Luận văn thạc sĩ giải pháp đẩy mạnh chyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện cầu kè tỉnh trà vinh

Luận văn thạc sĩ đề xuất giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh, nhằm phát triển bền vững.

• Tác giả: Trịnh Thị Bích Ngân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hồng Hà
• Trường học: Trường Đại học Trà Vinh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Trà Vinh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ NÔNG NGHIỆP
• 1.1.1. Khái niệm nông nghiệp
• 1.1.2. Vai trò của sản xuất nông nghiệp
• 1.1.3. Đặc điểm của sản xuất nông nghiệp
• 1.2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 1.2.1. Khái niệm về cơ cấu kinh tế và cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.1.1. Khái niệm cơ cấu kinh tế
• 1.2.1.2. Khái niệm cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.2. Khái niệm về chuyển dịch cơ cấu kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.2.1. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế
• 1.2.2.2. Khái niệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.3. Quan điểm về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.4. Xu hướng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.5. Những tác động ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.2.5.1. Nhóm nhân tố nội tại
• 1.2.5.2. Nhóm nhân tố bên ngoài
• 1.2.6. Tiêu chí đánh giá hiệu quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 1.3. ĐỀ XUẤT MÔ HÌNH VÀ NHÂN TỐ CẦN NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Mô hình đề xuất nghiên cứu
• 1.3.2. Quy trình nghiên cứu
• 1.3.3. Cơ sở đề xuất các nhân tố cần nghiên cứu
• 1.3.4. Các giả thiết nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Khí hậu, thời tiết
• 2.1.1.3. Các nguồn tài nguyên thiên nhiên
• 2.1.2. Kinh tế - xã hội của huyện
• 2.1.2.1. Tình hình tăng trưởng kinh tế huyện từ cây trồng vật nuôi
• 2.1.2.2. Tình hình dân số và lao động
• 2.1.2.3. Tình hình y tế, giáo dục, văn hóa
• 2.1.2.4. Tình hình thực hiện các chính sách phát triển nông nghiệp trên địa bàn huyện Cầu Kè
• 2.1.2.5. Kết cấu hạ tầng nông thôn
• 2.2. THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN CẦU KÈ GIAI ĐOẠN 2015 - 2019
• 2.2.1. Chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp thời gian gần đây
• 2.3. KẾT QUẢ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN CẦU KÈ TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.3.1. Ngành trồng trọt
• 2.3.2. Ngành thủy sản
• 2.4. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ KHẢO SÁT CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN CẦU KÈ
• 2.4.1. Mô tả kết quả khảo sát
• 2.4.2. Kiểm tra độ tin cậy thang đo Cronbach’s alpha
• 2.4.2.1. Cronbach's alpha của nhân tố “điều kiện tự nhiên”
• 2.4.2.2. Cronbach's alpha của nhân tố “điều kiện kinh tế - xã hội”
• 2.4.2.3. Cronbach's alpha của nhân tố “nguồn lực sản xuất người nông dân”
• 2.4.2.4. Cronbach's alpha của nhân tố “đặc điểm người nông dân sản xuất”
• 2.4.3. Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Cầu Kè
• 2.4.3.1. Thống kê trung bình nhân tố “điều kiện kinh tế - xã hội”
• 2.4.3.2. Thống kê trung bình nhân “nguồn lực sản xuất”
• 2.4.3.3. Thống kê trung bình nhân tố “đặc điểm người nông dân sản xuất”
• 2.4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN CẦU KÈ
• 2.5.1. Những ưu điểm đạt được
• 2.5.2. Tồn tại, hạn chế
• 2.5.3. Nguyên nhân ưu điểm, hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN CẦU KÈ, TỈNH TRÀ VINH
• 3.1. Định hướng bố trí sản xuất các loại cây trồng, vật nuôi trên địa bàn huyện giai đoạn 2020 đến 2025
• 3.1.1. Căn cứ xây dựng kế hoạch chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2021 - 2025
• 3.2. ĐÁNH GIÁ TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC GIẢI PHÁP
• 3.3. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP ĐẨY MẠNH CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN CẦU KÈ
• 3.3.1. Quy hoạch lại vùng sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, hiện đại
• 3.3.2. Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, phát huy lợi thế cạnh tranh, vùng sản xuất nông sản hàng hóa chủ lực tập trung có quy mô lớn, chất lượng sản phẩm cao gắn với công nghiệp chế biến
• 3.3.3. Cần hỗ trợ vốn vay, lãi suất cho nông dân đầu tư phát triển sản xuất
• 3.3.4. Tạo thêm việc làm, gia tăng thu nhập cho nông hộ và phát triển ngành nghề nông nghiệp
• 3.3.5. Thực hiện các biện pháp ứng phó, thích nghi với biến đổi khí hậu
• 3.3.6. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật công nghệ vào sản xuất nông nghiệp
• 3.3.7. Đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại, tiêu thụ nông sản
• 3.3.8. Tăng vốn đầu tư cho khu vực nông nghiệp và nông thôn
• 3.3.9. Đào tạo và thu hút nguồn nhân lực
• 3.3.10. Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn
• 3.3.11. Đổi mới và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp
• 3.3.12. Phòng ngừa dịch bệnh ở cây trồng, vật nuôi
• 3.4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 3.4.1. Đối với Trung ương
• 3.4.2. Đối với địa phương
• 3.4.3. Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo của đề tài
• 3.4.3.1. Hạn chế của đề tài
• 3.4.3.2. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Luận văn tập trung vào việc đề xuất các giải pháp nhằm đẩy mạnh quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Cầu Kè, Trà Vinh. Các giải pháp này bao gồm việc quy hoạch lại vùng sản xuất, ứng dụng công nghệ cao, và hỗ trợ vốn vay cho nông dân. Mục tiêu là tạo ra sự chuyển đổi từ nền nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp hiện đại và bền vững.

1.1 Quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp

Một trong những giải pháp chính là quy hoạch lại vùng sản xuất nông nghiệp theo hướng tập trung và hiện đại. Điều này giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất đai và nguồn lực, đồng thời tăng hiệu quả sản xuất. Việc quy hoạch cần dựa trên các yếu tố như điều kiện tự nhiên, thị trường tiêu thụ, và nhu cầu của người dân.

1.2 Ứng dụng công nghệ cao

Việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các công nghệ như tưới tiêu tự động, quản lý dịch bệnh bằng AI, và sử dụng phân bón thông minh sẽ giúp giảm chi phí và tăng lợi nhuận cho nông dân.

II. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Cầu Kè

Luận văn phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Cầu Kè giai đoạn 2015-2019. Kết quả cho thấy, mặc dù có sự chuyển dịch tích cực, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, và thiếu ứng dụng công nghệ cao.

2.1 Chuyển dịch cơ cấu sản xuất

Trong giai đoạn này, cơ cấu sản xuất nông nghiệp tại huyện Cầu Kè đã có sự chuyển dịch từ độc canh cây lúa sang đa dạng hóa cây trồng và vật nuôi. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này chưa đồng đều và chưa tận dụng hết tiềm năng của địa phương.

2.2 Những hạn chế còn tồn tại

Một số hạn chế chính bao gồm thiếu vốn đầu tư, trình độ kỹ thuật của nông dân còn thấp, và cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất hiện đại. Những yếu tố này đã làm chậm quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại địa phương.

III. Đề xuất chính sách và giải pháp

Luận văn đề xuất một loạt chính sách nông nghiệp và giải pháp kinh tế nhằm thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại huyện Cầu Kè. Các giải pháp này tập trung vào việc hỗ trợ vốn, đào tạo nguồn nhân lực, và cải thiện cơ sở hạ tầng.

3.1 Hỗ trợ vốn vay

Một trong những giải pháp quan trọng là hỗ trợ vốn vay với lãi suất ưu đãi cho nông dân. Điều này giúp họ có thể đầu tư vào các công nghệ mới và mở rộng quy mô sản xuất, từ đó tăng hiệu quả kinh tế.

3.2 Đào tạo nguồn nhân lực

Việc đào tạo và nâng cao trình độ kỹ thuật cho nông dân là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển nông nghiệp. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào việc ứng dụng công nghệ cao và quản lý sản xuất hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn đổi mới đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc, đóng góp quan trọng vào sự ổn định kinh tế vĩ mô và kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Năm 2019, tốc độ tăng trưởng khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản cả nước đạt 2,01%, nâng tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành lên con số 41,3 tỷ USD và thặng dư thương mại đạt 10,4 tỷ USD. Tại tỉnh Trà Vinh, huyện Cầu Kè sở hữu tổng diện tích tự nhiên 24.662 ha, trong đó diện tích đất sản xuất nông nghiệp chiếm tới 19.996,08 ha (tương đương 81,08% diện tích đất tự nhiên) và có 53.818 người lao động trực tiếp trong khu vực nông nghiệp (chiếm 83,35% tổng lực lượng lao động toàn huyện).

Mặc dù giữ vị thế kinh tế chủ lực, nông nghiệp huyện Cầu Kè đối mặt với nhiều thách thức lớn như tình trạng sản xuất manh mún, độc canh cây lúa với giá trị gia tăng chưa cao, cùng với áp lực ngày càng nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu và hiện tượng xâm nhập mặn từ hệ thống sông Hậu. Mục tiêu nghiên cứu tập trung đánh giá toàn diện thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2015 - 2019, nhận diện và định lượng các nhân tố tác động đến quá trình chuyển đổi, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp huyện Cầu Kè giai đoạn 2021 - 2025.

Không gian nghiên cứu được triển khai tại 10 xã và 1 thị trấn thuộc huyện Cầu Kè với dữ liệu thứ cấp 5 năm (2015 - 2019) và dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc thúc đẩy tái cơ cấu cây trồng, vật nuôi, góp phần nâng cao giá trị sản xuất bình quân trên một hecta đất trồng trọt từ 84,18 triệu đồng năm 2015 lên 191,8 triệu đồng năm 2019 và nâng mức thu nhập bình quân đầu người của huyện lên 52,64 triệu đồng/người/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Chenery (1988), khẳng định sự chuyển đổi cấu trúc nội bộ ngành nông nghiệp từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa chuyên sâu là tất yếu để thúc đẩy tăng trưởng liên tục của tổng sản phẩm địa phương. Đồng thời, nghiên cứu tích hợp lý thuyết đổi mới sáng tạo nông nghiệp của Sunding và Zilberman (2001) cùng các nghiên cứu thực nghiệm về đa dạng hóa cây trồng nông hộ của Ibrahim et al. (2009) và Knowler - Bradshaw (2007).

Ba khái niệm học thuật then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

1. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Tổng thể mối quan hệ tương tác về số lượng và chất lượng giữa các phân ngành trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản trên các vùng sinh thái lãnh thổ.
2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp: Quá trình biến đổi cấu trúc nội ngành theo hướng giảm tỷ trọng giá trị gia tăng thấp, tăng tỷ trọng nông sản chế biến, cây ăn trái và chăn nuôi có giá trị thương phẩm cao.
3. Nông nghiệp chuyên sâu hàng hóa: Hệ thống canh tác ứng dụng công nghệ cơ giới, quy trình chuẩn hóa nhằm tối ưu hóa năng suất và kết nối thị trường tiêu thụ.

Mô hình nghiên cứu đề xuất bao gồm 4 nhóm nhân tố tác động với 20 biến quan sát: Nhóm điều kiện tự nhiên (thời tiết, đất đai, nguồn nước, địa hình, dịch bệnh); Nhóm điều kiện kinh tế - xã hội (thị trường, chính sách, kết cấu hạ tầng, vốn đầu tư, khoa học công nghệ); Nhóm nguồn lực sản xuất nông hộ (diện tích đất, trang thiết bị, vốn, lao động gia đình); Nhóm đặc điểm cá nhân người sản xuất (trình độ học vấn, kinh nghiệm canh tác, độ tuổi, giới tính, tham gia tập huấn kỹ thuật).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê huyện Cầu Kè, Cục Thống kê tỉnh Trà Vinh, các báo cáo tổng kết giai đoạn 2015 - 2019 của Ủy ban nhân dân huyện và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Cầu Kè.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa từ tháng 6/2020 đến tháng 8/2020 với hai nhóm đối tượng:

• Khảo sát nông hộ: Cỡ mẫu được xác định theo công thức ước lượng tỷ lệ với độ tin cậy 95% và sai số cho phép 10%, tiến hành phát phiếu điều tra ngẫu nhiên thuận tiện tới 130 hộ nông dân tại 10 xã trên địa bàn huyện, thu về 119 phiếu trả lời hợp lệ đủ tiêu chuẩn phân tích.
• Phỏng vấn chuyên gia: Thực hiện phỏng vấn có cấu trúc cố định đối với 30 cán bộ lãnh đạo, chuyên viên quản lý nông nghiệp tại Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Trà Vinh và các đơn vị chuyên trách cấp huyện, xã, thu về 27 phiếu đánh giá chất lượng cao.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Nghiên cứu kết hợp thống kê mô tả và so sánh tương đối, tuyệt đối nhằm lượng hóa tốc độ tăng trưởng kinh tế qua các năm. Công cụ kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach’s Alpha và phân tích nhân tố khám phá EFA (với phép xoay Varimax, kiểm định KMO và Bartlett) được sử dụng để loại bỏ các biến quan sát không đạt chuẩn, kiểm định tính hội tụ và cô đọng các nhóm nhân tố chi phối quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp tại địa bàn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Cầu Kè tăng trưởng ấn tượng với tốc độ bình quân đạt 11,6%/năm trong giai đoạn 2015 - 2019. Tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn huyện năm 2019 đạt 5.115,8 tỷ đồng, tăng 1.765,42 tỷ đồng so với năm 2015 (tương đương mức tăng hơn 52,6%).

Thứ hai, cơ cấu ngành trồng trọt chuyển dịch mạnh mẽ từ độc canh lúa sang cây ăn trái và rau màu giá trị cao. Diện tích gieo trồng lúa giảm 2.387,5 ha (từ 30.824 ha năm 2015 xuống còn 28.436,5 ha năm 2019), giải phóng quỹ đất để chuyển đổi 1.337,3 ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn trái chuyên canh. Diện tích vườn cây ăn trái toàn huyện đạt 8.910,39 ha năm 2019 (tăng 860,39 ha so với năm 2015), đem lại sản lượng 158.956 tấn. Song song đó, diện tích cây rau màu thực phẩm đạt 5.483,11 ha, nâng tổng diện tích gieo trồng rau màu lên 6.350,21 ha (tăng 813,21 ha).

Thứ ba, việc hình thành các mô hình sản xuất liên kết mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Cầu Kè đã triển khai 27 mô hình cánh đồng lớn trên tổng diện tích 7.170 ha vùng quy hoạch lúa chất lượng cao với hơn 6.531 lượt nông dân tham gia. Mô hình này giúp giảm chi phí vật tư, tăng năng suất từ 0,4 - 0,6 tấn/ha, tạo mức lợi nhuận cao hơn canh tác truyền thống từ 2,5 - 5,5 triệu đồng/ha/vụ.

Thứ tư, giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp ghi nhận mức bứt phá ngoạn mục. Bình quân 1 ha đất trồng trọt năm 2019 đạt 191,8 triệu đồng/ha/năm, tăng 107,62 triệu đồng so với mức 84,18 triệu đồng năm 2015 (tăng 127,8%). Đặc biệt, các vùng chuyên canh cây ăn trái mang lại nguồn thu khổng lồ: Cam sành đạt 320 triệu đồng/ha/năm, Xoài cát chu đạt 250 triệu đồng/ha/năm và Bưởi da xanh đạt đỉnh 450 triệu đồng/ha/năm.

Thảo luận kết quả

Khi mô tả các dữ liệu này trên biểu đồ cột và bảng tổng hợp cơ cấu, xu hướng dịch chuyển từ cây lương thực truyền thống sang cây trồng có lợi thế cạnh tranh cao được biểu hiện rất sắc nét. Thu nhập bình quân đầu người toàn huyện tăng từ 31,7 triệu đồng năm 2015 lên 52,64 triệu đồng năm 2019 (tăng 66,05%), đi cùng với tỷ lệ lao động nông nghiệp qua đào tạo tăng từ 45% lên 63,37%.

Nguyên nhân căn bản của thành công trên xuất phát từ chính sách dồn điền đổi thửa, định hướng tái cơ cấu đúng đắn của chính quyền huyện khi xây dựng thành công 3 nhãn hiệu chứng nhận gồm Dừa sáp Hòa Tân, Măng cụt Tân Quy, Cam sành Trà Ốt; chuẩn hóa 1 sản phẩm OCOP 3 sao (Bưởi da xanh) và thành lập 2 Hợp tác xã đạt chứng nhận VietGAP.

Kết quả kiểm định EFA và Cronbach’s Alpha tương đồng với các kết luận của Bùi Tấn Đạt (2015) và Ngô Trường Duy (2018), chứng minh rằng nguồn lực sản xuất (vốn, trang thiết bị) và các điều kiện kinh tế - xã hội (hạ tầng thủy lợi, thị trường bao tiêu) là hai động lực có trọng số tác động cao nhất tới quyết định chuyển đổi sinh kế của nông hộ. Tuy nhiên, rủi ro tự nhiên vẫn là điểm nghẽn lớn khi lượng bốc hơi mùa khô đạt đỉnh 111 mm vào tháng 3 và hiện tượng hạn, mặn cục bộ đe dọa các dải đất trũng dưới 0,4m tại xã Hòa Ân và Phong Thạnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch và hoàn thiện các vùng sản xuất tập trung công nghệ cao: Ủy ban nhân dân huyện Cầu Kè và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần hoàn tất điều chỉnh quy hoạch phân vùng nông nghiệp giai đoạn 2021 - 2025; tập trung duy trì 7.170 ha lúa chất lượng cao tại 6 xã trọng điểm và mở rộng vùng chuyên canh cây ăn trái hữu cơ đạt 10.000 ha vào năm 2025, chuẩn hóa 100% diện tích theo tiêu chuẩn VietGAP và mã số vùng trồng xuất khẩu.

2. Mở rộng cơ chế cấp tín dụng ưu đãi và hỗ trợ lãi suất cho nông hộ: Ngân hàng Chính sách Xã hội phối hợp cùng các Ngân hàng Thương mại và Hội Nông dân huyện triển khai gói tín dụng nông nghiệp công nghệ cao trị giá ước tính 500 tỷ đồng trong giai đoạn 2021 - 2024; hỗ trợ giảm từ 1,5% đến 2% lãi suất vay vốn cho các hộ chuyển đổi diện tích lúa kém hiệu quả sang vườn cây ăn trái chuyên canh.

3. Nâng cấp hệ thống công trình thủy lợi thích ứng biến đổi khí hậu: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Trà Vinh cùng Ban Quản lý Dự án huyện đẩy nhanh tiến độ nạo vét, kiên cố hóa 21 km hệ thống đê bao, cống ngăn mặn dọc sông Hậu và kênh Trà Ngoa; mục tiêu trước năm 2024 kiểm soát 100% tình trạng xâm nhập mặn, bảo vệ an toàn nguồn nước ngọt tưới tiêu cho hơn 19.000 ha đất canh tác.

4. Đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực và liên kết chuỗi giá trị nông sản: Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp huyện phối hợp cùng Ủy ban nhân dân 10 xã đẩy mạnh tập huấn kỹ thuật thâm canh hiện đại, nâng tỷ lệ lao động nông nghiệp qua đào tạo từ 63,37% lên mức 75% vào năm 2025; kết nối tối thiểu 10 doanh nghiệp chế biến bao tiêu toàn bộ đầu ra cho các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ hoạch định chính sách: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân huyện Cầu Kè, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Trà Vinh cùng các phòng ban kinh tế địa phương sử dụng kết quả khảo sát và 12 giải pháp đề xuất làm căn cứ khoa học để xây dựng Kế hoạch phát triển nông nghiệp - nông thôn trung hạn 2021 - 2025.
• Ban quản trị Hợp tác xã và Doanh nghiệp chế biến nông sản: Các hợp tác xã trồng cây ăn trái và doanh nghiệp thu mua nông sản tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long khai thác số liệu về các chuỗi liên kết VietGAP, mô hình cánh đồng lớn để tối ưu hóa chi phí đầu vào và chuẩn hóa chuỗi cung ứng.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Các nhà nghiên cứu thuộc khối ngành Quản lý Kinh tế, Kinh tế Nông nghiệp, Phát triển Nông thôn kế thừa mô hình định lượng 4 nhân tố (20 biến quan sát) và quy trình xử lý dữ liệu EFA trong các công trình nghiên cứu chuyên sâu tiếp theo.
• Nông hộ và chủ trang trại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long: Hộ sản xuất có thể tham khảo trực tiếp các chỉ tiêu chi phí - lợi nhuận thực tế của các mô hình Cam sành, Bưởi da xanh (thu nhập 320 - 450 triệu đồng/ha/năm) để định hướng chuyển đổi đất canh tác hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Chuyển đổi từ đất trồng lúa sang cây ăn trái tại huyện Cầu Kè mang lại hiệu quả kinh tế chênh lệch bao nhiêu?
Trong thực tế giai đoạn 2015 - 2019, việc chuyển đổi 1.337,3 ha đất lúa sang cây ăn trái đã giúp tăng thu nhập bình quân từ mức 84,18 triệu đồng/ha lên 220 triệu đồng/ha/năm. Các loại cây đặc sản như Cam sành đạt 320 triệu đồng/ha và Bưởi da xanh đạt tới 450 triệu đồng/ha, cao gấp 3 đến 5 lần so với độc canh cây lúa.

Mô hình cánh đồng lớn tại Cầu Kè mang lại những lợi thế gì cho người nông dân?
Qua 27 mô hình triển khai trên 7.170 ha với hơn 6.531 lượt hộ tham gia, nông dân được cung ứng giống, phân bón đạt chuẩn với giá sỉ của đại lý cấp 1. Kết quả thực nghiệm cho thấy năng suất lúa tăng thêm từ 0,4 - 0,6 tấn/ha, giúp nông hộ gia tăng lợi nhuận thuần từ 2,5 - 5,5 triệu đồng/ha/vụ so với bên ngoài mô hình.

Đâu là những nhóm nhân tố chính chi phối quá trình chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp Cầu Kè?
Mô hình định lượng xác định 4 nhóm nhân tố gồm: Điều kiện tự nhiên, Điều kiện kinh tế - xã hội, Nguồn lực sản xuất nông hộ và Đặc điểm của người nông dân. Trong đó, các biến quan sát về vốn đầu tư, chính sách hỗ trợ và hệ thống thủy lợi đóng vai trò quyết định mức độ sẵn sàng chuyển đổi mô hình của hộ dân.

Huyện Cầu Kè đã xây dựng được các thương hiệu và chứng nhận nông sản tiêu biểu nào?
Tính đến năm 2019, huyện đã xác lập quyền bảo hộ thương hiệu cho 3 đặc sản là Dừa sáp Hòa Tân, Măng cụt Tân Quy, Cam sành Trà Ốt. Đồng thời, địa phương phát triển thành công 1 sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh là Bưởi da xanh và xây dựng 2 Hợp tác xã đạt chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP.

Giải pháp nào là then chốt để nông nghiệp Cầu Kè ứng phó với biến đổi khí hậu và hạn mặn?
Giải pháp trọng tâm là hoàn thiện hệ thống thủy lợi khép kín trên 21 km tuyến sông rạch kết nối sông Hậu, kết hợp chuyển đổi mùa vụ linh hoạt và bố trí lại giống cây trồng chịu hạn mặn tại các khu vực trũng thấp dưới 0,4m thuộc các xã Hòa Ân và Phong Thạnh.

Kết luận

• Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp huyện Cầu Kè duy trì ở mức cao, đạt bình quân 11,6%/năm trong giai đoạn 2015 - 2019, nâng tổng giá trị toàn ngành lên 5.115,8 tỷ đồng.
• Quá trình chuyển dịch cơ cấu cây trồng đạt hiệu quả rõ nét khi chuyển đổi 1.337,3 ha đất lúa sang cây ăn trái, đưa giá trị bình quân trên 1 ha đất trồng trọt lên 191,8 triệu đồng/năm.
• Triển khai thành công 27 mô hình cánh đồng lớn trên 7.170 ha đất quy hoạch lúa chất lượng cao, giúp gia tăng lợi nhuận từ 2,5 - 5,5 triệu đồng/ha/vụ cho hàng nghìn hộ nông dân.
• Xây dựng mô hình định lượng 4 nhóm nhân tố với 20 biến quan sát đã được kiểm định độ tin cậy qua Cronbach’s Alpha và EFA, phản ánh đúng thực tế sản xuất tại địa bàn.
• Đề xuất đồng bộ 12 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm giải quyết triệt để các rào cản về vốn, kỹ thuật, thủy lợi và liên kết chuỗi giá trị.

Công trình luận văn là tài liệu tham khảo khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn phong phú, đóng góp cơ sở dữ liệu quan trọng cho chiến lược phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Cầu Kè đến năm 2025. Để khai thác chi tiết hệ thống bảng biểu phân tích và hướng dẫn triển khai từng giải pháp kỹ thuật, bạn đọc và các nhà quản lý nên tham khảo trực tiếp toàn văn tài liệu nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Qua hơn 30 năm thực hiện đổi mới, ngành NN của nước ta đạt được những kết quả đáng kể, sản phẩm NN gia tăng giá trị nhiều lần, sản lượng hàng hóa nông sản ngày càng đa dạng, thu nhập của người nông dân được cải thiện. NN Việt Nam được xem là một ngành ưu tiên phát triển của quốc gia và cũng là lĩnh vực có nhiều lợi thế trong hợp tác quốc tế. Với xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của Việt Nam với thế giới đã mở ra cho đất nước ta nhiều cơ hội xen lẫn các thách thức, nhất là trong lĩnh vực NN.

[12] Với những chính sách thúc đẩy chuyển dịch CCKT NN theo hướng CNH, HĐH giúp cho ngành NN nước ta đã đạt được kết quả tăng trưởng nhanh và bền vững trong một khoảng thời gian dài, trong đó, các ngành chăn nuôi, thủy sản, trồng trọt, lâm nghiệp đều có tốc độ phát triển đáng kể. Đến năm 2019, ngành NN nước ta vẫn tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng khá, nhiều chỉ tiêu quan trọng của ngành đều đạt và vượt so với nghị quyết mà Đảng, Nhà nước ta đã đề ra. Theo đó, năm 2019, ngành NN cả nước có tốc độ tăng trưởng GDP đạt 7,02%, trong đó khu vực nông, lâm và thủy sản tăng 2,01%, đóng góp 4,6% vào tăng trưởng chung. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản có những bước tiến vượt bậc.

Năm 1986, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản chỉ đạt 400 triệu USD; đến năm 2007 đạt tới 12 tỷ USD; năm 2017 đạt hơn 36 tỷ USD và năm 2019 đạt 41,3 tỷ USD, tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới 54%; tỷ lệ che phủ rừng 41,85%, thặng dư thương mại đạt mức cao 10,4 tỷ USD, tăng 19,3% so với năm 2016. Một số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu cao như gạo, cà-phê, cao-su, hạt điều, hồ tiêu, gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản., đứng nhóm hàng đầu thế giới. [31] CCKT nội ngành chuyển dịch đúng hướng, mang lại nhiều kết quả đáng kể. Ngành NN dần chuyển nhanh sang hướng sản xuất NN hàng hóa, tăng nhanh giá trị sản phẩm NN, đảm bảo an ninh lương thực và nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, xuất khẩu.

[31] Việc chuyển dịch CCKT ngành NN theo một hướng phù hợp, tích cực, hợp lý với xu hướng phát triển của nền kinh tế. Song song đó, cơ chế chính sách có tính đột phá như: cơ chế khoán, phát triển kinh tế nông hộ, đổi mới mô hình sản xuất, là một trong 1 những nội dung quan trọng của quá trình CNH, HĐH đất nước được triển khai khá rộng rãi. Trước những yêu cầu ngày càng cao của con người thì sản phẩm NN cần phải có chất lượng hơn, an toàn hơn cho người tiêu dùng. Đồng thời, khi Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế thế giới thì việc chuyển dịch CCKT NN càng trở nên cấp thiết.

[2] Tuy nhiên, CCKT NN ở nước ta còn bất hợp lý, hiện nay sản xuất NN còn tình trạng nhỏ lẻ, manh mún, sản xuất đạt hiệu quả thấp, sức cạnh tranh chưa cao, dẫn tới chưa khai thác hết mọi tiềm năng của đất nước. Với nguyên nhân đó thì việc phát triển nông nghiệp là cần phải tiến hành CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn; vì vậy để góp phần làm cơ sở cho các nhà hoạch định chính sách thì việc làm rõ các luận cứ khoa học về xu hướng phát triển kinh tế ngành nông nghiệp của nước ta theo hướng CNH, HĐH trong điều kiện hiện nay là rất quan trọng.