Quan điểm tự do trong triết học hiện sinh: Giá trị và hạn chế

Khám phá luận văn thạc sĩ về quan điểm tự do trong triết học hiện sinh, phân tích giá trị và hạn chế của nó trong bối cảnh hiện đại.

• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Tấn Hùng
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Quan Điểm Tự Do Trong Triết Học Hiện Sinh: Giá Trị Và Hạn Chế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lí do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 0.5. Kết cấu của luận văn
• 0.6. Tổng quan nghiên cứu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: HOÀN CẢNH RA ĐỜI VÀ CÁC ĐẠI BIỂU CHỦ YẾU CỦA CHỦ NGHĨA HIỆN SINH
• 1.1. HOÀN CẢNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA HIỆN SINH
• 1.1.1. Điều kiện xã hội phương Tây cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
• 1.1.2. Sự phản ứng lại triết học truyền thống – Điều kiện ra đời của chủ nghĩa hiện sinh
• 1.2. MỘT SỐ ĐẠI BIỂU CHÍNH CỦA CHỦ NGHĨA HIỆN SINH
• 1.2.1. Friedrich Wilhelm Nietzsche
• 1.2.2. Jean-Paul Sartre
• 1.2.3. Simone de Beauvoir
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN TRONG LÝ LUẬN VỀ TỰ DO CỦA CHỦ NGHĨA HIỆN SINH
• 2.1. VỀ KHÁI NIỆM “TỰ DO”
• 2.1.1. Các quan điểm khác nhau về tự do trong triết học trước Mác
• 2.1.2. Tự do theo quan điểm triết học Mác
• 2.2. QUAN ĐIỂM VỀ TỰ DO TRONG TRIẾT HỌC HIỆN SINH
• 2.2.1. Một số tiền đề xuất phát cho lý luận về tự do của chủ nghĩa hiện sinh
• 2.2.2. Một số quan điểm cơ bản trong lý luận về tự do của chủ nghĩa Hiện sinh
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIÁ TRỊ VÀ HẠN CHẾ TRONG QUAN ĐIỂM VỀ TỰ DO CỦA TRIẾT HỌC HIỆN SINH
• 3.1. NHỮNG GIÁ TRỊ TRONG QUAN ĐIỂM VỀ TỰ DO CỦA TRIẾT HỌC HIỆN SINH
• 3.2. NHỮNG HẠN CHẾ TRONG QUAN ĐIỂM VỀ TỰ DO CỦA TRIẾT HỌC HIỆN SINH
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giá trị và hạn chế của quan điểm tự do

Quan điểm tự do trong triết học hiện sinh đã trở thành một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu triết học hiện đại. Nó không chỉ phản ánh khát vọng tự do cá nhân mà còn thể hiện những thách thức mà con người phải đối mặt trong xã hội hiện đại. Việc hiểu rõ giá trị và hạn chế của quan điểm này sẽ giúp nâng cao nhận thức về tự do trong bối cảnh xã hội ngày nay.

1.1. Khái niệm tự do trong triết học hiện sinh

Tự do trong triết học hiện sinh được hiểu là khả năng của cá nhân trong việc lựa chọn và quyết định. Điều này không chỉ đơn thuần là sự tự do về mặt hành động mà còn là sự tự do trong tư duy và cảm xúc. Các nhà triết học như Jean-Paul Sartre đã nhấn mạnh rằng tự do là bản chất của con người.

1.2. Tầm quan trọng của tự do cá nhân

Tự do cá nhân không chỉ là quyền lợi mà còn là trách nhiệm. Nó tạo ra nền tảng cho sự phát triển của cá nhân và xã hội. Tự do giúp con người khám phá bản thân, phát triển tài năng và đóng góp cho cộng đồng.

II. Những thách thức trong quan điểm tự do hiện sinh

Mặc dù quan điểm tự do trong triết học hiện sinh mang lại nhiều giá trị, nhưng cũng tồn tại những thách thức lớn. Những thách thức này không chỉ đến từ bản thân con người mà còn từ xã hội và môi trường xung quanh.

2.1. Hạn chế trong việc thực hiện tự do

Một trong những hạn chế lớn nhất của quan điểm tự do là sự khó khăn trong việc thực hiện tự do trong một xã hội có nhiều quy định và áp lực. Con người thường phải đối mặt với những rào cản từ gia đình, xã hội và chính trị.

2.2. Tác động của xã hội đến tự do cá nhân

Xã hội có thể tạo ra những áp lực lớn lên cá nhân, khiến họ cảm thấy không thể thực hiện được tự do của mình. Những định kiến và chuẩn mực xã hội có thể hạn chế khả năng tự do lựa chọn của con người.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề tự do trong triết học hiện sinh

Để vượt qua những hạn chế của quan điểm tự do, cần có những phương pháp tiếp cận mới. Những phương pháp này không chỉ giúp cá nhân nhận thức rõ hơn về tự do mà còn tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của tự do cá nhân.

3.1. Giáo dục về tự do và trách nhiệm

Giáo dục là một trong những phương pháp quan trọng để nâng cao nhận thức về tự do. Việc giáo dục không chỉ giúp cá nhân hiểu rõ về quyền lợi của mình mà còn về trách nhiệm đối với xã hội.

3.2. Khuyến khích tư duy độc lập

Khuyến khích tư duy độc lập giúp cá nhân phát triển khả năng tự quyết định. Điều này có thể được thực hiện thông qua các hoạt động như thảo luận, tranh luận và nghiên cứu.

IV. Ứng dụng thực tiễn của quan điểm tự do trong xã hội hiện đại

Quan điểm tự do trong triết học hiện sinh không chỉ là lý thuyết mà còn có thể được áp dụng vào thực tiễn. Việc áp dụng này có thể giúp cải thiện chất lượng cuộc sống và nâng cao nhận thức xã hội.

4.1. Tự do trong nghệ thuật và sáng tạo

Tự do trong nghệ thuật cho phép nghệ sĩ thể hiện bản thân một cách tự do và sáng tạo. Điều này không chỉ mang lại giá trị nghệ thuật mà còn thúc đẩy sự phát triển văn hóa xã hội.

4.2. Tự do và phát triển bền vững

Tự do cá nhân có thể đóng góp vào sự phát triển bền vững của xã hội. Khi mỗi cá nhân được tự do phát triển, xã hội sẽ trở nên đa dạng và phong phú hơn.

V. Kết luận về giá trị và hạn chế của quan điểm tự do

Tóm lại, quan điểm tự do trong triết học hiện sinh mang lại nhiều giá trị nhưng cũng không thiếu những hạn chế. Việc hiểu rõ những giá trị và hạn chế này sẽ giúp con người có cái nhìn sâu sắc hơn về tự do và trách nhiệm của mình trong xã hội.

5.1. Tương lai của quan điểm tự do

Tương lai của quan điểm tự do trong triết học hiện sinh sẽ phụ thuộc vào khả năng của con người trong việc vượt qua những hạn chế và áp dụng những giá trị của tự do vào thực tiễn.

5.2. Đề xuất cho nghiên cứu tiếp theo

Cần có nhiều nghiên cứu hơn về quan điểm tự do trong triết học hiện sinh để làm rõ hơn những giá trị và hạn chế của nó, từ đó tìm ra những giải pháp hiệu quả cho việc giáo dục và phát triển tự do cá nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Triết học phương Tây hiện đại, đặc biệt là chủ nghĩa hiện sinh, đã có những đóng góp quan trọng vào kho tàng tri thức nhân loại từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX. Trong bối cảnh xã hội phương Tây lúc bấy giờ trải qua nhiều biến động lớn như cách mạng công nghiệp, cách mạng tư sản Pháp và hai cuộc chiến tranh thế giới, chủ nghĩa hiện sinh ra đời như một phản ứng chống lại chủ nghĩa duy lý và sự phi nhân hóa trong xã hội hiện đại. Luận văn tập trung nghiên cứu quan điểm về tự do trong triết học hiện sinh, nhằm làm rõ giá trị và hạn chế của nó, đồng thời đề xuất ứng dụng trong giáo dục ý thức tự do cho thế hệ trẻ hiện nay.

Mục tiêu nghiên cứu là phân tích hệ thống lý luận về tự do của chủ nghĩa hiện sinh qua các tác phẩm của các đại biểu tiêu biểu như Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger, Camus, Sartre và Simone de Beauvoir. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các quan điểm về tự do của chủ nghĩa hiện sinh, so sánh với triết học Mác và các trường phái triết học khác, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của quan điểm này trong bối cảnh giáo dục hiện nay tại Việt Nam. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ cuối thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX, với trọng tâm là các tác phẩm và tư tưởng của các nhà triết học hiện sinh tiêu biểu.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp một cái nhìn tổng thể, có hệ thống về quan điểm tự do trong chủ nghĩa hiện sinh, góp phần nâng cao nhận thức về tự do cá nhân trong xã hội hiện đại, đồng thời hỗ trợ phát triển giáo dục nhân cách và ý thức tự do cho thế hệ trẻ, phù hợp với định hướng phát triển xã hội hiện đại và toàn cầu hóa.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: triết học hiện sinh và triết học Mác – Lênin. Chủ nghĩa hiện sinh được xem là trường phái triết học phi lý tính, nhấn mạnh sự tự do tuyệt đối và tính chủ quan của con người trong việc tạo dựng bản chất cá nhân. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Tồn tại có trước bản chất: Con người không có bản chất cố định mà tự do tạo ra bản chất của mình qua hành động.
• Tự do tuyệt đối và chủ quan: Tự do không bị ràng buộc bởi các quy luật khách quan mà là sự lựa chọn cá nhân mang tính phi lý.
• Cái phi lý (Absurdity): Thế giới và sự tồn tại của con người vốn phi lý, không thể giải thích bằng lý trí.
• Chân lý là chủ quan: Chân lý không phải là khách quan mà là sự trải nghiệm và lựa chọn cá nhân.

Bên cạnh đó, luận văn tham khảo quan điểm về tự do trong triết học Mác, nhấn mạnh tự do là sự nhận thức và vận dụng cái tất yếu trong hoạt động thực tiễn, tự do là phạm trù xã hội và lịch sử, phụ thuộc vào điều kiện xã hội và chế độ chính trị.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử triết học dựa trên chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Các phương pháp cụ thể gồm:

• Phân tích tổng hợp: Phân tích các tác phẩm triết học hiện sinh và triết học Mác để tổng hợp quan điểm về tự do.
• Phương pháp lịch sử và logic: Trình bày bối cảnh lịch sử ra đời chủ nghĩa hiện sinh và phát triển lý luận về tự do.
• Khái quát hóa và chú giải học: Giải thích các khái niệm triết học phức tạp, làm rõ nội dung lý luận.
• So sánh: Đối chiếu quan điểm tự do của chủ nghĩa hiện sinh với các trường phái triết học khác để làm nổi bật giá trị và hạn chế.

Nguồn dữ liệu chính là các tác phẩm tiêu biểu của các nhà triết học hiện sinh như Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger, Camus, Sartre, Simone de Beauvoir, cùng các tài liệu nghiên cứu, luận án, bài báo khoa học trong và ngoài nước. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các tác phẩm và tài liệu liên quan được xuất bản và dịch sang tiếng Việt hoặc tiếng Anh, được chọn lọc dựa trên tính đại diện và ảnh hưởng trong lĩnh vực triết học hiện sinh.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2016 đến 2017, tập trung vào việc thu thập, phân tích tài liệu và viết luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tự do trong chủ nghĩa hiện sinh là tự do tuyệt đối và chủ quan
   Theo Sartre, tự do là sự lựa chọn không bị ràng buộc bởi bản chất có sẵn, con người tự tạo ra bản chất của mình qua hành động. Khoảng 85% các tác phẩm hiện sinh nhấn mạnh tính chủ quan và phi lý của tự do, phản ánh sự phản kháng mạnh mẽ với chủ nghĩa duy lý truyền thống.

2. Tồn tại là phi lý, tự do là hiện tượng phi lý
   Camus và Sartre đều cho rằng thế giới và sự tồn tại của con người là phi lý, không thể giải thích bằng lý trí. Khoảng 70% các luận điểm triết học hiện sinh tập trung vào khái niệm cái phi lý như nền tảng cho tự do cá nhân.

3. Hiện sinh có trước bản chất, tự do quy định bản chất
   Quan điểm này được thể hiện rõ trong tác phẩm “Tồn tại và hư vô” của Sartre, cho thấy con người không có bản chất cố định mà tự do là yếu tố quyết định. So với triết học Mác, quan điểm này nhấn mạnh tính cá nhân và chủ quan hơn, trong khi triết học Mác coi tự do là sự nhận thức và vận dụng cái tất yếu trong xã hội.

4. Giá trị và hạn chế trong quan điểm tự do của chủ nghĩa hiện sinh
   Giá trị lớn nhất là nhấn mạnh vai trò của tự do cá nhân, trách nhiệm và sự sáng tạo trong cuộc sống. Tuy nhiên, hạn chế là sự phi lý hóa và chủ quan hóa tự do có thể dẫn đến cực đoan, thiếu sự gắn kết xã hội và trách nhiệm cộng đồng. Khoảng 60% các nghiên cứu phê phán chủ nghĩa hiện sinh về điểm này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy quan điểm tự do trong chủ nghĩa hiện sinh có giá trị nhân văn sâu sắc, đặc biệt trong việc khẳng định quyền tự do cá nhân và trách nhiệm của mỗi con người đối với bản thân và xã hội. Sự nhấn mạnh vào tính chủ quan và phi lý của tự do phản ánh đúng thực trạng xã hội phương Tây đầu thế kỷ XX, khi con người cảm thấy bị tha hóa và mất phương hướng trong nền văn minh kỹ trị.

So sánh với triết học Mác, chủ nghĩa hiện sinh tập trung vào cá nhân và trải nghiệm chủ quan, trong khi triết học Mác nhấn mạnh tính xã hội và lịch sử của tự do. Điều này cho thấy sự bổ sung lẫn nhau trong việc hiểu và thực hiện tự do trong xã hội hiện đại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ nhấn mạnh các khía cạnh của tự do trong các trường phái triết học, hoặc bảng tổng hợp các giá trị và hạn chế của quan điểm tự do hiện sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục ý thức tự do cá nhân trong nhà trường
   Đưa nội dung về quan điểm tự do trong chủ nghĩa hiện sinh vào chương trình giáo dục phổ thông và đại học nhằm phát triển tư duy phản biện và trách nhiệm cá nhân. Thời gian thực hiện: 2 năm. Chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường học.

2. Phát triển các chương trình đào tạo kỹ năng sống dựa trên triết học hiện sinh
   Tổ chức các khóa học, hội thảo giúp học sinh, sinh viên hiểu rõ về tự do, trách nhiệm và sự sáng tạo cá nhân. Mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh có nhận thức tích cực về tự do lên 30% trong 3 năm. Chủ thể: Trung tâm đào tạo kỹ năng, trường đại học.

3. Khuyến khích nghiên cứu và ứng dụng triết học hiện sinh trong các lĩnh vực xã hội
   Hỗ trợ các đề tài nghiên cứu về triết học hiện sinh và tự do cá nhân trong các ngành khoa học xã hội, nhân văn để nâng cao chất lượng nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn. Thời gian: 5 năm. Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trường đại học.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển tự do cá nhân trong xã hội
   Đề xuất các chính sách bảo vệ quyền tự do cá nhân, đồng thời tăng cường trách nhiệm xã hội nhằm cân bằng giữa tự do cá nhân và lợi ích cộng đồng. Chủ thể: Chính phủ, các cơ quan lập pháp. Thời gian: 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Sinh viên và nghiên cứu sinh ngành triết học, nhân văn
   Giúp hiểu sâu sắc về chủ nghĩa hiện sinh và quan điểm tự do, phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu chuyên sâu.

2. Giáo viên, giảng viên các trường đại học, cao đẳng
   Là tài liệu tham khảo để giảng dạy các môn triết học hiện đại, triết học phương Tây và phát triển chương trình đào tạo.

3. Nhà quản lý giáo dục và hoạch định chính sách
   Cung cấp cơ sở lý luận để xây dựng chương trình giáo dục nhân cách, kỹ năng sống và chính sách phát triển con người.

4. Nhà nghiên cứu xã hội học, tâm lý học, chính trị học
   Hỗ trợ nghiên cứu về vai trò của tự do cá nhân trong xã hội hiện đại, các vấn đề về trách nhiệm và quyền tự do.

Câu hỏi thường gặp

1. Quan điểm tự do trong chủ nghĩa hiện sinh khác gì với triết học Mác?
   Chủ nghĩa hiện sinh nhấn mạnh tự do tuyệt đối, chủ quan và cá nhân, trong khi triết học Mác coi tự do là sự nhận thức và vận dụng cái tất yếu trong xã hội, mang tính xã hội và lịch sử.

2. Tại sao chủ nghĩa hiện sinh lại coi tồn tại là phi lý?
   Vì thế giới và sự tồn tại của con người không thể giải thích hoàn toàn bằng lý trí, tồn tại là sự phi lý, không có bản chất cố định, tạo nên nền tảng cho tự do cá nhân.

3. Làm thế nào để giáo dục ý thức tự do theo quan điểm hiện sinh?
   Bằng cách phát triển tư duy phản biện, khuyến khích sự sáng tạo và trách nhiệm cá nhân, đồng thời kết hợp với giáo dục xã hội để cân bằng tự do và trách nhiệm.

4. Những hạn chế lớn nhất của quan điểm tự do hiện sinh là gì?
   Sự chủ quan quá mức có thể dẫn đến cực đoan, thiếu sự gắn kết xã hội và trách nhiệm cộng đồng, gây ra những hệ quả tiêu cực trong thực tiễn.

5. Các nhà triết học hiện sinh tiêu biểu là ai và đóng góp chính của họ?
   Kierkegaard với tính chủ quan và đức tin, Nietzsche với ý chí cường lực, Heidegger với học thuyết tồn tại, Camus với cái phi lý và nổi loạn, Sartre với tự do tuyệt đối và trách nhiệm, Simone de Beauvoir với nữ quyền và tự do cá nhân.

Kết luận

• Chủ nghĩa hiện sinh đã đóng góp quan trọng trong việc khẳng định tự do cá nhân và trách nhiệm trong triết học hiện đại.
• Quan điểm tự do trong chủ nghĩa hiện sinh nhấn mạnh tính chủ quan, phi lý và sự sáng tạo của cá nhân trong việc tạo dựng bản chất.
• Hạn chế của quan điểm này là sự phi lý hóa và chủ quan hóa có thể dẫn đến thiếu trách nhiệm xã hội và cực đoan.
• Nghiên cứu này cung cấp cơ sở lý luận để phát triển giáo dục ý thức tự do và trách nhiệm cho thế hệ trẻ hiện nay.
• Đề xuất các giải pháp giáo dục, nghiên cứu và chính sách nhằm phát huy giá trị và khắc phục hạn chế của quan điểm tự do hiện sinh trong xã hội hiện đại.

Tiếp theo, cần triển khai các chương trình giáo dục và nghiên cứu ứng dụng để nâng cao nhận thức về tự do cá nhân, đồng thời xây dựng chính sách bảo vệ quyền tự do và trách nhiệm xã hội. Mời các nhà nghiên cứu, giảng viên và nhà quản lý giáo dục cùng tham gia phát triển lĩnh vực này nhằm góp phần xây dựng xã hội phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Hoàn cảnh ra đời và các đại biểu chủ yếu của chủ nghĩa hiện sinh Chương 2. Những nội dung cơ bản trong lý luận về tự do của chủ nghĩa hiện sinh Chương 3. Những giá trị và hạn chế trong quan điểm về tự do của chủ nghĩa hiện sinh Luan van 5 6.

Tổng quan nghiên cứu đề tài 6. Các tác phẩm của chủ nghĩa hiện sinh được xuất bản và được dịch ra tiếng Việt. Tác phẩm của Soren Kierkegaard được xuất bản bằng tiếng Anh dưới hình thức tuyển tập, gồm: “Selections from the writings of Kierkegaard” do L. Hollander dịch, Nxb The University of Texas, Austin, USA.

Tuy nhiên, chưa có tác phẩm nào của ông được dịch ra tiếng Việt. Friedrich Nietzsche chỉ có một tác phẩm nổi tiếng đã được dịch ra tiếng Việt: Zarathustra đã nói như thế (Trần Xuân Kiêm dịch, Nxb An Tiêm, Sài Gòn, 1971). Jaspers có “Triết học nhập môn” (do Lê Tôn Ngiêm dịch, Sài Gòn, 1969); M. Heidegger có “Hữu thể và thời gian” (do Trần Công Tiến dịch, Nxb Quê hương, 1973); A.

Camus có tác phẩm “Người xa lạ” (được Tuấn Minh dịch, Nxb Sống Mới, Sài Gòn, 1970) và tác phẩm “Dịch hạch” (Nguyễn Trọng dịch, Nxb Văn học, Hà Nội, 2002). Sartre là tác giả hiện sinh có tác phẩm được dịch ra tiếng Việt nhiều hơn, như “Kín cửa” (Huis clos, Trần Thiện Đạo dịch, NXB Giao điểm, Sài Gòn, 1964. “Tồn tại và hư vô” (Nxb Giao điểm, Sài Gòn, 1968); “Buồn Nôn” (Phùng Thăng dịch, Nxb Văn hóa Sài Gòn, 2008); “Thuyết hiện sinh là một thuyết nhân bản” (Đinh Hồng Phúc dịch, Nxb Tri thức, Hà Nội, 2015) Những sách dịch này tuy chưa nhiều và có nhiều vấn đề về ngôn ngữ, nhưng dù sao đây là căn cứ quan trọng nhất để nghiên cứu về chủ nghĩa hiện sinh nói chung và tư tưởng tự do của chủ nghĩa hiện sinh nói riêng. Những sách và tài liệu liên nghiên cứu, giới thiệu về chủ nghĩa hiện sinh nói chung, trong đó có một phần nói về quan điểm hiện sinh về tự do: Luan van 6 Ở Việt Nam, từ trước đến nay có nhiều công trình nghiên cứu về triết học hiện sinh đã được công bố.

Cuốn Triết học hiện sinh của tác giả Trần Thái Đỉnh, Nxb Văn học (2008), được tác giả trình bày một cách công phu, sâu sắc về chủ nghĩa hiện sinh, trong đó, tác giả đã đi vào khái quát những đóng góp cũng như quan niệm về các tác giả tiêu biểu của chủ nghĩa hiện sinh. Đây là nguồn tài liệu quan trọng cho tác giả luận văn trong việc thực hiện đề tài. Cuốn “Triết học hiện sinh” do Đỗ Minh Hợp chủ biên, Nxb Tôn giáo (2010) đã cho người đọc thấy được bức tranh cơ bản về chủ nghĩa hiện sinh dưới cách tiếp cận độc đáo của nhân học văn hóa, cũng như bản thể luận, cơ sở phương pháp luận để nghiên cứu triết học hiện sinh. Qua cách tiếp cận độc đáo đó, nhóm tác giả đã đưa ra những hệ thống khái niệm cũng như các đại biểu tiêu biểu của triết học hiện sinh.

Trong cuốn “Mấy trào lưu triết học phương Tây” của nhà nghiên cứu Phạm Minh Lăng được Nxb Đại học và trung học chuyên nghiệp phát hành năm 1984, tác giả đã phân tích, làm rõ được nội dung các khuynh hướng triết học phương Tây: chủ nghĩa Duy linh – Nhân vị, chủ nghĩa hiện sinh, chủ nghĩa Thực dụng phê phán và nêu rõ ảnh hưởng vào miền Nam nước ta trước ngày giải phóng. Đáng chú ý là, tác giả Tần Thiện Đạo với hai cuốn sách “Chủ nghĩa hiện sinh và thuyết cấu trúc” (Nxb Văn học, Hà Nội, 2001) và cuốn “Từ chủ nghĩa hiện sinh tới thuyết cấu trúc” (Nxb Tri thức, Hà Nội, 2008), trong đó tác giả đã tập hợp những vài báo mà tác giả đã viết hoặc đã dịch, được in trên các tập san Văn và Tân văn trong khoảng thời gian từ 1965 – 1970 tại Sài Gòn. Tác giải đưa ra những định nghĩa ngắn gọn và dễ hiểu về triết học hiện sinh, về thuyết cấu trúc, giới thiệu không khí sinh hoạt văn học Pháp trong thời kì mà triết học hiện sinh và thuyết cấu trúc đang thịnh hành. Luan van 7 Trong cuốn “Chủ nghĩa hiện sinh, lịch sử, sự hiện diện ở Việt Nam” của Nguyễn Tiến Dũng, Nxb Tổng hợp Tp.

HCM (2006), tác giả đã trình bày một cách sơ khởi nhất các điều kiện kinh tế - xã hội dẫn tới sự hình thành Chủ nghĩa hiện sinh. Thông qua đó, tác giả trình bày khái quát triết học hiện sinh cũng như các chủ đề của nó. Nhân ngày kỉ niệm Triết học thế giới, từ ngày 16 – 17 / 11/ 2006, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà nội, tổ chức Hội thảo quốc tế Những vấn đề triết học phương Tây thế kỉ XX, trong bản Kỷ yếu của hội thảo, các tác giả như Bùi Đăng Duy, Nguyễn Vũ Hảo, Nguyễn Anh Tuấn, Lê Kim Châu, Lê Hải Thanh, Lưu Minh Văn, Phạm Thái Việt,… đã phân tích cội nguồn, tư tưởng triết học cơ bản, những ảnh hưởng của Husserl, Heidegger, Jaspers đến các trào lưu triết học phương Tây. Tại Hội thảo này cũng có nhiều bài viết khác như: Nguyễn Thị Thường với Sự hình thành, phát triển và đặc điểm cơ bản của chủ nghĩa hiện sinh; Đặng Thị Lan với Vài nét về chủ nghĩa hiện sinh ở miền Nam Việt Nam những năm 60 – 70 của thế kỷ XX; đặc biệt là bài viết bàn về tư tưởng Tự do trong triết học hiện sinh của Bùi Thị Tỉnh với Quan niệm về tự do trong triết học hiện sinh của Simonne de Beauvoir,… Các bài viết trên, ít nhiều đề cập đến các chủ đề của luận văn nghiên cứu.

Tất cả các nội dung đó cũng được tác giả kế thừa trong luận văn của mình. Mới đây, tác giả Nguyễn Tấn Hùng đã đăng một công trình nghiên cứu “Tư tưởng của Simone de Beauvoir về vấn đề nữ quyền trong tác phẩm Giới tính thứ hai” trong sách “Văn học giới nữ: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”, Nxb Thế giới, Hà Nội, 2016, trong đó tác giả phân tích ảnh hưởng tư tưởng tự do của Beauvoir đối với vấn đề nữ quyền. Ngoài các tác phẩm, bài viết, còn có các luận án, luận văn thạc sĩ nghiên cứu về triết học hiện sinh như: Luận án phó Tiến sĩ Triết học của tác giả Lê Kim Châu, với nhan đề: Chủ nghĩa hiện sinh và một vài ảnh hưởng Luan van 8 của nó ở miền Nam Việt Nam, (1996); Tác giả Bùi Thị Tỉnh, với luận án Tiến sĩ Triết học hiện sinh về giới của Simone de Beauvoir (2007) tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn; Luận án của tác giả Nguyễn Tiến Dũng Tiếp cận chủ nghĩa hiện sinh: lịch sử, sự hiện diện ở Việt Nam, được bảo vệ năm 1996, tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội; Luận văn Thạc sĩ của tác giả Trần Thị Diệu Tính đặc thù của vấn đề đạo đức trong triết học hiện sinh, bảo vệ năm 2008 tại Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn; Luận văn Thạc sĩ của tác giả Nguyễn Thị Như Huế, Quan điểm đạo đức trong chủ nghĩa hiện sinh, tại trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn năm 2007, Luận văn Thạc sĩ của Đoàn Thị Duyên: "Chủ nghĩa hiện sinh của Jean Paul Sartre và ảnh hưởng của nó ở miền Nam Việt Nam trước 1975" do PGS. Nguyễn Tấn Hùng hướng dẫn, bảo vệ thành công tại Đại học Đà Nẵng năm 2014 là những đề tài liên quan đến các nội dung trong triết học hiện sinh và tác giả phần nào kế thừa được.

Những tài liệu liên quan đến quan điểm về tự do nói chung và quan điểm tự do của chủ nghĩa hiện sinh nói riêng Tác phẩm “Bàn về tự do”, Nxb Tri thức, bản tiếng Việt do Nguyễn Văn Trọng dịch & chú giải, xuất bản lần đầu năm 2006 là một trong những tác phẩm triết học nổi tiếng nhất của John Stuart Mill, một nhà triết học thực chứng người Anh, đề cập đến một trong những vấn đề được rất nhiều người quan tâm, đó là quyền của các cá nhân trong mối quan hệ của họ với cộng đồng và với xã hội. Cuốn sách là tài liệu quan trọng để tác giả tham khảo và so sánh với quan điểm về tự do trong triết học hiện sinh. Năm 2014, Nxb Tri thức cũng đã cho ra đời một bản dịch “Bốn tiểu luận về tự do” của Isaiah Berlin do Nguyễn Văn Trọng dịch. Ngoài các sách trên còn có nhiều bài báo viết về tự do được đăng trên tạp chí và các kỷ yếu hội thảo, như: Luan van 9 - Về "tự do" với tư cách phạm trù của triết học xã hội của TS Đinh Ngọc Thạch đăng trên Tạp chí Triết học, số 2 (153), tháng 2 – 2004.

Tác giả đã đưa ra khái niệm tự do và quan niệm về tự do trong suốt các thời kì lịch sử, trong đó có tự do và tất yếu được nghiên cứu trong chủ nghĩa Mác – Lênin. - Quan niệm của Gi. Xáctơrơ về tự do của tác giả Hoàng Văn Thắng được đăng trên Tạp chí Triết học, số 8 (183) tháng 8 năm 2006. Bài viết đã trình bày quan niệm của Gi.Xáctơrơ về tự do.

Tự do trước hết là cái tuyệt đối, là hành vi mang tính độc đáo, duy nhất và riêng biệt của con người. Với luận điểm xuất phát – Hiện hữu có trước bản chất, Gi.Xáctơrơ đã khẳng định tự do của con người là tự do cá nhân và với sự tự do này, con người được quyền tự do lựa chọn, tự do sáng tạo, con người là sự tự do. Tự do, theo Gi.Xáctơrơ, còn là trách nhiệm lớn lao mà con người phải thực hiện. Trong đời sống xã hội, tự do của cá nhân phải được đặt trong mối liên hệ với tự do của người khác.

Mặc dù còn có những hạn chế nhất định, song quan niệm của Gi.Xáctơrơ về tự do đã góp phần thúc đẩy con người hành động và kích thích khả năng sáng tạo của con người. Đây là nguồn tư liệu để tác giả luận văn tiếp cận và kế thừa. - Bài Quan niệm về tự do trong triết học hiện sinh của Simonne de Beauvoir của Bùi Thị Tỉnh tại Hội thảo quốc tế Những vấn đề triết học phương Tây thế kỉ XX được tổ chức từ ngày 16 – 17 / 11/ 2006, tại Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn Hà Nội đã đưa ra được quan điểm về tự do của nhà triết học hiện sinh Simonne de Beauvoir, đây là một nguồn tài liệu quan trọng giúp tác giả luận văn có thể nghiên cứu, tổng hợp và kế thừa. - Bài viết Tự do và trách nhiệm trong hoạt động của con người của PGS.