Luận văn thạc sĩ giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ đến du lịch quảng ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ đến du lịch Quảng Ninh, nâng cao hiệu quả phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Kim Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Xuân Hậu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Thiểu Tác Động Tiêu Cực Của Tính Thời Vụ Đến Du Lịch Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÍNH THỜI VỤ TRONG DU LỊCH
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và các chỉ số đánh giá tính thời vụ trong du lịch
• 1.2. Khái niệm du lịch và tính thời vụ trong du lịch
• 1.3. Đặc điểm tính thời vụ trong du lịch
• 1.4. Chỉ số đánh giá tính thời vụ trong du lịch
• 1.5. Các yếu tố tác động đến tính thời vụ trong du lịch
• 1.5.1. Nhân tố mang tính tự nhiên
• 1.5.2. Nhân tố mang tính kinh tế - xã hội
• 1.5.3. Nhân tố mang tính tổ chức – kỹ thuật
• 1.5.4. Nhân tố khác
• 1.6. Tác động của tính thời vụ đến hoạt động và kinh doanh du lịch
• 1.6.1. Tác động tích cực
• 1.6.2. Tác động tiêu cực
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TÁC ĐỘNG CỦA TÍNH THỜI VỤ ĐỐI VỚI DU LỊCH QUẢNG NINH
• 2.1. Khái quát tình hình và thực trạng các yếu tố tác động đến tính thời vụ của du lịch Quảng Ninh
• 2.2. Khái quát về hoạt động du lịch Quảng Ninh
• 2.3. Các yếu tố tác động đến tính thời vụ của du lịch Quảng Ninh
• 2.4. Phân tích kết quả nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
• 2.4.2. Phân tích kết quả nghiên cứu qua nguồn số liệu thứ cấp
• 2.4.3. Phân tích kết quả nghiên cứu qua nguồn số liệu sơ cấp
• 2.5. Các kết luận chung và nguyên nhân thực trạng
• 2.5.1. Các kết luận chung
• 2.5.2. Nguyên nhân thực trạng
• 2.6. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIẢM THIỂU TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC CỦA TÍNH THỜI VỤ ĐẾN DU LỊCH QUẢNG NINH
• 3.1. Định hướng phát triển du lịch Quảng Ninh đến năm 2020
• 3.2. Các giải pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ đến du lịch Quảng Ninh
• 3.2.1. Tăng cường công tác quản lý môi trường kinh doanh du lịch vào mùa cao điểm
• 3.2.2. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu thị trường
• 3.2.3. Chủ động đề ra phương án sử dụng nhân sự và cơ sở kĩ thuật hợp lý trong mùa thấp điểm
• 3.2.4. Đa dạng hoá các sản phẩm du lịch, tăng mức độ đón tiếp khách trong năm
• 3.2.5. Tăng cường công tác tuyên truyền quảng cáo thu hút khách ngoài mùa vụ
• 3.2.6. Liên kết, hợp tác tạo ra những gói dịch vụ kích cầu vào mùa thấp điểm
• 3.3. Một số kiến nghị
• 3.3.1. Kiến nghị với UBND và Sở Văn hóa Thể Thao và Du lịch tỉnh Quảng Ninh
• 3.3.2. Kiến nghị đối với doanh nghiệp kinh doanh du lịch
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp giảm thiểu tác động tính thời vụ du lịch Quảng Ninh

Du lịch Quảng Ninh, với tiềm năng lớn từ Vịnh Hạ Long và các bãi biển đẹp, đang phải đối mặt với vấn đề tính thời vụ. Tính thời vụ du lịch gây ra sự mất cân đối trong hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng đến doanh thu và trải nghiệm của du khách. Việc tìm ra các giải pháp giảm thiểu tác động này là cần thiết để phát triển bền vững ngành du lịch tại đây.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của tính thời vụ du lịch

Tính thời vụ du lịch được hiểu là sự dao động lặp đi lặp lại của lượng khách và doanh thu trong một khoảng thời gian nhất định. Đặc điểm này thường thấy rõ ở các điểm du lịch nổi tiếng như Hạ Long, nơi lượng khách tăng cao vào mùa hè và giảm mạnh vào mùa đông.

1.2. Tác động của tính thời vụ đến du lịch Quảng Ninh

Tính thời vụ không chỉ ảnh hưởng đến doanh thu mà còn tác động đến việc làm và chất lượng dịch vụ. Nhiều doanh nghiệp du lịch gặp khó khăn trong việc duy trì nhân sự và cơ sở vật chất trong mùa thấp điểm.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý du lịch Quảng Ninh

Quảng Ninh đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý du lịch, đặc biệt là trong việc duy trì lượng khách ổn định quanh năm. Các vấn đề như thiếu sản phẩm du lịch đa dạng và sự phụ thuộc vào mùa vụ là những thách thức lớn.

2.1. Thiếu sản phẩm du lịch đa dạng

Sự thiếu hụt các sản phẩm du lịch phong phú khiến du khách chỉ đến vào mùa cao điểm. Việc phát triển các sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn là cần thiết để thu hút khách quanh năm.

2.2. Quản lý nguồn nhân lực trong mùa thấp điểm

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì đội ngũ nhân viên trong mùa thấp điểm. Cần có các chính sách linh hoạt để quản lý nhân sự hiệu quả hơn.

III. Phương pháp giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ

Để giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Các giải pháp như tăng cường quảng bá, đa dạng hóa sản phẩm và cải thiện chất lượng dịch vụ là rất quan trọng.

3.1. Tăng cường quảng bá du lịch quanh năm

Việc quảng bá các sự kiện, lễ hội và sản phẩm du lịch mới sẽ giúp thu hút khách du lịch vào mùa thấp điểm. Các chiến dịch truyền thông cần được triển khai mạnh mẽ.

3.2. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch

Cần phát triển các sản phẩm du lịch mới như du lịch sinh thái, du lịch văn hóa để thu hút khách vào các mùa khác nhau. Điều này sẽ giúp giảm áp lực vào mùa cao điểm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng các giải pháp giảm thiểu tác động tính thời vụ đã mang lại kết quả tích cực. Doanh thu và lượng khách du lịch đã tăng lên đáng kể trong các mùa thấp điểm.

4.1. Kết quả từ các chiến dịch quảng bá

Các chiến dịch quảng bá đã giúp tăng lượng khách du lịch vào mùa thấp điểm, góp phần nâng cao doanh thu cho các doanh nghiệp du lịch.

4.2. Phản hồi từ du khách

Phản hồi từ du khách cho thấy sự hài lòng với các sản phẩm du lịch mới và chất lượng dịch vụ được cải thiện, điều này khẳng định hiệu quả của các giải pháp đã triển khai.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho du lịch Quảng Ninh

Để phát triển bền vững, du lịch Quảng Ninh cần tiếp tục áp dụng các giải pháp giảm thiểu tác động tính thời vụ. Hướng phát triển tương lai nên tập trung vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ và phát triển sản phẩm du lịch đa dạng.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương để phát triển du lịch bền vững, đảm bảo lợi ích cho cả doanh nghiệp và cộng đồng.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các doanh nghiệp

Hợp tác giữa các doanh nghiệp du lịch sẽ giúp tạo ra các gói dịch vụ hấp dẫn, thu hút khách du lịch quanh năm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Du lịch biển đảo tại Quảng Ninh, đặc biệt là khu vực Vịnh Hạ Long, được đánh giá là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn với tiềm năng phát triển lớn. Với hơn 2.000 hòn đảo và bờ biển dài hơn 250 km, Quảng Ninh sở hữu nhiều tài nguyên du lịch độc đáo, trong đó Vịnh Hạ Long đã được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới và là một trong bảy kỳ quan thiên nhiên thế giới. Tuy nhiên, hoạt động du lịch tại đây vẫn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của tính thời vụ, với mùa du lịch chính chỉ kéo dài từ tháng 4 đến tháng 7, trong khi các tháng còn lại lượng khách giảm mạnh, đặc biệt là khách nội địa. Tính thời vụ này gây ra nhiều tác động tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh, quản lý nguồn nhân lực và chất lượng dịch vụ du lịch.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ các ảnh hưởng bất lợi của tính thời vụ đến hoạt động du lịch tại Hạ Long, Quảng Ninh, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu tác động tiêu cực nhằm phát triển du lịch bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động du lịch biển tại Hạ Long trong giai đoạn 2009-2011, với các giải pháp đề xuất áp dụng cho giai đoạn 2013-2015 và những năm tiếp theo. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả khai thác tiềm năng du lịch biển đảo, tăng doanh thu, tạo việc làm và phát triển kinh tế xã hội địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về tính thời vụ trong du lịch, bao gồm:

• Khái niệm tính thời vụ du lịch: Là sự dao động lặp đi lặp lại của cung và cầu dịch vụ du lịch trong năm, gây ra sự mất cân đối về số lượng khách, chi tiêu, lao động và tài nguyên du lịch theo mùa.
• Các loại mùa vụ du lịch: Mùa chính, trước mùa, sau mùa và mùa chết (ngoài mùa), thể hiện sự biến động cường độ hoạt động du lịch.
• Các nhân tố tác động đến tính thời vụ: Bao gồm nhân tố tự nhiên (khí hậu, địa hình), kinh tế - xã hội (thời gian rỗi, phong tục tập quán), tổ chức - kỹ thuật (cơ sở vật chất, chính sách giá), và các nhân tố khác như sự quần chúng hóa trong du lịch.
• Chỉ số đánh giá tính thời vụ: Sử dụng các công thức tính chỉ số thời vụ dựa trên số lượng khách du lịch theo tháng, giúp xác định mức độ biến động và dự báo lượng khách theo mùa.

Ba khái niệm chính được tập trung nghiên cứu là tính thời vụ, các nhân tố ảnh hưởng đến tính thời vụ và tác động của tính thời vụ đến hoạt động kinh doanh du lịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập số liệu từ Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, các báo cáo thống kê về lượng khách, doanh thu, công suất sử dụng phòng, các văn bản pháp luật liên quan như Quyết định số 97/2002/QĐ-TTg về chiến lược phát triển du lịch Việt Nam.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát thực địa tại Hạ Long, phỏng vấn có sự tham gia của khách du lịch và người làm du lịch, điều tra bằng phiếu hỏi nhằm thu thập đánh giá về tác động của tính thời vụ và các giải pháp đã áp dụng.
• Phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, so sánh và phân tích liên quan với phần mềm Excel để xử lý số liệu, tính toán chỉ số thời vụ và đánh giá mức độ ảnh hưởng.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Lựa chọn các cơ sở lưu trú đạt tiêu chuẩn sao tại Hạ Long làm đối tượng nghiên cứu chính, nhằm đảm bảo số liệu phản ánh sát thực tế kinh doanh và tác động của tính thời vụ.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2011, với các giải pháp đề xuất cho giai đoạn 2013-2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính thời vụ rõ nét trong lượng khách du lịch: Lượng khách đến Hạ Long tăng nhanh từ 2007 đến 2011, nhưng phân bố không đều theo tháng. Mùa cao điểm tập trung chủ yếu từ tháng 4 đến tháng 7, với chỉ số ngày khách cao nhất đạt trên 150% so với trung bình năm, trong khi các tháng ngoài mùa chỉ đạt dưới 50%. Khách quốc tế chủ yếu đến vào các tháng cuối năm, trong khi khách nội địa tập trung vào mùa hè.

2. Ảnh hưởng tiêu cực đến công suất sử dụng cơ sở lưu trú: Mặc dù số lượng cơ sở lưu trú và phòng tăng ổn định (từ 791 cơ sở năm 2007 lên 869 cơ sở năm 2011), công suất sử dụng phòng trung bình chỉ đạt khoảng 58-62% trong năm, giảm so với giai đoạn trước. Công suất sử dụng phòng tại các khách sạn 4 sao đạt 75%, trong khi khách sạn 1 sao chỉ đạt 50%, cho thấy sự không đồng đều trong khai thác.

3. Nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu: Tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo chiếm tới 53,6%, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh của ngành du lịch. Sự biến động lao động theo mùa cũng gây khó khăn trong quản lý và duy trì đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp.

4. Các nhân tố tự nhiên và xã hội tác động mạnh đến tính thời vụ: Khí hậu miền Bắc với mùa đông lạnh, mưa phùn và gió mùa Đông Bắc làm giảm lượng khách vào các tháng cuối năm và đầu năm. Thời gian nghỉ hè của học sinh, sinh viên và kỳ nghỉ phép của người lao động tạo ra mùa cao điểm tập trung vào mùa hè. Phong tục tập quán và sự quần chúng hóa trong du lịch cũng làm tăng tính tập trung khách vào các thời điểm nhất định.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tính thời vụ tại Quảng Ninh là do đặc điểm khí hậu bốn mùa rõ rệt, trong đó mùa đông lạnh và mưa nhiều làm giảm sức hấp dẫn của du lịch biển. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tính thời vụ tại Quảng Ninh có biên độ dao động lớn hơn do sự phụ thuộc vào loại hình du lịch nghỉ dưỡng biển chủ yếu phát triển trong mùa hè. Các chỉ số thời vụ được thể hiện rõ qua biểu đồ biến động lượng khách theo tháng, cho thấy sự chênh lệch lớn giữa mùa cao điểm và ngoài mùa.

Tác động tiêu cực của tính thời vụ không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất và nhân lực mà còn ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, gây áp lực lên môi trường và hạ tầng trong mùa cao điểm. Đồng thời, sự thiếu đồng bộ trong quản lý và chính sách giá cũng làm gia tăng sự mất cân đối cung cầu. Tuy nhiên, tính thời vụ cũng có tác động tích cực như tạo cơ hội việc làm và tăng thu nhập trong mùa cao điểm, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Việc phân tích chi tiết các nhân tố ảnh hưởng giúp xác định các điểm can thiệp hiệu quả để kéo dài mùa du lịch và giảm thiểu các tác động tiêu cực. Các biểu đồ về công suất sử dụng phòng, lượng khách theo tháng và tỷ lệ lao động chưa đào tạo minh họa rõ nét các vấn đề cần giải quyết.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đa dạng hóa sản phẩm du lịch: Phát triển các loại hình du lịch ngoài biển như du lịch văn hóa, sinh thái, du lịch hội nghị, du lịch chữa bệnh để thu hút khách quanh năm, giảm áp lực mùa cao điểm. Chủ thể thực hiện: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, doanh nghiệp du lịch. Thời gian: 2013-2015.

2. Tăng cường công tác quản lý môi trường và hạ tầng: Nâng cấp hệ thống cấp thoát nước, xử lý rác thải, đảm bảo an ninh trật tự trong mùa cao điểm để duy trì chất lượng dịch vụ và bảo vệ tài nguyên du lịch. Chủ thể: UBND tỉnh, các cơ quan quản lý địa phương. Thời gian: Triển khai ngay và duy trì liên tục.

3. Chính sách giá linh hoạt và khuyến mãi kích cầu: Áp dụng chính sách giảm giá, khuyến mãi vào mùa thấp điểm để thu hút khách, đồng thời điều chỉnh giá hợp lý trong mùa cao điểm nhằm cân bằng cung cầu. Chủ thể: Doanh nghiệp du lịch, các hiệp hội ngành nghề. Thời gian: 2013-2015.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng chuyên môn, ngoại ngữ và nghiệp vụ phục vụ cho đội ngũ lao động du lịch, giảm tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo. Chủ thể: Các trường đào tạo du lịch, doanh nghiệp, Sở Lao động Thương binh và Xã hội. Thời gian: Liên tục trong giai đoạn 2013-2015.

5. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu thị trường và quảng bá du lịch: Tăng cường nghiên cứu nhu cầu khách hàng, mở rộng thị trường khách quốc tế và nội địa, sử dụng các kênh truyền thông hiện đại để quảng bá hình ảnh du lịch Quảng Ninh quanh năm. Chủ thể: Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch, các công ty lữ hành. Thời gian: 2013-2015.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý và hoạch định chính sách du lịch: Giúp hiểu rõ bản chất và tác động của tính thời vụ, từ đó xây dựng các chính sách phát triển du lịch bền vững, cân bằng cung cầu theo mùa.

2. Doanh nghiệp kinh doanh du lịch và khách sạn: Cung cấp cơ sở khoa học để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, đa dạng hóa sản phẩm, quản lý nhân lực và áp dụng chính sách giá phù hợp nhằm tối ưu hóa lợi nhuận.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành du lịch: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về tính thời vụ trong du lịch biển đảo, phương pháp phân tích và đề xuất giải pháp thực tiễn tại một trung tâm du lịch lớn của Việt Nam.

4. Sinh viên ngành du lịch và quản trị kinh doanh: Hỗ trợ nâng cao kiến thức về các vấn đề thực tiễn trong phát triển du lịch, đặc biệt là quản lý tính thời vụ và các giải pháp ứng phó.

Câu hỏi thường gặp

1. Tính thời vụ du lịch là gì và tại sao nó quan trọng?
   Tính thời vụ du lịch là sự biến động theo mùa của lượng khách và hoạt động du lịch trong năm. Nó quan trọng vì ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh, quản lý nguồn lực và phát triển bền vững của ngành du lịch.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng chính đến tính thời vụ tại Quảng Ninh?
   Khí hậu bốn mùa rõ rệt, thời gian nghỉ hè của học sinh và người lao động, phong tục tập quán và sự quần chúng hóa trong du lịch là các nhân tố chính tạo nên tính thời vụ tại Quảng Ninh.

3. Tác động tiêu cực của tính thời vụ đến du lịch Quảng Ninh là gì?
   Gây quá tải hạ tầng và môi trường trong mùa cao điểm, lãng phí cơ sở vật chất và nhân lực ngoài mùa, giảm chất lượng dịch vụ, tăng chi phí và làm giảm sự hài lòng của du khách.

4. Giải pháp nào hiệu quả để giảm thiểu tác động tiêu cực của tính thời vụ?
   Đa dạng hóa sản phẩm du lịch, nâng cao chất lượng nhân lực, áp dụng chính sách giá linh hoạt, cải thiện hạ tầng và môi trường, đẩy mạnh quảng bá và nghiên cứu thị trường.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp du lịch tận dụng mùa cao điểm hiệu quả?
   Doanh nghiệp cần chuẩn bị nguồn lực đầy đủ, tối ưu hóa công suất sử dụng, nâng cao chất lượng dịch vụ, đồng thời xây dựng kế hoạch kích cầu vào mùa thấp điểm để cân bằng hoạt động kinh doanh.

Kết luận

• Tính thời vụ là hiện tượng khách quan, ảnh hưởng sâu sắc đến hoạt động du lịch biển tại Hạ Long, Quảng Ninh.
• Khí hậu, thời gian nghỉ rỗi và phong tục tập quán là các nhân tố chính tạo nên tính thời vụ với mùa cao điểm tập trung từ tháng 4 đến tháng 7.
• Tính thời vụ gây ra nhiều tác động tiêu cực như quá tải hạ tầng, lãng phí nguồn lực và giảm chất lượng dịch vụ, đồng thời cũng tạo cơ hội việc làm và tăng thu nhập trong mùa cao điểm.
• Các giải pháp đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng nhân lực, chính sách giá linh hoạt và cải thiện hạ tầng được đề xuất nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và phát triển du lịch bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong việc hoạch định chiến lược phát triển du lịch Quảng Ninh trong giai đoạn tiếp theo.

Để tiếp tục phát triển, các bên liên quan cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tiễn. Hành động ngay hôm nay sẽ giúp Quảng Ninh trở thành trung tâm du lịch biển đảo hàng đầu khu vực và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TÍNH THỜI VỤ TRONG DU LỊCH 1. Khái niệm, đặc điểm và các chỉ số đánh giá tính thời vụ trong du lịch 1. Khái niệm du lịch và tính thời vụ trong du lịch Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp quan trọng, mang nội dung văn hóa sâu sắc có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, phát triển du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan giải trí nghỉ dưỡng của nội dung kinh doanh du lịch quốc tế, góp phần nâng cao dân trí, tạo việc làm và phát triển kinh tế xã hội, phát triển du lịch trong nước và du lịch quốc tế.Do tác động của nhiều nhân tố khác nhau mà hoạt động du lịch mang tính thời vụ. Nhìn dưới góc độ xã hội, hoạt động du lịch mang tính nhịp điệu khá rõ nét.

Tại một điểm du lịch cụ thể, có thể quan sát thấy cường độ của hoạt động này không đồng đều theo thời gian. Có những lúc hầu như không có khách, ngược lại có những giai đoạn nhất định dòng khách đổ dồn về quá sức chịu tải của khu vực. Hiện tượng có hoạt động du lịch lặp lại khá đếu đặn vào một số thời điểm trong năm được gọi là mùa hay thời vụ du lịch. Cho đến nay, nhiều tác giả có chung quan điểm về tính thời vụ du lịch như sau: Tính thời vụ du lịch là sự dao động lặp đi lặp lại đối với cung và cầu của dịch vụ và hàng hoá du lịch, xảy ra dưới tác động của các nhân tố nhất định.

Thời vụ du lịch là khoảng thời gian của một chu kỳ kinh doanh, mà tại đó có sự tập trung cao nhất của cung và cầu du lịch. Tính thời vụ du lịch được hiểu là sự mất cân đối về không gian trong một khoảng thời gian nhất định trong năm, thể hiện ở các khía cạnh của các yếu tố như số lượng khách, chi tiêu của du khách, các phương tiện giao thông, lao động và tính hấp dẫn. Về bản chất: 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tính thời vụ du lịch ở một khu vực là sự dao động có tính chu kỳ trong năm của mối quan hệ cung và cầu du lịch xẩy ra dưới tác động của cùng một nhóm các yếu tố tác động. Cần thiết phải lưu ý rằng sẽ dễ dàng hơn để đưa ra định nghĩa cho một loại hình du lịch riêng biệt như nghỉ dưỡng biển hoặc nghỉ dưỡng núi, du lịch chữa bệnh, thể thao mùa đông.

Vì sự dao động của mỗi loại hình này chỉ xẩy ra 1 lần trong năm. Ở đây cần phải nhấn mạnh rằng: việc xác định thời vụ của từng loại hình du lịch – du lịch nghỉ núi, du lịch nghỉ biển, du lịch chữa bệnh và du lịch hội thảo.được thực hiện dễ hơn, bởi các dao động ở mỗi một loại hình du lịch thường chỉ diễn ra một lần trong năm. Trên thực tế tính thời vụ du lịch của mỗi trung tâm du lịch nhất định và ở mỗi quốc gia là tập hợp các dao động theo mùa giữa cung và cầu trong quá trình tổ chức các loại hình du lịch. Sự khác biệt của thời gian tác động và các chỉ số về sự xuất hiện của mỗi loại là nguyên nhân dẫn đến sự dao động trong toàn bộ các hoạt động du lịch.

Thời vụ du lịch là sự dao động lặp đi lặp lại hàng năm của “cung” và “cầu” trong du lịch, dưới tác động của một số nhân tố xác định. Trong thực tế thời vụ du lịch của một trung tâm, một đất nước nào đó, là tập hợp hàng loạt các biến động theo mùa của cung và cầu, cũng như sự tác động tương hỗ giữa chúng trong tiêu dùng du lịch. Một điểm du lịch có thể có một hoặc nhiều thời vụ du lịch tùy thuộc vào khả năng đa dạng hóa các loại hình du lịch ở đó. Các mùa vụ du lịch: Do nhu cầu du lịch không giống nhau giữa các tháng trong năm tạo ra các thời kỳ có lượng cầu khác nhau, đó là các thời vụ (hay mùa trong du lịch).

 Mùa du lịch chính: khoảng thời gian có cường độ tiếp nhận khách du lịch lớn nhất. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]  Trước mùa du lịch chính: khoảng thời gian có cường độ thấp hơn mùa chính, xảy ra trước mùa du lịch chính.  Sau mùa vụ du lịch: khoảng thời gian có cường độ thấp hơn mùa chính xảy ra sau mùa du lịch chính.  Trái mùa du lịch(mùa chết): khoảng thời gian có cường độ thu hút khách du lịch thấp nhất.

Thời kỳ đầu mùa số lượng du khách thường tăng dần, còn trong thời kỳ cuối vụ thì hiện tượng ngược lại, thời gian còn lại trong năm được gọi là ngoài mùa, ở một số nước người ta gọi là mùa chết. Ở các nước du lịch phát triển, thông thường thời vụ du lịch kéo dài hơn. Cường độ du lịch giữa mùa chính so với thời kỳ trước và sau thể hiện yếu hơn. Với các nước hoặc vùng du lịch mới phát triển, mùa du lịch thường ngắn và cường độ du lịch giữa mùa chính so với thời kỳ trước và sau vụ thể hiện rõ nét hơn.

Đặc điểm tính thời vụ trong du lịch Thời vụ trong du lịch là một hiện tượng phổ biến khách quan. Nó tồn tại ở tất cả các nước và các vùng có hoạt động du lịch. Ở các nước khác nhau, vùng khác nhau có thể có một hoặc nhiều thời vụ du lịch, tùy thuộc vào các thể loại du lịch phát triển ở nước đó. Thời gian và chỉ số của mùa du lịch là không cố định.

Chúng thay đổi dưới tác động của nhiều yếu tố và đem lại cho hàng loạt đặc điểm: - Tính thời vụ du lịch xuất hiện ở tất cả các quốc gia và các vùng, - Một vùng, một quốc gia có thể có 1,2 hoặc nhiều mùa du lịch phụ thuộc vào loại hình du lịch. Hoạt động du lịch núi có 2 mùa là mùa đông và mùa hè. - Cường độ của mùa du lịch không đồng đều trong các tháng của năm. Thời gian, thời gian mà cường độ mạnh nhất gọi là mùa chính, thời 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] gian mà cường độ nhỏ hơn gọi là trước mùa, cường độ bổ sung sự kéo dài mùa chính là sau mùa và phần còn lại gọi là ngoài mùa hay mùa chết.

- Ở các nước du lịch phát triển thông thường mùa du lịch dài hơn và cường độ của mùa du lịch chính yếu hơn. Ở các nước mới phát triển mùa du lịch ngắn hơn nhưng diễn ra với cường độ mạnh hơn. - Cường độ và độ dài của mùa du lịch là không tương đồng cho các loại hình du lịch. Du lịch chữa bệnh có thời gian kéo dài hơn nhưng cường độ yếu hơn trong mùa du lịch chính.

Du lịch nghỉ dưỡng được đặc trưng bởi cường độ cao hơn và thời gian ngắn hơn. - Cường độ và thời gian của mùa du lịch phụ thuộc vào cấu trúc của khách du lịch lưu trú trong các vùng riêng biệt. Trung tâm du lịch thanh niên có mùa du lịch ngắn và sôi động hơn so với các trung tâm du lịch phục vụ khách du lịch lứa tuổi trung niên. - Cường độ và thời gian của mùa du lịch phụ thuộc vào cơ sở lưu trú: ở vùng có nhiều cơ sở lưu trú chính như khách sạn, Motel thì mùa du lịch kéo dài còn ở những vùng có các camping, nhà riêng cho thuê thì cường độ ngắn hơn 1.

Chỉ số đánh giá tính thời vụ trong du lịch Do đặc điểm của ngành du lịch, lượng khách du lịch thường biến động không đều đặn trong năm, mà biến động theo mùa vụ. Sự biến thiên số lượng khách du lịch không phải là hỗn độn mà nó đi theo một quy luật – quy luật thời vụ. Chỉ số thời vụ trong du lịch có thể hiểu đó là quy luật biến động thời vụ ( theo mùa) của số lượng khách du lịch tại một điểm du lịch hoặc một doanh nghiệp kinh doanh du lịch. Việc tìm ra, phát hiện được quy luật thời vụ của số lượng khách du lịch có tác dụng quan trọng trong việc lên kế hoạch phục vụ khách du lịch, lập các kê hoạch về vật tư, lực lượng lao động các loại, sửa chữa nhà ở, bảo 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dưỡng máy móc, hoàn thiện cơ sở vật chất kỹ thuật, nâng cao tay nghề cho lao động v.

để phục vụ khách du lịch sao cho đạt hiệu quả cao nhất.66] *) Đánh giá lượng khách Để phân tích, đánh giá lượng khách du lịch theo mùa, đối với số lượng khách du lịch, ta có thể chọn đoạn thời gian là các tháng trong một năm, trình tự làm như sau: 1. Lập các dãy số thời gian của lượng khách du lịch ( có thể chung hoặc từng loại) 2. Tính số bình quân của số lượng khách du lịch từng tháng cùng tên trong năm đó và đưa dãy số thời gian trên về dãy số bình quân của các tháng trong 1 năm nói chung. Theo công thức: y y i n i với yi: số lượng khách thứ i n : Số năm trong dãy số 3.

Để xác định biến động thời vụ, ta tiến hành so sánh ¯yi với số bình quân chung một tháng trong n năm đó. * Nếu gọi y¯ là số bình quân chung một tháng Ta có: y y i 12 *) Tính Si ; ( itv) y S y i i Với: Si: Chỉ số thời vụ từng tháng yi : Số bình quân từng tháng 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Từ quy luật này ta có thể ước khối lượng khách du lịch từng tháng, nếu ta có số dự đoán về số lượng khách du lịch cả năm. Theo công thức: Q  S X Q i i S i Với : Qi: Số lượng khách du lịch ước lượng cho tháng i theo quy luật thời vụ Si : Chỉ số thời vụ tháng đó S i : Tổng các hệ số thời vụ cả năm  Q : Số lượng khách du lịch cả năm *) Đánh giá ngày khách NK cs  i x 100 (i ) NK TB Trong đó NKTB được tính theo công thức: 12  NK i NK TB  i1 12 Từ đó suy ra:  NK i X 1200 cs 12 x 100  NK (i ) i i 1 Trong đó: CS(i): Chỉ số ngày khách tính cho tháng i NK(i): Số ngày khách của tháng i NK(TB): Số ngày khách trung bình tính cho các tháng trong năm. 18 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Các yếu tố tác động đến tính thời vụ trong du lịch. Tính thời vụ trong du lịch tồn tại bởi tác động của tập hợp nhiều nhân tố đa dạng ( về bản chất và hướng ảnh hưởng).