Thực trạng và giải pháp xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ

Chuyên khảo phân tích C users administrator desktop adobe flash thực trạng và giải pháp nhằm đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Nông Nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Đẩy Mạnh Xuất Khẩu Nông Sản Việt Nam Vào Thị Trường Mỹ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2001
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: THỊ TRƯỜNG MỸ VÀ CƠ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM
• 1.1. Khái quát chung về nước Mỹ và thị trường nông sản của Mỹ
• 1.2. Nhu cầu nhập hàng nông sản vào thị trường Mỹ và định hướng chiến lược của các doanh nghiệp Việt Nam
• 1.3. Dự báo tiềm năng xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ
• 1.4. Những thời cơ và thách thức đối với xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ

Tóm tắt

I. Tổng quan về xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ

Xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ đang trở thành một trong những lĩnh vực tiềm năng nhất trong nền kinh tế. Với dân số lớn và sức tiêu dùng cao, Mỹ là một thị trường hấp dẫn cho các sản phẩm nông sản. Việt Nam có nhiều lợi thế về khí hậu, đất đai và nguồn nhân lực để phát triển sản xuất nông sản. Tuy nhiên, để thâm nhập vào thị trường này, cần có những chiến lược và giải pháp cụ thể.

1.1. Tình hình xuất khẩu nông sản Việt Nam hiện nay

Hiện tại, Việt Nam đã xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản sang Mỹ như cà phê, hạt tiêu và hạt điều. Kim ngạch xuất khẩu nông sản sang Mỹ đã tăng trưởng ổn định trong những năm qua, tuy nhiên vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

1.2. Tiềm năng và cơ hội từ thị trường Mỹ

Thị trường Mỹ có nhu cầu cao về nông sản, đặc biệt là các sản phẩm như cà phê, hạt tiêu và rau quả. Việt Nam có thể tận dụng các hiệp định thương mại để mở rộng thị trường và gia tăng kim ngạch xuất khẩu.

II. Những thách thức trong xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng việc xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm của Mỹ rất nghiêm ngặt, yêu cầu các doanh nghiệp Việt Nam phải nâng cao chất lượng sản phẩm.

2.1. Tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm

Mỹ yêu cầu các sản phẩm nông sản phải đáp ứng các tiêu chuẩn như GMP, HACCP. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp Việt Nam phải đầu tư vào công nghệ và quy trình sản xuất.

2.2. Cạnh tranh với hàng hóa nội địa và quốc tế

Hàng nông sản Việt Nam phải cạnh tranh với sản phẩm nội địa Mỹ và các nước khác. Giá cả và chất lượng là yếu tố quyết định trong việc chiếm lĩnh thị trường.

III. Giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ

Để tăng cường xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ, cần có những giải pháp đồng bộ từ chính sách đến thực tiễn sản xuất. Các doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng sản phẩm và cải thiện quy trình sản xuất.

3.1. Nâng cao chất lượng sản phẩm nông sản

Các doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất để đáp ứng yêu cầu chất lượng của thị trường Mỹ. Việc này không chỉ giúp tăng cường sức cạnh tranh mà còn nâng cao giá trị sản phẩm.

3.2. Tăng cường xúc tiến thương mại

Cần đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại để giới thiệu sản phẩm nông sản Việt Nam đến người tiêu dùng Mỹ. Các hội chợ, triển lãm quốc tế là cơ hội tốt để quảng bá sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về xuất khẩu nông sản

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp đồng bộ có thể giúp tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu nông sản vào thị trường Mỹ. Các doanh nghiệp cần nắm bắt thông tin thị trường và xu hướng tiêu dùng để điều chỉnh chiến lược xuất khẩu.

4.1. Kết quả từ các doanh nghiệp xuất khẩu thành công

Một số doanh nghiệp đã thành công trong việc xuất khẩu nông sản sang Mỹ nhờ vào việc cải tiến chất lượng sản phẩm và áp dụng công nghệ hiện đại. Họ đã tạo dựng được thương hiệu và uy tín trên thị trường.

4.2. Nghiên cứu thị trường và xu hướng tiêu dùng

Nghiên cứu thị trường cho thấy người tiêu dùng Mỹ ngày càng ưa chuộng các sản phẩm hữu cơ và an toàn thực phẩm. Điều này mở ra cơ hội cho các sản phẩm nông sản Việt Nam nếu đáp ứng được yêu cầu này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho xuất khẩu nông sản Việt Nam

Xuất khẩu nông sản Việt Nam vào thị trường Mỹ có nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Việc áp dụng các giải pháp đồng bộ và nâng cao chất lượng sản phẩm sẽ là chìa khóa để mở rộng thị trường trong tương lai.

5.1. Triển vọng phát triển xuất khẩu nông sản

Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các tổ chức, xuất khẩu nông sản Việt Nam có thể đạt được những bước tiến lớn trong những năm tới. Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu thị trường.

5.2. Định hướng chiến lược xuất khẩu bền vững

Định hướng phát triển xuất khẩu nông sản cần phải bền vững, chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển cộng đồng. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo dựng hình ảnh tốt cho nông sản Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoa Kỳ là thị trường nhập khẩu nông sản lớn với sức mua đạt khoảng 7.000 tỷ USD mỗi năm, quy mô dân số 284,5 triệu người và GDP đạt 9.256 tỷ USD. Theo số liệu thống kê thương mại, tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Mỹ đạt 1.258 tỷ USD, trong đó nhu cầu tiêu thụ các mặt hàng nông sản nhiệt đới như cà phê, hạt tiêu, hạt điều, chè và cao su liên tục gia tăng. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường này năm 2001 mới đạt khoảng 900 triệu USD, chỉ chiếm 0,07% tổng thị phần nhập khẩu của Mỹ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự chênh lệch lớn giữa tiềm năng sản xuất nông nghiệp phong phú của Việt Nam (quỹ đất nông nghiệp 11,157 triệu ha cùng hơn 80% dân số hoạt động trong khu vực nông nghiệp) với kết quả xuất khẩu thực tế còn khiêm tốn. Luận văn hướng đến mục tiêu phân tích toàn diện thực trạng xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Mỹ giai đoạn 1996 - 2002, nhận diện các rào cản kỹ thuật khắt khe và các điểm nghẽn về chất lượng sản phẩm, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp đến năm 2010.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian giao thương giữa Việt Nam và thị trường Hoa Kỳ, bao quát các nhóm hàng nông sản xuất khẩu chủ lực gồm cà phê, hạt tiêu, hạt điều, chè, quế, cao su và rau quả chế biến. Về mặt thời gian, dữ liệu nghiên cứu được khảo sát từ năm 1996 đến năm 2002, gắn liền với cột mốc Hiệp định Thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) chính thức có hiệu lực từ ngày 11/12/2001. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi đưa ra định hướng tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ từ 15% đến 18% mỗi năm, đóng góp vào mục tiêu đưa tổng kim ngạch xuất khẩu toàn quốc đạt 114 tỷ USD theo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2001 - 2010.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng Lý thuyết Lợi thế so sánh của David Ricardo để luận giải nền tảng phát triển các sản phẩm nông sản nhiệt đới của Việt Nam dựa trên điều kiện tự nhiên như nhiệt độ cao, độ ẩm trung bình trên 80% và lượng mưa từ 1.800 mm đến 2.000 mm mỗi năm. Bên cạnh đó, Mô hình Kim cương về Lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter được vận dụng để phân tích 4 nhóm yếu tố: điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện nhu cầu nội địa và quốc tế, các ngành công nghiệp hỗ trợ và chiến lược cấu trúc cạnh tranh của doanh nghiệp ngành nông sản.

Khung lý thuyết của luận văn tích hợp các khái niệm thương mại quốc tế quan trọng:

• Quy chế Tối huệ quốc (MFN/NTR): Cơ chế đối xử không phân biệt, đưa mức thuế nhập khẩu đối với cà phê nhân, chè, hạt tiêu và cao su thiên nhiên về mức 0%.
• Hệ thống ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP): Hệ thống miễn giảm thuế đơn phương của các nước phát triển dành cho nước đang phát triển.
• Rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT/SPS): Hệ thống quy chuẩn kiểm dịch động thực vật của cơ quan APHIS, tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt GMP, hệ thống quản lý an toàn thực phẩm HACCP, ISO và tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội SA8000.
• Nông sản chế biến sâu: Khái niệm phân biệt giữa hàng hóa nông sản thô sơ chế và sản phẩm tinh chế có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của đề tài được tổng hợp từ cơ sở dữ liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam, Bộ Thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, Hải quan Hoa Kỳ và Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC).

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích với 6 nhóm ngành hàng nông sản chủ lực (cà phê, hạt điều, hạt tiêu, chè, quế, cao su thiên nhiên và sản phẩm rau quả). Cỡ mẫu này đại diện cho hơn 85% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ trong giai đoạn nghiên cứu.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả kết hợp phân tích chuỗi thời gian liên hoàn từ năm 1996 đến năm 2002 là nhằm xác định chính xác xu hướng biến động kim ngạch, tốc độ tăng trưởng và thị phần của từng ngành hàng. Đồng thời, phương pháp so sánh đối chuẩn (benchmarking) được sử dụng để đối chiếu năng lực cạnh tranh về giá thành và chất lượng giữa nông sản Việt Nam với các đối thủ lớn như Thái Lan (xuất khẩu cao su tự nhiên đạt 247 triệu USD và sản phẩm cao su 546 triệu USD năm 2001), Brazil và Trung Quốc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực tế giai đoạn 1996 - 2002 chỉ ra những phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, cà phê là mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu lớn nhất nhưng tiềm ẩn rủi ro cơ cấu. Từ mức 32 triệu USD năm 1994, kim ngạch xuất khẩu cà phê đạt đỉnh 142,6 triệu USD năm 1999 và duy trì sản lượng khoảng 40.000 tấn mỗi năm, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 7 về giá trị xuất khẩu cà phê vào Mỹ. Tuy nhiên, 95% diện tích canh tác là cà phê Robusta trong khi thị trường Mỹ chuộng Arabica; đồng thời 80% sản lượng xuất khẩu sang Mỹ là Robusta loại II với tỷ lệ hạt vỡ lên đến 5%, khiến giá bán rơi xuống mức thấp, chỉ đạt 430 USD/tấn vào tháng 12/2001.

Thứ hai, nhóm hạt điều và hạt tiêu ghi nhận tốc độ thâm nhập ấn tượng. Xuất khẩu hạt điều tăng trưởng từ 7,6 triệu USD năm 1996 lên 32,48 triệu USD năm 2001 và đạt 32 triệu USD năm 2002, đứng thứ 3 thị phần tại Mỹ sau Ấn Độ và Brazil. Hạt tiêu tăng trưởng từ 3,8 triệu USD năm 2000 lên 4,2 triệu USD năm 2002, giữ vị trí thứ 7 trong số các nước xuất khẩu tiêu vào Mỹ.

Thứ ba, kim ngạch chè, quế và cao su tăng trưởng nhưng quy mô còn hạn chế. Xuất khẩu chè tăng từ 842.000 USD năm 1998 lên hơn 1 triệu USD năm 2001. Quế đạt 984.000 USD năm 2002, đứng thứ 3 thị trường nhờ mức thuế 0%. Ngược lại, xuất khẩu cao su và sản phẩm cao su năm 2002 chỉ đạt 4,781 triệu USD, chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng nhu cầu nhập khẩu hơn 10 tỷ USD cao su của Mỹ.

Thứ tư, tỷ lệ tổn thất sau thu hoạch của nông sản Việt Nam rất cao, dao động từ 20% đến 30% sản lượng. Điều này làm gia tăng giá thành và suy giảm sức cạnh tranh khi hàng hóa cập cảng Mỹ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến năng lực cạnh tranh hạn chế của nông sản Việt Nam bắt nguồn từ việc phần lớn sản phẩm xuất khẩu ở dạng thô hoặc sơ chế, thiếu vắng các sản phẩm chế biến sâu. Đa số doanh nghiệp xuất khẩu chưa tiếp cận trực tiếp mạng lưới phân phối của Mỹ mà phải bán qua các nhà thương mại trung gian như Cargill hay Mercon có văn phòng tại Việt Nam.

Dữ liệu kim ngạch xuất khẩu giai đoạn 1996 - 2002 được tổng hợp qua bảng thống kê và biểu đồ phân tích cơ cấu cho thấy sự thiên lệch rõ nét: nhóm sản phẩm thô chiếm hơn 85% giá trị, trong khi thực phẩm chế biến năm 2001 chỉ đạt 17,8 triệu USD. Mặt hàng rau quả tươi hoàn toàn vắng bóng trên thị trường do chưa vượt qua quy trình kiểm định sinh vật gây hại của cơ quan Giám định Động Thực vật Hoa Kỳ (APHIS).

So với báo cáo của các chuyên gia Liên Hợp Quốc về sức tiêu dùng của hộ gia đình Mỹ (cao gấp 1,7 lần so với hộ gia đình tại Nhật Bản hoặc EU), kết quả nghiên cứu chứng minh thị trường Mỹ có biên độ hấp thụ hàng hóa rất lớn nhưng phân hóa sâu sắc. Nông sản Việt Nam vừa phải chịu áp lực cạnh tranh từ các nước láng giềng như Thái Lan, Indonesia, vừa chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt từ Đạo luật chống bán phá giá và các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tạo đột phá xuất khẩu nông sản sang thị trường Mỹ giai đoạn 2003 - 2010, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược:

Thứ nhất, tái cơ cấu giống cây trồng và nâng cấp công nghệ chế biến tinh. Doanh nghiệp và ngành nông nghiệp cần tiến hành lai ghép cải tạo giống cà phê, mở rộng diện tích cà phê Arabica chất lượng cao để hướng tới mục tiêu đạt 350 triệu USD kim ngạch cà phê vào năm 2010. Đầu tư dây chuyền sấy, bảo quản và chế biến sâu các sản phẩm rau củ quả đóng hộp, nước trái cây cô đặc, phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu chè tăng trưởng đều đặn 20% mỗi năm và hạt điều đạt 60 triệu USD.

Thứ hai, kéo giảm tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch và tối ưu hóa chi phí logistics. Doanh nghiệp cần phối hợp với các viện nghiên cứu áp dụng công nghệ xử lý bảo quản hiện đại, đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hao hụt từ 20% - 30% hiện nay xuống dưới 10% trong vòng 5 năm. Thiết kế quy cách bao bì đạt chuẩn vận tải biển dài ngày để hạ giá thành sản phẩm, nâng cao sức cạnh tranh về giá với hàng hóa Trung Quốc và Thái Lan.

Thứ ba, chuẩn hóa hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế. Chủ động xây dựng và áp dụng triệt để các tiêu chuẩn GMP, ISO, HACCP và bộ tiêu chuẩn xã hội SA8000 trong toàn bộ quy trình từ thu mua, sơ chế đến đóng gói. Phối hợp với cơ quan chức năng cung cấp đầy đủ dữ liệu dịch tễ để cơ quan APHIS chính thức cấp phép nhập khẩu cho các loại trái cây tươi đặc sản như thanh long, dứa.

Thứ tư, đổi mới công tác xúc tiến thương mại và mở rộng kênh phân phối trực tiếp. Bộ Thương mại và các hiệp hội ngành hàng cần thành lập trung tâm thông tin dữ liệu thị trường Mỹ, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia các hội chợ thương mại quốc tế thường niên. Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng website thương mại điện tử, thiết lập văn phòng đại diện tại Hoa Kỳ và liên kết chặt chẽ với mạng lưới phân phối của cộng đồng người Việt tại Mỹ nhằm giảm bớt các khâu trung gian thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, lãnh đạo và chuyên viên xuất nhập khẩu tại các doanh nghiệp nông sản. Tài liệu cung cấp bức tranh toàn cảnh về thị hiếu tiêu dùng của người Mỹ, hệ thống pháp lý liên bang và tiểu bang, cùng cẩm nang tiếp cận hệ thống phân phối trực tiếp nhằm tối đa hóa biên lợi nhuận.

Thứ hai, các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Thương mại, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn để quy hoạch các vùng sản xuất nguyên liệu tập trung, xây dựng chương trình hỗ trợ đổi mới công nghệ nông nghiệp và định hướng đàm phán thương mại song phương.

Thứ ba, ban lãnh đạo các hiệp hội ngành hàng như Hiệp hội Cà phê - Ca cao, Hiệp hội Hồ tiêu và Hiệp hội Điều Việt Nam. Nghiên cứu giúp các hiệp hội xây dựng chiến lược liên kết hội viên, xóa bỏ tình trạng tranh mua tranh bán ép giá và thiết lập thương hiệu tập thể vững mạnh trên trường quốc tế.

Thứ tư, giảng viên, học viên cao học và sinh viên các khối ngành Kinh tế Quốc tế, Thương mại Quốc tế và Kinh tế Nông nghiệp. Luận văn là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp phân tích lợi thế cạnh tranh ngành hàng và hệ thống dữ liệu thương mại song phương Việt Nam - Hoa Kỳ.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân vì sao kim ngạch xuất khẩu cà phê của Việt Nam sang Mỹ lớn nhưng giá trị thu về còn thấp? Cà phê xuất khẩu sang Mỹ có đến 95% là giống Robusta trong khi người Mỹ ưa chuộng Arabica. Đồng thời, 80% sản lượng là Robusta loại II với 5% tỷ lệ hạt vỡ, giá bán tháng 12/2001 chỉ đạt 430 USD/tấn và hầu hết giao dịch qua trung gian nước ngoài.

Những rào cản phi thuế quan lớn nhất mà doanh nghiệp Việt Nam gặp phải tại Mỹ là gì? Các rào cản gồm quy định kiểm dịch động thực vật khắt khe của cơ quan APHIS đối với rau quả tươi, yêu cầu bắt buộc áp dụng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm HACCP, ISO, nhãn mác xuất xứ và các quy định về trách nhiệm xã hội SA8000.

Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) mang lại ưu đãi cụ thể nào cho ngành nông sản? Hiệp định BTA giúp các mặt hàng nông sản như cà phê nhân, chè, hạt tiêu, quế và cao su thiên nhiên được hưởng quy chế Tối huệ quốc (MFN/NTR) với mức thuế suất nhập khẩu giảm xuống 0%, tạo bình đẳng cạnh tranh với các nước xuất khẩu khác.

Làm thế nào để doanh nghiệp nông sản Việt Nam giảm thiểu rủi ro pháp lý tại thị trường Mỹ? Doanh nghiệp cần chủ động cập nhật cơ sở dữ liệu của Bộ Thương mại Mỹ, tham vấn luật sư chuyên ngành thương mại quốc tế, thực hiện đúng quy chuẩn ghi nhãn xuất xứ hàng hóa và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu thương mại tại cơ quan bản quyền sở hữu trí tuệ Hoa Kỳ.

Nông sản chế biến đóng vai trò thế nào trong mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu đến năm 2010? Nông sản chế biến sâu giúp gia tăng giá trị xuất khẩu từ 2 đến 3 lần so với xuất thô, kéo dài thời gian bảo quản, hạn chế hao hụt và hỗ trợ đạt chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu nông sản bình quân 16,2% mỗi năm.

Kết luận

• Mỹ là thị trường tiêu dùng khổng lồ với sức mua 7.000 tỷ USD/năm, song thị phần nông sản Việt Nam năm 2001 mới đạt 0,07%.
• Hiệp định BTA mở ra lợi thế thuế suất 0% cho nhiều nông sản chủ lực như cà phê, chè, tiêu, quế và cao su thiên nhiên.
• Tồn tại lớn nhất là tỷ trọng xuất thô chiếm hơn 85%, tổn thất sau thu hoạch cao từ 20% đến 30% và năng lực chế biến tinh còn hạn chế.
• Chiến lược then chốt bao gồm tái cơ cấu giống, đầu tư công nghệ bảo quản chế biến sâu và đạt chuẩn an toàn quốc tế GMP, ISO, HACCP.
• Nhà nước và hiệp hội cần hoàn thiện hệ thống cảnh báo sớm, đẩy nhanh đàm phán mở cửa thị trường và hỗ trợ xúc tiến thương mại trực tiếp.

Đóng góp khoa học chính của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về lợi thế cạnh tranh nông sản, đồng thời phác thảo lộ trình giải pháp đồng bộ kết hợp giữa nội lực doanh nghiệp và chính sách vĩ mô của Nhà nước.

Trong giai đoạn tiếp theo, các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản cần khẩn trương nâng cấp quy trình công nghệ chế biến và chuẩn hóa hồ sơ chất lượng, sẵn sàng bứt phá thị phần khi Việt Nam hoàn tất tiến trình gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Trích đoạn nội dung tài liệu

THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH XUẤT KHẨU SẢN PHẨM NÔNG SẢN VIỆT NAM VÀO THỊ TRƯỜNG MỸ CHƠNG I: THỊ TRỜNG MỸ VÀ CƠ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP XUẤT KHẨU NÔNG SẢN VIỆT NAM I. Khái quát chung về nớc Mỹ và thị trờng nông sản của Mỹ Mỹ là một quốc gia có lịch sử hình thành non trẻ. Nớc Mỹ có diện tích khoảng 9,3 triệu km2, là nớc có diện tích lớn thứ t trên thế giới sau Nga, Canađa và Trung Quốc. Mỹ nằm ở trung tâm Châu lục Bắc Mỹ; phía Bắc giáp Canada, phía Nam giáp Mêhicô, phía đông giáp Đại Tây Dơng và phía Tây giáp Thái Bình Dơng.

Mỹ là quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới. Với dân số vào khoảng 284,5 triệu ngời (cuối năm 2001) sức mua khoảng 7000 tỷ USD/ năm, GDP năm 1999 vào khoảng 9256 tỷ USD. Năm 2000, kim ngạch xuất khẩu của Mỹ vào khoảng 781 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu khoảng 1258 tỷ USD. Sản xuất công nghiệp Mỹ chiếm khoảng 20 % sản lợng công nghiệp toàn thế giới.

Lao động nông nghiệp chiếm 2 % dân số nhng nó đáp ứng nhu cầu trong nớc, đồng thời xuất khẩu mỗi năm khoảng 50 tỷ USD. Với thu nhập GDP bình quân đầu ngời ớc khoảng 32.000 USD, dân Mỹ đợc xem là dân có sức tiêu dùng lớn nhất trong các nớc có nền công nghiệp phát triển. Theo nghiên cứu của một nhóm chuyên gia Liên Hợp Quốc thì nếu sức tiêu dùng của các gia đình Nhật, EU là 1, thì của các gia đình Mỹ là 1,7. Về chất lợng hàng hoá nhập khẩu vào Mỹ rất linh hoạt, vì phơng châm kinh doanh thơng mại của Mỹ là “ tiền nào của nấy”.

Dân Mỹ có mức sống rất đa loại, nên có hệ thống cửa hàng cho ngời có thu nhập cao, cửa hàng cho ngời có thu nhập thấp. Chính vì vậy, hàng nhập khẩu vào Mỹ rất đa dạng, đa loại từ nhiều nớc khác nhau phục vụ cho các phân khúc thị trờng khác nhau. Nớc Mỹ cũng có nền nông nghiệp rất phát triển. Nhờ có diện tích lãnh thổ rộng lớn, có nhiều miền khí hậu thuận lợi, công nghệ sinh học phát triển khả năng ứng dụng cao.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chính phủ Mỹ giàu có hàng năm giành trên 10 tỷ USD tài trợ cho phát triển nông nghiệp. Chính vì vậy tất cả các ngành nông nghiệp của Mỹ về trồng trọt, chăn nuôi, thuỷ sản, chế biến nông sản đều rất phát triển. Xuất khẩu nông sản năm 2001 mang về cho nớc Mỹ trên 46 tỷ USD, Mỹ đứng đầu thế giới về xuất khẩu lúa mỳ, bắp, thịt các loại, đậu tơng…,đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu gạo, thuỷ sản, nớc trái cây… Mỹ cũng là nớc nhập khẩu nhiều nông sản nhất thế giới, hàng năm Mỹ nhập khẩu trên dới 10 tỷ USD rau, củ, quả; nhập khẩu khoảng 3,5 tỷ USD cà phê; nhập khẩu trên 9 tỷ USD cao su; thịt các loại khoảng trên 2,5 tỷ USD; nhập khẩu các sản phẩm chế biến từ ngũ cốc khoảng 1,5 tỷ USD… Tơng tự nh các mặt hàng khác, nớc Mỹ nhập khẩu nông sản rất đa dạng về chủng loại, trong đó nhiều loại Việt Nam có khả năng cung cấp cho thị trờng Mỹ. Trên thị trờng Mỹ, có nhiều mặt hàng nông sản đợc tiêu thụ với số lợng lớn.

Tuy nhiên, với nền nông nghiệp phát triển nên nhu cầu về tiêu thụ hàng nông sản có thể tự đáp ứng đợc. Có một số mặt hàng mà nền nông nghiệp Mỹ cha thể đáp ứng đợc đó là: - Cà phê - Chè - Hạt tiêu - Cao su - Nhân điều… II. Nhu cầu nhập hàng nông sản vào thị trờng Mỹ và định hớng chiến lợc của các doanh nghiệp Việt Nam. Tiềm năng sản xuất hàng nông sản ở Việt Nam.

Việt Nam có tiềm năng khá lớn trong việc sản xuất hàng nông sản thể hiện ở các điểm sau: Về đất đai: Việt Nam có diện tích 330.363 km2, tiềm năng đất nông nghiệp của là 10 - 11,157 triệu ha với 8 triệu hecta (ha) cây trồng hàng năm (đất trồng lúa khoảng 5,4 triệu ha, 2,3 triệu ha trồng cây lâu năm). Hiện nay, nớc ta mới chỉ sử dụng 65% quỹ đất nông nghiệp. Trong đó 5,6 triệu ha cho cây trồng hàng năm, cây lâu năm là 0,86 triệu ha, 0,33 triệu ha đồng cỏ tự nhiên và 17 triệu ha mặt nớc.Việt Nam có một diện tích lớn đất bị xói mòn, thoái hoá. Cụ thể: Vùng Bắc Bộ 5% tổng diện tích, Khu 4 cũ 35% tổng diện tích, Đồng Bằng Nam Bộ 34% tổng diện tích.

Nếu đầu t cải tạo diện tích này sẽ rất thuận tiện cho việc phát triển cây công nghiệp dài ngày nh cao su, hạt tiêu, cà phê. Vùng Đồng Bằng Sông Hồng và Đồng Bằng Sông Cửu Long có diện tích đất đa vào sử dụng khá cao lần lợt là 93% và 82% tổng diện tích của cả vùng nhng hệ số sử dụng đất mới chỉ đạt 1,5 lần do tình trạng thâm canh trong nông nghiệp còn lạc hậu với sự yếu kém về hệ thống thuỷ lợi. Do vậy nớc ta vẫn có thể khai thác đợc vùng đồng bằng màu mỡ này nếu biết đầu t phát triển sản xuất theo chiều sâu. Đặc biệt những vùng đất còn hoang hoá ở các vùng khác cũng cần tích cực đầu t tạo tiềm lực cho sản xuất nông nghiệp.

Về khí hậu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Việt Nam có khí hậu nhiệt đới gió mùa do ảnh hởng sâu sắc của chế độ gió mùa Châu Á. Khí hậu Việt Nam rất đa dạng, phân biệt rõ rệt từ miền Bắc vào miền Nam. Miền Bắc có mùa đông lạnh.

Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng Bằng Sông Cửu Long có khí hậu kiểu Nam Á. Đây là điều kiện khí hậu thuận lợi để đa dạng hoá các loại cây trồng. Ngoài ra tiềm năng nhiệt độ, độ ẩm và gió dồi dào phân bổ khá đồng đều trên phạm vi cả nớc. Tiềm năng nhiệt của nớc ta đợc xếp vào dạng giàu có với số giờ nắng cao, cờng độ bức xạ lớn, độ ẩm tơng đối trong năm lớn hơn 80%, lợng ma khoảng 1800 - 2000 mm/năm là điều kiện lý tởng cho nhiều loại cây trồng sinh trởng và phát triển.

Vị trí địa lý và các cảng khẩu. Từ trớc đến nay, một khối lợng lớn hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam đợc vận chuyển bằng đờng biển. So với các phơng thức vận tải quốc tế bằng đờng sắt, đờng ống và đờng hàng không thì phơng thức vận tải này có nhiều thuận lợi hơn, thông dụng hơn và có mức cớc phí rẻ hơn. Trong thực tiễn chuyên chở bằng đờng biển, các doanh nghiệp Việt Nam có nhiều thuận lợi nổi bật.

Đờng biển Việt Nam có hình chữ “S”, hệ thống cảng biển nói chung đều nằm sát đờng hàng hải quốc tế trải dọc từ Bắc, Trung, Nam, có thể hành trình theo tất cả các chuyến đi Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Thái Bình Dơng, Trung cận Đông, Châu Phi, Châu Mỹ. Một số cảng có khả năng bốc xếp hàng xuống tàu lớn, có hệ thống kho bảo quản tốt, lại gần đờng hàng hải quốc tế. Về nguồn nhân lực. Dân số nớc ta là gần 80 triệu ngời, cơ cấu dân số trẻ với trên 80% sống bằng nghề nông.

Đây là một lực lợng lao động hùng hậu cung cấp cho khu vực nông nghiệp. Mặc dù chất lợng lao động của Việt Nam còn thấp hơn so với nhiều quốc gia khác trên thế giới nhng con ngời Việt Nam với bản chất cần cù sáng tạo, ham học hỏi là tiềm năng lớn góp phần vào chất lợng lao động ngành nông nghiệp Việt Nam. Tình hình kinh tế của Việt Nam với các chính sách nông nghiệp. Với mục đích hoà nhập vào đời sống kinh tế thế giới và tiến tới việc mở rộng thị trờng xuất khẩu cho hàng hóa xuất khẩu, Việt Nam đã tích cực tham gia vào các tổ chức quốc tế và khu vực.

Tháng 7 năm 1995 Việt Nam đã trở thành thành viên chính thức của ASEAN và đã ký kết các văn kiện của hiệp hội nh hiệp định khung về tăng cờng hợp tác ASEAN, tham gia vào khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), phấn đấu gia nhập WTO. Ngoài ra Việt Nam còn xúc tiến thơng mại nhằm cung cấp cho các nhà sản xuất những thông tin đầy đủ về thị trờng xuất khẩu nh trung tâm xúc tiến thơng mại OSAKA và ROMA. Ngoài những điều kiện thuận lợi trên, với quan điểm của Đảng và Nhà nớc Việt Nam, xem nông nghiệp là mặt trận hàng đầu nên việc sản xuất, chế biến, xuất khẩu hàng nông sản cũng đợc chú trọng và quan tâm. Việc u đãi đầu t trong và ngoài nớc vào lực lợng sản xuất nông sản đã và đang tạo đợc động lực mới cho sự phát triển của ngành LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Việc đẩy mạnh áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất cũng tạo đợc những bớc đột phá. Dự báo tiềm năng xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam vào thị trờng Mỹ. Dự báo đợc xây dựng trên hai cơ sở quan trọng. Đó là, chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam thời kỳ 2001 – 2010 và chỉ thị của Thủ tớng chính phủ về chiến lợc phát triển hàng hoá xuất nhập khẩu của Việt Nam giai đoạn 2001 – 2010.

+ Chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam thời kỳ 2001-2000. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX quyết định chiến lợc phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam trong 10 năm đầu của thế kỷ XXI (2001-2010) là “ Chiến lợc đẩy mạnh Công nghiệp hoá- Hiện đại hoá theo định hớng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nền tảng để đến 2020 nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệp”. Mục tiêu tổng quát của chiến lợc 10 năm (2001-2010) là đa nớc ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của nhân dân, nâng cao vị thế của Việt Nam trên trờng quốc tế, tạo nền tảng đến năm 2020 đa nớc ta cơ bản trở thành nớc công nghiệp theo hớng hiện đại. Để thực hiện đợc mục tiêu của chiến lợc phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn từ 2001-2010, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX cũng nêu rõ định hớng phát triển kinh tế đối ngoại trong đó có định hớng phát triển hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.

Cụ thể về xuất khẩu: - Tăng tổng kim ngạch xuất khẩu. Tạo thị trờng ổn định cho một số mặt hàng nông sản- thực phẩm và công nghiệp có khả năng cạnh tranh, tìm kiếm các thị trờng cho mặt hàng xuất khẩu mới, nâng cao chất lợng cho các mặt hàng xuất khẩu.