Nghiên Cứu Giải Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng Bền Vững Tại Huyện Lang Chánh, Tỉnh Thanh Hóa

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hƣớng sản xuất, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Vi Thị Kim Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Hữu Cần
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Giải Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng Bền Vững Tại Huyện Lang Chánh, Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận về cơ cấu cây trồng
• 1.2. Cơ sở lý luận về cơ cấu cây trồng hợp lý
• 1.3. Lý luận về : Luân canh, xen canh, tăng vụ
• 1.4. Những yếu tố cơ bản ảnh hưởng tới cơ cấu cây trồng
• 1.5. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 1.6. Kết quả nghiên cứu về cơ cấu, công thức luân canh, xen canh cây trồng trên Thế giới
• 1.7. Kết quả nghiên cứu về cơ cấu, công thức luân canh, xen canh cây trồng ở Việt Nam
• 1.8. Phương pháp tiếp cận hệ thống để nghiên cứu xây dựng mô hình canh tác hiệu quả
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.6. Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng
• 2.7. Đánh giá hiệu quả của các công thức luân canh
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Lang Chánh
• 3.2. Điều kiện khí hậu
• 3.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.4. Thực trạng hệ thống cây trồng huyện Lang Chánh
• 3.5. Diện tích, năng suất, sản lượng một số cây trồng chủ yếu
• 3.6. Hiện trạng các công thức luân canh cây trồng trên đất 2 vụ lúa của huyện Lang Chánh năm 2016
• 3.7. Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng hiện có
• 3.8. Phương hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng của huyện Lang Chánh
• 3.9. Kết quả nghiên cứu của các thí nghiệm
• 3.9.1. Thí nghiệm 1: So sánh một số giống ngô vụ Đông trên đất 2 vụ lúa tại Lang Chánh
• 3.9.2. So sánh một số giống lúa lai trồng vụ Xuân tại Lang Chánh
• 3.10. Đề xuất biện pháp kỹ thuật mới và các công thức luân canh cây trồng áp dụng vào sản xuất nông nghiệp huyện Lang Chánh
• KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng Bền Vững

Huyện Lang Chánh, Thanh Hóa, với điều kiện tự nhiên và xã hội đặc thù, đang đối mặt với nhiều thách thức trong sản xuất nông nghiệp. Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng bền vững không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường. Giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có sự tham gia của cộng đồng.

1.1. Tình Hình Nông Nghiệp Tại Huyện Lang Chánh

Nông nghiệp huyện Lang Chánh chủ yếu dựa vào cây lương thực và cây ăn quả. Tuy nhiên, sản xuất còn manh mún, kém hiệu quả. Cần có sự chuyển đổi để nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng

Chuyển dịch cơ cấu cây trồng giúp tăng cường sản xuất nông nghiệp bền vững, cải thiện thu nhập cho người dân và bảo vệ môi trường. Đây là một trong những mục tiêu quan trọng trong phát triển nông nghiệp hiện nay.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện Lang Chánh vẫn gặp phải nhiều thách thức trong việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, dịch bệnh và thị trường không ổn định đang ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Cần có các biện pháp ứng phó hiệu quả để giảm thiểu tác động này.

2.2. Thị Trường Nông Sản Không Ổn Định

Giá cả nông sản thường xuyên biến động, gây khó khăn cho người nông dân trong việc tiêu thụ sản phẩm. Cần xây dựng các kênh tiêu thụ ổn định và bền vững.

III. Phương Pháp Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng Bền Vững

Để chuyển dịch cơ cấu cây trồng bền vững, cần áp dụng các phương pháp khoa học và công nghệ hiện đại. Việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp và áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến là rất quan trọng.

3.1. Lựa Chọn Giống Cây Trồng Phù Hợp

Việc lựa chọn giống cây trồng phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai là rất quan trọng. Các giống cây trồng có khả năng chống chịu tốt sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.2. Áp Dụng Kỹ Thuật Canh Tác Tiên Tiến

Áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến như luân canh, xen canh sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất và tăng cường sức khỏe cây trồng. Điều này cũng góp phần bảo vệ môi trường.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng tại huyện Lang Chánh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các mô hình canh tác mới đã được áp dụng và cho thấy hiệu quả rõ rệt.

4.1. Mô Hình Canh Tác Mới Tại Lang Chánh

Các mô hình canh tác mới đã được triển khai, giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Người dân đã dần nhận thức được lợi ích của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng.

4.2. Kết Quả Đạt Được Từ Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy năng suất cây trồng đã tăng lên đáng kể, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Điều này chứng tỏ rằng chuyển dịch cơ cấu cây trồng là cần thiết và khả thi.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chuyển Dịch Cơ Cấu Cây Trồng

Chuyển dịch cơ cấu cây trồng bền vững tại huyện Lang Chánh là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các giải pháp hiệu quả để đảm bảo sự phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững cần được chú trọng, với sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức. Điều này sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng trong sản xuất nông nghiệp.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Khoa Học

Nghiên cứu khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc tìm ra các giải pháp mới cho sản xuất nông nghiệp. Cần có sự đầu tư và hỗ trợ từ các cấp chính quyền để thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa, là vùng miền núi cao với diện tích tự nhiên 58.562,81 ha, trong đó đất lâm nghiệp chiếm tới 87,71% và đất sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 5,8%. Dân số toàn huyện khoảng 11.675 người, chủ yếu là các dân tộc Thái, Mường và Kinh. Nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế địa phương với 50,5%, tuy nhiên sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, hiệu quả thấp và dễ bị tổn thương bởi thiên tai, dịch bệnh. Thu nhập bình quân đầu người năm 2016 đạt khoảng 19 triệu đồng/năm, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân ước đạt 14,5%/năm.

Trước thực trạng này, việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất bền vững nhằm nâng cao giá trị gia tăng, tăng thu nhập cho người dân và phát triển nông nghiệp bền vững là rất cần thiết. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng cơ cấu cây trồng, đánh giá hiệu quả kinh tế các công thức luân canh, xen canh hiện có, đồng thời đề xuất các giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Lang Chánh trong giai đoạn 2012-2016.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc xây dựng cơ cấu cây trồng hợp lý, đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời là cơ sở khoa học cho quy hoạch, phân vùng sản xuất nông nghiệp bền vững. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu góp phần hình thành cơ cấu cây trồng mới có hiệu quả kinh tế cao hơn, nâng cao đời sống nhân dân và chuyển đổi sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về cơ cấu cây trồng hợp lý, luân canh, xen canh và tăng vụ nhằm tối ưu hóa sử dụng đất đai và nguồn lực tự nhiên. Cơ cấu cây trồng được hiểu là sự kết hợp các loại cây trồng theo không gian và thời gian trên một diện tích đất, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội nhằm đạt hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cơ cấu cây trồng hợp lý: Đề cao sự phù hợp giữa loại cây trồng với điều kiện khí hậu, đất đai, tập quán sản xuất và nhu cầu thị trường. Cơ cấu cây trồng hợp lý phải tận dụng tối đa lợi thế tự nhiên, giảm thiểu rủi ro và tăng hiệu quả kinh tế.

• Lý thuyết luân canh và xen canh: Nhấn mạnh việc luân phiên và phối hợp các loại cây trồng nhằm cải tạo đất, hạn chế sâu bệnh, tăng năng suất và đa dạng hóa sản phẩm. Tăng vụ giúp nâng cao hệ số sử dụng đất và tăng thu nhập.

Các khái niệm chính bao gồm: cơ cấu cây trồng, công thức luân canh, xen canh, năng suất cây trồng, hiệu quả kinh tế, phát triển bền vững, biến đổi khí hậu và thích ứng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp thu thập thông tin thứ cấp và khảo nghiệm thực địa tại huyện Lang Chánh trong giai đoạn từ tháng 2/2017 đến tháng 9/2017.

• Nguồn dữ liệu: Bao gồm số liệu thống kê từ các cơ quan quản lý địa phương, tài liệu nghiên cứu trước đây, kết quả điều tra thực trạng sản xuất nông nghiệp, khí hậu, đất đai và xã hội kinh tế; đồng thời thu thập thông tin từ người dân, cán bộ địa phương qua phỏng vấn chuyên sâu và điều tra nhanh nông thôn có sự tham gia (PRA).

• Phương pháp thí nghiệm đồng ruộng: Thực hiện ba thí nghiệm chính gồm:

  1. So sánh hiệu quả một số giống ngô vụ Đông trên đất hai vụ lúa.
  2. So sánh một số giống lúa lai vụ Xuân.
  3. So sánh hiệu quả sử dụng vật liệu che phủ cho cây lạc vụ Xuân trên đất vàn cao và đất đồi.

Các thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (DRCB) với 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm từ 20-30 m². Các chỉ tiêu theo dõi gồm đặc điểm sinh trưởng, năng suất, hiệu quả kinh tế và khả năng chống chịu sâu bệnh.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm IRRISTAT 4.0 và Excel để xử lý số liệu thống kê sinh học, đánh giá hiệu quả kinh tế các công thức luân canh dựa trên các chỉ tiêu như lợi nhuận, hiệu quả đầu tư, giá trị sản xuất trên ngày công lao động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội thuận lợi cho đa dạng cây trồng
   Khí hậu Lang Chánh có nhiệt độ trung bình năm khoảng 24-25°C, lượng mưa trung bình 1.658,4 mm/năm, độ ẩm tương đối 86%, với 70-80 ngày sương mù mỗi năm. Đất đai đa dạng với 93,86% diện tích là đất nông nghiệp, trong đó đất trồng cây hàng năm chiếm khoảng 661,91 ha, đất trồng cây lâu năm 886,28 ha. Tổng nguồn nước sông suối dồi dào, thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp.
   Tuy nhiên, hạn hán đầu vụ Xuân, Mùa và Đông thường xuyên xảy ra, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.

2. Thực trạng cơ cấu cây trồng còn đơn điệu, hiệu quả kinh tế thấp
   Diện tích cây lương thực chiếm trung bình 49,5% diện tích cây trồng hàng năm, có xu hướng giảm do giá cả đầu vào tăng và hiệu quả thấp. Cây công nghiệp chiếm 16,83%, cây rau đậu chiếm 8,59% và có xu hướng tăng.
   Năng suất các giống ngô vụ Đông thử nghiệm đạt từ 5,2 đến 6,8 tấn/ha, trong đó giống DK 9955 cho năng suất cao nhất. Giống lúa lai vụ Xuân có năng suất trung bình 6,5 tấn/ha, vượt trội so với giống đối chứng.
   Sử dụng vật liệu che phủ cho cây lạc vụ Xuân giúp tăng năng suất từ 15-20% so với không che phủ, đồng thời giảm sâu bệnh và tăng hiệu quả kinh tế.

3. Hiệu quả kinh tế các công thức luân canh hiện có còn hạn chế
   Các công thức luân canh truyền thống trên đất hai vụ lúa cho lợi nhuận trung bình khoảng 25 triệu đồng/ha, trong khi các công thức luân canh cải tiến với cây ngô, lạc, đậu tương cho lợi nhuận cao hơn từ 30-40%.
   So sánh hệ thống luân canh mới và cũ cho thấy tỷ lệ lợi nhuận biên (MBCR) đạt trên 1,2 lần, chứng tỏ hiệu quả kinh tế được cải thiện rõ rệt khi áp dụng các công thức luân canh mới.

4. Khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và điều kiện đất đai
   Việc lựa chọn giống cây trồng ngắn ngày, chịu hạn và áp dụng kỹ thuật canh tác phù hợp giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.
   Các công thức luân canh xen canh cây họ đậu với cây ngắn ngày giúp cải tạo đất, tăng độ ẩm và giảm xói mòn đất trên địa hình dốc.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện Lang Chánh có tiềm năng phát triển đa dạng cây trồng, tuy nhiên cơ cấu cây trồng hiện tại còn đơn điệu, chưa khai thác hiệu quả tiềm năng đất đai và nguồn lực lao động. Việc áp dụng các giống cây trồng mới, công thức luân canh cải tiến đã chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai địa phương.

So với các nghiên cứu ở các tỉnh miền núi khác, kết quả này tương đồng với xu hướng chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng đa dạng hóa, tăng vụ và áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến nhằm nâng cao năng suất và thu nhập. Việc sử dụng vật liệu che phủ cho cây lạc là một giải pháp kỹ thuật hiệu quả, góp phần giảm thiểu sâu bệnh và tăng năng suất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh năng suất các giống cây trồng, bảng tổng hợp hiệu quả kinh tế các công thức luân canh, và biểu đồ phân bố diện tích cây trồng qua các năm để minh họa xu hướng chuyển dịch cơ cấu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng đa dạng hóa và bền vững
   Khuyến khích nông dân áp dụng các công thức luân canh, xen canh có hiệu quả kinh tế cao như lúa - ngô - đậu tương, lúa - lạc - rau màu. Mục tiêu nâng tỷ lệ diện tích cây công nghiệp và cây rau đậu lên trên 30% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các phòng nông nghiệp, khuyến nông.

2. Phát triển và nhân rộng các giống cây trồng năng suất cao, thích ứng với điều kiện địa phương
   Đẩy mạnh tuyển chọn, thử nghiệm và phổ biến các giống ngô, lúa lai, lạc có khả năng chịu hạn, chống sâu bệnh. Thời gian triển khai trong 2 năm tới, tập trung vào vụ Đông và vụ Xuân. Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các trạm giống cây trồng.

3. Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến như sử dụng vật liệu che phủ, bón phân cân đối và quản lý dịch hại tổng hợp
   Hướng dẫn nông dân sử dụng vật liệu che phủ cho cây lạc và các biện pháp kỹ thuật nhằm tăng năng suất và giảm tổn thất. Mục tiêu nâng năng suất cây trồng lên ít nhất 15% trong 2 vụ tiếp theo. Chủ thể: Các tổ chức khuyến nông, hợp tác xã nông nghiệp.

4. Xây dựng hệ thống thủy lợi và quản lý nước hiệu quả để giảm thiểu tác động của hạn hán và lũ lụt
   Đầu tư nâng cấp các công trình thủy lợi, áp dụng các biện pháp giữ ẩm đất và tưới tiết kiệm. Thời gian thực hiện trong 5 năm, ưu tiên các vùng đất sản xuất chính. Chủ thể: Ban quản lý dự án thủy lợi, UBND huyện.

5. Tăng cường đào tạo, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân
   Tổ chức các lớp tập huấn về kỹ thuật canh tác, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, quản lý dịch hại và bảo vệ môi trường. Mục tiêu nâng cao trình độ kỹ thuật cho ít nhất 70% nông dân trong 3 năm. Chủ thể: Trung tâm khuyến nông, các tổ chức xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nông nghiệp địa phương
   Giúp hoạch định chính sách, quy hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội, từ đó thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành nông nghiệp, khoa học cây trồng
   Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu cây trồng, phương pháp nghiên cứu hệ thống cây trồng và ứng dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến.

3. Nông dân và các hợp tác xã nông nghiệp tại vùng miền núi
   Hướng dẫn áp dụng các công thức luân canh, giống cây trồng mới và kỹ thuật canh tác nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả kinh tế và thích ứng biến đổi khí hậu.

4. Các tổ chức phát triển nông nghiệp và khuyến nông
   Là tài liệu tham khảo để xây dựng chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và nhân rộng mô hình sản xuất bền vững tại các vùng khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần chuyển dịch cơ cấu cây trồng ở huyện Lang Chánh?
   Vì sản xuất nông nghiệp hiện tại còn nhỏ lẻ, hiệu quả thấp, dễ bị tổn thương bởi thiên tai và biến động thị trường. Chuyển dịch cơ cấu giúp tăng năng suất, thu nhập và phát triển bền vững.

2. Các giống cây trồng nào được khuyến khích áp dụng?
   Các giống ngô vụ Đông như DK 9955, các giống lúa lai vụ Xuân có năng suất cao và khả năng chống chịu tốt, cùng với giống lạc L26 sử dụng vật liệu che phủ để tăng năng suất.

3. Phương pháp luân canh nào hiệu quả nhất?
   Công thức luân canh kết hợp lúa - ngô - đậu tương hoặc lúa - lạc - rau màu cho lợi nhuận cao hơn 30-40% so với hệ thống truyền thống, đồng thời cải tạo đất và giảm sâu bệnh.

4. Làm thế nào để thích ứng với biến đổi khí hậu trong sản xuất nông nghiệp?
   Lựa chọn giống cây trồng ngắn ngày, chịu hạn, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến như che phủ đất, tưới tiết kiệm, điều chỉnh thời vụ và đa dạng hóa cây trồng.

5. Ai là người chịu trách nhiệm triển khai các giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng?
   UBND huyện, các phòng nông nghiệp, trung tâm khuyến nông, hợp tác xã và nông dân địa phương phối hợp thực hiện theo kế hoạch phát triển nông nghiệp bền vững.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích thực trạng cơ cấu cây trồng và điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Lang Chánh, xác định được các hạn chế và tiềm năng phát triển.
• Các giống cây trồng mới và công thức luân canh cải tiến đã chứng minh hiệu quả kinh tế vượt trội, phù hợp với điều kiện địa phương.
• Việc áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến như sử dụng vật liệu che phủ cho cây lạc giúp tăng năng suất và giảm sâu bệnh.
• Đề xuất các giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng đa dạng, bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao thu nhập cho người dân.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo gồm nhân rộng mô hình, đào tạo kỹ thuật, đầu tư hạ tầng thủy lợi và tăng cường quản lý, giám sát thực hiện.

Hành động ngay hôm nay để thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng bền vững tại Lang Chánh, góp phần phát triển nông nghiệp và nâng cao đời sống nhân dân!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài.Mục đích và yêu cầu đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học của đề tài.

Ý nghĩa thực tiễn. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý luận về cơ cấu cây trồng. Cơ sở lý luận về cơ cấu cây trồng hợp lý.

Lý luận về : Luân canh, xen canh, tăng vụ. Những yếu tố cơ bản ảnh hƣởng tới cơ cấu cây trồng. Cơ sở thực tiễn của đề tài. Kết quả nghiên cứu về cơ cấu, công thức luân canh, xen canh cây trồng trên Thế giới.

Kết quả nghiên cứu về cơ cấu, công thức luân canh, xen canh cây trồng ở Việt Nam. Phƣơng pháp tiếp cận hệ thống để nghiên cứu xây dựng mô hình canh tác hiệu quả. 19 iv Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tƣợng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Phƣơng pháp thu thập thông tin. Phƣơng pháp thí nghiệm đồng ruộng. Đánh giá hiệu quả của các công thức luân canh. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN.

Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Lang Chánh. Điều kiện khí hậu. Điều kiện kinh tế - xã hội. Thực trạng hệ thống cây trồng huyện Lang Chánh.

Diện tích, năng suất, sản lƣợng một số cây trồng chủ yếu. Hiện trạng các công thức luân canh cây trồng trên đất 2 vụ lúa của huyện Lang Chánh năm 2016. Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng hiện có. Phƣơng hƣớng chuyển dịch cơ cấu cây trồng của huyện Lang Chánh.

Kết quả nghiên cứu của các thí nghiệm. Thí nghiệm 1: So sánh một số giống ngô vụ Đông trên đất 2 vụ lúa tại Lang Chánh. So sánh một số giống lúa lai trồng vụ Xuân tại Lang Chánh. Đề xuất biện pháp kỹ thuật mới và các công thức luân canh cây trồng áp dụng vào sản xuất nông nghiệp huyện Lang Chánh.

57 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ. 60 TÀI LIỆU THAM KHẢO. P1 v DANH MỤC VIẾT TẮT SXHH: Sản xuất hàng hóa vi DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Tổng hợp các yếu tố khí hậu ở Lang Chánh năm 2016.

Kết quả phân loại, diện tích và tỷ lệ các nhóm đất. 34 huyện Lang Chánh. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Lang Chánh năm 2016. Diện tích các loại cây trồng hàng năm của huyện Lang Chánh giai đoạn 2012-2016.

Tình hình dân số và lao động của huyện Lang Chánh năm 201637 Bảng 3. Diện tích, năng suất, sản lƣợng một số cây trồng chủ yếu. Năng suất của các công thức luân canh cây trồng trên đất 2 vụ lúa của huyện Lang Chánh năm 2016. Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng hiện có44 Bảng 3.

Đặc điểm sinh trƣởng phát triển của các giống ngô thí nghiệm: 46 Bảng 3. Yếu tố cấu thành năng suất và năng suất các giống tham gia thí nghiệm. Năng suất thực thu của 5 giống ngô thí nghiệm. Thời gian sinh trƣởng phát triển của các tổ hợp lúa lai trong vụ Xuân 2017 tại Lang Chánh - Thanh Hóa.

Đặc điểm nông sinh học của các tổ hợp lúa lai trong vụ Xuân 2017 tại Lang Chánh - Thanh Hóa. Tình hình nhiễm một số loại sâu bệnh hại trên các tổ hợp lúa lai lai trong vụ Xuân 2017 tại Lang Chánh - Thanh Hóa. Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của các tổ hợp lúa lai trong vụ Xuân 2017 tại Lang Chánh - Thanh Hóa. Ảnh hƣởng vật liệu che phủ đến sản xuất giống lạc L26 trong vụ xuân.

Mức độ nhiễm sâu bệnh hại giống lạc L26 khi dùng vật liệu che phủ khác nhau trong vụ xuân. Ảnh hƣởng của vật liệu che phủ đến năng suất giống lạc L26 trong vụ xuân. Hiệu quả kinh tế của vật liệu che phủ đất với giống lạc L26 trong vụ xuân. Hiệu quả kinh tế của vật liệu che phủ đất với giống lạc L26 trong vụ xuân.

Hiệu quả kinh tế của các công thức luân canh cây trồng đƣợc đề xuất áp dụng vào sản xuất nông nghiệp huyện Lang Chánh. 58 viii DANH MỤC HÌNH Hình 3. Năng suất thực thu của 5 giống ngô thí nghiệm. Tính cấp thiết của đề tài Lang Chánh là huyện miền núi cao nằm ở phía Tây của tỉnh Thanh Hóa, cách trung tâm Thành phố Thanh Hóa gần 100 km; có hơn 7 km đƣờng biên giới với nƣớc bạn Lào.

Phía Bắc giáp huyện Bá Thƣớc; Phía Nam giáp huyện Thƣờng Xuân; Phía Đông giáp huyện Ngọc Lặc; Phía Tây giáp huyện Quan Sơn và huyện Sầm Tớ - nƣớc CHDCND Lào. Huyện có 11 đơn vị hành chính gồm 10 xã và 01 thị trấn, trong đó có 8 xã và 05 làng, bản thuộc vùng kinh tế, xã hội đặc biệt khó khăn, 1 xã Biên giới. Tổng dân số toàn huyện có 11.675 nhân khẩu, có 3 dân tộc chủ yếu sinh sống gồm Thái, Mƣờng, Kinh và một số dân tộc khác. Tổng diện tích tự nhiên của huyện 58.562,81 ha: Đất lâm nghiệp: 51.366,52 ha chiếm 87,71% diện tích tự nhiên; Đất sản xuất nông nghiệp: 3.443,41 ha chiếm 5,8% diện tích tự nhiên; Trên địa bàn huyện, diện tích đất lâm nghiệp là chiếm chủ yếu 51.366,52 ha bằng 87,71% tổng diện tích đất tự nhiên.

Phần lớn diện tích lãnh thổ có địa hình đối núi dốc, độ cao trung bình toàn huyện là 400 -500 m (so với mặt nƣớc biển) do đó có thể phát triển các loại cây lƣơng thực, cây ăn quả, cây công nghiệp. là điều kiện cho ngành nông nghiệp phát triển. Trong những năm qua, nông nghiệp huyện Lang Chánh đã đạt đƣợc nhiều thành tựu khá toàn diện cả về quy mô, năng suất, chất lƣợng góp phần thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội của huyện đề ra. Tốc độ tăng trƣởng kinh tế bình quân hàng năm ƣớc đạt 14,5%.

Thu nhập bình quân đầu ngƣời năm 2016 đạt 19 triệu đồng/ngƣời/năm. Cơ cấu kinh tế: nông lâm nghiệp chiếm 50,5%, công nghiệp-TTCN chiếm 34,3%, dịch vụ chiếm 15,2%. Tuy nông nghiệp phát triển nhƣng sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, kém hiệu quả, thiếu ổn định và dễ bị tổn thƣơng do thiên tai, dịch bệnh và biến động của thị trƣờng, tính cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp thấp, chƣa xây 2 dựng đƣợc thƣơng hiệu, hàng hóa nông sản chƣa đáp ứng yêu cầu cho chế biến và thị trƣờng xuất khẩu; việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp còn chậm; mối liên kết giữa ngƣời nông dân và doanh nghiệp trong sản xuất và bao tiêu sản phẩm còn hạn chế… Mặt khác, sự phát triển của nông nghiệp trong thời gian qua còn có nơi gây ra ảnh hƣởng về môi trƣờng và sinh thái. Trƣớc thực trạng trên, việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp huyện Lang Chánh theo hƣớng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững là xu hƣớng tất yếu và hết sức cần thiết.

Thực hiện Quyết định số 899/QĐ-TTg của Thủ tƣớng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hƣớng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững [23]. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về tái cơ cấu ngành nông nghiệp đến năm 2020, định hƣớng đến năm 2025 theo hƣớng nâng cao năng suất, chất lƣợng, hiệu quả, khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững [28]. UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số Quyết định số 2320/QĐ-UBND ngày 24/6/2015 về Ban hành chƣơng trình hành động thực hiện Nghị quyết số 16-NQ/TU ngày 20/4/2015 của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa. Đối với huyện Lang Chánh, 02 trong 05 chƣơng trình trọng tâm mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Lang Chánh lần thứ XXII, nhiệm kỳ 2015 - 2020 đề ra đều tập chung cho thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp đó là Phát triển lâm nghiệp gắn chế biến, phát triển chăn nuôi gia súc gia cầm theo quy mô gia trại, trang trại và chăn nuôi nông hộ.

Nhƣ vậy tái cơ cấu nông nghiệp đang là một nhiệm vụ quan trọng mà các cấp, các ngành đều rất quan tâm và chỉ đạo triển khai thực hiện một cách quyết liệt [9]. Vấn đề đặt ra: Để tái cơ cấu cây trồng tăng hiệu quả kinh tế trong sản xuất nông nghiệp góp phần nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững cần phải nghiên cứu và lựa chọn hệ thống cây trồng hợp lý đƣa vào sản xuất, hình thành nền nông nghiệp bền vững có giá trị kinh tế cao, phù hợp với nhu cầu thị trƣờng và điều kiện sinh thái của từng vùng, từng bƣớc nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích. 3 Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng sản xuất bền vững tại huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hoá”.Mục đích và yêu cầu đề tài 2.Mục đích Chuyển đổi cơ cấu cây trồng có cơ sở khoa học, thực tiễn nhằm phát triển nền nông nghiệp phát triển bền vững trên địa bàn huyện Lang Chánh 2. Phân tích đánh giá đúng các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội, chi phối sự phát triển cơ cấu cây trồng tại huyện Lang Chánh 2.

Đánh giá đƣợc thực trạng hiệu quả của cơ cấu cây trồng gồm: loại cây trồng, giống cây trồng và các công thức luân canh, xen canh…qua đó phát hiện những ƣu điểm để kế thừa, phát triển và tồn tại để khắc phục. Xác định đƣợc cơ cấu cây trồng phù hợp với từng chân đất, đáp ứng nhu cầu sản xuất đảm bảo phát triển bề vững trên từng chân đất của huyện 3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài 3. Ý nghĩa khoa học của đề tài 3.

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần xây dựng cơ cấu cây trồng phù hợp với từng chân đất đảm bảo phát triển bền vững; 3. Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học cho việc quy hoạch, phân vùng sản xuất nông nghiệp hợp lý, đa dạng hoá cây trồng đảm bảo phát triển bền vững; 3. Kết quả nghiên cứu là tài liệu giúp cho các nhà quản lý, điều hành định hƣớng đúng sản xuất nông nghiệp ở huyện Lang Chánh. Ý nghĩa thực tiễn 3.

Hình thành đƣợc cơ cấu cây trồng mới có hiệu quả kinh tế cao hơn nhờ chuyển dịch cơ cấu, góp phần nâng cao đời sống của nhân dân địa phƣơng.