Luận văn thạc sĩ nghiên cứu áp dụng các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bệnh nghề nghiệp ở các làng chế tác đá huyện hoa lư tỉnh ninh bình

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu các giải pháp giảm ô nhiễm môi trường và bệnh nghề nghiệp tại làng chế tác đá huyện Hoa Lư, Ninh Bình.

• Tác giả: Phạm Viết Duy
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thắng
• Trường học: Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học Môi trường
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Ô Nhiễm Môi Trường Ở Làng Chế Tác Đá
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI
• 1.2. Khai thác và chế tác đá
• 1.3. Vấn đề ô nhiễm không khí và tiếng ồn
• 1.4. Kinh nghiệm quản lý về an toàn lao động và an toàn sức khoẻ nghề nghiệp
• 1.5. TỔNG QUAN LÀNG NGHỀ Ở VIỆT NAM
• 1.5.1. Khái niệm và lịch sử phát triển làng nghề Việt Nam
• 1.5.2. Vấn đề về môi trường làng nghề
• 1.5.3. Vấn đề về bệnh nghề nghiệp làng nghề
• 1.5.4. Các giải pháp KHCN giảm thiểu ô nhiễm môi trường và bệnh nghề nghiệp làng nghề
• 1.6. TỔNG QUAN VỀ NGHỀ KHAI THÁC VÀ CHẾ TÁC ĐÁ
• 1.6.1. Tình hình khai thác và chế tác đá trong nước
• 1.6.2. Làng nghề đá Hoa Lư – Ninh Bình
• 2. CHƯƠNG 2: PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Đánh giá thực trạng sản xuất, hiện trạng môi trường và sức khỏe cộng đồng trong khu vực làng nghề nghiên cứu
• 2.3.2. Xây dựng mô hình cải thiện môi trường lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp cho người lao động tại làng nghề khai thác và chế tác đá ở Ninh Vân
• 2.3.3. Mở rộng việc áp dụng mô hình cho các cơ sở sản xuất trong huyện Hoa Lư và đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, bệnh nghề nghiệp phù hợp với thực tế hiện nay
• 2.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu, thông tin
• 2.4.2. Phương pháp lấy mẫu đất mặt, nước, không khí (để phân tích đánh giá hiện trạng môi trường làng nghề và tác động của sản xuất đến môi trường và sức khỏe người lao động tại làng nghề nghiên cứu)
• 2.4.3. Phương pháp xác định mức độ bụi và tiếng ồn
• 2.4.4. Phương pháp phân tích mẫu đất mặt, nước, không khí
• 2.4.5. Phương pháp xây dựng mô hình tại làng nghề
• 2.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG LÀNG NGHỀ
• 3.1.1. Đánh giá thực trạng sản xuất của làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân
• 3.1.2. Hiện trạng môi trường tại làng nghề đá Ninh Vân
• 3.1.3. Hiện trạng bệnh nghề nghiệp tại làng nghề đá Ninh Vân
• 3.2. XÂY DỰNG MÔ HÌNH CẢI THIỆN MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG, PHÒNG NGỪA TAI NẠN LAO ĐỘNG VÀ BỆNH NGHỀ NGHIỆP CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG TẠI LÀNG NGHỀ KHAI THÁC VÀ CHẾ TÁC ĐÁ Ở NINH VÂN
• 3.2.1. Triển khai mô hình
• 3.2.2. Chi phí mô hình
• 3.2.3. Hiệu quả của mô hình
• 3.2.4. Hạn chế của mô hình
• 3.3. MỞ RỘNG VIỆC ÁP DỤNG MÔ HÌNH CHO CÁC CƠ SỞ SẢN XUẤT TRONG HUYỆN HOA LƯ VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG, BNN PHÙ HỢP VỚI THỰC TẾ HIỆN NAY
• 3.3.1. Mở rộng áp dụng mô hình cho các cơ sở sản xuất trong toàn huyện Hoa Lư
• 3.3.2. Các giải pháp đề xuất
• MỞ ĐẦU
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về ô nhiễm môi trường ở làng chế tác đá

Ô nhiễm môi trường tại các làng chế tác đá đang trở thành vấn đề nghiêm trọng. Các hoạt động khai thác và chế tác đá không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động mà còn tác động tiêu cực đến môi trường xung quanh. Theo nghiên cứu, nhiều làng nghề chế tác đá ở Ninh Bình đang phải đối mặt với tình trạng ô nhiễm không khí, nước và đất. Việc thiếu các biện pháp bảo vệ môi trường đã dẫn đến sự suy giảm chất lượng cuộc sống của người dân.

1.1. Tình hình ô nhiễm không khí tại làng chế tác đá

Ô nhiễm không khí tại các làng chế tác đá chủ yếu do bụi đá và khí thải từ các máy móc. Nghiên cứu cho thấy nồng độ bụi PM10 vượt quá mức cho phép, gây ra các bệnh về đường hô hấp cho người lao động.

1.2. Ô nhiễm nguồn nước và đất ở làng nghề

Nước thải từ quá trình chế tác đá thường không được xử lý, dẫn đến ô nhiễm nguồn nước. Đất cũng bị ô nhiễm do chất thải rắn không được thu gom, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

II. Vấn đề và thách thức trong việc giảm ô nhiễm môi trường

Việc giảm ô nhiễm môi trường ở làng chế tác đá gặp nhiều thách thức. Thiếu kiến thức về công nghệ xanh và nguồn lực tài chính là những rào cản lớn. Nhiều người dân vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tác hại của ô nhiễm môi trường. Hơn nữa, việc áp dụng các giải pháp công nghệ hiện đại đòi hỏi chi phí cao, không phù hợp với khả năng tài chính của người dân.

2.1. Thiếu kiến thức và thông tin về bảo vệ môi trường

Nhiều người dân trong làng nghề chưa được đào tạo về các biện pháp bảo vệ môi trường. Điều này dẫn đến việc họ không biết cách xử lý chất thải và giảm thiểu ô nhiễm.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ xanh

Công nghệ xanh có thể giúp giảm ô nhiễm, nhưng chi phí đầu tư cao khiến nhiều cơ sở sản xuất không thể áp dụng. Điều này làm cho tình trạng ô nhiễm môi trường không được cải thiện.

III. Phương pháp giảm ô nhiễm môi trường hiệu quả

Để giảm ô nhiễm môi trường ở làng chế tác đá, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ sạch và cải thiện quy trình sản xuất là rất cần thiết. Các mô hình xử lý ô nhiễm bằng công nghệ cao đã được nghiên cứu và áp dụng thành công tại một số địa phương.

3.1. Ứng dụng công nghệ sạch trong sản xuất

Công nghệ sạch giúp giảm thiểu bụi và khí thải trong quá trình chế tác đá. Việc đầu tư vào máy móc hiện đại có thể giảm ô nhiễm môi trường một cách đáng kể.

3.2. Xây dựng hệ thống xử lý chất thải

Hệ thống xử lý chất thải cần được xây dựng để đảm bảo nước thải và chất thải rắn được xử lý đúng cách. Điều này không chỉ bảo vệ môi trường mà còn bảo vệ sức khỏe người lao động.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp giảm ô nhiễm môi trường có thể mang lại hiệu quả tích cực. Một số mô hình đã được triển khai tại các làng chế tác đá và đã cho thấy sự cải thiện rõ rệt về chất lượng môi trường. Các kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ bệnh nghề nghiệp giảm đáng kể sau khi áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường.

4.1. Mô hình cải thiện môi trường lao động

Mô hình cải thiện môi trường lao động đã được triển khai tại một số cơ sở sản xuất. Kết quả cho thấy sức khỏe người lao động được cải thiện rõ rệt.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp

Các giải pháp đã được áp dụng cho thấy hiệu quả trong việc giảm ô nhiễm môi trường. Số ca mắc bệnh nghề nghiệp đã giảm đáng kể, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho làng chế tác đá

Để bảo vệ môi trường và sức khỏe người lao động, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Việc nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường là rất quan trọng. Hơn nữa, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức để triển khai các giải pháp bền vững.

5.1. Tăng cường giáo dục và đào tạo

Giáo dục và đào tạo về bảo vệ môi trường cần được chú trọng. Người dân cần được trang bị kiến thức để có thể áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả.

5.2. Hợp tác giữa các bên liên quan

Sự hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng là rất cần thiết để triển khai các giải pháp bảo vệ môi trường. Chỉ có sự phối hợp chặt chẽ mới có thể đạt được hiệu quả cao trong việc giảm ô nhiễm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làng nghề chế tác đá là một trong những ngành nghề truyền thống quan trọng tại Việt Nam, góp phần tạo việc làm và phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất tại các làng nghề này cũng gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường và bệnh nghề nghiệp cho người lao động. Theo khảo sát của Bộ Tài nguyên và Môi trường tại 52 làng nghề điển hình, có tới 46% làng nghề bị ô nhiễm nặng về không khí, đất và nước. Tại làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, hoạt động khai thác và chế tác đá đã phát triển hơn 400 năm, tạo ra nhiều sản phẩm mỹ nghệ nổi tiếng trong và ngoài nước. Tuy nhiên, môi trường lao động tại đây đang bị ô nhiễm nghiêm trọng bởi bụi đá và tiếng ồn, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động với tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp lên đến khoảng 31%.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng ô nhiễm môi trường và bệnh nghề nghiệp tại các làng nghề chế tác đá huyện Hoa Lư, xây dựng mô hình cải thiện môi trường lao động, phòng ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, đồng thời đề xuất các giải pháp giảm thiểu ô nhiễm phù hợp với điều kiện thực tế. Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi xã Ninh Vân và mở rộng ra các xã lân cận trong huyện Hoa Lư, với dữ liệu thu thập từ năm 2010 đến 2011. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe người lao động, nâng cao chất lượng môi trường và phát triển bền vững làng nghề chế tác đá tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý an toàn lao động và bảo vệ môi trường, bao gồm:

• Lý thuyết quản lý an toàn lao động ILO-OSH 2001: Bao gồm 5 yếu tố chính là chính sách, tổ chức, kế hoạch và thực hiện, đánh giá và hoạt động cải thiện nhằm nâng cao an toàn và sức khỏe nghề nghiệp tại nơi làm việc.
• Mô hình CLEAN-3D của Hàn Quốc: Tập trung loại bỏ các yếu tố nguy hiểm, bẩn gây ô nhiễm và khó khăn trong doanh nghiệp vừa và nhỏ, tạo môi trường làm việc an toàn, sạch sẽ và thoải mái.
• Khái niệm ô nhiễm không khí và tiếng ồn: Đánh giá mức độ ô nhiễm dựa trên các chỉ số bụi PM10, SO2, CO, NO2 và mức độ tiếng ồn theo tiêu chuẩn quốc tế và Việt Nam.
• Khái niệm bệnh nghề nghiệp: Các bệnh liên quan đến môi trường lao động như bệnh hô hấp, bệnh ngoài da, bệnh tai mũi họng, bệnh điếc tiếng ồn.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu từ 60/2000 lao động thường xuyên, 10/453 chủ cơ sở sản xuất và 5 cán bộ Ban quản lý làng nghề tại xã Ninh Vân, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. Ngoài ra, sử dụng các tài liệu đã công bố và số liệu quan trắc môi trường.
• Phương pháp lấy mẫu: Lấy mẫu đất mặt, nước mặt, nước thải, nước sinh hoạt và không khí tại 3 thôn trong xã Ninh Vân, mỗi loại 12 mẫu theo tiêu chuẩn Việt Nam.
• Phương pháp phân tích: Phân tích mẫu tại Viện Môi trường Nông nghiệp với các chỉ tiêu pH, BOD5, COD, kim loại nặng (Pb, Cd, As, Hg), bụi PM10, SO2, CO, NO2.
• Phương pháp đo bụi và tiếng ồn: Sử dụng máy EPAM 5000 để đo bụi và máy ONO SOKKI (LA-5111) để đo tiếng ồn tại các điểm sản xuất.
• Xây dựng mô hình cải thiện: Triển khai mô hình tại 2 doanh nghiệp trong làng nghề với các giải pháp kỹ thuật như lắp đặt quạt thông gió, hệ thống phun hơi nước giảm bụi, cung cấp thiết bị bảo hộ lao động cá nhân, tổ chức tập huấn nâng cao nhận thức về an toàn vệ sinh lao động.
• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel để xử lý và thống kê số liệu thu thập được.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ô nhiễm không khí vượt chuẩn: Nồng độ bụi lơ lửng PM10 tại 12 điểm đo trong khu sản xuất đá Ninh Vân vượt tiêu chuẩn cho phép từ 1,59 đến 2,29 lần, với giá trị trung bình khoảng 590 µg/m³, trong khi tiêu chuẩn là 300 µg/m³. Các khí SO2, CO, NO2 đều nằm trong giới hạn cho phép.

2. Tiếng ồn vượt mức cho phép: Đo tiếng ồn tại khu sản xuất tập trung cho thấy mức độ ồn trung bình vào giờ cao điểm (9h-11h, 13h-19h) đạt khoảng 90 dB, vượt tiêu chuẩn quốc gia (QCVN 26:2010) tới 20 dB. Mức ồn tối đa có lúc vượt quá 100 dB, gây nguy cơ cao cho sức khỏe người lao động.

3. Điều kiện lao động còn nhiều hạn chế: Khoảng 44% người lao động không sử dụng quần áo bảo hộ, chỉ 22,9% đeo khẩu trang loại vải, 4,9% sử dụng mũ bảo hộ và 19,6% dùng kính bảo hộ nhưng không thường xuyên. Nguyên nhân chính là thiết bị bảo hộ gây vướng víu, cản trở công việc.

4. Tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp cao: Khoảng 31% người lao động tại làng nghề bị mắc các bệnh liên quan đến nghề nghiệp, chủ yếu là các bệnh về đường hô hấp (32,6%), bệnh về mắt (29,7%) và bệnh điếc tiếng ồn (11,3%).

Thảo luận kết quả

Mức độ ô nhiễm bụi vượt chuẩn cho thấy bụi đá phát sinh từ các công đoạn khai thác, cắt, mài đá là nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí tại làng nghề. Tiếng ồn vượt mức cho phép do máy móc thô sơ, không có thiết bị giảm thanh và bảo vệ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người lao động, đặc biệt là các bệnh về thính lực và tim mạch. Việc người lao động không sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ do cảm giác vướng víu và thiếu nhận thức về an toàn lao động làm tăng nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp và tai nạn lao động.

So sánh với các nghiên cứu tại làng nghề đá Non Nước (Đà Nẵng) và các làng nghề tái chế khác, tình trạng ô nhiễm và bệnh nghề nghiệp tại Ninh Vân tương đồng và có xu hướng gia tăng. Kết quả đo lường có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức bụi PM10 và tiếng ồn theo thời gian trong ngày, bảng so sánh tỷ lệ sử dụng thiết bị bảo hộ và tỷ lệ mắc bệnh nghề nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải thiện cơ sở hạ tầng và trang thiết bị sản xuất: Đầu tư xây dựng nhà xưởng kiên cố, lắp đặt hệ thống hút bụi, phun hơi nước giảm bụi và thiết bị giảm tiếng ồn. Mục tiêu giảm bụi PM10 xuống dưới 300 µg/m³ và tiếng ồn dưới 70 dB trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: chính quyền địa phương phối hợp doanh nghiệp.

2. Tăng cường cung cấp và sử dụng thiết bị bảo hộ lao động: Phát miễn phí hoặc hỗ trợ mua thiết bị bảo hộ phù hợp, tổ chức tập huấn nâng cao nhận thức về an toàn lao động. Mục tiêu đạt 90% người lao động sử dụng thiết bị bảo hộ đúng cách trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý làng nghề, các tổ chức y tế và lao động.

3. Xây dựng mô hình quản lý an toàn lao động và môi trường: Áp dụng hệ thống quản lý an toàn theo tiêu chuẩn ILO-OSH 2001, tổ chức kiểm tra định kỳ, giám sát môi trường lao động. Mục tiêu giảm tai nạn lao động 30% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND xã, Ban quản lý làng nghề.

4. Tuyên truyền, giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các buổi hội thảo, phát tờ rơi, truyền thông về tác hại ô nhiễm và bệnh nghề nghiệp, khuyến khích người dân tham gia bảo vệ môi trường. Mục tiêu nâng cao nhận thức trên 80% người lao động trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: các tổ chức xã hội, y tế, giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương và các cơ quan quản lý: Để xây dựng chính sách, quy hoạch phát triển làng nghề bền vững, quản lý môi trường và an toàn lao động hiệu quả.

2. Doanh nghiệp và chủ cơ sở sản xuất làng nghề: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật, quản lý nhằm cải thiện điều kiện lao động, giảm thiểu ô nhiễm và nâng cao năng suất.

3. Người lao động trong làng nghề: Nâng cao nhận thức về an toàn vệ sinh lao động, sử dụng thiết bị bảo hộ và phòng tránh bệnh nghề nghiệp.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành khoa học môi trường, an toàn lao động: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả và mô hình áp dụng thực tiễn trong lĩnh vực giảm thiểu ô nhiễm và bệnh nghề nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao bụi đá lại gây hại cho sức khỏe người lao động?
   Bụi đá chứa nhiều hạt mịn PM10 và silica (SiO2) có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây viêm phổi, viêm phế quản và các bệnh phổi mãn tính. Ví dụ, tại làng nghề Ninh Vân, bụi PM10 vượt tiêu chuẩn 1,6-2,3 lần, làm tăng nguy cơ bệnh hô hấp.

2. Tiếng ồn ảnh hưởng thế nào đến người lao động?
   Tiếng ồn trên 85 dB kéo dài có thể gây mất thính lực, stress, tăng huyết áp và rối loạn giấc ngủ. Tại Ninh Vân, tiếng ồn trung bình đạt 90 dB, vượt mức cho phép, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

3. Tại sao người lao động không sử dụng thiết bị bảo hộ đầy đủ?
   Nguyên nhân chính là thiết bị bảo hộ gây vướng víu, cản trở thao tác, thiếu nhận thức về tầm quan trọng và chi phí mua thiết bị. Ví dụ, chỉ 22,9% người lao động đeo khẩu trang vải và 4,9% dùng mũ bảo hộ.

4. Giải pháp nào hiệu quả để giảm bụi và tiếng ồn trong làng nghề?
   Lắp đặt hệ thống hút bụi, phun hơi nước, cải tiến máy móc, xây dựng nhà xưởng kiên cố và cung cấp thiết bị bảo hộ cá nhân là các giải pháp đã được áp dụng thành công tại một số cơ sở.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức về an toàn lao động trong cộng đồng làng nghề?
   Tổ chức tập huấn, tuyên truyền, phát tờ rơi, kết hợp với sự tham gia của chính quyền và các tổ chức xã hội giúp người lao động hiểu rõ tác hại và cách phòng tránh bệnh nghề nghiệp.

Kết luận

• Nồng độ bụi PM10 và tiếng ồn tại làng nghề đá Ninh Vân vượt tiêu chuẩn quốc gia, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người lao động.
• Tỷ lệ sử dụng thiết bị bảo hộ lao động còn thấp, nhận thức về an toàn vệ sinh lao động chưa cao.
• Mô hình cải thiện môi trường lao động và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp được xây dựng và triển khai tại hai doanh nghiệp cho thấy hiệu quả tích cực.
• Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, doanh nghiệp và người lao động trong việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật và nâng cao nhận thức.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng mô hình ra toàn huyện Hoa Lư, tăng cường quản lý và đầu tư cho cơ sở hạ tầng, thiết bị bảo hộ và đào tạo an toàn lao động.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe người lao động và phát triển bền vững làng nghề chế tác đá!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu Chƣơng 2: Phạm vi, đối tƣợng, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận Kết luận và kiến nghị Tài liệu tham khảo Phụ lục Luận văn Thạc sĩ Khoa học 8 Phạm Viết Duy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRÊN THẾ GIỚI 1. Khai thác và chế tác đá Việc khai thác và chế tác đá đã đƣợc biết đến từ thời xa xƣa. Vào khoảng 3 triệu năm trƣớc, thời kỳ đồ đá bắt đầu, là một thời gian tiền sử dài trong đó con ngƣời sử dụng đá để chế tạo nhiều đồ vật từ nhiều kiểu đá khác nhau.

Ví dụ, đá lửa và đá phiến silic đƣợc mài sắc (hay đƣợc đẽo) để làm công cụ cắt gọt và vũ khí, trong khi đá basalt và đá sa thạch đƣợc dùng làm công cụ. Về sau con ngƣời ngày càng cải tiến và sử dụng kỹ thuật một cách rộng rãi để đẽo đá từ nguyên liệu thô tạo ra các đồ vật bằng đá với cách thức chế tác khác nhau, với sức sáng tạo ngày càng đa dạng, phong phú. Kỹ thuật đƣợc sử dụng có thể là phun hay thổi các chất màu lên đá. Việc này đƣợc thực hiện bởi những nghệ nhân chế tác ra những sản phẩm nổi tiếng trên khắp thế giới: từ những công cụ đơn giản cho đến hình khắc trên đá và tranh vẽ trên đá có thể đƣợc tìm thấy trên bất kỳ loại đá nào và có thể đƣợc phát hiện ở nhiều nơi trên trái đất, gồm cả châu Á (Bhimbetka, Ấn Độ, Trung Quốc,…), Bắc Mỹ (Thung lũng chết ở công viên quốc gia), Bắc Mỹ (Cumbe Mayo, Peru,…), và châu Âu (Finnmark, Na Uy),…[18], [20] Hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, nghề khai thác và chế tác đá đã tiếp cận với nhiều thiết bị hiện đại, tuy nhiên kèm theo đó là sự gia tăng của ô nhiễm môi trƣờng nghiêm trọng, đặc biệt là ô nhiễm không khí và tiếng ồn, ảnh hƣởng đến sức khoẻ của ngƣời lao động và cộng đồng.

Đến nay, trên thế giới đã có những nghiên cứu và áp dụng nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng, an toàn lao động và sức khoẻ nghề nghiệp. Vấn đề ô nhiễm không khí và tiếng ồn Gần đây, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã công bố kết quả khảo sát về mức độ ô nhiễm không khí trên toàn thế giới. Để đánh giá mức độ ô nhiễm của bầu không khí, các nhà khảo sát dựa vào hàm lƣợng bụi có trong không khí, gọi tắt là PM10, có nghĩa là loại bụi có kích thƣớc nhỏ hơn 10 micromet. Đối tƣợng điều tra là hơn 1.100 thành phố của nhiều Luận văn Thạc sĩ Khoa học 9 Phạm Viết Duy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội nƣớc trên toàn cầu.

Cũng theo WHO, nếu hàm lƣợng bụi này vƣợt quá 20 microgram/m3, sức khỏe con ngƣời sẽ bị ảnh hƣởng, cụ thể là gây nên các bệnh về đƣờng hô hấp nhƣ ung thu phổi, nhiễm trùng đƣờng hô hấp… Ô nhiễm không khí tập trung chủ yếu ở các khu công nghiệp, nơi công cộng có mật độ phƣơng tiện giao thông cao ở các thành phố lớn nhƣ các thành phố ở Ấn Độ, Pakistan, Iran. Chẳng hạn, thành phố Lahore (Pakistan) có hàm lƣợng bụi trong không khí là 200 microgram/m3. Đây là thành phố lớn thứ 2 ở Pakistan và là trung tâm kinh tế của nƣớc này; thành phố Kanpur (Ấn Độ) có hàm lƣợng bụi trong không khí là 209 microgram/m3. Thành phố này tập trung khoảng 5 triệu dân, khói bụi từ các nhà máy cộng với số dân đông chính là những nguyên nhân góp phần làm ô nhiễm môi trƣờng nơi đây; thành phố Yasouj (Iran) có hàm lƣợng bụi là 215 microgram/m3, là nơi tập trung nhiều nhà máy sản xuất đƣờng, điện, than,lọc dầu,… là những tác nhân dẫn tới ô nhiễm môi trƣờng ở thành phố này [20].

Ô nhiễm tiếng ồn đƣợc xem là một trong những mối nguy hiểm lớn đối với sức khoẻ của con ngƣời, nguy hiểm không khác gì các hiện tƣợng ô nhiễm khác. Theo số liệu của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) thì trong vòng 3 thập kỉ trở lại đây nạn ô nhiễm tiếng ồn đang trở nên bức xúc, ảnh hƣởng trực tiếp đến môi trƣờng và chất lƣợng sống của con ngƣời, nhất là ở các quốc gia đang phát triển [23]. Báo cáo mới đây của Cơ quan Môi trƣờng châu Âu (EEA) cho biết hơn 41 triệu ngƣời tại những thành phố có từ 250.000 dân trở lên ở 19 nƣớc châu Âu đang phải chịu tiếng ồn ở mức từ 55 dB trở lên. Đây là ngƣỡng mà Tổ chức Y tế Thế giới cho rằng có thể gây ra những tác động về sức khỏe nhƣ ảnh hƣởng đến giấc ngủ, tim mạch, sức khỏe tinh thần và việc học hành.

Theo số liệu thống kê mới nhất của WHO thì tại châu Âu, 40% dân số khu vực này đang bị phơi ra môi trƣờng ô nhiễm tiếng ồn. Mức ồn hiện đã vƣợt trên 55 decibels (dBA), 25% dân số hàng ngày nghe tiếng ồn trên 65 dBA, có tới 30% dân số châu Âu phải ngủ trong môi trƣờng có tiếng ồn vƣợt trên 55 dBA, đây là mức ồn có thể làm gián đoạn giấc ngủ. Theo Cơ quan an toàn giao thông và Môi trƣờng của Luận văn Thạc sĩ Khoa học 10 Phạm Viết Duy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội Liên Minh châu âu thì có từ 44% dân số châu âu (khoảng 200 triệu ngƣời) phải sống chung với tiếng ồn có nguy cơ ảnh hƣởng trực tiếp đến sức khoẻ [19]. Bộ Môi trƣờng Mỹ (EPA) cảnh báo để hạn chế bệnh điếc, mọi ngƣời không nên tiếp xúc với môi trƣờng có độ ồn lớn hơn 70 dBA trong khoảng thời gian 24 giờ liên tục.

Ngoài ra, nếu làm việc liên tục trong môi trƣờng có độ ồn trên 55 dBA (ngoài trời) và 45 dBA (trong nhà) trong thời gian dài liên tục cũng sẽ gây ảnh hƣởng đến sức nghe. Bộ Môi trƣờng Đức (GFEA) gần đây đã hoàn thành nhiều nghiên cứu và phát hiện thấy mối nguy hại của tiếng ồn đối với sức khoẻ, nhƣ giảm thính lực, làm tăng stress, tăng huyết áp. Cũng theo GFEA, tiếng ồn tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Một trong những hiện tƣợng thƣờng thấy là ù tai và dần dẫn đến mất sức nghe và quá lâu nên đã bị điếc, sức khoẻ của họ bị ảnh hƣởng rất nhiều, những bệnh viện đặt gần nơi phát ra tiếng ồn thì mức độ gây nguy hiểm cũng không lƣờng hết.

Theo quy định của WHO, mức ồn đối với các bệnh viện không đƣợc vƣợt quá 30 dBA (ban ngày) và 40 dBA (ban đêm). Nhƣng trong thực tế một số bệnh viện đã vƣợt quá mức quy định này. Ví dụ tại Anh có tới 5 bệnh viện phải chịu mức tiếng ồn trên 80 dBA, tại ấn Độ mức độ tiếng ồn đối với các bệnh viện ở Madurai là 72 dBA (cao nhất) và 57 dBA (trung bình). Để hạn chế mức độ ô nhiễm không khí và tiếng ồn nhiều nƣớc trên thế giới hiện đang áp dụng nhiều phƣơng pháp mới [22].

Tại châu Âu, ngƣời ta đã đƣa ra nhiều đạo luật mang tính bắt buộc áp dụng cho các cơ sở sản xuất, phải trang bị đầy đủ phƣơng tiện phòng hộ, khám bệnh định kỳ cho ngƣời lao động để can thiệp sớm những loại bệnh nghề nghiệp do tiếp xúc với ô nhiễm không khí và tiếng ồn lâu ngày gây ra. Kinh nghiệm quản lý về an toàn lao động và an toàn sức khoẻ nghề nghiệp 1. Kinh nghiệm của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) Một trong các ví dụ điển hình của ILO về quản lý an toàn lao động đƣợc thực hiện tại một số quốc gia châu Á và khu vực Thái Bình Dƣơng là chƣơng trình cải Luận văn Thạc sĩ Khoa học 11 Phạm Viết Duy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội thiện điều kiện làm việc trong các doanh nghiệp vừa và nhỏ (WISE – Working Improvement in Small and Medium Enterprises). Chƣơng trình WISE đƣợc bắt đầu thực hiện tại Philippines từ năm 1994 đã đề xuất 6 nguyên tắc cơ bản sau đây để tạo thuận lợi cho việc tham gia vào các hoạt động quản lý an toàn lao động: (1) Xây dựng chƣơng trình thực hành tại mỗi cơ sở; (2) Tập trung vào các kết quả đã đạt đƣợc; (3) Kết hợp điều kiện làm việc với các mục tiêu quản lý khác; (4) Sử dụng phƣơng châm vừa học vừa làm; (5) Trao đổi kinh nghiệm; (6) Tăng cƣờng giải quyết các vấn đề liên quan đến ngƣời lao động.

Năm 2001, các nƣớc thành viên của ILO đã thông qua “Hƣớng dẫn về hệ thống quản lý an toàn lao động” (ILO-OSH 2001). Hƣớng dẫn này đƣợc coi nhƣ một công cụ đẩy mạnh việc hỗ trợ có định hƣớng hoạt động cả về chính sách và mức độ an toàn lao động tại nơi làm việc. ILO-OSH 2001 bao gồm 5 yếu tố cấu thành chính: (1) chính sách, (2) tổ chức, (3) kế hoạch và thực hiện, (4) đánh giá, và (5) hoạt động cải thiện. Nhiều hội thảo và hội nghị chuyên đề về ILO-OSH 2001 đã đƣợc tổ chức tại Trung Quốc, Thái Lan, Malaysia và Việt Nam nhằm áp dụng ILO- OSH 2001 vào bối cảnh thực tế của từng quốc gia [16].

Hệ thống quản lý an toàn lao động ở Thái Lan Phần lớn các cơ sở sản xuất tại Thái Lan có quy mô vừa và nhỏ. Số doanh nghiệp có ít hơn 100 lao động xấp xỉ 300.000, chiếm 97% tổng số các cơ sở sản xuất trong toàn quốc, sử dụng khoảng 48% số ngƣời lao động. Tại Thái Lan, môi trƣờng lao động tồi, điều kiện làm việc không an toàn cộng với hành vi không an toàn của ngƣời lao động dẫn đến tỷ lệ tai nạn lao động cao. Thống kê chính thức cho thấy khoảng 80% trƣờng hợp tai nạn và bệnh nghề nghiệp gây ra bởi hành vi không an toàn của công nhân, 18% gây ra bởi điều kiện làm việc không an toàn, phần còn lại do lỗi của các phƣơng tiện khác.

Ngƣời lao động không nhận thức đƣợc tầm quan trọng của sự tự chăm sóc sức khoẻ cho bản Luận văn Thạc sĩ Khoa học 12 Phạm Viết Duy TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội thân. Họ thƣờng không chịu mang phƣơng tiện bảo vệ cá nhân nhƣ: mũ, giày, ủng, gang tay an toàn v.