Luận văn thạc sĩ hay giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong chương trình xây dựng nông thôn mới tại thị xã sông công tỉnh thái nguyên giai đoạn 2011 2014

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại thị xã Sông Công, Thái Nguyên giai đoạn 2011-2014.

• Tác giả: Nguyễn Đức Thiện
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quang Dực
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong chương trình xây dựng nông thôn mới tại thị xã Sông Công tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2011 - 2014
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn nghiên cứu
• 1.5. Bố cục của luận văn
• 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 2.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới
• 2.2. Cơ sở pháp lý về xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Những vấn đề chung về xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới ở nước ta
• 2.5. Cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 2.5.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.5.2. Nội dung của cơ cấu kinh tế nông nghiệp và sự chuyển dịch theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa
• 2.5.3. Kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của một số nước trên thế giới và ở Việt Nam
• 3. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Nội dung nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thu thập thông tin số liệu
• 3.4. Phương pháp phân tích
• 3.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 4. THỰC TRẠNG CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TRONG CHƯƠNG TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TẠI THỊ XÃ SÔNG CÔNG TỈNH THÁI NGUYÊN GIAI ĐOẠN 2011 - 2014
• 4.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thị xã Sông Công
• 4.2. Điều kiện tự nhiên
• 4.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội thị xã Sông Công
• 4.4. Đánh giá về những thuận lợi, khó khăn của thị xã Sông Công trong phát triển kinh tế - xã hội
• 4.5. Kết quả thực hiện xây dựng NTM tại thị xã Sông Công đến năm 2014
• 4.6. Công tác tổ chức triển khai thực hiện xây dựng NTM
• 4.7. Kết quả công tác quy hoạch đất xây dựng nông thôn mới của thị xã Sông Công
• 4.8. Kết quả công tác xây dựng nông thôn mới của thị xã Sông Công đến năm 2014 (theo bộ tiêu chí)
• 4.9. Đánh giá chung kết quả thực hiện chương trình NTM hết năm 2014
• 4.10. Kết quả đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp chương trình xây dựng nông thôn mới ở thị xã Sông Công giai đoạn 2011 - 2014
• 4.11. Về giá trị sản xuất và tăng trưởng ngành nông nghiệp
• 4.12. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành trồng trọt
• 4.13. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu ngành Chăn nuôi
• 4.14. Nhận xét về kết quả chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp
• 5. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
• 5.1. Định hướng về cơ cấu ngành
• 5.2. Định hướng ngành Trồng trọt
• 5.3. Định hướng ngành Chăn nuôi
• 5.4. Định hướng ngành lâm nghiệp
• 5.5. Định hướng ngành dịch vụ nông nghiệp
• 5.6. Quy hoạch bố trí lại các ngành sản xuất nông nghiệp theo hướng chuyên môn hoá
• 5.7. Giải pháp về thị trường
• 5.8. Giải pháp về vốn
• 5.9. Có chính sách khai thác triệt để tiềm năng đất đai
• 5.10. Giải pháp áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất
• 5.11. Đầu tư xây dựng phát triển hạ tầng cơ sở phục vụ sản xuất nông nghiệp
• 5.12. Đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới
• 5.13. Các giải pháp về cơ chế các chính sách phát triển kinh tế theo hướng sản xuất hàng hoá
• 5.14. Đào tạo nguồn nhân lực cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn
• 5.15. Nâng cao vai trò lãnh đạo của cấp uỷ, chính quyền, các tổ chức đoàn thể tại địa phương
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Sông Công

Giải pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Sông Công, Thái Nguyên giai đoạn 2011-2014 là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển nông thôn mới. Chương trình này không chỉ nhằm nâng cao đời sống người dân mà còn tạo ra những thay đổi tích cực trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Việc chuyển dịch này bao gồm việc áp dụng các công nghệ mới, cải cách chính sách và phát triển nguồn nhân lực.

1.1. Tình hình nông nghiệp Sông Công trước năm 2011

Trước năm 2011, nông nghiệp tại Sông Công chủ yếu dựa vào sản xuất truyền thống, với năng suất thấp và hiệu quả kinh tế chưa cao. Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu là lương thực và thực phẩm, chưa có sự đa dạng hóa trong sản xuất.

1.2. Mục tiêu của chương trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Mục tiêu chính của chương trình là nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, cải thiện đời sống người dân và phát triển bền vững. Chương trình hướng đến việc hiện đại hóa nông nghiệp thông qua việc áp dụng công nghệ mới và cải cách chính sách.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Sông Công

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Sông Công đối mặt với nhiều thách thức. Những khó khăn này bao gồm việc thiếu nguồn vốn đầu tư, hạn chế trong việc tiếp cận công nghệ mới và sự thiếu hụt nguồn nhân lực có trình độ cao. Ngoài ra, sự biến đổi khí hậu cũng ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

2.1. Thiếu nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp

Nhiều hộ nông dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay để đầu tư vào sản xuất. Điều này dẫn đến việc không thể áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất.

2.2. Hạn chế trong đào tạo nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực trong lĩnh vực nông nghiệp còn thiếu về số lượng và chất lượng. Việc đào tạo và nâng cao kỹ năng cho nông dân chưa được chú trọng, dẫn đến hiệu quả sản xuất thấp.

III. Phương pháp và giải pháp chính cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Để giải quyết các thách thức, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm việc tăng cường đầu tư vào hạ tầng nông nghiệp, cải cách chính sách và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp bền vững.

3.1. Tăng cường đầu tư vào hạ tầng nông nghiệp

Đầu tư vào hạ tầng như hệ thống tưới tiêu, đường giao thông và kho bãi sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Điều này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiêu thụ sản phẩm.

3.2. Cải cách chính sách hỗ trợ nông dân

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân như giảm thuế, cung cấp tín dụng ưu đãi và hỗ trợ kỹ thuật. Những chính sách này sẽ giúp nông dân có điều kiện phát triển sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Sông Công

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Sông Công đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Năng suất và giá trị sản xuất nông nghiệp đã tăng lên đáng kể, góp phần nâng cao đời sống người dân.

4.1. Tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp

Giá trị sản xuất nông nghiệp tại Sông Công đã tăng lên nhờ vào việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất. Điều này đã giúp nâng cao thu nhập cho nông dân.

4.2. Cải thiện đời sống người dân

Nhờ vào sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đời sống vật chất và tinh thần của người dân đã được cải thiện rõ rệt. Nhiều hộ gia đình đã thoát nghèo và có điều kiện sống tốt hơn.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho nông nghiệp Sông Công

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại Sông Công là một quá trình cần thiết và quan trọng. Định hướng tương lai cần tập trung vào việc phát triển bền vững, ứng dụng công nghệ cao và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần xây dựng các chiến lược phát triển bền vững cho nông nghiệp, bao gồm việc bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên hiệu quả.

5.2. Ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất

Việc áp dụng công nghệ cao sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Cần có các chương trình đào tạo để nâng cao kỹ năng cho nông dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về Xây dựng Nông thôn mới theo Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X là chủ trương mang tính chiến lược nhằm thay đổi căn bản diện mạo khu vực nông thôn và nâng cao đời sống nông dân. Tại thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên, tổng diện tích tự nhiên đạt 8.276,27 ha, trong đó quỹ đất nông - lâm nghiệp chiếm tới 6.399 ha (tương đương 77,32% diện tích). Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đóng vai trò hạt nhân nhằm phát huy tiềm năng quỹ đất, tăng hiệu quả sản xuất và thực hiện thắng lợi 19 tiêu chí nông thôn mới.

Vấn đề đặt ra trong giai đoạn 2011 - 2014 là sản xuất nông nghiệp trên địa bàn 4 xã xây dựng nông thôn mới gồm Bình Sơn, Vinh Sơn, Bá Xuyên và Tân Quang vẫn còn tình trạng manh mún, năng suất chưa tương xứng với tiềm năng, tỷ trọng chăn nuôi còn thấp và kết cấu hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất chưa đồng bộ. Mục tiêu của luận văn là đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, phân tích kết quả hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới, từ đó chỉ rõ điểm nghẽn và đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện cho giai đoạn tiếp theo.

Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi không gian 4 xã thuộc thị xã Sông Công trong khung thời gian từ năm 2011 đến năm 2014. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao giá trị sản xuất trồng trọt từ 64 triệu đồng/ha năm 2011 lên 80 triệu đồng/ha năm 2014, đồng thời cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện quy hoạch sử dụng đất và chuyển đổi mô hình kinh tế nông thôn bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp gắn liền với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn của các chuyên gia kinh tế nông nghiệp hàng đầu. Cơ cấu kinh tế nông nghiệp được hiểu là tổng thể các mối quan hệ hữu cơ về mặt định tính và định lượng giữa các ngành trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và dịch vụ nông nghiệp trong một không gian và thời gian cụ thể. Quá trình chuyển dịch cơ cấu diễn ra theo xu hướng tiến bộ: giảm dần tỷ trọng trồng trọt thuần túy, tăng nhanh tỷ trọng ngành chăn nuôi, phát triển công nghiệp chế biến nông sản và dịch vụ nông nghiệp giá trị cao.

Bên cạnh đó, nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết phát triển nông thôn mới toàn diện, tích hợp các bộ tiêu chuẩn kinh tế - xã hội - môi trường theo Quyết định số 491/QĐ-TTg và Quyết định số 800/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Luận văn cũng tổng hợp kinh nghiệm chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp từ mô hình xí nghiệp hương trấn của Trung Quốc, mô hình tích tụ đất đai và hiệp hội nông dân của Đài Loan, chính sách phát triển công nghệ sinh học nông nghiệp của Nhật Bản, cùng các bài học thực tiễn từ các tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai (đạt tốc độ tăng trưởng nông nghiệp 7,08%/năm) và Hà Giang (mô hình phát triển cây công nghiệp gắn với chế biến).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê thị xã Sông Công giai đoạn 2010 - 2014, các báo cáo tổng kết kinh tế - xã hội, quy hoạch sử dụng đất và hồ sơ tiêu chí nông thôn mới của 4 xã nghiên cứu. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thực hiện thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA) kết hợp khảo sát trực tiếp với cỡ mẫu 120 hộ sản xuất nông nghiệp và 25 cán bộ quản lý cơ sở tại 4 xã Bình Sơn, Vinh Sơn, Bá Xuyên và Tân Quang.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm hộ thuần nông, hộ chuyên canh chè, hộ chăn nuôi trang trại và hộ làm dịch vụ nông nghiệp. Các phương pháp phân tích chính bao gồm phương pháp thống kê kinh tế, thống kê so sánh đối chiếu chuỗi thời gian 2011 - 2014 và phương pháp thống kê mô tả. Việc lựa chọn các phương pháp này cho phép lượng hóa chính xác tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất, phân tích rõ sự biến động tỷ trọng các phân ngành nội bộ nông nghiệp và đo lường mức độ hoàn thành từng tiêu chí nông thôn mới một cách khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại thị xã Sông Công giai đoạn 2011 - 2014 ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực cả về quy mô lẫn chất lượng sản xuất:

Thứ nhất, giá trị sản xuất nông nghiệp duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định. Giá trị sản phẩm thu hoạch trên 1 ha đất nông nghiệp đã tăng từ 64 triệu đồng năm 2011 lên 80 triệu đồng năm 2014, tương ứng mức tăng 25%. Tổng sản lượng lương thực có hạt năm 2014 đạt 16.344 tấn, trong đó sản lượng thóc đạt 13.429 tấn, giữ vững mức bình quân lương thực 340 kg/người/năm, đảm bảo an ninh lương thực vững chắc cho địa phương.

Thứ hai, nội bộ ngành nông nghiệp có sự chuyển dịch đúng hướng theo hướng tăng tỷ trọng chăn nuôi và kinh tế trang trại. Toàn thị xã đã phát triển được 29 trang trại vào năm 2014 (tăng thêm 4 trang trại so với năm 2011). Tổng đàn gia cầm duy trì ổn định với quy mô trên 379.000 con, đàn trâu đạt 4.568 con, hình thành nhiều mô hình liên kết gia trại tập trung mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Thứ ba, cơ cấu lao động nông thôn bước đầu chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng. Lao động có việc làm toàn thị xã năm 2014 đạt 29.550 người (chiếm 94,40% lực lượng lao động), trong đó lao động nông lâm nghiệp chiếm 56% (16.550 người). Đáng chú ý, tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng trưởng liên tục từ 28% năm 2011 lên 35% năm 2014.

Thứ tư, công tác quy hoạch đất đai và đầu tư hạ tầng nông thôn mới đạt kết quả nổi bật. Toàn bộ 4 xã đã hoàn thành phê duyệt quy hoạch nông thôn mới với tỷ lệ đất nông nghiệp được bảo vệ chiếm trên 84% tổng diện tích tự nhiên (xã Bá Xuyên đạt 731,34 ha chiếm 84,3%; xã Vinh Sơn đạt 705,83 ha chiếm 85,3%). Hệ thống thủy lợi được kiên cố hóa với 101 km kênh mương và 11 trạm bơm, chủ động tưới tiêu cho hơn 2.600 ha diện tích canh tác lúa.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu hình tròn minh họa tỷ trọng chuyển dịch giữa trồng trọt - chăn nuôi - dịch vụ nông nghiệp và bảng so sánh tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha canh tác qua các năm 2011, 2012, 2013 và 2014.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự bứt phá này là nhờ sự chỉ đạo quyết liệt từ Ban chỉ đạo xây dựng nông thôn mới thị xã, việc lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất và sự đồng thuận của nhân dân trong việc dồn điền, cải tạo đồng ruộng. Tuy nhiên, khi so sánh với các địa phương phát triển nông nghiệp công nghệ cao, tốc độ chuyển dịch cơ cấu tại Sông Công vẫn còn những hạn chế nhất định: tỷ trọng kinh tế nông nghiệp trong cơ cấu chung của thị xã còn chiếm tỷ lệ khiêm tốn, công nghiệp chế biến sau thu hoạch chưa phát triển mạnh và sự liên kết chuỗi giá trị nông sản giữa doanh nghiệp với hộ nông dân vẫn còn lỏng lẻo.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm đẩy nhanh tốc độ chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp gắn với hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới nâng cao, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, rà soát và hoàn thiện quy hoạch phân vùng sản xuất chuyên môn hóa. Tiến hành cơ cấu lại 6.399 ha đất nông lâm nghiệp theo hướng tập trung. Mở rộng diện tích cây công nghiệp chất lượng cao, hình thành vùng chuyên canh chè an toàn tại xã Bá Xuyên và Bình Sơn, phát triển vùng cây ăn quả và rau màu hàng hóa tại xã Tân Quang và Vinh Sơn; đặt mục tiêu gia tăng số lượng trang trại đạt chuẩn VietGAP lên trên 40 cơ sở vào năm 2020.

Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ và cơ giới hóa đồng bộ. Tăng cường chuyển giao giống lúa lai, giống cây trồng có giá trị thương phẩm cao, áp dụng quy trình chăn nuôi an toàn sinh học. Đẩy mạnh đầu tư kiên cố hóa thêm 25 - 30 km kênh mương nội đồng, phấn đấu nâng giá trị sản phẩm thu hoạch bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp đạt mốc 100 - 110 triệu đồng/ha trong giai đoạn 2015 - 2020.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế tín dụng và xúc tiến thương mại nông sản. Ủy ban nhân dân thị xã cần phối hợp với các ngân hàng thương mại và Ngân hàng Chính sách Xã hội mở rộng gói tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp cho các hộ gia đình vay vốn phát triển trang trại. Xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng của Sông Công, thúc đẩy mô hình liên kết "4 nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp - Nhà nông) nhằm bao tiêu 100% sản phẩm đầu ra cho các hợp tác xã nông nghiệp.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chuyển đổi nghề cho lao động nông thôn. Tổ chức các lớp đào tạo nghề nông nghiệp kỹ thuật cao và kỹ năng dịch vụ nông thôn, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo tại khu vực nông thôn đạt trên 50% trước năm 2020, giải quyết việc làm ổn định cho khoảng 1.200 - 1.500 lao động mỗi năm thông qua phát triển tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

Nhóm cán bộ hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Các cán bộ thuộc Phòng Kinh tế, Phòng Nông nghiệp và PTNT thị xã Sông Công và Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Thái Nguyên có thể sử dụng các số liệu và phân tích thực trạng làm căn cứ xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế nông nghiệp hàng năm.

Ban chỉ đạo Chương trình Xây dựng Nông thôn mới các cấp: Tài liệu cung cấp góc nhìn thực tiễn về quy trình tổ chức, các bước rà soát 19 tiêu chí và bài học kinh nghiệm trong triển khai quy hoạch đất đai tại cấp xã.

Học viên cao học, giảng viên và sinh viên khối ngành Kinh tế: Đây là nguồn tài liệu tham khảo giá trị về mặt phương pháp luận nghiên cứu kinh tế nông nghiệp, khung phân tích chuyển dịch cơ cấu kinh tế và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê địa phương.

Chủ trang trại, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp: Giúp các đơn vị nắm bắt định hướng chuyên môn hóa vùng sản xuất, từ đó xây dựng kế hoạch đầu tư kinh doanh, mở rộng quy mô trang trại và kết nối tiêu thụ nông sản hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp đóng vai trò như thế nào trong chương trình nông thôn mới tại Sông Công? Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp là động lực cốt lõi giúp nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững và tạo nguồn lực xã hội hóa để hoàn thiện hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội theo chuẩn 19 tiêu chí quốc gia.

Giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác nông nghiệp tại Sông Công tăng trưởng ra sao trong giai đoạn nghiên cứu? Nhờ chuyển đổi cơ cấu cây trồng và áp dụng thâm canh, giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp đã tăng trưởng 25%, từ mức 64 triệu đồng/ha năm 2011 lên 80 triệu đồng/ha vào năm 2014.

Quy mô đàn vật nuôi và kinh tế trang trại tại thị xã Sông Công chuyển biến thế nào? Kinh tế trang trại có bước phát triển rõ nét khi số lượng trang trại tăng từ 25 lên 29 cơ sở năm 2014; tổng đàn gia cầm đạt quy mô trên 379.000 con và đàn trâu duy trì trên 4.568 con.

Chỉ tiêu lao động qua đào tạo tại thị xã Sông Công đạt kết quả ra sao đến năm 2014? Thông qua các chương trình đào tạo nghề nông thôn, tỷ lệ lao động qua đào tạo trên địa bàn thị xã đã tăng trưởng ấn tượng từ 28% năm 2011 lên mức 35% vào năm 2014.

Định hướng trọng tâm phát triển cơ cấu nông nghiệp thị xã Sông Công giai đoạn tới là gì? Thị xã tập trung chuyên môn hóa vùng sản xuất chè và cây ăn quả hàng hóa, nhân rộng mô hình trang trại công nghệ cao, nâng giá trị canh tác vượt 100 triệu đồng/ha và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên trên 50%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong tiến trình xây dựng nông thôn mới cấp huyện/thị xã.
• Đánh giá chi tiết thực trạng nông nghiệp 4 xã Sông Công giai đoạn 2011 - 2014 với mức tăng giá trị canh tác đạt 80 triệu đồng/ha và bảo vệ hơn 84% diện tích đất sản xuất nông nghiệp theo quy hoạch.
• Xác định rõ các tồn tại về quy mô phân tán, liên kết tiêu thụ yếu và đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao gắn với nguồn lực địa phương.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác hỗ trợ công tác quản lý điều hành kinh tế - xã hội khi thị xã Sông Công chuyển mình lên thành phố trực thuộc tỉnh.
• Kế hoạch hành động giai đoạn 2015 - 2020 đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền và người dân nhằm hiện đại hóa nông nghiệp toàn diện. Quý độc giả và nhà nghiên cứu có thể tham khảo toàn văn công trình để ứng dụng các mô hình phân tích vào thực tiễn địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới 1. Cơ sở pháp lý về xây dựng nông thôn mới - Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/08/2008 của ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X “Về nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn”[1]. - Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP ngày 28/10/2008 của Chính phủ ban hành chương trình hành động của Chính phủ thực hiện nghị quyết hội nghị lần thứ 7 ban chấp hành Trung ương khóa 10 về nông nghiệp - Nông dân - Nông thôn.

- Quyết định số 491/QĐ-TTG ngày 16/04/2009 về ban hành kèm theo bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới. - Thông tư số 54/2009ngày 21/08/2009 về hướng dẫn thực hiện Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. - Quyết định số 193/QĐ ngày 02/2/2010 về phê duyệt chương trình rà soát quy hoạch xây dựng nông thôn mới. - Thông tư số 07/2010/TT-BNN ngày 08/2/2010 của Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn hướng dẫn quy hoạch phát triển sản xuất Nông nghiệp cấp xã theo bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới.

- Quyết định số 800/QĐ-TTG ngày 04/06/2010 về phê duyệt chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng Nông thôn mới giai đoạn 2010-2020. - Thông tư số 09/2010/TT-BXD ngày 04/08/2010 về quy định lập nhiệm vụ, đồ án quy hoạch và quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới. - Thông tư liên tịch số 1/2011/TTLT-BXD-BNN&PTNT-BTNMT, ngày 28/10/2011 về Quy định việc lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch xây dựng nông thôn mới. - Luật đất đai 2003 và Luật đất đai năm 2013.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những vấn đề chung về xây dựng nông thôn mới Đề cập đến nông thôn mới tác giả Phan Đình Hà, 2011 [3] cung cấp những thông tin được tóm lược như sau: * Khái niệm về xây dựng Nông thôn mới Sau hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông nghiệp, nông dân và nông thôn nước ta đã đạt được những thành tựu khá toàn diện và to lớn. Nông nghiệp tiếp tục phát triển với tốc độ khá cao theo hướng sản xuất hàng hóa, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả; đảm bảo vững chắc an ninh lương thực quốc gia; một số mặt hàng xuất khẩu chiếm vị trị cao trên thị trường thế giới. Kinh tế nông thôn chuyển dịch theo hướng tăng công nghiệp, dịch vụ và nghành nghề; các hình thức sản suất tiếp tục đổi mới.

Kết cấu hạ tậng kinh tế- xã hội được tăng cường; bộ mặt ở nhiều vùng nông thôn thay đổi. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ở hầu hết các vùng nông thôn ngày càng được cải thiện. Xóa đói, giảm nghèo đạt kết quả to lớn. Hệ thống chính trị ở nông thôn được củng cố và tăng cường.

Dân chủ được phát huy. An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Tuy nhiên, những thành tựu đạt được chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đồng đều giữa các vùng. Nông nghiệp phát triển còn kém bền vững, tốc độ tăng trưởng có xu hướng giảm dần, sức cạnh tranh thấp, chưa phát huy tốt nguồn lực cho phát triển sản xuất; nghiên cứu chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực còn hạn chế.

Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới cách thức sản xuất nông nghiệp còn chậm, phổ biến vẫn là sản xuất nhỏ, phân tán; năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng ở nhiều mặt hàng còn thấp. Công nghiệp, dịch vụ và ngành nghề phát triển chậm, chưa thúc đẩy mạnh mẽ việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế và lao động ở nông thôn. Các hình thức chậm đổi mới sản xuất, chưa đáp ứng yêu cầu về phát triển mạnh sản xuất hàng hóa. Nông nghiệp và phát triển nông thôn thiếu qui hoạch, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội còn nhiều yếu kém, môi trường ngày càng ô nhiễm; năng lực thích ứng, đối phó với thiên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 tai còn nhiều hạn chế.

Đồi sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn còn thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; chênh lệch giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị, giữa các vùng còn lớn, phát sinh nhiều vấn đề xã hội bức xúc. Để giải quyết những tồn tại, hạn chế và yếu kém trên đây, Nghị quyết 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban Chấp hành Trung ương 7, khóa X về Nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã xác định [1]: - Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội bền vững, giữ vững ổn định chính trị, đảm bảo an ninh, quốc phòng; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước. - Các vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn phải được giải quyết đồng bộ, gắn với quá trình đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp, nông thôn là một nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Trong mối quan hệ mật thiết giữa nông nghiệp, nông dân và nông thôn, nông dân là chủ thể của quá trình phát triển, xây dựng nông thôn mới gắn với xây dựng các cơ sở công nghiệp, dịch vụ và phát triển đô thị theo quy hoạch là căn bản; phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là then chốt. - Phát triển nông nghiệp, nông thôn và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân phải dựa trên cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với điều kiện của từng vùng, từng lĩnh vực, để giải phóng và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực xã hội, trước hết là lao động, đất đai, rừng và biển; khai thác tốt các điều kiện thuận lợi trong hội nhập kinh tế quốc tế cho phát triển lực lượng sản xuất trong nông nghiệp, nông thôn; phát huy cao nội lực; đồng thời tăng mạnh đầu tư của Nhà nước và xã hội, ứng dụng nhanh các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến cho nông nghiệp, nông thôn, phát triển nguồn nhân lực, nâng cao dân trí nông dân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Giải quyết vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội; trước hết, phải khơi dậy tinh thần yêu nước, tự chủ, tự lực tự cường vươn lên của nông dân. Xây dựng xã hội nông thôn ổn định, hoà thuận, dân chủ, có đời sống văn hoá phong phú, đàm đà bản sắc dân tộc, tạo động lực cho phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân.

Như vậy chúng ta có thể rút ra khái niệm về xây dựng Nông thôn mới như sau: "Xây dựng nông thôn mới là một mục tiêu mang tính toàn diện, bao hàm cả phát triển kinh tế , chính tri ̣, văn hóa, xã hội nông thôn cũng như xây dựng Đảng, nó mang đậm đặc trưng thời đại. Có thể nói một cách khái quát rằng, xây dựng nông thôn mới phải đáp ứng được yêu cầu khoa học phát triển, xã hội ấm no, phát triể n nông thôn song hành với thành thi ̣, xây dựng nên nông thôn mới phồ nthịnh". * Nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới - Xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, đồng thời phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn. - Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn gắn với phát triển các đô thị.

- Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, nhất là vùng khó khăn. - Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dịch vụ có hiệu quả ở nông thôn. - Phát triển nhanh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tạo đột phá để hiện đại hoá nông nghiệp, công nghiệp hoá nông thôn. - Đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách để huy động cao các nguồn lực, phát triển nhanh kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân.

- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy sức mạnh của các đoàn thể chính trị - xã hội ở nông thôn, nhất là hội nông dân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Sự cần thiết phải xây dựng nông thôn mới ở nước ta Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới là chương trình tổng thể phát triển kinh tế - xã hội có quy mô rất lớn và toàn diện lần đầu tiên được thực hiện tại nước ta trên quy mô cả nước theo tinh thần nghị quyết 26- NQ/TW của ban chấp hành trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn [1]. Theo đó, để phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững, phải xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ: an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Tuy nhiên thực trạng nông thôn nước ta nói chung và của tỉnh Thái Nguyên nói riêng hiện nay phát triển còn kém bền vững và còn nhiều hạn chế, đòi hỏi phải có sự quan tâm đầu tư của Chính phủ, chính quyền địa phương và có sự cố gắng, nỗ lực của toàn thể công đồng để thực hiện chương trình có hiệu quả trên địa bàn của tỉnh: + Nông thôn phát triển thiếu quy hoạch và tự phát. Cơ chế quản lý phát triển theo quy hoạch còn yếu. Xây dựng tự phát, kiến trúc cảnh quan làng quê bị pha tạp, lôn xộn, nhiều nét văn hóa truyền thống bị mai một. Nhà nào mạnh nhà nấy tự phát triển, xây dựng tràn lan không theo quy hoạch hay khuôn mẫu nhất định nào cả, làm mất mỹ quan nnông thôn.

+ Kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội còn lạc hậu, chưa trở thành động lực lớn thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội lâu dài.