàng Hoạt động tín dụng NHTM là việc thực hiện quan hệ giao dịch giữa hai chủ thể: NHTM có tiền, tài sản giao cho khách hàng có nhu cầu sử dụng trong một thời gian nhất định với cam kết hoàn trả cả vốn và lãi từ lợi nhuận. Hoạt động tín dụng của NHTM còn gọi là cÊp tÝn dông, lµ viÖc ng©n hàng sử dụng nguồn vốn tự cã, nguồn vốn huy động được, tho¶ thuËn ®Ó kh¸ch hµng sö dông mét kho¶n tiÒn víi nguyªn t¾c cã hoµn tr¶ b»ng c¸c nghiÖp vô cho vay, chiÕt khÊu, cho thuª tµi chÝnh, b¶o l·nh ng©n hµng.2 Đặc trưng của tín dụng ngân hàng. Hoạt động tín dụng ngân hàng có những đặc điểm cần lưu ý sau: Thứ nhất, giao dịch tín dụng được thực hiện trên cơ sở sự tin tưởng giữa hai bên khách hàng và ngân hàng. Trong đó khách hàng tin tưởng ngân hàng về khả năng cung cấp dịch vụ và thực hiện những cam kết đối với khách hàng còn ngân hàng tin tưởng ở khả năng hoàn trả cũng như tính sẵn lòng hoàn trả của khách hàng.

Nghiên cứu lý luận quản trị rủi ro tức là đứng trên góc độ ngân hàng thì đặc điểm này có ý nghĩa quan trọng vì rủi ro ở đây nằm ở chỗ khách hàng có hoàn trả khoản vay cho ngân hàng hay không trong đó tính “sẵn lòng hoàn trả” của khách hàng giữ vai trò quyết định. Thứ hai, giao dịch được thực hiện trên cơ sở chuyển giao tài sản từ phía ngân hàng cho khách hàng .Ngân hàng cấp tín dụng thực chất là tài trợ vốn cho khách hàng mà vốn là một khái niệm mang tính vô hình do đó nó phải được biểu hiện dưới một hình thái hữu hình nào đó mà ta gọi là tài sản. Tài sản này có thể là tiền, máy móc, thiết bị, hàng hóa, …nhưng chủ yếu là dưới hình thái tiền. Ý nghĩa của việc nghiên cứu đặc điểm này trong quản trị rủi ro tín dụng nằm ở chỗ rủi ro ở đây nằm trong quá trình lưu chuyển vốn.

Bởi vậy để quản trị được rủi ro thì ngân SV : Lê Ánh Tuyết 9 Lớp : TCNH – K13A Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Ngô Việt Hương hàng phải kiểm soát khách hàng từ việc khách hàng đã chuyển hóa đồng vốn vay như thế nào. Thứ ba, giá trị hoàn trả của khách hàng phải lớn hơn giá trị ban đầu. Đến kỳ đáo hạn, khách hàng phải hoàn trả khoản vay cho ngân hàng bao gồm khoản vay gốc và một khoản lãi vay.Khoản lãi vay này dùng để trang trải các chi phí mà ngân hàng bỏ ra (như chi phí huy động vốn, chi phí các hoạt động…) và để ngân hàng có lợi nhuận. Thứ tư, khách hàng cam kết sẽ hoàn trả khoản vay cho ngân hàng đúng hạn.

Đặc đỉểm này hết sức quan trọng trong quá trình nghiên cứu quản trị rủi ro tín dụng vì những lý do sau. Trước hết, khoản tiền mà ngân hàng cho vay không thuộc sở hữu của ngân hàng vì ngân hàng chỉ là một đơn vị trung gian tài chính thực hiện “kinh doanh tiền gửi” hay “đi vay để cho vay”. Hoạt động kinh doanh tiền gửi này có một quy tắc là khi khách hàng gửi tiền vào ngân hàng với bất kỳ thời hạn nào thì ngân hàng không có quyền từ chối nếu khách hàng đó muốn rút tiền trước thời hạn, ngược lại khi ngân hàng cho vay một khách hàng nào đó thì dù có bất cứ lý do gì cũng không được phép đòi khách hàng đó thanh toán nếu chưa đến hạn. Các loại tín dụng ngân hàng Hoạt động tín dụng ngân hàng có thể phân loại theo các tiêu thức sau đây: Thứ nhất, Theo phương thức cấp tín dụng thì tín dụng ngân hàng bao gồm các loại: Cho vay, chiết khấu thương phiếu, bảo lãnh ngân hàng, cho thuê tài chính, thẻ tín dụng.

Thứ hai, theo thời hạn cấp tín dụng bao gồm : - Ngắn hạn: thời hạn <= 1 năm ( chủ yếu tài trợ bằng vốn lưu động) - Trung hạn: 1< thời hạn <= 5 năm ( tài trợ dự án) - Dài hạn: thời hạn > 5 năm. Thứ ba, theo mục đích sử dụng bao gồm : Tín dụng tiêu dùng, tín dụng nông nghiệp, tín dụng bất động sản. Thứ tư, theo phương pháp hoàn trả gồm: Trả gốc và lãi một lần, trả gốc và lãi nhiều lần SV : Lê Ánh Tuyết 10 Lớp : TCNH – K13A Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Ngô Việt Hương Thứ năm, theo xuất xứ việc tài trợ tín dụng bao gồm: Tài trợ trực tiếp, tài trợ gián tiếp 1.2 Rủi ro tín dụng 1.1 Khái niệm rủi ro tín dụng Trong nền kinh tế thị trường, bất kỳ hoạt động kinh doanh nào cũng tiềm ẩn những rủi ro. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại cũng không tránh khỏi rủi ro.

Vậy rủi ro là gì? Rủi ro là sự kiện xảy ra không theo ý muốn và ảnh hưởng xấu đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại. Hoạt động kinh doanh ngân hàng rất nhạy cảm, có liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế, chịu sự tác động của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan như kinh tế, chính trị, xã hội … Từ đó cũng gây ra những thiệt hại không nhỏ cho ngân hàng … Vì vậy có thể nói rằng rủi ro ngân hàng rất đa dạng. Do đặc thù kinh doanh của mình nên hoạt động kinh doanh ngân hàng có rất nhiều các loại rủi ro, bao gồm : rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất, rủi ro thanh khoản, rủi ro hối đoái, rủi ro thiếu vốn khả dụng, rủi ro trong tín dụng quốc tế, các rủi ro khác,… Trong số các loại rủi ro kể trên thì rủi ro tín dụng là loại rủi ro lớn nhất và phức tạp nhất do tín dụng là nghiệp vụ sinh lời chủ yếu và đồng thời là nghiệp vụ tiềm ẩn nguy cơ rủi ro cao nhất của ngân hàng. Bởi vậy mối lo lắng lớn nhất trong hoạt động tín dụng cũng chính là rủi ro tín dụng.

Rủi ro tín dụng có nhiều cách định nghĩa trong đó theo Điều QĐ 493/2005/QĐ-NHNN thì rủi ro tín dụng được định nghĩa là “là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động kinh doanh, do khách hàng không thực hiện, không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết”.2 Những tác động bất lợi của rủi ro tín dụng. Rủi ro gắn liền với hoạt động của NHTM, là kết quả của các biến động bất thường gây ra tổn thất cho ngân hàng, nên nó chỉ có những bất lợi đối với NHTM SV : Lê Ánh Tuyết 11 Lớp : TCNH – K13A Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Ngô Việt Hương mà thôi. Rủi ro xảy ra trong hoạt động tín dụng đã có rất nhiều những tác động bất lợi đối với ngân hàng, đó là: 1.1 Tác động trực tiếp của rủi ro tín dụng đối với ngân hàng Tác động đến số lượng doanh thu tín dụng và lợi nhuận của ngân hàng. Tình hình thu nhập của ngân hàng sẽ giảm sút do ảnh hưởng từ tỷ suất lợi tức tín dụng giảm.

Rủi ro xảy ra gắn liền với việc chất lượng tín dụng bị suy giảm.Lúc đó sự quay vòng của vốn không đúng như dự tính, quá trình quay vòng của vốn tiền tệ không trùng với quay vòng của SXKD và vốn tiêu dùng. Rủi ro làm tổn thất vốn hoạt động của ngân hàng. Nợ xấu tồn đọng quá cao sẽ làm cho nguồn vốn của ngân hàng bị đóng băng không thu hồi được tiếp tục quay vòng kinh doanh chu kỳ tiếp, không có khả năng mở rộng tín dụng và tăng lợi nhuận tích luỹ .2 Ảnh hưởng lan toả của rủi ro trong hoạt động tín dụng. Tác động đến đời sống tư tưởng cán bộ.

Do có khó khăn về tài chính các ngân hàng có thể phải giảm tiền lương hoặc chi phí khác sẽ gây tư tưởng bất ổn định đối với cán bộ ngân hàng. Những tác động khác: ngoài ra khi có rủi ro tín dụng gây ra diễn biến bất lợi khác như lãi suất cho vay có thể tăng lên, mức đầu tư vốn tín dụng của ngân hàng cho nền kinh tế bị thu hẹp lại.3 Các chỉ tiêu đo lường rủi ro tín dụng 1.1 Chỉ tiêu định tính : 1.1 Sự phù hợp của chính sách tín dụng Chính sách tín dụng của ngân hàng quyết định việc mở rộng hay thu hẹp tín dụng nhằm đạt đựơc mục tiêu riêng của ngân hàng: tìm kiếm lợi nhuận hay đảm bảo an toàn trong kinh doanh của ngân hàng. Nếu ngân hàng tập trung quá nhiều vào một mục tiêu như tìm kiếm lợi nhuận, ngân hàng sẽ phải mở rộng tín dụng, chấp nhận các khoản vay có mức an toàn thấp và rủi ro cao. Hoặc ngân hàng tập trung vào một đối tượng cho vay, cơ cấu tín dụng không phù hợp, làm tăng rủi ro tín dụng.

SV : Lê Ánh Tuyết 12 Lớp : TCNH – K13A Khóa Luận Tốt Nghiệp GVHD : Ngô Việt Hương 1.2 Tính hợp lý của quy trình tín dụng Quy trình tín dụng là tổng hợp các nguyên tắc, quy định của ngân hàng trong việc cấp tín dụng với cá từ khi nhận hồ sơ xin cấp tín dụng đến khi kết thúc hợp đồng. Rủi ro tín dụng sẽ được hạn chế khi quy trình tín dụng này được tổ chức khoa học, hợp lý và được tuân thủ bởi cán bộ tín dụng 1.2 Chỉ tiêu định lượng.1 Nợ quá hạn và Tỷ lệ nợ quá hạn Nợ quá hạn là các khoản nợ mà 1 phần hoặc toàn bộ nợ gốc, lãi hoặc phí đã quá hạn thời hạn thanh toán. Ngân hàng nào có tỉ lệ nợ quá hạn cao thì rủi ro lớn hơn vì với những khoản nợ quá hạn không thu hồi được sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình khai thác và sử dụng vốn của ngân hàng, phá vỡ kế hoạch kinh doanh. Nợ quá hạn làm tăng chi phí của ngân hàng.

Với một khoản tín dụng đang gặp rủi ro, ngân hàng phải tốn các chi phí giám xử lý tài sản đảm bảo, chi phí pháp lý. Trước đây NHTM Việt Nam lấy tỷ lệ nợ quá hạn là tiêu chí duy nhất để đánh giá rủi ro tín dụng. Mức độ rủi ro của các khoản nợ được tính theo khoảng thời gian bị quá hạn. Việc gia hạn hoặc điều chỉnh kỳ hạn nợ được xác định là quá trình sử dụng vốn vẫn tạo ra được lợi nhuận của khách hàng.