Luận văn thạc sĩ hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh tại ngân hàng tmcp đông nam á chi nhánh đà nẵng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh tại ngân hàng tmcp đông nam á chi nhánh đà nẵng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Võ Thị Hoàng Anh
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Hữu Tiến
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Tài chính Ngân hàng
• Đề tài: Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á – Chi nhánh Đà Nẵng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Hoạt động hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh
• 2.2. Các đề tài nghiên cứu liên quan
• 3. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 3.1. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ KINH DOANH CỦA NHTM
• 3.1.1. Khái niệm, đặc điểm hộ kinh doanh
• 3.1.1.1. Khái niệm

Tóm tắt

I. Giới thiệu về rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh

Rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh là một vấn đề quan trọng mà các ngân hàng thương mại cần phải đối mặt. Rủi ro tín dụng có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm khả năng trả nợ của khách hàng, tình hình kinh tế vĩ mô, và các yếu tố bên ngoài khác. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế hiện nay, cho vay hộ kinh doanh trở thành một lĩnh vực tiềm năng nhưng cũng đầy thách thức. Việc nhận diện và đánh giá rủi ro tín dụng là cần thiết để ngân hàng có thể đưa ra các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Theo nghiên cứu, các ngân hàng cần phải có một hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ để giảm thiểu thiệt hại có thể xảy ra. Việc này không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn hỗ trợ cho sự phát triển bền vững của hộ kinh doanh.

II. Thực trạng rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đông Nam Á Chi nhánh Đà Nẵng

Tại ngân hàng TMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Đà Nẵng, thực trạng rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh đã được ghi nhận qua nhiều năm. Dư nợ cho vay đối với hộ kinh doanh tăng trưởng mạnh, tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu cũng có xu hướng gia tăng. Điều này cho thấy rằng việc quản lý rủi ro tín dụng chưa thực sự hiệu quả. Ngân hàng đã thực hiện nhiều biện pháp để hạn chế rủi ro tín dụng, nhưng vẫn còn tồn tại những khó khăn trong việc thu thập thông tin và đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Việc này dẫn đến những quyết định cho vay không chính xác, làm tăng khả năng phát sinh nợ xấu. Do đó, cần có những giải pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

III. Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh

Để hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh, ngân hàng TMCP Đông Nam Á - Chi nhánh Đà Nẵng cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, nâng cao chất lượng công tác thẩm định tín dụng là rất cần thiết. Ngân hàng cần hoàn thiện quy trình thẩm định, từ việc thu thập thông tin đến đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng. Thứ hai, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát khoản vay sau khi giải ngân để kịp thời phát hiện và xử lý các vấn đề phát sinh. Cuối cùng, ngân hàng cần chú trọng đến việc đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cho cán bộ tín dụng trong việc phân tích và đánh giá rủi ro tín dụng. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay của ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển đổi mạnh mẽ, hoạt động tín dụng ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho các thành phần kinh tế, đặc biệt là hộ kinh doanh. Tại Ngân hàng TMCP Đông Nam Á – Chi nhánh Đà Nẵng (SeABank Đà Nẵng), cho vay hộ kinh doanh chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng dư nợ tín dụng. Giai đoạn 2010-2012, ngân hàng đã ghi nhận sự tăng trưởng tín dụng ổn định, tuy nhiên rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh vẫn là thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động và an toàn tài chính của ngân hàng. Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa lý luận về hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh, phân tích thực trạng tại SeABank Đà Nẵng trong giai đoạn 2010-2012, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay hộ kinh doanh tại chi nhánh trong khoảng thời gian ba năm, với ý nghĩa quan trọng trong việc đảm bảo an toàn vốn, nâng cao chất lượng tín dụng và góp phần phát triển kinh tế địa phương. Các chỉ số như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro và cơ cấu dư nợ cho vay được sử dụng làm thước đo hiệu quả hạn chế rủi ro tín dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng và mô hình phân tích tín dụng. Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng nhấn mạnh việc nhận diện, đo lường và kiểm soát rủi ro nhằm giảm thiểu tổn thất cho ngân hàng. Mô hình phân tích tín dụng tập trung vào đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng thông qua các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính. Các khái niệm trọng tâm bao gồm: rủi ro tín dụng (khả năng khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ), hạn chế rủi ro tín dụng (các biện pháp phòng ngừa và xử lý rủi ro), hộ kinh doanh (đơn vị kinh tế tự chủ, hoạt động sản xuất kinh doanh quy mô nhỏ), và các chỉ tiêu phản ánh kết quả hạn chế rủi ro như tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả kết hợp so sánh và phân tích diễn giải dựa trên số liệu thực tế từ SeABank Đà Nẵng giai đoạn 2010-2012. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hồ sơ cho vay hộ kinh doanh tại chi nhánh trong thời gian này. Phương pháp chọn mẫu là phương pháp toàn bộ mẫu (census) nhằm đảm bảo tính đại diện và đầy đủ. Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bảng biểu và biểu đồ minh họa, tập trung vào các chỉ tiêu như cơ cấu dư nợ, tỷ lệ nợ xấu, tỷ lệ trích lập dự phòng và kết quả kinh doanh. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2010 đến 2012, cho phép đánh giá xu hướng và hiệu quả các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng trong giai đoạn này.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu dư nợ cho vay hộ kinh doanh: Trong giai đoạn 2010-2012, dư nợ cho vay hộ kinh doanh tại SeABank Đà Nẵng chiếm tỷ trọng khoảng 30-40% tổng dư nợ cho vay, với mức tăng trưởng tín dụng bình quân hàng năm đạt khoảng 15%. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của nhóm khách hàng này trong danh mục tín dụng của ngân hàng.

2. Tỷ lệ nợ xấu và chất lượng tín dụng: Tỷ lệ nợ xấu trong cho vay hộ kinh doanh dao động trong khoảng 2-3% tổng dư nợ, thấp hơn mức trung bình ngành là khoảng 4%. Tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tín dụng đạt mức 0,75% tổng dư nợ, phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước. Đây là chỉ số tích cực phản ánh hiệu quả công tác quản lý rủi ro tín dụng tại chi nhánh.

3. Hiệu quả các biện pháp hạn chế rủi ro: Các biện pháp như nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, tăng cường thu thập và khai thác thông tin khách hàng, cùng với công tác kiểm tra, giám sát sau giải ngân đã góp phần giảm thiểu rủi ro tín dụng. So sánh với giai đoạn trước 2010, tỷ lệ nợ xấu đã giảm khoảng 1,5%, cho thấy sự cải thiện rõ rệt.

4. Nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng: Các nguyên nhân chủ yếu gồm yếu tố khách quan như biến động kinh tế vĩ mô, thiên tai, chính sách pháp luật; và yếu tố chủ quan như trình độ quản lý của khách hàng, năng lực cán bộ tín dụng, cũng như sự cạnh tranh giữa các ngân hàng dẫn đến áp lực mở rộng tín dụng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy SeABank Đà Nẵng đã đạt được những thành công nhất định trong việc hạn chế rủi ro tín dụng cho vay hộ kinh doanh, thể hiện qua tỷ lệ nợ xấu thấp và tỷ lệ trích lập dự phòng hợp lý. Nguyên nhân chính là do ngân hàng đã áp dụng đồng bộ các biện pháp quản lý rủi ro, từ khâu thẩm định đến giám sát khoản vay. So với các nghiên cứu trong ngành, kết quả này phù hợp với xu hướng chung của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2012. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế như chi phí cho vay cao, khó khăn trong kiểm tra, giám sát do đặc thù phân tán và đa dạng của hộ kinh doanh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu dư nợ theo thời hạn và đối tượng, biểu đồ tỷ lệ nợ xấu qua các năm, cùng bảng so sánh các chỉ tiêu trích lập dự phòng nhằm minh họa rõ nét hiệu quả công tác hạn chế rủi ro.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng: Tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng phân tích, đánh giá khách hàng và phương án kinh doanh nhằm nâng cao độ chính xác trong thẩm định. Mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu xuống dưới 2% trong vòng 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý chi nhánh và phòng tín dụng.

2. Hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ: Xây dựng và cập nhật thường xuyên hệ thống điểm tín dụng phù hợp với đặc thù hộ kinh doanh, giúp phân loại khách hàng chính xác hơn, từ đó quản lý rủi ro hiệu quả. Thời gian triển khai trong 12 tháng. Chủ thể: Phòng quản lý rủi ro và công nghệ thông tin.

3. Tăng cường thu thập và khai thác thông tin khách hàng: Phát triển hệ thống thông tin nội bộ và phối hợp với các trung tâm thông tin tín dụng để có dữ liệu đầy đủ, chính xác về lịch sử tín dụng và năng lực tài chính của khách hàng. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ hồ sơ đầy đủ lên 90% trong 18 tháng. Chủ thể: Phòng khách hàng và phòng công nghệ thông tin.

4. Chú trọng công tác kiểm tra, giám sát sau giải ngân: Thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ và đột xuất nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời. Mục tiêu giảm thiểu rủi ro phát sinh trong quá trình sử dụng vốn. Chủ thể: Phòng kiểm soát nội bộ và phòng tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tín dụng ngân hàng thương mại: Nâng cao hiểu biết về quản trị rủi ro tín dụng, áp dụng các biện pháp hạn chế rủi ro trong thực tế cho vay hộ kinh doanh.

2. Quản lý ngân hàng và lãnh đạo chi nhánh: Định hướng xây dựng chính sách tín dụng, phát triển hệ thống quản lý rủi ro phù hợp với đặc thù khách hàng hộ kinh doanh.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính – Ngân hàng: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro tín dụng, phương pháp phân tích và quản lý rủi ro trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tín dụng: Tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định về quản lý rủi ro tín dụng, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là rủi ro chủ yếu ảnh hưởng đến lợi nhuận và an toàn tài chính của ngân hàng.

2. Tại sao cho vay hộ kinh doanh lại tiềm ẩn nhiều rủi ro?
   Hộ kinh doanh thường có quy mô nhỏ, phân tán, thủ tục vay đơn giản nhưng khó kiểm soát, năng lực quản lý hạn chế và thông tin không đầy đủ, dẫn đến khó đánh giá chính xác khả năng trả nợ và tăng nguy cơ rủi ro tín dụng.

3. Các biện pháp nào giúp hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh?
   Bao gồm nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng, tăng cường thu thập thông tin khách hàng, kiểm tra giám sát sau giải ngân và xây dựng chính sách tín dụng phù hợp.

4. Tỷ lệ nợ xấu ảnh hưởng thế nào đến hoạt động ngân hàng?
   Tỷ lệ nợ xấu cao làm giảm lợi nhuận, ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản và uy tín của ngân hàng, đồng thời tăng chi phí trích lập dự phòng, gây áp lực tài chính và rủi ro phá sản.

5. Làm thế nào để ngân hàng đánh giá chính xác rủi ro tín dụng của khách hàng hộ kinh doanh?
   Ngân hàng cần sử dụng hệ thống điểm tín dụng, phân tích tài chính và phi tài chính, thu thập thông tin đầy đủ, đánh giá năng lực quản lý và lịch sử tín dụng của khách hàng, kết hợp với giám sát thường xuyên để đánh giá chính xác.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lý luận cơ bản và phân tích thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hộ kinh doanh tại SeABank Đà Nẵng giai đoạn 2010-2012.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy ngân hàng đã đạt được hiệu quả nhất định trong quản lý rủi ro, với tỷ lệ nợ xấu thấp và tỷ lệ trích lập dự phòng phù hợp.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng bao gồm cả yếu tố khách quan và chủ quan, đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược quản trị rủi ro toàn diện.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng thẩm định, hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng, tăng cường thu thập thông tin và giám sát sau giải ngân.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và áp dụng các công nghệ mới trong quản lý rủi ro tín dụng là bước đi cần thiết trong tương lai.

Các ngân hàng và nhà quản lý cần áp dụng đồng bộ các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống tài chính ngân hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. RỦI RO TÍN DỤNG TRONG CHO VAY HỘ KINH DOANH CỦA NHTM 1. Khái niệm, đặc điểm hộ kinh doanh a. Khái niệm Cùng với sự chuyển đổi nền kinh tế tập trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường, nền kinh tế nước ta đó có những chuyển biến sâu sắc, căn bản và toàn diện.

Với sự khuyến khích phát triển mọi thành phần kinh tế của Đảng và Nhà nước đã tạo động lực lớn cho sự phát triển KT-XH. Cùng với sự ra đời và phát triển của nhiều loại hình kinh tế khác, lúc này kinh tế hộ kinh doanh mới thực sự khẳng định được mình. Sự phát triển của kinh tế hộ kinh doanh đã mang lại những kết quả to lớn cho nền kinh tế nói chung và khu vực nông nghiệp nông thôn nói riêng. Trong tình hình thực tế hiện nay, hộ kinh doanh là đơn vị kinh tế chủ yếu cung cấp các sản phẩm tiêu dùng cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân.

Do đó phát triển kinh tế hộ kinh doanh là yêu cầu cấn thiết trong giai đoạn phát triển kinh tế trước mắt và trong tương lai. Với mô hình “Hộ kinh doanh tự chịu trách nhiệm” thì khái niệm về hộ kinh doanh như sau: “Hộ kinh doanh là một nhóm người có cùng huyết tộc hay không cùng huyết tộc, họ sống chung trong một mái nhà có chung nguồn thu nhập, cùng tiến hành sản xuất, kinh doanh, cùng hưởng những sản phẩm làm ra và cùng chịu hậu quả và trách nhiệm rủi ro đem lại.” Tuy nhiên, khái niệm về hộ kinh doanh vẫn chưa được định nghĩa cụ thể, hầu hết đều mặc nhiên thừa nhận hộ kinh doanh là hộ gia đình làm kinh tế. 8 Theo điều 106, Bộ luật Dân sự thì hộ gia đình được định nghĩa: “Hộ gia đình mà các thành viên có tài sản chung, cùng đóng góp công sức để hoạt động kinh tế chung trong sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp hoặc một số lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác do pháp luật quy định là chủ thể khi tham gia quan hệ dân sự thuộc các lĩnh vực này”. Về phía ngân hàng “Hộ kinh doanh” là một thuật ngữ được dùng trong các hoạt động cung ứng vốn tín dụng cho hộ gia đình để làm kinh tế chung cho cả hộ.

Việc đi sâu nghiên cứu về kinh tế hộ kinh doanh nhằm xác định rõ đối tượng sử dụng vốn, để đầu tư vốn có hiệu quả, hướng cho người vay vốn sử dụng đúng mục đích. Như vậy, hộ kinh doanh là một đơn vị kinh tế tự chủ, trực tiếp hoạt động sản xuất kinh doanh, là chủ thể trong mọi quan hệ sản xuất kinh doanh, tự tổ chức hoạt động kinh doanh và tự chủ trong quản lý và tiêu thụ sản phẩm. Chủ hộ là đại diện của hộ kinh doanh trong các giao dịch dân sự vì lợi ích chung của hộ. Chủ hộ có thể ủy quyền cho các thành viên khác đó thành viên làm đại diện của hộ trong quan hệ dân sự.

Giao dịch dân sự do người đại diện của hộ kinh doanh xác lập, thực hiện vì lợi ích chung của hộ làm phát sinh quyền, nghĩa vụ của cả hộ kinh doanh. Tài sản chung của hộ kinh doanh gồm tài sản do các thành viên cùng nhau tạo lập lên hoặc được tặng cho chung và các tài sản khác mà các thành viên thỏa thuận là tài sản chung của hộ. Hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm dân sự về thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự do người đại diện xác lập thực hiện nhân danh hộ kinh doanh. Hộ chịu trách nhiệm dân sự bằng tài sản chung của hộ.

Nếu tài sản chung của hộ không đủ để thực hiện nghĩa vụ chung của hộ thì các thành viên phải chịu trách nhiệm liên đới bằng tài sản riêng của mình. Nói tóm lại, hộ kinh doanh ở nước ta chủ yếu được tổ chức dưới mô hình 9 kinh tế gia đình, cùng tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh và là chủ thể kinh tế độc lập, tự chịu trách nhiệm về tài chính, là chủ thể có năng lực pháp lý, chịu hoàn toàn trách nhiệm trước pháp luật. Đặc điểm - Về nhân lực: Hộ kinh doanh chủ yếu sử dụng nguồn lực tự có với quy mô gia đình. Tuy nhiên khi cần họ cũng có thể thuê them lao động để mở rộng kinh doanh.

- Về ngành nghề: Hộ kinh doanh hoạt động kinh doanh trên rất nhiều lĩnh vực với nhiều ngành nghề đa dạng và phong phú. Bao gồm sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thậm chí có hộ còn tham gia sản xuất trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng cơ bản. Tuy nhiên hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp là chủ yếu. - Về quy mô sản xuất: Hộ kinh doanh thường hoạt động với quy mô nhỏ, tức là quy mô gia đình và trang trại là chủ yếu.

Do điều kiện về nguồn, khả năng quản lý, sức cạnh tranh trên thị trường … nên hộ kinh doanh rất khó mở rộng quy mô. - Về năng lực quản lý: Khả năng quản lý của hộ còn rất nhiều hạn chế. Khả năng quản lý và tổ chức kinh doanh chủ yếu dựa vào kinh nghiệm được tích lũy trong cuộc sống. Khái niệm, hình thức, đặc điểm cho vay hộ kinh doanh a.

Khái niệm Ngân hàng là một doanh nghiệp, hoạt dộng trong lĩnh vực tiền tệ, để có thể duy trì và phát triển hoạt dộng của mình thì hoạt động kinh doanh của ngân hàng phải có lãi. Hoạt động chủ yếu của một ngân hàng thương mại là huy động vốn và nghiệp vụ tín dụng nhằm tìm kiếm lợi nhuận, trong đó có nghiệp vụ cho vay các thành phần kinh tế trong xã hội. Theo quy chế cho vay của các tổ chức tín dụng đối với khách hàng của ngân hàng Nhà nước Việt 10 Nam (ban ngành theo quuết dịnh số 1627/2001/QĐ - NHNN ngày 31/12/2001 của Thống đốc ngân hàng nhà nước) cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Theo đó, cho vay hộ kinh doanh chính là một hình thức mà ngân hàng cấp vốn cho hộ sản xuất sử dụng vào mục đích kinh doanh trong một thời gian nhất định theo sự thoả thuận giữa ngân hàng và hộ sản xuất với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.

Đối tượng của cho vay hộ kinh doanh là các hộ gia đình, đây là một thành phần kinh tế quan trọng trong nền kinh tế nhiều thành phần. Các hộ kinh doanh thường không có đủ vốn để tiến hành phương án sản xuất kinh doanh của mình, mỗi khi dự định sản xuất thì các hộ đều có nhu cầu vay vốn. Thời gian trước khi chưa có sự xuất hiện của các tổ chức tín dụng thì các hộ thường phải vay nặng lãi làm ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động sản xuất, sản xuất không mang lại lợi nhuận đáng kể cho các hộ. Từ khi có sự phát triển của hệ thống các tổ chức tín dụng đặc biệt là hệ thống ngân hàng thì các hộ sản xuất đã có thể tiếp cận được với nguồn vốn thích hợp với khả năng của mình và hoạt động sản xuất của hộ đem lại lợi nhuận cao hơn, từ đó kinh tế hộ sản xuất dần dần phát triển.

Phân loại cho vay đối với hộ kinh doanh * Theo hình thức cho vay: - Cho vay trực tiếp hộ kinh doanh: Cho vay trực tiếp là phương thức cho vay mà ở đây ngân hàng sẽ trực tiếp cho hộ kinh doanh vay vốn, hộ kinh doanh trực tiếp nhận vốn vay từ ngân hàng, từ đầu đến cuối quá trình vay chỉ phát sinh một khoản vay của hộ kinh doanh với ngân hàng. Đây là phương thức vay phổ biến nhất và quan trọng nhất tại các ngân hàng áp dụng trong 11 cho vay đối với các hộ kinh doanh. - Cho vay gián tiếp hộ kinh doanh: Cho vay gián tiếp là phương thức cho vay ngân hàng thông qua các tổ chức trung gian để chuyển vốn vay đến hộ kinh doanh, nhằm làm tăng kênh phân phối vốn cho hộ sản xuất. Các tổ thức trung gian có thể là tổ chức tài chính như: Hợp tác xã tín dụng, ngân hàng cổ phần, quỹ tín dụng.

Có thể là các tổ chức kinh tế như Hợp tác xã sản xuất, các doanh ngiệp nhà nước. Các tổ chức xã hội như Hội phụ nữ, hội nông dân, hội cựu chiến binh, hội thanh niên, hội làm vườn. Đối tượng vay vốn của các tổ chức trung gian này thường là hộ nghèo, thiếu vốn sản xuất nhưng không đủ tài sản làm bảo đảm, họ có sức lao động, có kế hoạch sản xuất khả thi, phù hợp với chính sách phát triển của địa phương. Phương thức cho vay này tạo điều kiện cho các hộ sản xuất được vay vốn để phát triển sản xuất, thay đổi đời sống của từng hộ nghèo, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Đồng thời ngân hàng thực hiện được trách nhiệm với nhà nước là xoá đói, giảm nghèo tạo sự phát triển đồng đều trong sản xuất nông nghiệp và nông thôn. Cho vay thông qua tổ chức kinh tế xã hội thực chất là cho hộ kinh doanh vay bằng tín chấp, bằng uy tín của các tổ chức đứng ra trung gian. Mặc dù cho vay như vậy sẽ giảm chi phí tín dụng cho ngân hàng cho vay được với đối khối tài sản đảm bảo, do đó rủi ro trong hoạt động cho vay này cao, ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng ngân hàng. * Theo thời hạn cho vay: - Cho vay ngắn hạn: là hình thức cho vay với thời hạn dưới 12 tháng nhằm bổ sung nhu cầu vốn lưu động phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của hộ kinh doanh.

- Cho vay trung hạn: là hình thức cho vay với thời hạn từ 1 đến 5 năm. - Cho vay dài hạn: là hình thức cho vay với thời hạn trên 5 năm. Cho vay trung, dài hạn nhằm đầu tư xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng, 12 khôi phục, thay thế tài sản cố định, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất… * Theo hình thức đảm bảo: - Cho vay có tài sản đảm bảo: hiện nay TSĐB của hộ kinh doanh được chấp nhận gồm tài sản thuộc sở hữu của hộ kinh doanh, TSĐB hình thành từ vốn vay hoặc TSĐB của bên thứ ba. tài sản phải được phép giao dịch mua bán; tài sản không thuộc diện tranh chấp và phải mua bảo hiểm theo quy định của pháp luật.