Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Tỉnh Quảng Bình: Nghiên Cứu và Đề Xuất

Khám phá giải pháp giảm nghèo hiệu quả tại tỉnh Quảng Bình qua luận văn thạc sĩ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

• Tác giả: Đặng Thị Khánh Linh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trường Sơn
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế phát triển
• Đề tài: Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Tỉnh Quảng Bình
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO
• 1.1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO
• 1.1.1. Quan niệm về nghèo
• 1.1.2. Phương pháp xác định chuẩn nghèo
• 1.1.3. Các nguyên nhân dẫn đến nghèo
• 1.1.4. Khái niệm giảm nghèo và sự cần thiết phải giảm nghèo
• 1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ GIẢM NGHÈO
• 1.2.1. Hỗ trợ sản xuất và phát triển ngành nghề
• 1.2.2. Cho vay tín dụng để giảm nghèo
• 1.2.3. Hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến Nông - Lâm - Ngư
• 1.2.4. Hỗ trợ y tế, giáo dục, cơ sở vật chất khác cho hộ nghèo, xã nghèo
• 1.2.5. Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ giảm nghèo và cán bộ ở các xã nghèo
• 1.3. NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO
• 1.3.1. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện xã hội
• 1.3.3. Nhóm nhân tố thuộc về điều kiện kinh tế
• 1.4. KINH NGHIỆM GIẢM NGHÈO Ở CÁC ĐỊA PHƯƠNG VÀ BÀI HỌC RÚT RA CHO TỈNH QUẢNG BÌNH
• 1.4.1. Một số kinh nghiệm giảm nghèo
• 1.4.2. Bài học rút ra đối với Quảng Bình trong giảm nghèo hiện nay
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢM NGHÈO Ở TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.1. KHÁI QUÁT ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên tỉnh Quảng Bình
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Quảng Bình
• 2.1.3. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đến công tác giảm nghèo của tỉnh Quảng Bình
• 2.2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.2.1. Thực trạng công tác hỗ trợ sản xuất, phát triển ngành nghề
• 2.2.2. Thực trạng công tác cho vay tín dụng đối với người nghèo
• 2.2.3. Thực trạng công tác hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến Nông - Lâm – Ngư
• 2.2.4. Thực trạng công tác hỗ trợ Y tế, giáo dục và cơ sở vật chất khác cho hộ nghèo, xã nghèo
• 2.2.5. Thực trạng công tác nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ xoá đói giảm nghèo và cán bộ ở các xã nghèo
• 2.3. KẾT QUẢ GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.4. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ CÔNG TÁC GIẢM NGHÈO TỈNH QUẢNG BÌNH
• 2.4.1. Những mặt thành công
• 2.4.2. Những mặt hạn chế
• 2.4.3. Nguyên nhân của những mặt hạn chế
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO Ở TỈNH QUẢNG BÌNH
• 3.1. MỤC TIÊU GIẢM NGHÈO CỦA TỈNH QUẢNG BÌNH GIAI ĐOẠN 2010 – 2015
• 3.1.1. Phương hướng
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIẢM NGHÈO TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH TRONG THỜI GIAN ĐẾN
• 3.2.1. Đẩy mạnh hỗ trợ sản xuất và phát triển ngành nghề
• 3.2.2. Đẩy mạnh tín dụng đối với người nghèo
• 3.2.3. Đẩy mạnh công tác hướng dẫn người nghèo cách làm ăn và khuyến Nông – Lâm – Ngư
• 3.2.4. Tiếp tục đẩy mạnh hỗ trợ y tế, giáo dục và cơ sở vật chất khác cho hộ nghèo, xã nghèo
• 3.2.5. Tăng cường công tác nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ làm công tác hỗ trợ xoá đói giảm nghèo và cán bộ ở các xã nghèo
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Tỉnh Quảng Bình

Giảm nghèo là một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội tại tỉnh Quảng Bình. Tỉnh này đã đối mặt với nhiều thách thức trong việc giảm nghèo, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế khó khăn. Việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp giảm nghèo không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững của tỉnh.

1.1. Tình Hình Nghèo Đói Tại Tỉnh Quảng Bình

Tỉnh Quảng Bình hiện có tỷ lệ hộ nghèo cao, đặc biệt là ở các vùng nông thôn. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ hộ nghèo đã giảm từ 25,18% xuống còn 20,51% trong giai đoạn 2008-2012, nhưng vẫn còn nhiều hộ dễ tái nghèo khi gặp khó khăn.

1.2. Các Nguyên Nhân Dẫn Đến Nghèo Đói

Nghèo đói tại Quảng Bình xuất phát từ nhiều nguyên nhân như điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, thiếu cơ sở hạ tầng, và trình độ giáo dục thấp. Những yếu tố này đã ảnh hưởng lớn đến khả năng phát triển kinh tế của người dân.

II. Những Thách Thức Trong Công Tác Giảm Nghèo Tại Quảng Bình

Công tác giảm nghèo tại Quảng Bình gặp nhiều thách thức lớn. Các chính sách hỗ trợ chưa thực sự hiệu quả, và nhiều hộ nghèo vẫn chưa thể thoát nghèo bền vững. Việc thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng cũng là một trong những vấn đề cần giải quyết.

2.1. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính

Nhiều chương trình hỗ trợ giảm nghèo thiếu nguồn lực tài chính cần thiết để thực hiện. Điều này dẫn đến việc không thể triển khai các dự án hỗ trợ sản xuất và phát triển ngành nghề cho người nghèo.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đào Tạo Nghề

Việc đào tạo nghề cho người nghèo còn gặp nhiều khó khăn do thiếu cơ sở vật chất và giảng viên có trình độ. Điều này làm giảm khả năng tiếp cận các cơ hội việc làm cho người dân.

III. Phương Pháp Giảm Nghèo Hiệu Quả Tại Quảng Bình

Để giảm nghèo hiệu quả, tỉnh Quảng Bình cần áp dụng các phương pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp cần tập trung vào hỗ trợ sản xuất, đào tạo nghề, và nâng cao chất lượng giáo dục cho người nghèo.

3.1. Hỗ Trợ Sản Xuất Và Phát Triển Ngành Nghề

Cần đẩy mạnh hỗ trợ sản xuất cho người nghèo thông qua các chương trình cho vay tín dụng ưu đãi và cung cấp giống cây trồng, vật nuôi. Điều này sẽ giúp người dân cải thiện thu nhập và thoát nghèo bền vững.

3.2. Đào Tạo Nghề Và Tăng Cường Kỹ Năng

Đào tạo nghề cho người nghèo là một trong những giải pháp quan trọng. Cần tổ chức các khóa học đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động để giúp người dân có việc làm ổn định.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Giảm Nghèo

Các giải pháp giảm nghèo đã được áp dụng tại Quảng Bình và đã đạt được một số kết quả tích cực. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và đánh giá để điều chỉnh kịp thời các chính sách hỗ trợ.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Các Chương Trình Giảm Nghèo

Nhiều hộ nghèo đã thoát nghèo nhờ vào các chương trình hỗ trợ sản xuất và đào tạo nghề. Tuy nhiên, tỷ lệ tái nghèo vẫn còn cao, cần có các biện pháp hỗ trợ lâu dài.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Học hỏi từ các địa phương khác có kinh nghiệm thành công trong giảm nghèo sẽ giúp Quảng Bình cải thiện các chính sách và chương trình hỗ trợ, từ đó nâng cao hiệu quả công tác giảm nghèo.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Giải Pháp Giảm Nghèo Tại Quảng Bình

Giải pháp giảm nghèo tại Quảng Bình cần được tiếp tục nghiên cứu và điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn. Tương lai của công tác giảm nghèo phụ thuộc vào sự quyết tâm của chính quyền và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững nhằm giảm nghèo hiệu quả, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Các Cơ Quan

Hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng là rất quan trọng trong việc thực hiện các chương trình giảm nghèo, đảm bảo tính hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Quảng Bình, nằm ở khu vực Bắc Trung Bộ Việt Nam, là một trong những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao với khoảng 42.083 hộ nghèo chiếm 25,18% tổng số hộ dân vào năm 2008. Đến cuối năm 2012, tỷ lệ này giảm còn 20,51%, tuy nhiên vẫn còn ở mức cao, gây ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Nghèo đói không chỉ là lực cản đối với sự phát triển mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh xã hội, đạo đức và ổn định chính trị. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm rõ nguyên nhân nghèo đói tại Quảng Bình, đánh giá thực trạng công tác giảm nghèo giai đoạn 2008-2012 và đề xuất các giải pháp giảm nghèo bền vững đến năm 2015. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các huyện, thành phố trong tỉnh với dữ liệu thu thập từ các báo cáo thống kê, điều tra hộ nghèo và các chương trình hỗ trợ của Nhà nước. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách giảm nghèo, góp phần nâng cao đời sống người dân, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và ổn định chính trị tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế phát triển và xã hội học về nghèo đói và giảm nghèo. Thứ nhất, lý thuyết về nghèo đa chiều của Ngân hàng Thế giới và UNDP nhấn mạnh nghèo không chỉ là thiếu hụt thu nhập mà còn bao gồm thiếu tiếp cận giáo dục, y tế, và quyền lực xã hội. Thứ hai, mô hình vòng luẩn quẩn của nghèo đói minh họa mối quan hệ giữa nghèo đói, bệnh tật, thất học và các tệ nạn xã hội, cho thấy giảm nghèo cần giải quyết đồng bộ các yếu tố kinh tế, xã hội và văn hóa. Các khái niệm chính bao gồm: chuẩn nghèo (thu nhập tối thiểu để duy trì cuộc sống), hộ nghèo, hộ tái nghèo, giảm nghèo bền vững và các nhân tố ảnh hưởng như điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và bản thân người nghèo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và so sánh dựa trên dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo thống kê tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2008-2012, các báo cáo chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo, và các tài liệu nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hộ nghèo được thống kê trong giai đoạn nghiên cứu, với trọng tâm phân tích các chỉ số như tỷ lệ hộ nghèo, mức thu nhập, số lượng vốn vay tín dụng ưu đãi, và các chỉ tiêu về y tế, giáo dục. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ dữ liệu có sẵn để đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, biểu đồ và bảng tổng hợp để đánh giá thực trạng và hiệu quả các giải pháp giảm nghèo. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2008-2012 với dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo giảm nhưng còn cao: Từ 25,18% năm 2008 giảm xuống còn 20,51% năm 2012, cho thấy công tác giảm nghèo có tiến triển nhưng chưa đạt hiệu quả bền vững.
2. Nguồn vốn tín dụng ưu đãi tăng: Doanh số cho vay vốn hộ nghèo giai đoạn 2008-2012 tăng đều, hỗ trợ hơn 42.000 hộ nghèo tiếp cận vốn, góp phần nâng cao thu nhập và sản xuất.
3. Hỗ trợ y tế và giáo dục được cải thiện: Tổng số thẻ bảo hiểm y tế cấp cho người nghèo và dân thường các xã thuộc chương trình 135 tăng đáng kể, giúp giảm chi phí khám chữa bệnh và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
4. Cơ sở hạ tầng và nhà ở cho hộ nghèo được đầu tư: Kết quả xây dựng nhà đại đoàn kết và nhà ở cho hộ nghèo được thực hiện với hàng nghìn căn nhà được hỗ trợ, góp phần ổn định đời sống vật chất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao là do điều kiện tự nhiên khó khăn, địa hình phức tạp, thiên tai bão lụt thường xuyên gây thiệt hại sản xuất. Mặc dù nguồn vốn tín dụng ưu đãi tăng, nhưng việc sử dụng vốn chưa hiệu quả do trình độ lao động thấp và thiếu kỹ thuật sản xuất. Hỗ trợ y tế và giáo dục đã giúp giảm bớt gánh nặng chi phí cho người nghèo, tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn trong tiếp cận dịch vụ do hạ tầng chưa đồng bộ. Việc xây dựng nhà ở và cơ sở vật chất giúp ổn định cuộc sống, nhưng chưa đủ để tạo đà phát triển kinh tế bền vững. So sánh với các tỉnh miền núi như Yên Bái và Quảng Nam, Quảng Bình cần tăng cường phối hợp các chương trình hỗ trợ, phát huy nội lực địa phương và nâng cao năng lực cán bộ làm công tác giảm nghèo. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ hộ nghèo theo năm, bảng tổng hợp vốn tín dụng và số lượng thẻ bảo hiểm y tế cấp cho người nghèo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đẩy mạnh hỗ trợ sản xuất và phát triển ngành nghề: Tổ chức đào tạo nghề miễn phí, chuyển giao kỹ thuật sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương nhằm nâng cao năng suất lao động và thu nhập hộ nghèo. Thời gian thực hiện trong giai đoạn 2015-2017, chủ thể là Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề.
2. Mở rộng và nâng cao hiệu quả tín dụng ưu đãi: Tăng quy mô vốn vay, đa dạng hóa nguồn vốn, đồng thời tổ chức tập huấn sử dụng vốn hiệu quả cho người nghèo. Thực hiện liên tục từ 2015, chủ thể là Ngân hàng Chính sách xã hội và UBND các huyện.
3. Tăng cường hỗ trợ y tế, giáo dục và cơ sở vật chất: Cấp phát thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho hộ nghèo, miễn giảm học phí, hỗ trợ học bổng cho con em hộ nghèo, đồng thời đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng y tế, giáo dục tại các xã nghèo. Thời gian 2015-2018, chủ thể là Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo.
4. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ giảm nghèo: Tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, tăng cường cán bộ chuyên trách tại cơ sở, đảm bảo chế độ chính sách phù hợp để giữ chân cán bộ. Thực hiện từ 2015-2016, chủ thể là UBND tỉnh và các sở ngành liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước các cấp: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp giảm nghèo phù hợp với điều kiện địa phương, từ đó xây dựng chính sách hiệu quả.
2. Nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế phát triển: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về nghèo đói và giảm nghèo tại vùng miền Trung Việt Nam.
3. Các tổ chức phi chính phủ và quốc tế: Hỗ trợ thiết kế chương trình, dự án giảm nghèo dựa trên phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp cụ thể.
4. Người làm công tác xã hội và phát triển cộng đồng: Áp dụng các mô hình hỗ trợ sản xuất, tín dụng, y tế, giáo dục để nâng cao hiệu quả công tác tại địa bàn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở Quảng Bình vẫn còn cao dù đã có nhiều chương trình hỗ trợ?
   Nguyên nhân chính là điều kiện tự nhiên khó khăn, thiên tai thường xuyên, trình độ lao động thấp và hiệu quả sử dụng vốn chưa cao. Ví dụ, địa hình đồi núi phức tạp làm hạn chế phát triển sản xuất nông nghiệp.

2. Các giải pháp giảm nghèo nào được đánh giá là hiệu quả nhất tại Quảng Bình?
   Hỗ trợ tín dụng ưu đãi kết hợp đào tạo nghề và chuyển giao kỹ thuật sản xuất được xem là giải pháp hiệu quả giúp người nghèo nâng cao thu nhập bền vững.

3. Làm thế nào để nâng cao năng lực cán bộ làm công tác giảm nghèo?
   Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, bồi dưỡng nghiệp vụ, đồng thời cải thiện chế độ chính sách để giữ chân cán bộ có năng lực và tâm huyết.

4. Vai trò của y tế và giáo dục trong giảm nghèo là gì?
   Y tế giúp giảm chi phí khám chữa bệnh, nâng cao sức khỏe lao động; giáo dục nâng cao trình độ dân trí, tạo cơ hội việc làm tốt hơn, từ đó giảm nghèo bền vững.

5. Làm sao để đảm bảo giảm nghèo bền vững tại Quảng Bình?
   Cần sự phối hợp đồng bộ giữa các chính sách hỗ trợ sản xuất, tín dụng, y tế, giáo dục và nâng cao nhận thức, nỗ lực của chính người nghèo trong việc vươn lên thoát nghèo.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các khái niệm, tiêu chí và nhân tố ảnh hưởng đến nghèo đói và giảm nghèo tại Quảng Bình.
• Thực trạng giảm nghèo giai đoạn 2008-2012 cho thấy tiến bộ nhưng còn nhiều hạn chế do điều kiện tự nhiên và xã hội khó khăn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào hỗ trợ sản xuất, tín dụng, y tế, giáo dục và nâng cao năng lực cán bộ nhằm giảm nghèo bền vững.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn 2015-2018.
• Khuyến nghị các cấp chính quyền, tổ chức và cộng đồng cùng phối hợp thực hiện để đạt hiệu quả cao trong công tác giảm nghèo.

Các cơ quan chức năng cần triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất, tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời. Để biết thêm chi tiết và ứng dụng thực tiễn, quý độc giả và nhà quản lý có thể tham khảo toàn văn luận văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Một số vấn đề lý luận về nghèo và giảm nghèo. Thực trạng giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình Chương 3. Giải pháp giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình.

Tổng quan tài liệu nghiên cứu Ở nƣớc ta, xóa đói giảm nghèo đƣợc coi là mục tiêu xuyên suốt trong quá trình phát triển kinh tế -xã hội của đất nƣớc. Ngay từ khi mới ra đời, Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định mục tiêu cơ bản trong hoạt động của mình là giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ mới để đem lại ấm no, hạnh phúc cho mọi ngƣời dân, mọi gia đình Việt Nam. Vấn đề xóa đói giảm nghèo đã đƣợc đƣa vào mục tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế -xã hội 5 năm (1996-2000). Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII (năm 1996) đã khẳng định: "Thực hiện tốt chương trình XĐGN, nhất là đối với vùng căn cứ quân sự cách mạng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số".

Đại hội IX (năm 2001) tiếp tục khẳng định hƣớng đi đó và nhấn mạnh: "Việc tăng Luan van 4 trưởng kinh tế phải đi đôi với xóa đói giảm nghèo ngay trong từng bước đi và trong suốt quá trình Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa đất nước. Phấn đấu đến năm 2010, về cơ bản không còn hộ nghèo". Công cuộc đổi mới của đất nƣớc đã đạt đƣợc những thành tựu vƣợt bậc về phát triển kinh tế -xã hội, đời sống của đa số dân cƣ đƣợc cải thiện, công tác XĐGN đã thu đƣợc thành tựu đáng kể. Song, mức sống của ngƣời dân vẫn còn thấp, phân hóa thu nhập có xu hƣớng tăng lên.

Một bộ phận khá lớn dân cƣ còn sống nghèo đói, trong đó có nhiều gia đình có công với Cách mạng vẫn còn chịu nhiều thiệt thòi trong hòa nhập cộng đồng và không đủ sức tiếp nhận những thành quả do công cuộc đổi mới mang lại. Cuối năm 2005, cả nƣớc vẫn còn khoảng 22% số hộ nghèo đói. Chƣơng trình mục tiêu quốc gia XĐGN đã triển khai mạnh mẽ ở tất cả các tỉnh, thành, quận, huyện trong cả nƣớc, nhƣng hiệu quả chƣa cao. Nhiều hộ thoát nghèo vẫn chƣa vững chắc, rất dễ tái nghèo khi gặp thiên tai hay rủi ro bất thƣờng trong đời sống và sản xuất kinh doanh,.

Vấn đề nghèo đói và xóa đói, giảm nghèo ở nƣớc ta là vấn đề đƣợc Đảng, Nhà nƣớc và các cấp, các ngành cũng nhƣ nhiều cơ quan, nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Từ đầu những năm 90 của thế kỷ XX đến nay đã có nhiều công trình khoa học, đề tài nghiên cứu, bài viết liên quan đến vấn đề xóa đói, giảm nghèo đƣợc công bố, cụ thể là các công trình sau: - Nguyễn Thị Hằng, Vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở nông thôn nước ta hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, 1997. Cuốn sách đã đánh giá khá đầy đủ về thực trạng nghèo đói ở Việt Nam và biện pháp xóa đói giảm nghèo ở nông thôn nƣớc ta đến năm 2000. Lê Xuân Bá (cùng tập thể tác giả), Nghèo đói và xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam, Nxb Nông nghiệp, 2001.

Các tác giả đã phản ánh tổng quan về nghèo đói trên thế giới; đƣa ra các phƣơng pháp đánh giá về nghèo đói hiện nay, nghèo đói ở Việt Nam và nghiên cứu thực tiễn về nghèo đói ở Luan van 5 tỉnh Quảng Bình; qua đó đƣa ra một số quan điểm, giải pháp chung về xóa đói giảm nghèo ở Việt Nam.[2] - Đề tài nghiên cứu khoa học “Nâng cao thu nhập cho ngƣời nghèo trên địa bàn thành phố Tam Kỳ” của tác giả Nguyễn Thị Phƣơng Thảo - Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng. Trong đó tác giả đã làm rõ những vấn đề sau: Tiến độ giảm nghèo và những đặc tính ngƣời nghèo ở Việt Nam; Thực trạng đói nghèo trên địa bàn thành phố Tam Kỳ; Thực trạng về thu nhập của ngƣời nghèo trên địa bàn thành phố Tam Kỳ; Đánh giá tác động của các yêu tố đến thu nhập của ngƣời nghèo trên địa bàn thành phố Tam Kỳ; Nguyện vọng của hộ nghèo. Từ đó tác giả đã đề xuất một số kiến nghị nhằm giảm nghèo nhanh và bền vững trên địa bàn thành phố Tam Kỳ. [20] - Đề tài luận văn thạc sỹ “Giải pháp giảm nghèo trên địa bàn quận Hải Châu thành phố Đà Nẵng” của tác giả Nguyễn Trí Dũng là đề tài nghiên cứu về vấn đề nghèo và giảm nghèo trên địa bàn quận Hải Châu giai đoạn 2009 – 2012.

Luận văn đã chỉ rõ trong giai đoạn mà nền kinh tế thế giới khủng hoảng tài chính, nợ công diễn ra khắp nơi, đất nƣớc phải đối mặt với những khó khăn thách thức khủng hoảng tiền tệ, suy giảm kinh tế, lạm phát tăng cao, thiên tai, dịch bệnh, đã ảnh hƣởng đến sự phát triển kinh tế, giá cả các mặt hàng thiết yếu tăng cao, làm cho bộ phận ngƣời dân thu nhập thấp, các hộ nghèo trong chƣơng trình gặp nhiều khó khăn, trở ngại không nhỏ đến công tác giảm nghèo của quận Hải Châu. Nhƣng với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, dƣới sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, đã phấn đấu nỗ lực duy trì tốc độ tăng trƣởng kinh tế khoảng 11% đến 12%. Với nhiều chƣơng trình hỗ trợ, kết hợp với nhiều nguồn lực ƣu tiên giải quyết cho hộ nghèo, vƣơn lên thoát nghèo khỏi ngƣỡng 500.000đ/ ngƣời/tháng. Với số liệu cụ thể thực trạng nghèo đầu năm 2009 toàn quận có 5080 hộ nghèo chiếm tỉ lệ 12,81% trên tổng số hộ của quận (39.650 hộ), cùng với nhiều giải pháp thiết thực đồng bộ Luan van 6 giữa giải quyết các chế độ chính sách hỗ trợ vốn vay ƣu đãi, hỗ trợ phƣơng tiện sinh kế, xây nhà tình thƣơng tình nghĩa, hỗ trợ điện, nƣớc, vệ sinh môi trƣờng, hỗ trợ đột xuất khó khăn với tổng số tiền bình quân khoảng 20 tỷ trên một năm và khoảng 80 tỷ trong 4 năm thực hiện, đồng thời gắn với tuyên truyền ý thức tự vƣơn lên thoát nghèo của các hộ nghèo đến cuối năm 2012 100% hộ nghèo trong chƣơng trình thoát nghèo.

[7] Ngoài ra còn nhiều bài báo, tạp chí viết về vấn đề xóa đói giảm nghèo nhƣ TS.Tạ Thị Lệ Yên,"Nâng cao hiệu quả hoạt động của Ngân hàng chính sách xã hội với mục tiêu xóa đói, giảm nghèo", tạp chí Ngân hàng số 11/2005; tác giả Trịnh Quang Chinh,"Một số kinh nghiệm từ chương trình xóa đói, giảm nghèo ở Lào Cai", tạp chí Lao Động và Xã hội số 272 tháng 10/2005; TS. Đàm Hữu Đắc,"Cuộc chiến chống đói nghèo ở Việt Nam thực trạng và giải pháp", tạp chí Lao động và Xã hội số 272 tháng 10/2005. Đồng thời, còn có nhiều công trình khoa học khác nghiên cứu vấn đề xóa đói, giảm nghèo ở nhiều khía cạnh khác nhau. Có thể khẳng định, các công trình nghiên cứu về nghèo đói và xóa đói, giảm nghèo ở nƣớc ta là rất phong phú.

Thành quả của những công trình đã cung cấp những luận cứ khoa học, thực tiễn cho việc xây dựng, triển khai công tác xóa đói, giảm nghèo trên toàn quốc và từng địa phƣơng. Mặc dù có nhiều dự án và nghiên cứu về vấn đề giảm nghèo nhƣng đối với tỉnh Quảng Bình chƣa có một nghiên cứu cụ thể nào về vấn đề này. Cũng có một số báo cáo cuối năm, báo cáo tổng kết 5 năm mục tiêu giảm nghèo, tuy nhiên cũng chỉ dừng ở mức báo cáo thống kê, đánh giá. Tỉnh Quảng Bình là một trong những tỉnh nghèo của khu vực miền Trung, nên việc giảm nghèo mang tính bức xúc và đƣợc các cấp ủy đảng, chính quyền cũng nhƣ ngƣời dân đặc biệt quan tâm.

Việc lựa chọn đề tài giải pháp giảm nghèo ở tỉnh Quảng Bình càng làm tăng thêm tính thiết thực trong giai đoạn hiện nay. Luan van 7 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ NGHÈO VÀ GIẢM NGHÈO 1. Quan niệm về nghèo a.

Quan niệm của một số tổ chức quốc tế Đói nghèo và chống đói nghèo luôn là mối quan tâm hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới, bởi vì giàu mạnh gắn liền với sự hƣng thịnh của đất nƣớc. Đói nghèo thƣờng gây ra xung đột chính trị, xung đột giai cấp, dẫn đến bất ổn về xã hội, bất ổn về chính trị. Tình trạng đói nghèo ở mỗi quốc gia đều có sự khác nhau về cấp độ và số lƣợng. Bởi vậy, để nhìn nhận và đánh giá đúng tình trạng đói nghèo của một quốc gia, một vùng cũng nhƣ nhận dạng đƣợc hộ nghèo, đòi hỏi chúng ta phải có sự thống nhất về khái niệm và các tiêu chí để đánh giá nghèo tại từng thời điểm.

Hiện nay chƣa có định nghĩa duy nhất về nghèo và chƣa có một sự thống nhất tuyệt đối trong quan niệm về nghèo. Đầu những năm 70, đói nghèo chỉ đƣợc coi là sự đói nghèo về tiêu dùng, với tƣ tƣởng cốt lõi và căn bản nhất để một ngƣời bị coi là nghèo đói đó là sự "thiếu hụt" so với mức sống nhất định. Mức thiếu hụt này đƣợc xác định theo các chuẩn mực xã hội và phụ thuộc vào không gian và thời gian. Trong báo cáo phát triển con ngƣời năm 1997, Chƣơng trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) đã đề cập đến khái niệm đói nghèo về năng lực, khác với quan niệm đói nghèo về thu nhập.

Theo đó, “nghèo khổ của con ngƣời là khái niệm biểu thị sự nghèo khổ đa chiều của con ngƣời - là sự thiệt thòi (khốn cùng) theo 3 khía cạnh cơ bản nhất của cuộc sống con ngƣời”. Trong khi đó, Ngân hàng Thế giới thì đƣa ra quan điểm: “Nghèo là một khái niệm đa chiều vƣợt khỏi phạm vi túng thiếu về vật chất. Nghèo không chỉ dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các vấn đề liên quan đến năng lực nhƣ: Luan van 8 dinh dƣỡng, sức khỏe, giáo dục, khả năng dễ bị tổn thƣơng, không có quyền phát ngôn và không có quyền lực”. Cho đến nay, khái niệm nghèo đƣợc dùng nhiều nhất là khái niệm đã đƣợc đƣa ra tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói do Ủy ban Kinh tế & Xã hội của Châu Á – Thái Bình Dƣơng (ESCAP) tổ chức vào tháng 9/1993 tại Bangkok – Thái Lan, quan niệm này đƣợc phát biểu nhƣ sau: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không có khả năng thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người mà những nhu cầu ấy phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế xã hội, phong tục tập quán của từng vùng và những phong tục ấy được xã hội thừa nhận” [14, tr.