Khóa luận tốt nghiệp: Tình hình và giải pháp cho trao đổi cà phê tại Việt Nam

Khóa luận phân tích tình hình và giải pháp cho giao dịch cà phê tại Việt Nam trong lĩnh vực ngoại ngữ. Tìm hiểu sâu về thị trường.

• Tác giả: Nguyen Thi Hoa
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyen Thi Hong Hai
• Trường học: Banking Academy
• Chuyên ngành: International Business
• Đề tài: Coffee Exchange In Vietnam: The Situation And Solutions
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC HÌNH VẼ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ SÀN GIAO DỊCH CÀ PHÊ
• 1.1. Khái niệm về sàn giao dịch hàng hóa
• 1.2. Khái niệm về sàn giao dịch cà phê
• 1.3. Đặc điểm của sàn giao dịch cà phê
• 1.4. Sự cần thiết thực hiện giao dịch cà phê qua sàn
• 1.5. Các đặc tính tiêu chuẩn hóa của hợp đồng
• 1.6. Địa điểm và quy tắc giao dịch
• 1.7. Các bên tham gia sàn giao dịch cà phê
• 1.8. Chức năng của sàn giao dịch cà phê
• 1.9. Hoạt động của sàn giao dịch cà phê
• 1.10. Các loại hình giao dịch
• 1.11. Dịch vụ của sàn giao dịch
• 1.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG SÀN GIAO DỊCH CÀ PHÊ TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về sàn giao dịch cà phê tại Việt Nam
• 2.1.1. Nguồn gốc của sàn giao dịch cà phê
• 2.1.2. Cơ cấu của sàn giao dịch cà phê
• 2.1.3. Quy chuẩn hợp đồng cà phê
• 2.2. Thực trạng sàn giao dịch cà phê tại Việt Nam
• 2.2.1. Hoạt động của sàn giao dịch cà phê
• 2.2.2. Quy định mới của Chính phủ nhằm mở rộng sàn giao dịch hàng hóa Việt Nam
• 2.3. Đánh giá thành tựu và hạn chế của sàn giao dịch cà phê tại Việt Nam
• 2.3.1. Thành tựu của sàn giao dịch cà phê
• 2.3.2. Hạn chế của sàn giao dịch cà phê
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP
• 3.1. Nguyên nhân khiến các sàn giao dịch cà phê tại Việt Nam chưa phát triển
• 3.2. Tác động của biến đổi khí hậu đối với ngành cà phê tại Việt Nam
• 3.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3

Tóm tắt

I. Tình hình trao đổi cà phê tại Việt Nam

Tình hình thị trường cà phê Việt Nam hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội. Việt Nam là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, với sản lượng hàng năm vượt quá 25 triệu bao 60kg. Tuy nhiên, chỉ 10% sản lượng cà phê được tiêu thụ nội địa, trong khi 90% còn lại được xuất khẩu. Giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam thường thấp hơn so với các quốc gia khác như Brazil và Colombia. Điều này dẫn đến việc nông dân gặp khó khăn trong việc đầu tư cho mùa vụ tiếp theo. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, thiếu vốn và công nghệ lạc hậu cũng là những rào cản lớn trong việc phát triển ngành cà phê. Chính phủ đã có những quy định mới nhằm mở rộng thị trường cà phê và khuyến khích nông dân tham gia vào các hoạt động trao đổi cà phê.

1.1. Xu hướng tiêu thụ cà phê

Xu hướng tiêu thụ cà phê trên thế giới đang có sự thay đổi mạnh mẽ. Nhu cầu tiêu thụ cà phê ngày càng tăng, đặc biệt là ở các nước đang phát triển. Người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm cà phê chất lượng cao như cà phê Arabica và cà phê Robusta. Điều này tạo ra cơ hội cho các nhà sản xuất Việt Nam nâng cao chất lượng sản phẩm và gia tăng giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, để đáp ứng được nhu cầu này, cần có sự đầu tư vào công nghệ sản xuất và chế biến cà phê. Việc áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế sẽ giúp cà phê Việt Nam có thể cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế.

1.2. Chính sách hỗ trợ nông dân

Chính sách hỗ trợ nông dân trong ngành cà phê là rất quan trọng để phát triển bền vững. Chính phủ cần có các chương trình hỗ trợ tài chính, đào tạo kỹ thuật và cung cấp thông tin thị trường cho nông dân. Các chính sách này không chỉ giúp nông dân giảm thiểu rủi ro trong sản xuất mà còn khuyến khích họ tham gia vào thị trường cà phê một cách chủ động hơn. Việc xây dựng các hợp tác xã cà phê cũng là một giải pháp hiệu quả để nông dân có thể liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, từ đó nâng cao giá trị gia tăng cho cà phê Việt Nam.

II. Các giải pháp phát triển thị trường cà phê

Để phát triển thị trường cà phê Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần tăng cường công tác nghiên cứu và phát triển công nghệ trong sản xuất cà phê. Việc áp dụng công nghệ mới sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thứ hai, cần xây dựng hệ thống thông tin thị trường mạnh mẽ để nông dân có thể nắm bắt được giá cả và xu hướng tiêu thụ cà phê. Hệ thống này sẽ giúp nông dân đưa ra quyết định sản xuất hợp lý hơn. Cuối cùng, việc mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực cà phê cũng là một giải pháp quan trọng. Thông qua các hiệp định thương mại tự do, cà phê Việt Nam có thể tiếp cận được nhiều thị trường mới và gia tăng giá trị xuất khẩu.

2.1. Nâng cao chất lượng sản phẩm

Nâng cao chất lượng sản phẩm cà phê là một trong những yếu tố quyết định đến sự phát triển của thị trường cà phê. Cần có các chương trình đào tạo cho nông dân về kỹ thuật canh tác và chế biến cà phê. Việc áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế sẽ giúp cà phê Việt Nam có thể cạnh tranh tốt hơn trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, cần có các chứng nhận chất lượng để tạo niềm tin cho người tiêu dùng và các đối tác thương mại.

2.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực cà phê sẽ giúp Việt Nam mở rộng thị trường và gia tăng giá trị xuất khẩu. Cần thiết lập các mối quan hệ đối tác với các quốc gia sản xuất cà phê lớn khác để chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ. Thông qua các hiệp định thương mại tự do, cà phê Việt Nam có thể tiếp cận được nhiều thị trường mới và gia tăng giá trị xuất khẩu. Việc tham gia vào các tổ chức quốc tế cũng sẽ giúp nâng cao vị thế của cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam giữ vững vị thế là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cà phê lớn thứ hai trên thế giới với sản lượng bình quân hàng năm vượt mức 25 triệu bao (loại 60kg), chỉ đứng sau Brazil. Trong cơ cấu sản xuất, hơn 95% sản lượng cà phê cả nước đến từ các nông hộ tư nhân và 90% tổng sản lượng được xuất khẩu dưới dạng hạt thô. Ngành công nghiệp cà phê tạo sinh kế trực tiếp cho hơn 500.000 hộ nông dân, đóng góp tỷ trọng quan trọng vào tổng kim ngạch nông sản quốc gia. Tuy nhiên, giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam luôn chịu mức chiết khấu bất lợi trên thị trường quốc tế. Tại thị trường Mỹ, giá cà phê xuất khẩu bình quân của Việt Nam chỉ đạt khoảng 1,9 USD/kg, thấp hơn đáng kể so với mức 2,5 USD/kg của Brazil và 4,0 USD/kg của Colombia hay Guatemala. Sự thiếu hụt các công cụ bảo hiểm giá hiện đại khiến người sản xuất và doanh nghiệp xuất khẩu liên tục đối mặt với rủi ro biến động giá cực đoan, điển hình là đợt sụt giảm giá sâu kỷ lục trong vòng 10 năm vào năm 2019.

Mục tiêu trọng tâm của luận văn là phân tích toàn diện thực trạng hoạt động của các sàn giao dịch cà phê tại Việt Nam, nhận diện những điểm nghẽn kìm hãm sự phát triển của thị trường phái sinh hàng hóa nội địa, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp chiến lược nhằm mở rộng quy mô và nâng cao hiệu quả vận hành của sàn giao dịch cà phê. Phạm vi không gian nghiên cứu tập trung vào thị trường hàng hóa Việt Nam với trọng điểm là khu vực Tây Nguyên (chiếm 88% diện tích cà phê cả nước, tương đương 583.000 ha vào năm 2017) kết nối với các sở giao dịch hàng hóa quốc tế lớn như ICE và CME. Phạm vi thời gian nghiên cứu tập trung thu thập và phân tích dữ liệu giai đoạn 2016-2019, đồng thời đối chiếu dữ liệu lịch sử từ năm 2008 đến năm 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học giúp tối ưu hóa chi phí giao dịch ở mức 0,14% giá trị hợp đồng, khai thác đòn bẩy tài chính lên tới 1:30 và kiến tạo cơ chế chuyển giao rủi ro giá hiệu quả cho chuỗi giá trị cà phê Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết thị trường phái sinh hàng hóa (Commodity Derivatives Market Theory) kết hợp với lý thuyết phòng ngừa rủi ro giá (Hedging Theory) và lý thuyết phát hiện giá (Price Discovery Theory). Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa thị trường hàng hóa giao ngay (Spot Market) và thị trường tương lai (Futures Market), đồng thời tích hợp lý thuyết kỳ vọng hợp lý (Rational Expectations Model) để giải thích hành vi chấp nhận rủi ro của các chủ thể kinh tế khi đối mặt với sự biến động giá.

Nghiên cứu tập trung làm rõ 5 khái niệm cốt lõi:

• Hợp đồng tương lai (Futures Contract): Thỏa thuận pháp lý chuẩn hóa nhằm mua hoặc bán một lượng hàng hóa xác định vào thời điểm cụ thể trong tương lai với mức giá thỏa thuận tại thời điểm ký kết thông qua sở giao dịch tập trung.
• Hợp đồng quyền chọn (Options Contract): Công cụ quản trị rủi ro cho phép người mua nắm quyền (nhưng không bắt buộc) mua hoặc bán hợp đồng tương lai tại mức giá thực hiện đã định trước với một khoản phí quyền chọn ban đầu.
• Phòng ngừa rủi ro (Hedging): Hoạt động mở vị thế đối ứng trên thị trường phái sinh nhằm bù đắp tổn thất giá trên thị trường hàng hóa vật chất.
• Kinh doanh chênh lệch giá (Arbitrage): Nghiệp vụ khai thác sự sai lệch giá giữa các thị trường hoặc giữa các kỳ hạn giao dịch khác nhau để tạo ra lợi nhuận phi rủi ro.
• Thanh toán bù trừ và định giá theo giá thị trường (Mark-to-Market Settlement): Quy trình điều chỉnh lãi lỗ chưa thực hiện và thu bổ sung ký quỹ hàng ngày dựa trên biến động giá thực tế của sàn giao dịch.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ dữ liệu thứ cấp của Tổ chức Cà phê Quốc tế (ICO), Sở Giao dịch Hàng hóa Liên lục địa (ICE), Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), Trung tâm Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC), Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk và Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn trong khung thời gian từ năm 2011 đến năm 2019.

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu thực hiện phương pháp chọn mẫu toàn bộ (Census sampling) đối với toàn bộ các đơn vị giao dịch hàng hóa phái sinh hợp pháp tại Việt Nam qua các thời kỳ, bao gồm 90 thành viên thuộc sàn BCEC, 20 thành viên thuộc sàn VNX và 18 thành viên giao dịch chuyên nghiệp thuộc sàn MXV. Đồng thời, toàn bộ các quy cách hợp đồng chuẩn hóa đối với cà phê Robusta và Arabica niêm yết trên các sàn nội địa và quốc tế liên thông được đưa vào mẫu khảo sát chuyên sâu.

Phương pháp phân tích chính được sử dụng bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp định lượng, phương pháp so sánh đối chiếu đa chiều và phân tích quy phạm pháp luật kinh tế. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì thị trường hàng hóa phái sinh tại Việt Nam có tính chất liên ngành cao, dữ liệu chuỗi thời gian bị gián đoạn do sự thay đổi thể chế của các sàn giao dịch qua từng thời kỳ (từ mô hình sàn địa phương BCEC, sàn tư nhân VNX đến sàn cấp quốc gia liên thông MXV). Việc kết hợp phân tích định lượng chuỗi số liệu giao dịch với phân tích định tính khung khổ pháp lý là cách tiếp cận tối ưu nhất để bóc tách các điểm nghẽn thể chế và rào cản thị trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô giao dịch tại các sàn phái sinh cà phê sơ khai tại Việt Nam đạt mức rất thấp và nhanh chóng sụt giảm sau thời gian ngắn vận hành. Điển hình tại sàn BCEC, tổng khối lượng giao dịch hợp đồng cà phê tương lai đã sụt giảm nghiêm trọng từ 14.772 lot trong năm 2011 xuống chỉ còn 4.848 lot trong năm 2012 (mức giảm hơn 67%). Trong niên vụ 2011-2012, khối lượng cà phê thực tế giao dịch qua sàn BCEC chỉ đạt khoảng 1.000 tấn, chiếm tỷ trọng chưa đầy 0,5% so với tổng sản lượng hơn 200.000 tấn của toàn tỉnh Đắk Lắk, dẫn đến việc sàn phải tạm ngừng hoạt động vào năm 2013 và giải thể vào năm 2017.

Thứ hai, thiết kế quy cách hợp đồng giao dịch sơ khai tạo rào cản tiếp cận lớn đối với 95% nông hộ trồng cà phê. Tại sàn BCEC, quy định bắt buộc người bán phải ký gửi tối thiểu 5 tấn cà phê tại kho chỉ định để tổ chức giám định Cafecontrol kiểm định chất lượng, đồng thời yêu cầu nông dân phải sở hữu diện tích nông trường tối thiểu từ 3 ha trở lên. Quy định này đã trực tiếp loại trừ hơn 90% số lượng nông hộ nhỏ lẻ tại vùng Tây Nguyên khỏi khả năng tiếp cận sàn giao dịch trực tiếp.

Thứ ba, sự ra đời của mô hình liên thông quốc tế thông qua Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) theo Nghị định 51/2018/NĐ-CP đã tạo bước ngoặt lớn về mặt thanh khoản và công nghệ. MXV thiết lập cơ chế khớp lệnh liên thông trực tiếp với các sàn ICE và CME, giải quyết triệt để bài toán thiếu thanh khoản nội địa với quy mô thị trường liên thông đạt hơn 31 triệu lot giao dịch và trên 7 triệu vị thế mở được ghi nhận vào tháng 1/2020. Tỷ lệ ký quỹ chuẩn hóa đối với hợp đồng Robusta là 21.291.160 VND/lot (quy mô 10 tấn), trong khi hợp đồng Arabica có mức ký quỹ là 103.890.600 VND/lot (quy mô 37.500 pounds, tương đương 17.010 kg).

Thứ tư, chi phí giao dịch trên thị trường phái sinh hàng hóa có lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các kênh đầu tư truyền thống. Mức phí giao dịch tại MXV chỉ chiếm khoảng 0,14% giá trị hợp đồng, thấp hơn đáng kể so với mức phí tối thiểu 0,40% của thị trường chứng khoán. Thị trường phái sinh áp dụng chu kỳ thanh toán T+0 cùng tỷ lệ đòn bẩy ký quỹ lên tới 1:30, vượt trội hoàn toàn so với chu kỳ T+3 và tỷ lệ ký quỹ 1:1 của thị trường chứng khoán cơ sở tại thời điểm nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi khiến các sàn giao dịch hàng hóa sơ khai như BCEC và VNX thất bại bắt nguồn từ sự thiếu vắng lực lượng nhà đầu cơ tạo thanh khoản, hệ thống kho bãi giám định phân tán và sự xung đột lợi ích giữa quy mô hợp đồng chuẩn hóa với tập quán mua bán trao tay nhận tiền mặt ngay của người nông dân. Những phân tích định lượng thực nghiệm phản ánh sự tương đồng với các nghiên cứu của UNCTAD về các quốc gia phụ thuộc xuất khẩu nông sản (CDDCs): khi chi phí năng lượng biến động mạnh (giá dầu thô tăng 1% kéo theo giá cà phê thế giới biến động trung bình 27%), việc thiếu công cụ phái sinh khiến toàn bộ tổn thất giá dồn lên vai người nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ.

Các số liệu và thực trạng vận hành trong nghiên cứu có thể được biểu diễn trực quan thông qua:

• Biểu đồ đường kép so sánh xu hướng tăng trưởng sản lượng cà phê Robusta thực tế của Việt Nam (từ 25,6 triệu bao năm 2016 lên 31,5 triệu bao năm 2019) đối lập với đường lao dốc về số lượng thành viên và khối lượng khớp lệnh trên các sàn nội địa độc lập giai đoạn 2011-2018.
• Bảng ma trận đối chiếu đặc tính kỹ thuật hợp đồng (Contract Specifications) làm rõ sự khác biệt về quy mô lô giao dịch, biên độ giá, tỷ lệ ký quỹ và phương thức thanh toán bù trừ giữa mô hình sàn vật chất truyền thống (BCEC) và mô hình sàn phái sinh tài chính chuẩn hóa quốc tế (MXV liên thông ICE).

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế quản lý nhà nước đối với phái sinh hàng hóa. Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước tiến hành rà soát, sửa đổi các quy định tại Luật Thương mại 2005 và Nghị định 51/2018/NĐ-CP. Cần phân định rõ ràng bản chất pháp lý giữa hợp đồng tương lai thanh toán bằng tiền mặt (Cash-settled Futures) với hợp đồng giao nhận vật chất, đồng thời ban hành khung thuế phí ưu đãi cụ thể cho các tổ chức trung gian tài chính. Mục tiêu hoàn thiện 100% văn bản hướng dẫn thực thi nghiệp vụ phái sinh tài chính trong lộ trình giai đoạn 2021-2023.

Thứ hai, thiết kế phân lớp sản phẩm và phát hành hợp đồng tương lai cà phê quy mô nhỏ (Micro/Mini Contracts). Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) cần nghiên cứu phát hành các dòng hợp đồng cà phê Robusta mini với quy mô lô 1-2 tấn bên cạnh hợp đồng tiêu chuẩn 10 tấn của sàn ICE. Giải pháp này nhằm hạ thấp mức ký quỹ ban đầu xuống dưới mức 10 triệu đồng/lot, đặt mục tiêu thu hút ít nhất 15-20% số lượng hợp tác xã và nông hộ sản xuất quy mô vừa tham gia giao dịch phòng ngừa rủi ro giá trực tiếp trong giai đoạn 2022-2024.

Thứ ba, chuẩn hóa hệ thống kho ngoại quan đạt chuẩn quốc tế và liên kết tín dụng ngân hàng. MXV cần phối hợp chặt chẽ với các ngân hàng thương mại thanh toán (BIDV, Vietcombank) và các tổ chức giám định độc lập (như Cafecontrol) để thiết lập mạng lưới kho ký gửi đạt chuẩn quốc tế ngay tại trung tâm vùng nguyên liệu Tây Nguyên. Triển khai dịch vụ cấp tín dụng và giải ngân vốn lưu động dựa trên chứng chỉ lưu kho điện tử (Electronic Warehouse Receipts) với hạn mức cho vay đạt tới 70% giá trị lô hàng, mục tiêu hoàn tất thử nghiệm trước năm 2025.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác đào tạo nghiệp vụ và phổ cập kiến thức thị trường. Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) chủ trì phối hợp cùng MXV tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu miễn phí về chiến lược phòng vệ giá (Hedging Strategies) cho hơn 140 doanh nghiệp xuất nhập khẩu cà phê và mạng lưới đại lý thu mua tại các tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng, Gia Lai. Mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp xuất khẩu cà phê ứng dụng bài bản công cụ phái sinh lên trên 60% vào năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, Ngân hàng Nhà nước có thể sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện thể chế quản trị thị trường hàng hóa phái sinh và cơ chế liên thông tài chính xuyên biên giới.
• Doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất nhập khẩu cà phê: Nghiên cứu cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về cơ chế khớp lệnh, chi phí giao dịch và các chiến lược phòng ngừa rủi ro biến động giá nguyên liệu đầu vào trên thị trường quốc tế.
• Hợp tác xã và nông hộ sản xuất cà phê chuyên nghiệp: Luận văn giúp người sản xuất hiểu rõ cơ chế vận hành của sàn giao dịch hàng hóa, từ đó biết cách ứng dụng các công cụ chốt giá trước kỳ thu hoạch để loại bỏ hiện tượng "được mùa mất giá".
• Nhà đầu tư cá nhân, định chế tài chính và giới nghiên cứu học thuật: Là nguồn tài liệu tổng hợp chuyên sâu về cơ chế ký quỹ, đòn bẩy tài chính T+0, quy trình thanh toán bù trừ Mark-to-Market và tiềm năng sinh lời của kênh đầu tư phái sinh hàng hóa so với chứng khoán và bất động sản.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao giá cà phê xuất khẩu của Việt Nam thường thấp hơn so với Brazil hay Colombia?
Do 90% sản lượng cà phê Việt Nam xuất khẩu dưới dạng hạt thô chưa qua chế biến sâu, chất lượng đồng đều giữa các lô hàng chưa cao và phần lớn giao dịch qua các kênh thương mại truyền thống thiếu vắng công cụ phái sinh bảo hiểm giá. Điều này khiến cà phê Việt Nam chịu mức giá chỉ khoảng 1,9 USD/kg, thấp hơn mức 2,5 - 4,0 USD/kg của các đối thủ quốc tế.

Hộ nông dân sản xuất nhỏ có thể trực tiếp tham gia mua bán trên sàn MXV không?
Nông hộ cá thể hiện nay khó tham gia trực tiếp do quy mô hợp đồng quốc tế lớn (10 tấn/lot Robusta) và yêu cầu ký quỹ từ 21,2 triệu đồng/lot. Tuy nhiên, nông dân có thể liên kết thông qua các hợp tác xã nông nghiệp hoặc đại lý ủy thác để gom lô sản phẩm và thực hiện các hợp đồng chốt giá trước mùa thu hoạch.

Sự khác biệt căn bản giữa mô hình sàn BCEC trước đây và sàn MXV hiện nay là gì?
Sàn BCEC vận hành theo mô hình khép kín nội địa, thanh khoản cục bộ yếu (chỉ đạt 4.848 lot năm 2012) và phụ thuộc vào giao nhận vật chất tại kho địa phương. Ngược lại, MXV là sở giao dịch cấp quốc gia liên thông trực tiếp với các sàn quốc tế (ICE, CME), áp dụng thanh toán bù trừ tài chính điện tử chuẩn mực với thanh khoản hàng chục triệu lot.

Hợp đồng tương lai cà phê bảo vệ doanh nghiệp xuất khẩu trước rủi ro giá như thế nào?
Khi ký hợp đồng xuất khẩu giao xa nhưng chưa thu mua đủ hàng thực tế, doanh nghiệp có thể mở vị thế mua (Long Futures) trên sàn với mức phí chỉ 0,14% giá trị. Nếu giá cà phê thị trường tăng cao vào ngày giao hàng, khoản lợi nhuận thu được từ vị thế phái sinh sẽ bù đắp chính xác phần chi phí gia tăng khi thu mua cà phê thực tế.

Giao dịch phái sinh cà phê tại MXV có ưu thế gì so với đầu tư chứng khoán cơ sở?
Phái sinh cà phê tại MXV áp dụng cơ chế khớp lệnh hai chiều (Long/Short), cho phép nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận ngay cả khi giá giảm. Thị trường áp dụng chu kỳ khớp lệnh và thanh toán T+0, tỷ lệ đòn bẩy ký quỹ cao tới 1:30 và hoàn toàn không chịu phí duy trì lãi suất vay margin qua đêm như chứng khoán.

Kết luận

• Việt Nam sở hữu tiềm năng vượt bậc với tư cách là quốc gia sản xuất cà phê Robusta số một thế giới (>25 triệu bao/năm) nhưng chuỗi giá trị vẫn chịu tổn thương nặng nề trước các cú sốc biến động giá toàn cầu.
• Các mô hình sàn giao dịch sơ khai (BCEC, VNX) bộc lộ sự đứt gãy do quy chuẩn kỹ thuật bất cập, thiếu hụt thanh khoản và chưa có cơ chế thu hút nhà đầu tư tài chính chuyên nghiệp.
• Mô hình sở giao dịch hàng hóa liên thông quốc tế (MXV) theo Nghị định 51/2018/NĐ-CP là hướng đi đúng đắn, mang lại thanh khoản quy mô toàn cầu và chuẩn hóa công nghệ khớp lệnh.
• Hệ thống giải pháp cần tập trung đồng bộ vào 4 trụ cột: minh bạch hóa khung pháp lý phái sinh, chia nhỏ quy mô lô hợp đồng, hoàn thiện logistics kho chứng chỉ và phổ cập chiến lược hedging.
• Lộ trình giai đoạn 2021-2030 đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, Sở Giao dịch Hàng hóa, Ngân hàng thương mại và cộng đồng doanh nghiệp nhằm đưa sàn giao dịch phái sinh trở thành bệ đỡ tài chính vững chắc cho ngành cà phê Việt Nam. Hãy chủ động ứng dụng công cụ phái sinh ngay hôm nay để tối ưu hóa hiệu quả quản trị rủi ro và nâng tầm giá trị nông sản Việt trên trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BANKING ACADEMY FACULTY OF INTERNATIONAL BUSINESS THESIS COFFEE EXCHANGE IN VIETNAM THE SITUATION AND SOLUTIONS Student’s Full Name: Nguyen Thi Hoa Class: K19KDQTC Course: 2016-2020 Student’s ID: 19A4050095 Supervisor’s Full Name: Dr. Nguyen Thi Hong Hai Hanoi, June 2020 TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENT. iii LIST OF TABLES. iv LIST OF FIGURES .1 CHAPTER 1: BACKGROUND OF COFFEE EXCHANGE.

Definitions of Commodity Exchange. Definition of Coffee Exchange. The Features of Coffee Exchange. Necessity for Performing Coffee Exchange.

Standardized Features of The Contract. Trading Places and Rules. Parties to Coffee Exchange. The Functions of Coffee Exchange.

Activities of Coffee Exchange. The Types of Transactions. The Service of Exchange .21 CONCLUSION OF CHAPTER 1 .22 CHAPTER 2: THE SITUATIONS OF COFFEE EXCHANGE IN VIETNAM. The Overview of Coffee Exchange in Vietnam.

The Origin of Coffee Exchange. The Structure of Coffee Exchange. Coffee Contract Specification. Real Situation of Coffee Exchange in Vietnam.

Activities of Coffee Exchange. Government’s New Regulations for expanding Vietnam commodity exchange. Evaluate Achievement and Limitation of Coffee Exchange in Vietnam .1 The Achievement of Coffee Exchange. The Limitation of Coffee Exchange.38 CONCLUSION OF CHAPTER 2 .39 CHAPTER 3: CONCLUSIONS AND SOLUTIONS.

The Causes make Vietnam coffee exchanges undeveloped. Climate change affects coffee sector in Vietnam .52 CONCLUSION OF CHAPTER 3 .55 ACKNOWLEDGEMENT At the beginning of this paper, I would like to express my sincere appreciation to my thesis advisor, Dr. Nguyen Thi Hong Hai, who has the substance of a genius, for her endless help and enlightenment. She convincingly guided and encouraged me to be professional and do the right thing even when the road got tough.

Without her persistent and strong support, the goal of this thesis would not have been realized. Hanoi, June 2020 i DECLARATION I hereby declare that this thesis represents my own work which has been done at Banking Academy of Vietnam, and has not been previously included in a thesis or dissertation submitted to this or any other institution for a degree, diploma or other qualifications. I have read the Banking Academy’s current research ethics guidelines, and accept responsibility for the conduct of the procedures in accordance with the Academy’s Committee. I have attempted to identify all the risks related to this research that may arise in conducting this research.

I assure the seriousness and truthfulness of the data, and the information in the thesis, citing it fully and in accordance with thesis’ regulations. ii ABBREVIATIONS BEC Board Economic Categories BM&F Brazilian Mercantile & Futures Exchange BCEC Buon Ma Thuat Coffee and Commodity Exchange CL Commercial Law CME Chicago Mercantile Exchange CBOT Chicago Board of Trade EU European Union FMCPI Free- market Commodity Price Index IPCC Intergovernmental Panel on Climate Change MARD Ministry of Agriculture and Rural Development MXV Mercantile Exchange of Vietnam MoIT Ministry of Industry and Trade OTC Over- the- Counter SCA Specialty Coffee Association USDA United States Department of Agriculture UNCTAD United Nations Conference on Trade and Development VNX Vietnam Commodity Exchange iii LIST OF TABLES Table Name of Table Page Table 2.1 Robusta Contract Specification on BCEC 25 Table 2.2 Arabica Contract Specification on BCEC 26 Table 2.3 Robusta Contract Specification on MXV 27 Table 2.4 Transaction Fee 32 Table 2.5 Levels of margin for commodity futures traded through 33 MXV iv LIST OF FIGURES Figures Name of Table Page Figure 1.1 Futures market timeline 11 Figure 1.2 Exchange functions and hypotheses about high 17 level benefits Figure 1.3 The highest trading volume commodities in the 18 financial market Figure 1.4 Number of commodity options and futures 20 Figure 2.1 Transaction process on Buon Ma Thuat Coffee 23 and Commodity Exchange Figure 2.2 The structure of Mercantile Exchange of Vietnam 24 Figure 2.3 The volume of value of coffee futures contract on 28 Buon Ma Thuat Coffee and Commodity Exchange Figure 2.4 MXV in the network of international commodity 34 exchange v INTRODUCTION 1. Research Motivation In the process of formation, survival and development, the world economy has undergone inevitable stages of evolution from barter system to spot market to derivatives market. Each step of innovation is an important turning point in the economy, marking a gradual change and perfecting people's behavior and awareness.

In this day and age, when science and technology have developed, commodity trading has tendency to carry out on commodity derivative market and use specific financial instrument. As world economies grow, especially the emerging economies in Asia, South America and Africa, there will be more people using coffee to maintain alertness during working hours. Additionally, studies are showing some health benefits of drinking coffee, which can make people consume more coffee. Only five countries account for more than 65 percent of the world’s coffee bean supply.

Proudly, Vietnam is the world’s second- largest producer and exporter of coffee with an average annual output that currently exceeds 25 million 60-kg bags, after Brazil. Coffee has formed a complete industry chain in Vietnam and become an important part of the Vietnamese economy, providing jobs for over 500,000 farmers with income growth. Only 10% of the coffee produced in Vietnam is consumed domestically, the rest 90% is intended for exports as raw coffee. The coffee industry is now looking to further increase the output of instant and roasted coffee by 2020.

However, Vietnam’s export coffee price was much lower than other country. For example, in the US market, the average coffee price from Vietnam was only US$ 19 per kilogram, meanwhile the coffee from Brazil, Columbia and Guatemala was priced at US$ 2.5, US$ 4 per kilogram respectively. Moreover, in 2019, Coffee prices have dropped to the lowest level for over past 10 years. Privately run farms’ coffee output account for 95% Vietnam’s coffee production, while the remaining of 5% is managed by the state, which are also being gradually redistributed to small farmers.

As the consequence, many farmers do not have 1 capital to invest in the next season. They face not only yield risk and price risk as well. Besides, there are many factors preventing the development of coffee sector such as: climate change, lack of capital, advanced technology, old- low yielding coffee tree…Fortunately, Most challenges will be settled thanks to commodity derivatives market. The commodity derivatives market bring numerous benefits for investors, manufacturers, exporters/ importers…If you are a farmer, it is possible that the price of your product will come down drastically at the time of harvest.

By buying commodity futures contracts, you can effectively lock- in the price at which you wish to sell your product at harvest time. Therefore, farmers only concentrate on producing, no need to worry their income. The existence of warehouses for facilitating delivery provides a very strong reason to upgrade and enhance the quality of the commodity that is more likely to be accepted by the exchange. It makes sure uniform standardization of commodity traded, which includes the terms of quality standard: the quality certificates that are issued by the exchange-certified warehouses have the potential to become the norm for physical trade.

Furthermore, the exporters can hedge their price risk and improve their competitiveness by making use of futures market. The purchases made from the physical market might expose them to price risk resulting to losses. The presence of futures market would allow the exporters and other players to hedge their proposed purchase by temporarily substituting for actual purchase until the time is mature to buy in physical market. If there is no presence of futures market, it will be time-consuming and costly physical transactions.

Besides, it is a profitable investment channel for investors. Conclusion, The commodity exchange was born not only as an indispensable consequence of the market economy but also as the diversification of forms of international free trade. Derivative market products are widely applied across the world, bringing positive prosperities, facilitating the circulation of agricultural products in particular and other goods in industrial sectors, finance in general. Commodity exchange has contributed to reducing risks, shifting risks from producers to the market, helping suppliers rest assured and concentrate their expertise to produce.

Specifically, the coffee exchange is expected to be a new 2 direction in resolving output for the coffee industry, stabilizing prices and reducing risks in trade, creating a relatively stable business environment in terms of prices, encouraging Vietnamese businesses and farmers are assured to focus on producing and efficiently exploiting the benefits of coffee trees. The research will investigate coffee exchange in Vietnam and then suggest solutions to extend and develop. Research Purpose and Research Questions Commodity derivatives exchanges serve a very important role in establishing global benchmark price for crucial commodities such as crude oil, gold, copper, and coffee, etc. a commodity exchange is a legal entity that formulates rule and regulations for trading the standardized commodity contracts and related investment products of the financial industry.

It is also known as physical market place where such trading takes place. There are some top commodity exchange in the world such as: New York Mercantile Exchange (CME group) trading: coffee, cocoa, energy, so on: New York Board of trade (ICE); Bolsa de Mercadorias& Futuros in Brazil trading: coffee, sugar,etc. However, the first commodity exchange in Vietnam has been granted the permission to operate within under the decision 4596/GP-BCT of the Ministry and trade (MoIT) in September 2010, and has been officially launched in January 2011 and has not been really exciting and commensurate with the potential of the country’s economy. Traders are mainly enterprises while farmers have no idea of the exchanges As the result, the objective of the research is: Recommend solutions to extend and develop coffee exchange in Vietnam The research will be guided by following research questions: Question 1: What are the main features of coffee exchange? Question 2: What are the challenges that constrain the development of coffee exchanges in Vietnam? 3.

Research Methodology 3 This research is based on various previous researches. Therefore, the methods mainly used are statistical, synthesized, analytical and illustrative methods. Research Scope and Objective. Research objectives: Coffee exchange Scope of place: Vietnam Scope of time: 2016-2019 5.

Literature Review There are many researches related to commodity derivatives market and coffee derivatives market in Vietnam such as: Mai Thi Minh Hang and Nguyen Duc Tri (2010) -“Rules on Participation of Vietnamese Counterparties in Trading of Commodity Derivatives”. Published in Mondaq news. Brief: This paper targets the regulatory framework controlling the commodity derivatives market. Firstly, remark on the existing domestic commodity derivatives market, then consider how Vietnam's incomplete regulatory framework affects the hedging instruments.

This study also discusses issues that a Vietnamese party encounter when trading commodity derivatives with a foreign party in a regulatory environment that just allows trading of physical commodities. After based on current legislation, exploring how Vietnamese entities can take part in the offshore commodity derivatives market. In addition, commodity derivatives can be used either to hedge or to speculate. At maturity, a commodity derivatives transaction can be settled by either cash netting or by delivery of the underlying commodity.

Types of commodity derivatives are futures/forward contracts, option contracts and swap contracts. Derivative products can be traded via exchange platforms or OTC. While in the globe, commodity derivatives are generally considered to be as an ingredient of the financial market, in Vietnam they are not. Because, in Vietnam, transactions associating commodities derivatives are simply seen as commodity trading activities that involve the physical delivery of a 4 commodity, rather than financial trading activities that just rely on transaction cash- flows.

In particular, the Ministry of Finance is in charge of the capital market and insurance market, while the SBV is in charge of the money market and the foreign exchange market. Nevertheless, it did not mention the ways to help develop financial trading activities in Vietnam. The analysis did not point out how to reinforce Vietnam commodity exchange.