Chương 1 giới thiệu lý do chọn đề tài, mục tiêu thực hiện đề tài; đối tượng, phạm vi, phương pháp, kết quả nghiên cứu và kết cấu của đề tài về giải pháp nâng cao công tác giám sát của HĐND đối với các dự án đầu tư công trường hợp huyện Thanh Bình tỉnh Đồng Tháp là cơ sở để tác giả nghiên cứu ở các chương sau. TIEU LUAN MOI download3 : skknchat@gmail.com Chương 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN 2. Hệ thống giám sát và đánh giá chi tiêu công 2. Quản lý ngân sách thực hiện và hệ thống giám sát và đánh giá Giám sát và đánh giá là yếu tố quan trọng trong mô hình quản lý ngân sách thực hiện (IMF, 2009).
Các chỉ số của mô hình tự nó không đủ để xem xét khả năng thực hiện chương trình. Để tránh sự phân phối vượt quá khả năng nguồn lực thì cần phải triển khai hệ thống giám sát và đánh giá (IMF, 2009). Thật ra, hệ thống M&E thuộc về nghiên cứu khoa học xã hội. Cách đây hơn 5000 năm, người Ai cập cũng đã sử dụng hệ thông M&E để kiểm soát sản lượng của quốc gia.
Trong khu vực công, vào những năm 2000 trước công nguyên, người Trung quốc đã điều hành hệ thống M&E để kiểm tra sự cung cấp các dịch vụ dân sự. Đến cận đại, vào thế kỷ 17 với sự phát triển của khoa học tự nhiên, hệ thống M&E bắt đầu tiếp cận các phương pháp hiện đại (như là phương pháp thực nghiệm). Đến thế kỷ thứ 18, giám sát và đánh giá giáo dục và các chương trình xã hội được coi trọng nhờ các nước Anglo - Saxon.-Chính phủ Anh đã bổ nhiệm ủy ban thực hiện chức năng điều tra và đánh giá sự hài lòng của công đến ngày nay. Đến những năm đầu thế kỷ 19, Mỹ và Canada đã áp dụng hệ thống M&E trong nhiều lĩnh vực, gồm giáo dục, y tế, nhà ở, hiệu suất công việc, lãnh đạo của các cấp chính quyền.
Rossi ỳấ Freeman (1993) cho rằng một sự cam kết thực hiện M&E của Mỹ là những nỗ lực có tính bước ngoặc của thế kỷ này nhằm cải thiện tình trạng biết chữ, cung cấp đào tạo nghề nghiệp, giảm tử vong từ các dịch bệnh. Nhu cầu sử dụng hệ thống M&E' phát triển mạnh kể từ sau chiến tranh thế giới thứ hai. Đây cũng là thời gian chính phủ Mỹ cam kết thực hiện nhiều chương trình, dự án công nhằm tái kiến thiết nền kinh tế. Vào những năm 50 và 60 của thế kỷ 20, hệ thống M&E được sử dụng thường xuyên không chỉ ở Mỹ mà còn ở các nước Châu Âu để đánh giá các chương trình liên quan đến giáo dục, y tế, dịch vụ con người, ngăn chặn tội phạm và chống đói nghèo.
Sau đó các nước đang phát triển điều hành hệ thống M&E để đánh giá các chương trình công trong lĩnh vực nông nghiệp, phát triển cộng đồng, kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc y tế và dinh dưỡng TIEU LUAN MOI download4 : skknchat@gmail.com trẻ em.Đặc biệt, đến năm 1962 Mỹ đã thay đổi phương thức quản lý ngân sách bằng việc phát triển hệ thống PPBS (PPBS: Planning, Programming and Budgeting System – Kế hoạch hóa, chương trình hóa hệ thống lập ngân sách hay còn gọi là lập ngân sách theo chương trình) nhằm gia tăng hiệu quả và cải thiện hoạt động của Chính phủ. PPBS đã làm thay đổi tiến trình lập ngân sách truyền thống bằng việc nhấn mạnh mục tiêu và gắn kết kế hoạch hóa và lập ngân sách. Những nỗ lực thay đổi này đã chuyển đổi hệ thống M&E truyền thống sang hệ thống M&E theo kết quả (Linda. về cơ bản, PPBS yêu cầu phải thiết mục tiêu công của các chương trình phản ảnh chiến lược quốc gia; đó cũng là chuẩn mực để đánh giá mức độ thành công của bất kỳ khoản chi tiêu công nào.
Tác động dài hạn phải dựa trên nền tảng của kết quả trung hạn; đến lượt, cung cấp hàng hóa phải hướng đến kết quả này và yêu cầu tài trợ chi tiêu phải đảm bảo cung cấp đầy đủ số lượng và chất lượng hàng hóa. Sự gắn kết của việc tài trợ các chương trình chi tiêu công, thực hiện chương trình và tác động đến sự đạt được mục tiêu chiến lược là hướng đến phân bổ tối ưu nguồn lực tài chính trong sổ các hoạt động chương trình và cung cấp tối ưu phúc lợi xã hội. Điều này cũng có nghĩa là: PPBS chỉ có thể khi có sự tồn tại của hệ thống giám sát thường xuyên tình hình thực hiện chương trình cũng như hệ thống đánh giá định kỳ. Những năm cuối của thập kỷ 60, các nước Châu Âu bắt đầu thực hiện hệ thống M&E theo chương trình.
Từ giữa những năm 70 và 80, hầu hết các nước OECD đã cam kết thực hiện hệ thống M&E theo hướng chuyên nghiệp hơn. Hiệp hội đào tạo hệ thống M&E đã bắt đầu thành lập. Lý thuyết hệ thống M&E ngày càng hoàn thiện và phát triển về định tính và định lượng (Fontaine và Monnier, 2002). Kể từ năm 1985, với sự hỗ trợ của máy tính và công nghệ, năng lực thực hiện hệ thống M&E của những người quản lý được cải thiện đáng kể.
Khái niệm đánh giá và giám sát 2. Đánh giá Đánh giá được định nghĩa theo nhiều cách khác nhau. Từ điển tiếng Anh Oxford định nghĩa đánh giá như là: (i) hành động thẩm định hoặc định giá; (ii) hành động định giá hoặc xác định giá trị hoặc ước lượng tác động của các yếu tố có tính xác suất.Xét về nội hàm, thuật ngữ này có nhiều nghĩa khác nhau tùy thuộc vào sự nhấn mạnh mục đích đánh giá. Thật ra không có một sự đồng thuận tổng thể về định TIEU LUAN MOI download5 : skknchat@gmail.com nghĩa đánh giá, nhưng có điểm chung là khi định nghĩa đánh giá đều nhấn mạnh đến vấn đề xác định giá trị của chủ thể được đánh giá (Linda G,, 2009).
Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng định nghĩa đánh giá theo quan điểm của OECD (2002): “Đánh giá phản ảnh quá trình xác định giá trị hoặc ý nghĩa của một hoạt động, chính sách hoặc chương trình. Nó có tính hệ thống và mục tiêu. (2009), có ba loại đánh giá: Đánh giá thực hiện (Formative Evaluation): Hình thức đánh giá này xem xét các cách thức mà trong đó một chương trình, chính sách hoặc dự án đang được thực hiện. Loại đánh giá này được điều hành trong suốt giai đoạn thực hiện dự án.
Hay còn gọi là đánh giá quá trình (Process Evaluation). Đánh giá kết quả (Summative Evaluation): Hay còn gọi là đánh giá tác động. Nó được điều hành để cung cấp thông tin về giá trị và tác động của chương trình. Đánh giá này bao gồm đánh giá tác động, điều tra lợi ích và chi phí, nghiên cứu thực nghiệm và nghiên cứu điển hình.
Đánh giá viễn cảnh của dự án (Prospective Evaluation): Hay còn gọi là đánh giá trước khi thực hiện dự án (Ex ante Evaluation). Đánh giá này xem xét liệu dự án có nên thực hiện hay không? Giá trị của nó như thế nào? Đánh giá có thể được sử dụng cho những mục đích khác nhau. G (2009) đưa ra các quan điểm khác nhau về mục đích đánh giá: Mục đích thuộc về trách nhiệm: Kết quả đánh giá báo cáo cho các nhà lãnh đạo chính trị, công chúng về chương trình hay dự án được thực hiện như thế nào và kết quả gì đã đạt được. Mục đích này gắn kết với trách nhiệm giải trình trong một xã hội dân chủ.
Mục đích thuộc về quản lý và ra quyết định: Thông tin đánh giá giúp cho người quản lý lựa chọn sự phân bổ các nguồn lực trong sự cạnh tranh giữa các chương trình, dự án qua đó nhằm cải thiện sự phân bổ nguồn lực tốt hơn, Mục đích thuộc về giáo dục và động cơ: Kết quả đánh giá giúp cho các đơn vị khu vực công và đối tác nắm bắt được quá trình mà họ tham gia trong dự án hay chương trình sao cho đạt được mục tiêu đã đề ra. Đánh giá này hỗ trợ cho sự cải cách và đổi mới khu vực công. TIEU LUAN MOI download6 : skknchat@gmail.com Hay nói khác đi, đánh giá có thể sử dụng trong nhiều cách khác nhau (Kusek và Rist, 2004): Giúp để ra quyết định phân bổ nguồn lực; Giúp để cân nhắc lại các nguyên nhân dẫn đến những trục trặc trong chính sách; Xác định những khó khăn nảy sinh trong quá trình thực hiện dự án; Hỗ trợ ra quyết định dựa trên cạnh tranh hoặc những thay thế tốt nhất; Hỗ trợ sự cải cách và đổi mới khu vực công; Giúp để có cái nhìn thống nhất về nhận định các nguyên nhân và tìm cách để giải quyết. Có nhiều cách thức thực hiện đánh giá như: Tự đánh giá (Self - evaluation); Đánh giá có sự tham gia nhiều người/bộ phận/nhóm lợi ích trong tổ chức (đánh giá bên trong: Participatory evaluation); Đánh giá và thu thập ý kiến nhanh của nhiều người/nhóm lợi ích có liên quan (Rapid Participatory appraisal); Đánh giá bên ngoài (External.
Giám sát Trong công trình nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng khái niệm giám sát của OECD (2002): “Giám sát là quá trình tập hợp thông tin có hệ thống dựa trên các chỉ tiêu cụ thể để cung cấp cho người quản lý và các nhóm lợi ích về tiến triển một chương trình hay dự án.” Như vậy, giám sát là một quá trình liên tục, được sử dụng để thu thập thông tin về các hoạt động, đầu ra, đầu vào và kết quả thực hiện của dự án. Nó giúp cho hoạt động của đơn vị đúng hướng và người quản lý nắm bắt thông tin thực hiện để điều chỉnh kịp thời các hoạt động sai lệch. Giám sát bao gồm các hoạt động: Thiết lập các chỉ tiêu hiệu quả, hiệu lực và tác động; Thiết lập hệ thống thu thập thông tin liên quan đến các chỉ tiêu này; Thu thập và ghi chép thông tin; Phân tích thông tin; Sử dụng thông tin cung cấp cho các nhóm lợi ích. Sự khác biệt và mối quan hệ giữa giám sát và đánh giá TIEU LUAN MOI download7 : skknchat@gmail.com Hệ thống M&E thường được tiếp cận theo nghĩa hẹp, thiên về nghiệp vụ kỹ thuật.
Tuy nhiên nếu quá nhấn mạnh về khía cạnh kỹ thuật thì không đầy đủ bởi vì bỏ qua các yếu tố quyết định đến thông tin của M&E. Thuật ngữ M&E có khuynh hướng vận hành cùng với nhau mặc dù thực tế đó là hai khái niệm khác biệt trong cùng hoạt động của một tổ chức; chúng có quan hệ mật thiết nhưng không phải là một (Janet Shapiro, 2006).