Evaluating policy effectiveness on coastal mangrove management case study in dai hop and bang la communes hai phong city

Hải Phòng, một thành phố ven biển quan trọng trong Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng, sở… 78 trang · Vietnam National University of Forestry · 2016.

• Tác giả: Nguyễn Nguyệt Anh
• Người hướng dẫn: Dr. Hai-Hoa Nguyen
• Trường học: Vietnam National University of Forestry
• Chuyên ngành: Natural Resources Management
• Đề tài: Evaluating Policy Effectiveness on Coastal Mangrove Management: Case Study in Dai Hop and Bang La Communes, Hai Phong City
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Đánh giá chính sách quản lý rừng ngập mặn tại Hải Phòng

Hải Phòng, một thành phố ven biển quan trọng trong Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng, sở hữu hệ sinh thái rừng ngập mặn có vai trò chiến lược. Các hệ sinh thái này không chỉ là lá chắn tự nhiên bảo vệ bờ biển khỏi bão và xói lở mà còn cung cấp nhiều dịch vụ hệ sinh thái rừng ngập mặn (mangrove ecosystem services) thiết yếu, hỗ trợ sinh kế bền vững (sustainable livelihoods) cho cộng đồng địa phương. Nghiên cứu điển hình tại hai xã Đại Hợp và Bằng La cung cấp một cái nhìn sâu sắc về hiệu quả của các chính sách môi trường Việt Nam trong việc quản lý rừng ngập mặn qua các giai đoạn lịch sử khác nhau. Việc đánh giá tác động chính sách (policy impact assessment) này rất quan trọng để xác định các yếu tố thành công và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện công tác quản lý trong tương lai. Bài viết này phân tích hiệu quả chính sách dựa trên ba chỉ số cốt lõi: sinh thái, kinh tế và xã hội, phản ánh sự thay đổi về diện tích rừng, sinh kế người dân và mức độ tham gia của cộng đồng. Các phân tích cho thấy một sự chuyển đổi rõ rệt từ giai đoạn quản lý yếu kém, dẫn đến suy thoái, sang giai đoạn phục hồi và phát triển mạnh mẽ nhờ các dự án hợp tác quốc tế và sự thay đổi trong cách tiếp cận quản lý.

1.1. Tầm quan trọng của rừng ngập mặn đối với khả năng chống chịu ven biển

Rừng ngập mặn đóng vai trò như một vùng đệm tự nhiên, giảm thiểu tác động của bão và nước biển dâng, qua đó tăng cường khả năng chống chịu ven biển (coastal resilience). Tại Hải Phòng, nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão nhiệt đới, tầm quan trọng này càng trở nên rõ rệt. Hệ thống rễ phức tạp của cây ngập mặn giúp cố định đất và trầm tích, chống xói lở bờ biển hiệu quả. Hơn nữa, chúng còn là một bể chứa carbon xanh (blue carbon) quan trọng, góp phần vào nỗ lực thích ứng với biến đổi khí hậu (climate change adaptation) toàn cầu. Nghiên cứu của Sanford (2009) nhấn mạnh rằng rừng ngập mặn là một trong những giải pháp tối ưu để bảo vệ các cộng đồng ven biển Việt Nam. Việc mất đi lá chắn tự nhiên này không chỉ làm tăng nguy cơ thiên tai mà còn ảnh hưởng đến an ninh lương thực và kinh tế của hàng nghìn hộ dân.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá hiệu quả chính sách tại Đại Hợp và Bằng La

Nghiên cứu của Nguyễn Nguyệt Anh (2016) đặt ra mục tiêu cốt lõi là đánh giá hiệu quả của các chính sách quản lý rừng ngập mặn tại hai xã Đại Hợp (Kiến Thụy) và Bằng La (Đồ Sơn), Hải Phòng từ năm 1990 đến 2016. Nghiên cứu tập trung vào ba mục tiêu cụ thể: (1) điều tra các chính sách và dự án liên quan đã được thực thi; (2) đánh giá hiệu quả của các chính sách này thông qua ba bộ chỉ số chính là sinh thái, kinh tế và xã hội; và (3) đề xuất các giải pháp khả thi để tăng cường hiệu quả quản lý. Phương pháp đánh giá đa tiêu chí này cho phép có một cái nhìn toàn diện về tác động kinh tế-xã hội (socio-economic impact) và môi trường, vượt ra ngoài các phân tích chỉ tập trung vào sinh thái đơn thuần. Kết quả từ nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khoa học cho các nhà hoạch định chính sách để cải thiện quản trị môi trường (environmental governance) trong tương lai.

II. Thách thức trong quản lý rừng ngập mặn giai đoạn 1990 1997

Giai đoạn từ 1990 đến 1997 được xem là thời kỳ đầu của các chính sách quản lý rừng ngập mặn tại Việt Nam, đặc trưng bởi sự yếu kém và thiếu đồng bộ. Tại Đại Hợp và Bằng La, nhận thức về giá trị của rừng ngập mặn còn rất hạn chế. Các chính sách thời kỳ này chủ yếu mang tính sơ khai, chưa có một khung pháp lý rõ ràng cho việc bảo vệ và phát triển. Đây cũng là thời điểm nền kinh tế Việt Nam bắt đầu tự do hóa, dẫn đến sự bùng nổ của hoạt động phát triển nuôi trồng thủy sản (aquaculture development), đặc biệt là nuôi tôm. Việc mở rộng các đầm tôm đã trực tiếp gây ra sự suy thoái nghiêm trọng diện tích rừng ngập mặn. Mặc dù đã có một số dự án trồng và phục hồi rừng như Chương trình 327, hiệu quả mang lại không như mong đợi. Hầu hết các cây con trồng mới không thể sống sót do thiếu kỹ thuật và sự tham gia của cộng đồng. Kết quả là, diện tích rừng ngập mặn tại khu vực nghiên cứu đã giảm mạnh, kéo theo sự suy giảm bảo tồn đa dạng sinh học (biodiversity conservation) và gia tăng脆弱性 của bờ biển.

2.1. Tác động của chính sách sử dụng đất đến suy thoái hệ sinh thái

Chính sách sử dụng đất (land use policy) trong giai đoạn này ưu tiên cho việc mở rộng nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản đã gây áp lực lớn lên hệ sinh thái rừng ngập mặn. Theo Hawkin (2010) và MARD (2008), rừng ngập mặn đã bị phá hủy trên diện rộng để phục vụ cho việc phát triển kinh tế, đặc biệt là nuôi tôm. Tại khu vực nghiên cứu, dữ liệu từ ảnh viễn thám Landsat cho thấy diện tích rừng ngập mặn đã giảm từ 508,95 ha năm 1990 xuống chỉ còn 306,54 ha vào năm 1997, tương đương mức giảm 39,8%. Sự suy giảm này không chỉ làm mất đi môi trường sống của nhiều loài thủy sinh mà còn làm suy yếu chức năng bảo vệ bờ biển (coastal protection) của hệ sinh thái.

2.2. Sự yếu kém trong quản trị môi trường và nhận thức cộng đồng

Một trong những rào cản lớn nhất trong giai đoạn này là sự yếu kém trong quản trị môi trường và nhận thức hạn chế của cộng đồng. Các chính sách còn sơ khai, thiếu sự giám sát và thực thi hiệu quả. Theo kết quả phỏng vấn, sự hài lòng của người dân đối với các chính sách quản lý rừng ngập mặn rất thấp, với 16,4% hoàn toàn không hài lòng và 30,9% không hài lòng. Hầu hết người dân địa phương chưa nhận thức được tầm quan trọng của rừng ngập mặn đối với sinh kế lâu dài và bảo vệ môi trường. Các hoạt động tuyên truyền, giáo dục gần như không được triển khai. Sự thiếu gắn kết các bên liên quan (stakeholder engagement) đã khiến các dự án phục hồi như Chương trình 327 thất bại, vì không có sự tham gia và đồng thuận từ cộng đồng, những người trực tiếp sống dựa vào tài nguyên.

III. Phương pháp phục hồi rừng ngập mặn qua chính sách 1997 2005

Giai đoạn 1997-2005 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong công tác quản lý rừng ngập mặn tại Hải Phòng, chuyển từ suy thoái sang phục hồi. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi việc ban hành các chính sách và dự án có quy mô và tầm nhìn lớn hơn, đặc biệt là các dự án phục hồi rừng ngập mặn (mangrove restoration projects) với sự hỗ trợ từ các tổ chức quốc tế. Tiêu biểu nhất là dự án "Trồng rừng ngập mặn, phòng chống thảm họa" do Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản và Đan Mạch tài trợ, kết hợp với Hội Chữ thập đỏ Việt Nam. Dự án này đã được triển khai tại 8 tỉnh ven biển, trong đó có Hải Phòng. Cách tiếp cận của dự án tập trung vào việc huy động sự tham gia của cộng đồng, từ khâu trồng cây đến giám sát. Các mô hình tổ bảo vệ rừng được thành lập, trao quyền và trách nhiệm cho người dân địa phương. Nhờ vậy, chất lượng và diện tích rừng dần được cải thiện. Mặc dù diện tích rừng vẫn giảm nhẹ trong giai đoạn này, chủ yếu do quán tính từ thời kỳ trước, nhưng chất lượng rừng và nhận thức cộng đồng đã tăng lên đáng kể, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

3.1. Vai trò của các dự án quốc tế và Chương trình 661

Dự án "Trồng rừng ngập mặn, phòng chống thảm họa" (bắt đầu từ năm 1997) và Chương trình 661 (Quyết định 661/QĐ-TTg, 1998) là hai động lực chính cho sự phục hồi. Dự án do Chữ thập đỏ Nhật Bản tài trợ đã trồng được 22.439 ha rừng ngập mặn trên cả nước với tỷ lệ sống đạt 62,5%, bảo vệ được 7 km đê biển tại khu vực nghiên cứu (MARD, 2006). Dự án này đã thành công trong việc áp dụng cách tiếp cận có sự tham gia (participatory approach), thu hút người dân địa phương vào các hoạt động trồng và bảo vệ rừng. Đồng thời, Chương trình 661, hay còn gọi là dự án trồng mới 5 triệu ha rừng, đã góp phần nâng độ che phủ rừng của Việt Nam lên 36,5%, tạo ra một khuôn khổ chính sách quốc gia mạnh mẽ cho việc phục hồi rừng, bao gồm cả rừng ngập mặn.

3.2. Chuyển đổi sinh kế và sự tham gia của người dân địa phương

Trong giai đoạn này, các hoạt động sinh kế của người dân bắt đầu có sự chuyển dịch. Thay vì chỉ tập trung vào khai thác và nuôi trồng hủy diệt, người dân được khuyến khích tham gia vào các hoạt động trồng và bảo vệ rừng, khai thác bền vững các sản phẩm từ rừng ngập mặn như ong mật. Sự tham gia của hộ gia đình vào các dự án phục hồi rừng tăng vọt. Theo dữ liệu khảo sát, 74,5% hộ gia đình đã tham gia vào các dự án trong giai đoạn này, một con số ấn tượng so với trước đó. Mức độ hài lòng của người dân cũng được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ người dân phần nào hài lòng và hoàn toàn hài lòng tăng lên đáng kể. Điều này cho thấy khi các chính sách gắn liền với lợi ích kinh tế và trao quyền cho cộng đồng, hiệu quả quản lý sẽ được nâng cao.

IV. Giải pháp quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng CBM

Giai đoạn từ 2005 đến 2016 được xem là thời kỳ phát triển và bảo vệ bền vững, trong đó mô hình quản lý dựa vào cộng đồng (community-based management - CBM) bắt đầu được thử nghiệm và cho thấy tiềm năng to lớn. Sau khi các dự án trồng rừng quy mô lớn kết thúc, việc duy trì và bảo vệ thành quả trở thành ưu tiên hàng đầu. Các chính sách trong giai đoạn này tập trung vào việc củng cố các đội bảo vệ rừng tại địa phương và trao quyền quản lý cho cộng đồng. Tại Đại Hợp và Bằng La, mô hình CBM do Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam thí điểm (2005-2008) đã đặt nền móng cho cách tiếp cận mới này. Mặc dù mô hình gặp khó khăn về tài chính sau khi kết thúc thí điểm, ý tưởng cốt lõi về việc cộng đồng tự quản lý tài nguyên đã được duy trì. Người dân được giao khoán bảo vệ các khu vực rừng cụ thể, đổi lại họ được phép khai thác các sản phẩm thủy sản một cách bền vững. Cách tiếp cận này giúp nâng cao ý thức trách nhiệm và tạo ra sinh kế bền vững trực tiếp từ việc bảo vệ rừng, biến người dân từ người khai thác thành người bảo vệ.

4.1. Thí điểm mô hình CBM và vai trò của các tổ bảo vệ rừng

Mô hình CBM được thí điểm tại khu vực nghiên cứu từ năm 2005. Theo mô hình này, diện tích rừng được chia thành các lô nhỏ và giao cho các nhóm hộ gia đình quản lý. Mỗi nhóm chịu trách nhiệm tuần tra, bảo vệ khu vực được giao khỏi các hành vi phá hoại và khai thác quá mức. Đổi lại, họ có quyền khai thác các nguồn lợi thủy sản như cua, cáy, ốc trong khu vực đó. Phỏng vấn ông Nguyễn Văn Hiền, tổ trưởng tổ bảo vệ rừng Bằng La, cho thấy mô hình này giúp tăng cường hiệu quả giám sát và xử lý vi phạm kịp thời. Các tổ bảo vệ được trang bị công cụ và có quyền xử lý các vi phạm nhỏ, tạo ra một cơ chế quản lý linh hoạt và hiệu quả ngay tại cơ sở. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc thực hành quản trị môi trường có sự tham gia.

4.2. Tăng cường nhận thức và giáo dục môi trường trong cộng đồng

Sự khác biệt về chất lượng rừng giữa Đại Hợp và Bằng La sau năm 2005 phần lớn đến từ hiệu quả của các hoạt động tuyên truyền và giáo dục. Tại Bằng La, các hoạt động nâng cao nhận thức được thực hiện rất bài bản. Chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức các buổi nói chuyện, chiếu phim về tầm quan trọng của rừng ngập mặn. Đặc biệt, chương trình giáo dục môi trường được đưa vào các trường tiểu học, giúp thế hệ trẻ sớm nhận thức được vai trò của hệ sinh thái này. Ngược lại, tại Đại Hợp, các hoạt động này diễn ra ít thường xuyên hơn. Sự đầu tư vào giáo dục và truyền thông đã tạo ra một sự thay đổi bền vững trong hành vi của cộng đồng, một yếu tố then chốt cho sự thành công của bất kỳ mô hình quản lý dựa vào cộng đồng nào.

V. Kết quả thực tiễn Tác động của chính sách lên hệ sinh thái

Việc áp dụng các chính sách và dự án trong hơn hai thập kỷ đã tạo ra những tác động rõ rệt và có thể đo lường được đối với hệ sinh thái, kinh tế và xã hội tại Đại Hợp và Bằng La. Đây là những bằng chứng xác thực nhất về hiệu quả của công tác quản lý rừng ngập mặn. Về mặt sinh thái, sự thay đổi diện tích rừng là chỉ số trực quan nhất, cho thấy sự phục hồi ngoạn mục sau giai đoạn suy thoái. Về kinh tế, rừng ngập mặn đã trở thành nguồn sinh kế bền vững quan trọng, cải thiện đáng kể thu nhập cho các hộ gia đình ven biển. Các sản phẩm thủy sản khai thác từ hệ sinh thái này đã mang lại giá trị kinh tế cao. Về mặt xã hội, sự thay đổi trong nhận thức, mức độ hài lòng và sự tham gia tích cực của cộng đồng vào các hoạt động quản lý là một thành công lớn. Những kết quả này khẳng định rằng một chính sách hiệu quả phải là một chính sách tích hợp được cả ba yếu tố: bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế và đảm bảo công bằng xã hội. Đây là bài học kinh nghiệm quý báu cho việc nhân rộng mô hình quản lý rừng ngập mặn tại các địa phương khác.

5.1. Tác động sinh thái Diện tích rừng ngập mặn tăng trưởng ngoạn mục

Dữ liệu phân tích từ ảnh viễn thám cho thấy một sự đảo chiều ấn tượng về diện tích rừng. Sau khi giảm 202,41 ha trong giai đoạn 1990-1997 và giảm thêm 31,77 ha trong giai đoạn 1997-2005, diện tích rừng ngập mặn tại khu vực nghiên cứu đã tăng vọt 313,02 ha trong giai đoạn 2005-2016. Tính đến năm 2016, tổng diện tích rừng đạt 587,79 ha, cao hơn cả thời điểm ban đầu vào năm 1990. Sự phục hồi này không chỉ là thành công về số lượng mà còn cải thiện chất lượng hệ sinh thái, tăng cường bảo tồn đa dạng sinh học và chức năng bảo vệ bờ biển. Đây là kết quả trực tiếp của các dự án phục hồi rừng ngập mặn và chính sách giao khoán bảo vệ cho cộng đồng.

5.2. Tác động kinh tế Cải thiện sinh kế và tăng thu nhập người dân

Sự phục hồi của rừng ngập mặn đã mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho người dân. Rừng trở thành môi trường sống lý tưởng cho nhiều loài thủy sản có giá trị kinh tế cao như cáy, còng, ốc, hà. Theo khảo sát, một người dân có thể kiếm thêm trung bình 6 triệu đồng mỗi tháng từ việc khai thác thủy sản trong rừng. Các sản phẩm như cáy cơm (80.000 VNĐ/kg) hay hà (100.000 VNĐ/kg) đã trở thành nguồn thu nhập quan trọng. Hoạt động khai thác thủy sản ven bờ tại Đại Hợp đóng góp tới 48% tổng thu nhập của xã, với giá trị từ 85 đến 95 tỷ đồng mỗi năm. Điều này chứng tỏ dịch vụ hệ sinh thái rừng ngập mặn đã được chuyển hóa thành giá trị kinh tế cụ thể, góp phần cải thiện sinh kế bền vững.

5.3. Tác động xã hội Sự tham gia và hài lòng của cộng đồng tăng cao

Hiệu quả chính sách còn được thể hiện qua sự thay đổi tích cực về mặt xã hội. Mức độ hài lòng của người dân đã tăng lên đáng kể qua các thời kỳ. Trong giai đoạn 2005-2016, có tới 27,3% hộ dân hoàn toàn hài lòng và 50,9% phần nào hài lòng với các chính sách quản lý, trong khi tỷ lệ không hài lòng giảm xuống chỉ còn vài phần trăm. Quan trọng hơn, sự tham gia của người dân vào công tác quản lý đã trở thành xu hướng chủ đạo. Tỷ lệ hộ gia đình tham gia vào mô hình quản lý dựa vào cộng đồng đã tăng từ 0% trong giai đoạn đầu lên 78,2% trong giai đoạn cuối. Sự gắn kết các bên liên quan mạnh mẽ này chính là chìa khóa cho sự thành công và bền vững của các nỗ lực bảo tồn.

VI. Hướng đi tương lai cho quản lý rừng ngập mặn bền vững

Dựa trên những thành công và hạn chế được phân tích, việc xây dựng một chiến lược dài hạn cho quản lý rừng ngập mặn bền vững tại Hải Phòng và các vùng ven biển khác của Việt Nam là vô cùng cần thiết. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc củng cố và nhân rộng mô hình quản lý dựa vào cộng đồng (CBM), đồng thời giải quyết các thách thức về tài chính và thể chế. Cần có một cơ chế rõ ràng để đảm bảo lợi ích công bằng cho người dân tham gia bảo vệ rừng, ví dụ như thông qua các chương trình chi trả dịch vụ hệ sinh thái (Payment for Ecosystem Services - PES). Bên cạnh đó, việc tăng cường hợp tác liên xã, liên huyện trong quản lý dải rừng ngập mặn ven biển là rất quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp kỹ thuật, công nghệ và truyền thông cũng cần được áp dụng hài hòa để hỗ trợ công tác quản lý. Cuối cùng, việc tiếp tục thu hút đầu tư từ các tổ chức trong và ngoài nước sẽ là nguồn lực quan trọng để duy trì và phát triển những thành quả đã đạt được, góp phần vào mục tiêu thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững của quốc gia.

6.1. Củng cố mô hình quản lý dựa vào cộng đồng và phân tích các bên liên quan

Giải pháp cốt lõi là củng cố mô hình CBM bằng cách trao thêm quyền lực và lợi ích cho cộng đồng địa phương. Theo sơ đồ phân tích của Eden & Ackermann (1998), cộng đồng địa phương là bên có lợi ích rất cao nhưng quyền lực lại thấp. Do đó, các chính sách cần tập trung vào việc nâng cao quyền lực cho họ. Điều này có thể thực hiện thông qua việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất rừng, xây dựng các quy chế đồng quản lý rõ ràng, và đảm bảo họ được tham gia vào quá trình ra quyết định. Tăng cường gắn kết các bên liên quan (stakeholder engagement), bao gồm chính quyền, cộng đồng, các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp, sẽ tạo ra một mạng lưới hỗ trợ vững chắc cho công tác quản lý.

6.2. Các giải pháp về tài chính kỹ thuật và hợp tác liên vùng

Để đảm bảo tính bền vững, cần đa dạng hóa nguồn tài chính. Ngoài ngân sách nhà nước, cần xây dựng các cơ chế như chi trả dịch vụ hệ sinh thái (PES), trích một phần lợi nhuận từ các hoạt động du lịch sinh thái để tái đầu tư cho bảo vệ rừng. Về kỹ thuật, cần tiếp tục nghiên cứu và trồng bổ sung các loài cây phù hợp, thiết kế các đai rừng hỗn hợp để tăng tính đa dạng và khả năng chống chịu. Quan trọng không kém là tăng cường hợp tác giữa hai xã Đại Hợp và Bằng La trong việc quản lý dải rừng liền kề, tránh tình trạng quản lý manh mún. Việc mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế như GIZ, MFF sẽ mang lại nguồn vốn và kinh nghiệm quý báu cho việc thực hiện các giải pháp này một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia chịu tác động nặng nề của thiên tai ven biển với trung bình từ 7 đến 12 cơn bão nhiệt đới đổ bộ mỗi năm. Thành phố Hải Phòng sở hữu dải bờ biển dài 125 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ, hàng năm thường xuyên hứng chịu trực tiếp từ 1 đến 2 cơn bão lớn, đe dọa nghiêm trọng đến hệ thống đê điều và tài sản của cư dân ven duyên hải. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, hệ sinh thái rừng ngập mặn được xác định là giải pháp công trình sinh thái tự nhiên tối ưu giúp giảm thiểu rủi ro xói lở và hấp thụ sóng biển. Tuy nhiên, các làn sóng phát triển đầm nuôi tôm tự phát sau cải cách kinh tế thập niên 1990 đã khiến diện tích rừng ngập mặn tại địa phương suy thoái nghiêm trọng.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là sự thiếu hụt một bộ tiêu chí định lượng hoàn chỉnh để đánh giá hiệu quả thực thi của các chính sách quản lý tài nguyên rừng ngập mặn qua từng thời kỳ phát triển. Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên của tác giả Nguyễn Nguyệt Anh, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Hải Hòa tại Trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam (chương trình liên kết với Đại học Bang Colorado, Hoa Kỳ), tập trung giải quyết ba mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

Thứ nhất, điều tra và hệ thống hóa toàn bộ các chính sách, dự án quản lý rừng ngập mặn ven biển được áp dụng tại địa bàn nghiên cứu từ năm 1990 đến năm 2016.

Thứ hai, đánh giá định lượng hiệu quả chính sách dựa trên bộ ba chỉ thị tích hợp gồm chỉ thị sinh thái (biến động diện tích che phủ), chỉ thị kinh tế (chuyển dịch sinh kế và thu nhập hộ gia đình) và chỉ thị xã hội (mức độ hài lòng cùng sự tham gia của người dân).

Thứ ba, đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu lực thực thi chính sách và hoàn thiện mô hình đồng quản lý rừng ngập mặn bền vững.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại xã Đại Hợp (huyện Kiến Thụy với diện tích tự nhiên 1.097,79 ha, bờ biển dài 4,2 km) và phường Bàng La (quận Đồ Sơn với diện tích 966,73 ha), bao quát dải rừng ngập mặn phòng hộ trải dài hơn 7 km dọc đê biển. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi định lượng chính xác sự phục hồi diện tích rừng từ 274,77 ha năm 2005 lên 587,79 ha năm 2016 (tăng trưởng 113,9%), đồng thời chứng minh nguồn lợi thủy sản dưới tán rừng đóng góp trực tiếp từ 85 đến 95 tỷ đồng mỗi năm cho kinh tế địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản lý tài nguyên dựa vào cộng đồng (Community-Based Management - CBM) theo định hướng của Bryson (2004) và Catherine (2006). Khung lý thuyết này khẳng định sự thành công của chính sách tài nguyên phụ thuộc chặt chẽ vào mức độ tham gia thực chất của các bên liên quan tại cơ sở vào toàn bộ chu trình từ lập kế hoạch, giám sát đến thực thi và chia sẻ lợi ích.

Bên cạnh đó, tác giả tích hợp Khung đánh giá đa tiêu chí tài nguyên đất ngập nước (Integrated Wetland Research Framework) của Turner và cộng sự (2000), kết hợp Ma trận phân tích quyền lực và mức độ quan tâm (Power versus Interest Grid) của Eden và Ackermann (1998). Mô hình nghiên cứu vận hành dựa trên ba khái niệm và chỉ thị đánh giá then chốt:

1. Chỉ thị sinh thái: Phản ánh biến động diện tích không gian, cấu trúc lớp phủ mặt đất (LULC) và mức độ phục hồi sinh khối rừng ngập mặn được chuẩn hóa qua chỉ số thực vật NDVI.
2. Chỉ thị kinh tế: Đánh giá sự cải thiện sinh kế bền vững theo định nghĩa của Hiệp hội Chữ thập đỏ quốc tế (IFRC), tập trung vào sản lượng khai thác hải sản tự nhiên và cơ cấu thu nhập hộ gia đình.
3. Chỉ thị xã hội: Xác định mức độ hài lòng của cộng đồng (Social Satisfaction) và mức độ trao quyền xã hội (Social Empowerment) thông qua thang đo 3 cấp độ tham gia quản lý.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, luận văn kết hợp chặt chẽ giữa công nghệ địa tin học viễn thám và phương pháp điều tra xã hội học chuyên sâu:

• Nguồn dữ liệu viễn thám: Sử dụng chuỗi ảnh vệ tinh đa thời gian Landsat 5 TM và Landsat 7 ETM+ qua 4 mốc năm tiêu biểu gồm 1990, 1997, 2005 và 2016 (độ phân giải không gian 30 m, tọa độ Path 126 / Row 46). Nguồn ảnh vệ tinh được đối chiếu với hệ thống bản đồ hiện trạng rừng ngập mặn tỷ lệ 1:50.000 do Viện Hải dương học Hải Phòng cung cấp.
• Phương pháp phân tích ảnh vệ tinh: Ứng dụng thuật toán phân loại không giám sát (Unsupervised Classification) kết hợp thuật toán tính toán chỉ số khác biệt thực vật NDVI bằng công thức tỷ số giữa dải sóng cận hồng ngoại (Band 4) và dải sóng đỏ (Band 3). Sau đó, lệnh tái phân loại (Reclass) trên phần mềm ArcGIS được áp dụng để bóc tách lớp phủ rừng ngập mặn và thành lập bản đồ biến động động thái rừng qua 3 giai đoạn (1990 - 1997, 1997 - 2005, 2005 - 2016). Lý do lựa chọn phương pháp phân loại không giám sát kết hợp NDVI là nhằm tối ưu hóa việc phân tách tự động các đối tượng phổ thực vật ngập nước phức tạp trên diện tích rộng lớn mà không bị phụ thuộc vào định kiến mẫu huấn luyện ban đầu. Độ chính xác giải đoán ảnh được kiểm chứng bằng 80 điểm kiểm tra cho các giai đoạn lịch sử và 132 điểm tọa độ thực địa thu thập bằng thiết bị định vị vệ tinh GPS vào năm 2016, đạt độ tin cậy cao từ 80,0% đến 85,8%.
• Phương pháp điều tra xã hội học: Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 55 hộ gia đình tại hai xã Đại Hợp và Bàng La. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm độ tuổi, ngành nghề kinh tế (nuôi trồng thủy sản, khai thác hải sản, làm nông nghiệp, làm muối, dịch vụ) và các phân tầng mức sống khác nhau (hộ khá giả, trung bình, hộ nghèo). Tác giả tiến hành phỏng vấn có cấu trúc bằng bảng hỏi định lượng, kết hợp phỏng vấn bán cấu trúc và phương pháp đi tuyến điều tra thực địa (Transect Walk) với các đối tượng chủ chốt như cán bộ lãnh đạo Ủy ban nhân dân xã, trưởng thôn và đội viên các tổ bảo vệ rừng. Toàn bộ dữ liệu khảo sát được xử lý và phân tích thống kê mô tả bằng phần mềm Microsoft Excel xuyên suốt dòng thời gian lịch sử 26 năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu đa nguồn đã chỉ ra bốn phát hiện trọng tâm về hiệu quả quản lý rừng ngập mặn tại khu vực nghiên cứu:

Thứ nhất, diện tích rừng ngập mặn trải qua biến động sâu sắc qua 3 giai đoạn chính sách. Trong giai đoạn 1990 - 1997, diện tích rừng suy thoái nghiêm trọng từ 508,95 ha xuống 306,54 ha (suy giảm 39,8%, mất 202,41 ha). Giai đoạn 1997 - 2005 ghi nhận diện tích giảm nhẹ còn 274,77 ha (giảm 10,4%, tương đương 31,77 ha) do rừng mới trồng chưa khép tán. Bước sang giai đoạn 2005 - 2016, diện tích rừng phục hồi bùng nổ lên mức 587,79 ha (tăng trưởng 113,9%, tăng thêm 313,02 ha).

Thứ hai, sinh kế địa phương phụ thuộc mật thiết vào hệ sinh thái rừng ngập mặn khi hoạt động nuôi trồng và khai thác thủy sản chiếm 43,2% cơ cấu nguồn thu nhập chính của các hộ gia đình. Tán rừng ngập mặn phát triển tốt (chủ yếu là loài Trang - Kandelia obovata và Bần chua - Sonneratia caseolaris) đã tạo sinh cảnh trù phú cho các loài giáp xác và thân mềm. Hoạt động khai thác tự nhiên mang lại nguồn thu nhập trực tiếp rất cao: sản lượng khai thác cáy đạt 3-4 kg/ngày (giá bán 50.000 đồng/kg), còng đạt 3-4 kg/ngày (40.000 đồng/kg), cá lác đạt 2 kg/ngày (80.000 đồng/kg) và con hà đạt 1 kg/ngày (100.000 đồng/kg). Một lao động địa phương tham gia đánh bắt thủy sản ven bờ dưới tán rừng có thể tăng thêm thu nhập bình quân khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng. Riêng tại xã Đại Hợp, tổng giá trị thủy sản khai thác hàng năm đạt từ 85 đến 95 tỷ đồng, chiếm 48% tổng thu nhập toàn xã.

Thứ ba, sự hài lòng của người dân đối với các chính sách và dự án quản lý rừng có chuyển biến tích cực vượt bậc. Tỷ lệ hộ dân hoàn toàn không hài lòng giảm triệt để từ 16,4% ở giai đoạn sơ khai (1990 - 1997) xuống còn 0% trong giai đoạn phát triển (2005 - 2016). Ngược lại, tỷ lệ người dân hoàn toàn hài lòng và khá hài lòng tăng trưởng ấn tượng từ mức 1,8% lên tổng cộng 42,4%.

Thứ tư, tỷ lệ người dân tham gia vào mô hình quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng (Cấp độ 3) tăng trưởng ngoạn mục từ 0% ở giai đoạn đầu lên 78,5% trong giai đoạn 2005 - 2016. Dù vậy, một phát hiện hạn chế lớn là tỷ lệ người dân tham gia đóng góp ý kiến và phản hồi cho các nhà hoạch định chính sách (Cấp độ 2) duy trì ở mức 0% xuyên suốt 26 năm nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Sự biến động của diện tích rừng phản ánh rõ nét tính chất của các công cụ chính sách qua từng thời kỳ:

Giai đoạn 1990 - 1997 chứng kiến sự suy thoái nặng nề do tác động của cơ chế thị trường mở cửa sau năm 1991, thúc đẩy làn sóng phá rừng đắp đầm tôm tự phát. Dù Chương trình 327 được ban hành năm 1993 nhưng không đạt được kết quả tại địa phương do thiếu sự đầu tư khoa học kỹ thuật và cơ chế quản lý còn lỏng lẻo.

Giai đoạn 1997 - 2005 là bước ngoặt phục hồi khi Dự án Trồng rừng ngập mặn phòng ngừa thảm họa do Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản (JRC) và Đan Mạch tài trợ được triển khai song hành cùng Dự án 661 (trồng 5 triệu ha rừng với tổng vốn đầu tư 31.650 tỷ đồng theo Quyết định số 661/QĐ-TTg). Sự thành công của giai đoạn này đến từ việc áp dụng quy trình lâm sinh hợp lý: ưu tiên trồng loài cây Trang tiên phong trước khi trồng Bần chua, giúp tỷ lệ cây sống đạt tới 62,5% và tạo lá chắn bảo vệ vững chắc tuyến đê biển dài hơn 7 km.

Giai đoạn 2005 - 2016 ghi nhận sự ổn định nhờ việc thành lập các đội tuần tra bảo vệ rừng chuyên trách tại xã Bàng La (duy trì 18 người bảo vệ trên mỗi kilômét đê, tuần tra 24/24 giờ) và xã Đại Hợp (phân chia rừng thành các lô nhỏ, mỗi nhóm 4 người chịu trách nhiệm).

Trong các công trình nghiên cứu, dữ liệu biến động không gian được trình bày trực quan và hiệu quả nhất thông qua các bản đồ chuyên đề động thái lớp phủ LULC với 4 trạng thái không gian (Không có rừng, Mất rừng, Rừng trồng mới và Rừng ổn định), kết hợp biểu đồ cột thể hiện tương quan diện tích rừng qua 4 mốc năm. Đồng thời, cấu trúc quyền lực và sự tương tác giữa các bên liên quan được hiển thị sinh động qua mô hình lưới Power vs. Interest, chỉ ra rằng cộng đồng địa phương là nhóm có mức độ quan tâm cao nhất nhưng quyền lực chính sách lại thấp nhất, đòi hỏi sự chuyển dịch sang mô hình đồng quản lý bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả đánh giá thực nghiệm, bốn nhóm giải pháp hành động được đề xuất nhằm tối ưu hóa hiệu quả quản lý rừng ngập mặn trong giai đoạn tiếp theo:

1. Thể chế hóa và mở rộng mô hình Quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng (CBM): Thiết lập cơ chế pháp lý giao khoán đất rừng ổn định lâu dài cho các hộ gia đình và nhóm hộ sống ven chân đê, gắn liền với quyền khai thác hải sản có kiểm soát dưới tán rừng. Mục tiêu định lượng là nâng tỷ lệ người dân tham gia đóng góp ý kiến phản biện chính sách từ mức 0% hiện tại lên tối thiểu 45%, đồng thời duy trì diện tích rừng ngập mặn ổn định trên 600 ha. Lộ trình thực hiện diễn ra trong vòng 24 tháng (từ năm 2017 đến năm 2019), do Ủy ban nhân dân huyện Kiến Thụy, Ủy ban nhân dân quận Đồ Sơn chủ trì phối hợp cùng Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng.

2. Tăng cường liên kết liên xã trong công tác giám sát và tuần tra rừng: Xây dựng quy chế phối hợp tuần tra giáp ranh dọc toàn bộ dải rừng ngoài đê biển dài hơn 7 km giữa hai xã Đại Hợp và Bàng La. Triển khai các tổ phản ứng nhanh, duy trì chế độ tuần tra trực ban 24/24 giờ nhằm ngăn chặn 100% các hành vi chặt phá cây hoặc sử dụng kích điện khai thác hải sản mang tính hủy diệt. Thời gian hoàn thiện quy chế trong 6 tháng và duy trì đánh giá định kỳ hàng quý, do Ủy ban nhân dân xã Đại Hợp, Ủy ban nhân dân phường Bàng La phối hợp với Đồn Biên phòng địa phương thực hiện.

3. Áp dụng đồng bộ các giải pháp lâm sinh kỹ thuật và làm giàu rừng: Tiến hành trồng bổ sung làm giàu rừng hỗn giao đa loài với mật độ cao, chú trọng các loài cây bản địa có khả năng thích ứng cao như Bần chua (Sonneratia caseolaris), Trang (Kandelia obovata) và Vẹt dù (Bruguiera gymnorhiza) tại các vùng bãi bồi cửa sông Văn Úc. Mục tiêu đạt tỷ lệ cây sống khi trồng mới trên 75% và độ tàn che của tán rừng đạt trên 85%. Lộ trình triển khai theo chu kỳ 5 năm (2017 - 2022), do Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hải Phòng phối hợp cùng Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam hướng dẫn kỹ thuật.

4. Đa dạng hóa cơ chế tài chính và chi trả dịch vụ môi trường rừng (PES): Thiết lập quỹ bảo vệ và phát triển rừng cấp xã thông qua việc trích từ 10% đến 15% nguồn thu từ các hoạt động dịch vụ du lịch sinh thái ven biển và phí khai thác thủy sản. Mở rộng quan hệ đối tác huy động nguồn vốn từ các tổ chức quốc tế như GIZ, MFF và Hội Chữ thập đỏ. Đảm bảo nguồn kinh phí tự chủ tối thiểu 500 triệu đồng mỗi năm cho mỗi xã nhằm chi trả thù lao tuần tra đạt mức 2,5 triệu đồng/người/tháng cho các đội viên bảo vệ rừng. Thời gian triển khai cơ chế tài chính trong 2 năm, do Sở Tài chính và Hội Chữ thập đỏ thành phố Hải Phòng điều phối.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách môi trường: Bao gồm Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hải Phòng cùng Ủy ban nhân dân các huyện ven biển. Tài liệu cung cấp cơ sở khoa học từ dữ liệu thực chứng 26 năm giúp xây dựng quy hoạch không gian biển và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về giao khoán rừng phòng hộ ven biển dài 125 km của thành phố.

2. Các tổ chức phi chính phủ và các nhà tài trợ quốc tế: Điển hình như Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản (JRC), Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ), Sáng kiến Rừng ngập mặn cho Tương lai (MFF). Luận văn là tài liệu tham chiếu quý giá để đánh giá hiệu quả sau đầu tư của các dự án trồng rừng ngập mặn phòng chống thiên tai (như dự án trồng 22.439 ha rừng ngập mặn), từ đó xây dựng các chương trình tài trợ mới có tính thích ứng cao.

3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Thuộc các chuyên ngành Quản lý Tài nguyên Thiên nhiên, Lâm nghiệp, Biến đổi Khí hậu và Công nghệ GIS. Luận văn cung cấp quy trình chuẩn hóa về việc tích hợp ảnh viễn thám Landsat 30m, chỉ số NDVI và phương pháp phân loại không giám sát với độ chính xác đạt trên 85% để định lượng biến động tài nguyên rừng.

4. Chính quyền cấp xã và ban quản lý rừng cộng đồng ven biển: Cung cấp bài học kinh nghiệm thực tiễn về cơ chế phân chia tổ nhóm bảo vệ rừng (nhóm 4 người trên từng lô rừng) và mô hình gắn kết bảo tồn rừng ngập mặn với việc duy trì sinh kế khai thác thủy sản mang lại giá trị từ 85 đến 95 tỷ đồng mỗi năm cho người dân bản địa.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao chính sách quản lý rừng ngập mặn giai đoạn 1990 - 1997 lại không đạt được hiệu quả mong muốn?

Nguyên nhân chính xuất phát từ tác động của chính sách mở cửa kinh tế sau năm 1991, thúc đẩy người dân ồ ạt chuyển đổi đất ngập mặn sang đầm nuôi tôm xuất khẩu. Thêm vào đó, Chương trình 327 thiếu cơ chế giám sát và hướng dẫn kỹ thuật lâm sinh đồng bộ, khiến diện tích rừng ngập mặn tại Đại Hợp và Bàng La suy giảm nghiêm trọng 39,8% (mất 202,41 ha).

Dự án của Hội Chữ thập đỏ Nhật Bản giai đoạn 1997 - 2005 đã mang lại bước đột phá kỹ thuật nào?

Dự án đã áp dụng kỹ thuật trồng rừng hai bước vô cùng bài bản: ưu tiên trồng loài cây Trang (Kandelia obovata) có khả năng chống chịu sóng gió làm loài cây tiên phong cố định bãi bồi trước khi trồng loài Bần chua (Sonneratia caseolaris). Kỹ thuật này giúp tỷ lệ sống của cây ngập mặn đạt tới 62,5% và bảo vệ kiên cố hơn 7 km đê biển.

Hoạt động khai thác hải sản dưới tán rừng đóng góp thế nào vào thu nhập hộ gia đình?

Tán rừng ngập mặn tạo bãi sinh sản tự nhiên cho các loài thủy hải sản giá trị cao. Việc khai thác cáy (50.000 đồng/kg), còng (40.000 đồng/kg), cá lác (80.000 đồng/kg) và con hà (100.000 đồng/kg) giúp mỗi lao động tăng thêm thu nhập bình quân 6 triệu đồng mỗi tháng. Tại xã Đại Hợp, nguồn thu này đóng góp từ 85 đến 95 tỷ đồng hàng năm.

Phương pháp viễn thám và GIS được ứng dụng như thế nào để đo lường biến động diện tích rừng?

Nghiên cứu sử dụng chuỗi ảnh vệ tinh Landsat 30m qua 4 thời kỳ (1990, 1997, 2005, 2016), trích xuất chỉ số khác biệt thực vật NDVI và phân loại không giám sát trên phần mềm ArcGIS. Phương pháp này đã xây dựng bản đồ động thái lớp phủ LULC với độ chính xác đạt từ 80,0% đến 85,8% khi kiểm chứng qua 132 điểm thực địa GPS.

Đâu là rào cản lớn nhất trong việc thực thi mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng tại địa bàn nghiên cứu?

Rào cản lớn nhất là người dân địa phương hoàn toàn không có cơ hội tham gia đóng góp ý kiến hoặc phản hồi vào quy trình xây dựng chính sách (tỷ lệ tham gia Cấp độ 2 đạt 0% suốt 3 giai đoạn). Ngoài ra, sau khi dự án thí điểm của Viện Khoa học Lâm nghiệp kết thúc năm 2008, nguồn kinh phí hỗ trợ bị gián đoạn khiến việc giám sát suy giảm.

Kết luận

• Biến động diện tích rừng ngập mặn ven biển Hải Phòng phản ánh trực tiếp hiệu lực chính sách: sau giai đoạn suy thoái 39,8% (1990 - 1997), diện tích rừng đã phục hồi mạnh mẽ 113,9% trong giai đoạn 2005 - 2016, đạt tổng diện tích che phủ 587,79 ha.
• Sinh kế của người dân ven biển gắn liền hữu cơ với rừng ngập mặn khi các hoạt động đánh bắt hải sản dưới tán rừng mang lại thêm 6 triệu đồng/tháng cho mỗi lao động và tạo ra giá trị từ 85 đến 95 tỷ đồng mỗi năm cho xã Đại Hợp.
• Mức độ hài lòng của cộng đồng địa phương tăng trưởng vượt bậc với tỷ lệ hài lòng đạt trên 42% và tỷ lệ tham gia mô hình quản lý rừng cộng đồng đạt 78,5% trong giai đoạn 2005 - 2016.
• Khoảng trống lớn nhất trong quản trị tài nguyên là tỷ lệ người dân tham gia phản biện chính sách vẫn ở mức 0%, đòi hỏi phải có cơ chế thể chế hóa đối thoại hai chiều giữa chính quyền và nhân dân.
• Luận văn đã xây dựng thành công khung phương pháp luận đánh giá hiệu quả chính sách tích hợp ba chiều Sinh thái - Kinh tế - Xã hội, ứng dụng công nghệ viễn thám GIS với độ tin cậy kiểm chứng đạt trên 85%.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc để chuyển đổi từ phương thức quản lý hành chính đơn thuần sang mô hình đồng quản lý rừng ngập mặn dựa vào cộng đồng tại khu vực duyên hải Bắc Bộ.

Về lộ trình tiếp theo, các cơ quan chức năng cần triển khai thí điểm thể chế hóa quyền quản lý rừng cho người dân trong giai đoạn 2017 - 2020, tiến tới áp dụng toàn diện cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng và liên kết liên xã trong giai đoạn 2020 - 2025.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và chính quyền địa phương hãy nghiên cứu và ứng dụng ngay bộ chỉ thị đánh giá cùng khung quản lý CBM được trình bày trong luận văn để nâng cao hiệu lực quản lý tài nguyên và bảo vệ vững chắc dải bờ biển trước thách thức của biến đổi khí hậu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF AGRICULTURE AND RURAL DEVELOPMENT VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY OF FORESTRY STUDENT THESIS Title EVALUATING POLICY EFFECTIVENESS ON COASTAL MANGROVE MANAGEMENT: CASE STUDY IN DAI HOP AND BANG LA COMMUNES, HAI PHONG CITY Major: Natural Resources Management Code: D850101 Faculty: Forest Resources and Environmental Management Student: Nguyen Nguyet Anh Student ID: 1253090003 Class: K57 Natural Resources Management Course: 2012 - 2016 Advanced Education Program Developed in collaboration with Colorado State University, USA Supervisor: Dr. Hai-Hoa Nguyen Hanoi, 2016 Abstract Vietnam suffers from seven to twelve tropical storms every year. Hence, not only lives but also properties are lost in coastal areas. Besides, in recent decades, climate change has become an urgent issue for human being.

Mangroves have been recognized as one of the most optimal solutions to deal with those issues in coastal regions of Vietnam. Therefore, mangrove management and protection have created a pressing need for forest managers to figure out the best way to assess the effectiveness of management policies for planning. This study aims to (1) investigate relevant policies in study site from 1990 to 2016 (2) assess the effectiveness of policies on coastal mangrove management using three major indicators and (3) to propose feasible solutions to enhance the policies in this area. Three remarkable policy-periods have been investigated and assessed by using a set of three significant indicators, including ecological, economic and social indicators.

From 1900 – 1997, mangrove rehabilitation and restoration projects had been implemented, but they were not effective. From 1997 – 2005, the implementation of many policies and projects had improved the quantity and quality of mangroves. Hence, the increase of mangrove extent considerably contributed to local incomes and livelihoods improvement. The period from 2005 to 2016 has been known as mangrove development and protection stage.

This study also suggests that the communes should adopt community – based management (CBM) to enhance the mangrove quantity and quality in the long term. 2 Acknowledgements First and foremost, I was extremely fortunate to be supervised and supported by Dr. Hai-Hoa Nguyen. He has inspired me very much on my way to achieving my goals during the time as his student.

Besides, he provided me with insight into how mangrove management plays an indispensable role in coastal zones, adding a novel dimension to my thesis. I would also like to thank Dr. Lee Macdonald who suggested valuable comments about my thesis proposal in the preparation time. I sincerely thank teachers in Faculty of Forest Resources and Environmental Management for the encouragements and suggestions and for helping me to improve the quality of my thesis.

In addition, thank you to Doan Thi Minh Thuy and Vu Duc Huy for helping me to collect data in Hai Phong during our initial research project, which I based on to develop and build up ideas for this thesis. I also would like to express my deep appreciation to the staffs and local people in Dai Hop (Kien Thuy) and Bang La (Do Son) communes for the enthusiastic help during our work. Due to the limited knowledge, time and experience, this thesis is still need to be improved. I am looking forward to receiving feedbacks from teachers and friends to enhance it.

Hanoi, 2016 3 Dedication To my family. 4 Table of Contents Abstract. 3 List of acronyms abbreviations. 7 List of figures.

8 List of tables. 10 Chapter 2 Study Goals and Objectives. Study goal and objectives. Research question and hypothesis.

15 Chapter 3 Study Site and Research Methodology. Geographical location and topography. Literature review and secondary data.Landsat Images classification and processing .Structured interview and Semi-structure interview. Policies and projects on coastal mangrove management.

Policies related to coastal mangrove management from 1990 to 1997. Policies related to coastal mangrove management from 1997 to 2005. Policies-related to coastal mangrove management from 2005 – 2016. Effectiveness of mangrove management policies.

Ecological indicator: Coastal mangrove extents before and after policies. Economic indicator: Changes in local livelihood after applying policies. Solutions for better management of mangroves. Model of sustainable management and development of mangroves.

Other solutions for sustainable development of mangroves .