BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KINH TEÁ TP. HOÀ CHÍ MINH NGUYEÃN ÑAÊNG THANH LONG MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP HAÏN CHEÁ RUÛI RO TÍN DUÏNG CUÛA CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH CHUYEÂN NGAØNH: TAØI CHÍNH_ LÖU THOÂNG TIEÀN TEÄ VAØ TÍN DUÏNG Maõ soá: 5.09 LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ KINH TEÁ NGÖÔØI HÖÔÙNG DAÃN KHOA HOÏC TIEÁN SÓ HOAØNG ÑÖÙC TP. HOÀ CHÍ MINH- Naêm 2004 -1- MUÏC LUÏC PHAÀN MÔÛ ÑAÀU.1 CHÖÔNG 1_ RUÛI RO TÍN DUÏNG TRONG HOAÏT ÑOÄNG KINH DOANH CUÛA CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI.1 _ Hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng Thöông maïi trong neàn kinh teá thò tröôøng._ Baûn chaát, nhöõng chöùc naêng cuûa Ngaân haøng thöông maïi 3 1._ Khaùi nieäm veà Ngaân haøng thöông maïi 3 1._ Caùc chöùc naêng cuûa Ngaân haøng thöông maïi 4 1._ Caùc nghieäp vuï kinh doanh cuûa Ngaân haøng Thöông maïi 7 1. _ Nghieäp vuï thuoäc taøi saûn nôï 7 1._ Nghieäp vuï thuoäc taøi saûn coù 10 1._ Ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng cuûa Ngaân haøng thöông maïi 14 1.1 _ Khaùi nieäm veà ruûi ro trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa ngaân haøng noùi chung._ Ruûi ro moâi tröôøng hay coøn goïi laø ruûi ro thò tröôøng 14 1._ Ruûi ro ñaëc thuø 14 1._ Ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa NHTM 15 1._ Khaùi nieäm veà ruûi ro tín duïng 15 1._ Ñaëc ñieåm cuûa ruûi ro tín duïng 16 1._ Caùc loaïi ruûi ro tín duïng thöôøng gaëp 16 -2- 1._ Taùc ñoäng cuûa ruûi ro tín duïng 19 1._ Ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc NHTM 20 1._ Ñoái vôùi neàn kinh teá noùi chung 21 1.4 _ YÙù nghóa cuûa vieäc haïn cheá ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng thöông maïi.21 CHÖÔNG 2_ THÖÏC TRAÏNG RUÛI RO TÍN DUÏNG TRONG HOAÏT ÑOÄNG KINH DOANH CUÛA NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN TP.
HOÀ CHÍ MINH.1 _ Söï hình thaønh vaø phaùt trieån heä thoáng Ngaân haøng treân ñòa baøn Tp.1 _ Ñoâi neùt veà söï hình thaønh vaø phaùt trieån cuûa heä thoáng Ngaân haøng Vieät Nam._ Ñoâi neùt veà heä thoáng Ngaân haøng thöông maïi taïi Tp._ Ngaân haøng Thöông maïi Quoác doanh 24 2._ Ngaân haøng Thöông maïi coå phaàn 24 2.3 _ Ngaân haøng Thöông maïi Lieân doanh ( Chohungvina bank, VID Public bank, Vinasiam bank, Indovina bank)._ Moät soá Chi nhaùnh Ngaân haøng Thöông maïi nöôùc ngoaøi 25 2.2 _ Toång quan veà tình hình kinh teá xaõ hoäi Tp. HCM giai ñoaïn 2000_2003. HCM ñoái vôùi khu vöïc phía nam vaø caû nöôùc 26 2._ Tình hình kinh teá xaõ hoäi Tp.HCM giai ñoaïn 2000_ thaùng 6/2004 27 2.2_ Giai ñoaïn 2002_ thaùng 6/2004._ Toång quan veà hoaït ñoäng Ngaân haøng Vieät Nam naêm 2003 28 -3- 2.3 _ Thöïc traïng veà hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc Ngaân haøng Thöông maïi treân ñòa baøn Tp. HCM giai ñoaïn 2000_ 2003.1 _ Nhöõng keát quaû ñaït ñöôïc cuûa moät soá Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp.
_ Huy ñoäng voán 29 2.2_ Nhöõng toàn taïi vaø nhöõng nguyeân nhaân cô baûn aûnh höôûng ñeán hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng Thöông maïi.4 _ Thöïc traïng veà ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp. HCM giai ñoaïn 2000_ 2003.1 _ Moät soá ruûi ro tín duïng ñaõ xaûy ra ôû caùc Ngaân haøng thöông maïi taïi Tp. HCM trong thôøi gian qua._ Ruûi ro tín duïng mang tính chuû quan ( veà phía ngaân haøng): 34 2.2_ Ruûi ro tín duïng mang tính khaùch quan ( veà phía khaùch haøng vay voán).2 _ Moät soá nguyeân nhaân chuû yeáu daãn ñeán ruûi ro tín duïng taïi caùc Ngaân haøng thöông maïi hieän nay. _ Moâi tröôøng phaùp lyù.2 _ Coâng taùc quaûn lyù cuûa Ngaân haøng Nhaø nöôùc ñoái vôùi caùc Ngaân haøng thöông maïi vaãn coøn nhieàu thieáu soùt.3 _ Coâng taùc thanh tra, kieåm tra, giaùm saùt cuûa Ngaân haøng Nhaø nöôùc chöa chaët cheõ.
_ Hoaït ñoäng cuûa heä thoáng thoâng tin phoøng ngöøa ruûi ro tín -4- duïng. _ Hoaït ñoäng baûo hieåm tín duïng chöa phaùt trieån. _ Trình ñoä quaûn trò ñieàu haønh chöa ñöôïc chaët cheõ vaø naêng ñoäng. _ Coâng taùc kieåm tra, kieåm soaùt noäi boä chöa chaët cheõ.
_ Nhöõng haïn cheá cuûa nhöõng caùn boä laøm coâng taùc tín duïng 39 2.9 _ Naêng löïc kinh doanh cuûa khaùch haøng coøn nhieàu haïn cheá, khaùch haøng coá yù löøa ñaûo.41 CHÖÔNG 3_ MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP NHAÈM HAÏN CHEÁ RUÛI RO TÍN DUÏNG TAÏI CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN TP. HOÀ CHÍ MINH.1 _ Nhöõng ñònh höôùng cho hoaït ñoäng tín duïng cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi taïi Tp. Hoà Chí Minh trong thôøi gian tôùi.1 _ Moät soá ñònh höôùng veà hoaït ñoäng phoøng ngöøa, haïn cheá ruûi ro tín duïng trong chieán löôïc phaùt trieån kinh teá xaõ hoäi taïi Ñaïi hoäi ñaïi bieåu toaøn quoác cuûa Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam laàn thöù IX.2 _ Muïc tieâu veà phaùt trieån kinh teá cuûa Ñaûng taïi Nghò quyeát Hoäi nghò laàn thöù chín ban Chaáp haønh Trung öông Ñaûng khoaù IX cuûa Ñaûng Coäng saûn Vieät Nam.3 _ Nhöõng ñònh höôùng phaùt trieån kinh teá cuûa Tp. HCM trong thôøi gian tôùi._ Caùc giaûi phaùp phoøng ngöøa vaø haïn cheá ruûi ro tín duïng ôû caáp ñoä vó moâ._ Ñoái vôùi Chính phuû.1 _ Thieát laäp haønh lang phaùp lyù cho hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng Thöông maïi trong neàn kinh teá thò tröôøng ( Luaät Ngaân haøng).2 _ Ñaåy maïnh vieäc saép xeáp laïi vaø cuûng coá heä thoáng Ngaân haøng Thöông maïi, taùch caùc hoaït ñoäng chính saùch ra khoûi hoaït ñoäng cuûa Ngaân haøng Thöông maïi.3 _ Chính phuû caàn tieáp tuïc xaây döïng moâi tröôøng kinh teá thuaän lôïi cho ñaàu tö cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi._ Ñoái vôùi Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam 49 3.1 _ Thöïc hieän toát chöùc naêng quaûn lyù nhaø nöôùc cuûa Ngaân haøng Nhaø nöôùc Vieät Nam ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc Ngaân haøng Thöông maïi.2 _ Ngaân haøng Nhaø nöôùc caàn taêng cöôøng coâng taùc thanh tra, giaùm saùt söï an toaøn ñoái vôùi heä thoáng Ngaân haøng thöông maïi.3 _ Ngaân haøng Nhaø nöôùc caàn caûi tieán vaø toå chöùc toát heä thoáng thoâng tin phoøng ngöøa ruûi ro tín duïng vaø taïo ñieàu kieän ñeå caùc Ngaân haøng thöông maïi khai thaùc nhanh choùng vaø hieäu quaû caùc thoâng tin tín duïng.4 _ Ngaân haøng Nhaø nöôùc caàn xaây döïng vaø ñeà xuaát vôùi Chính phuû veà vieäc ban haønh nghò ñònh veà baûo hieåm tín duïng.3_ Ñoái vôùi caùc ñôn vò, caùc ngaønh lieân quan treân ñòa baøn Tp._ Caùc giaûi phaùp ôû caáp ñoä vi moâ 53 3.1 _ Toå chöùc laïi boä maùy toå chöùc cuûa moãi Ngaân haøng Thöông maïi ñeå thöïc hieän toát quaù trình hoaït ñoäng kinh doanh cuûa mình ñaït hieäu quaû cao nhaát.2 _ Hoaøn thieän vaø taêng cöôøng hoaït ñoäng cuûa boä phaän kieåm soaùt noäi boä.3 _ Boá trí ñuùng caùn boä vaøo caùc vò trí then choát cuûa Ngaân haøng Thöông maïi.4 _ Thöïc hieän cheá ñoä thu nhaäp ñuùng möùc cho ngöôøi laøm coâng taùc tín duïng.5 _ Thöôøng xuyeân ñaøo taïo, boài döôõng caùn boä nhaèm ñaùp -6- öùng yeâu caàu trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng Thöông maïi._ Moät chieán löôïc khaùch haøng cho coâng taùc tín duïng 59 3.4_ Caùc giaûi phaùp töø phía ngöôøi vay voán.1_ Tính töï chòu traùch nhieäm cuûa khaùch haøng vay voán.2_ Ñaåy maïnh khaû naêng haáp thuï voán noäi taïi cuûa caùc doanh nghieäp vaø ngöôøi vay voán ngaân haøng.61 PHAÀN KEÁT LUAÄN.63 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO -7- PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1.
Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Ngaân haøng thöông maïi laø toå chöùc kinh doanh tieàn teä maø hoaït ñoäng chuû yeáu vaø thöôøng xuyeân laø nhaän tieàn göûi töø khaùch haøng vôùi traùch nhieäm hoaøn traû vaø söû duïng soá tieàn ñoù ñeå cho vay, thöïc hieän nghieäp vuï chieát khaáu vaø laøm phöông tieän thanh toaùn. Trong ñoù, hoaït ñoäng tín duïng chöùa ñöïng nhöõng ruûi ro lôùn nhaát vaø phöùc taïp nhaát. Nhöõng ruûi ro tieàm taøng naøy xuaát hieän ngay khi ngaân haøng caáp tín duïng cho moät khaùch haøng. Khi xaûy ra, nhöõng ruûi ro tín duïng gaây thieät haïi raát lôùn ñeán hoaït ñoäng kinh doanh cuûa ngaân haøng, thaäm chí ñöa ngaân haøng ñeán bôø vöïc phaù saûn.
Thaønh phoá Hoà Chí Minh laø nôi taäp trung nhieàu ngaân haøng thöông maïi lôùn vaø nôi coù hoaït ñoäng tín duïng soâi ñoäng vôùi nhieàu loaïi hình phong phuù song haønh vôùi toác ñoä taêng tröôûng kinh teá. Chính vì theá, nguy cô ruûi ro tín duïng cuõng raát nhieàu. Hôn nöõa, trong xu theá hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø quoác teá, caùc Ngaân haøng thöông maïi taïi Tp. HCM cuõng ñoái maët vôùi nhöõng ruûi ro tieàm aån môùi.
Do ñoù, ruûi ro tín duïng luoân mang tính thôøi söï vaø nhöõng giaûi phaùp nhaèm haïn cheá ruûi ro tín duïng laø vaán ñeà quan taâm haøng ñaàu cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi. Nhaän thöùc ñöôïc tính caáp thieát cuûa vaán ñeà, taùc giaû löïa choïn ñeà taøi nghieân cöùu: “ Moät soá giaûi phaùp haïn cheá ruûi ro tín duïng cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Thaønh phoá Hoà Chí Minh” 2. Muïc tieâu nghieân cöùu cuûa ñeà taøi - Nghieân cöùu nhöõng lyù luaän cô baûn veà ruûi ro tín duïng , taùc ñoäng cuûa ruûi ro tín duïng ñoái vôùi hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi vaø neàn kinh teá noùi chung. -8- - Phaân tích thöïc traïng ruûi ro tín duïng cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp.
HCM vaø moät soá nguyeân nhaân chuû yeáu daãn ñeán ruûi ro tín duïng. - Ñöa ra nhöõng giaûi phaùp nhaèm haïn cheá ruûi ro tín duïng taïi caùc Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaän vaên laø ruûi ro tín duïng vaø caùc giaûi phaùp nhaèm haïn cheá ruûi ro tín duïng cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp. -9- Phaïm vi nghieân cöùu cuûa luaän vaên bao quaùt tình hình kinh teá xaõ hoäi cuûa Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø thöïc traïng ruûi ro tín duïng taïi caùc Ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp.
HCM trong thôøi ñieåm töø naêm 2000 ñeán naêm 2003. Phöông phaùp nghieân cöùu Ñeà taøi ñöôïc nghieân cöùu baèng phöông phaùp luaän duy vaät bieän chöùng, duy vaät lòch söû vaø keát hôïp vôùi phöông phaùp toång hôïp, so saùnh nhaèm laøm noåi baät vaán ñeà vaø ruùt ra nhöõng giaûi phaùp phuø hôïp vôùi tình hình thöïc teá. Keát caáu cuûa luaän vaên Phaàn môû ñaàu Chöông 1: Ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc Ngaân haøng thöông maïi Chöông 2: Thöïc traïng ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng kinh doanh cuûa caùc ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp. Hoà Chí Minh Chöông 3: Moät soá giaûi phaùp nhaèm haïn cheá ruûi ro tín duïng taïi caùc ngaân haøng thöông maïi treân ñòa baøn Tp.
Hoà Chí Minh Phaàn keát luaän chung - 10 - CHÖÔNG 1_ RUÛI RO TÍN DUÏNG TRONG HOAÏT ÑOÄNG KINH DOANH CUÛA CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI.1_ Hoaït ñoäng kinh doanh cuûa Ngaân haøng thöông maïi trong neàn kinh teá thò tröôøng: 1.