Luận Văn: Thực Hiện Chính Sách Phát Triển Du Lịch Bền Vững tại Quảng Hòa, Cao Bằng

Luận văn về thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại huyện Quảng Hòa, Cao Bằng. Nghiên cứu giải pháp thúc đẩy du lịch địa phương.

• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020

Mục lục chi tiết

• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. Mục tiêu nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 5. Phương pháp luận
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
• Kết cấu của luận văn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1. Cơ sở lý luận về chính sách phát triển du lịch bền vững
• 1.1.1. Khái niệm du lịch
• 1.1.2. Khái niệm du lịch bền vững
• 1.1.3. Khái niệm, nguyên tắc phát triển du lịch bền vững
• 2. Chương 2: Thực trạng thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao bằng.
• 3. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện chính sách và thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng.

Tóm tắt

I. Tổng quan du lịch bền vững Quảng Hòa Tiềm năng và cơ hội

Huyện Quảng Hòa, thuộc tỉnh Cao Bằng, sở hữu những tiềm năng to lớn để xây dựng một mô hình du lịch bền vững kiểu mẫu. Vị trí địa lý chiến lược, nằm trong vùng lõi của Công viên địa chất Non Nước Cao Bằng - di sản được UNESCO công nhận, là một lợi thế vượt trội. Khu vực này được định danh là tuyến du lịch “Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên”, mở ra cơ hội khai thác các tài nguyên du lịch bản địa độc đáo. Sự phát triển này không chỉ là xu thế tất yếu của ngành du lịch toàn cầu mà còn là yêu cầu cấp thiết để giải quyết các vấn đề nội tại. Thực tế cho thấy, dù lượng khách du lịch có sự tăng trưởng trong giai đoạn trước 2019, các hoạt động vẫn còn manh mún, chưa khai thác hết tiềm năng. Du lịch bền vững được xác định là hướng đi chiến lược, nhằm cân bằng ba trụ cột: kinh tế - xã hội - môi trường. Mục tiêu là tạo ra sinh kế bền vững cho người dân địa phương, đồng thời thực hiện nhiệm vụ bảo tồn di sản văn hóa Quảng Hòa và bảo vệ hệ sinh thái. Việc chuyển đổi sang mô hình du lịch có trách nhiệm Quảng Hòa sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực, tối đa hóa lợi ích cho cộng đồng và đảm bảo sự phát triển lâu dài, thay vì tăng trưởng nóng nhưng thiếu ổn định. Đây là cơ hội để Quảng Hòa khẳng định thương hiệu, tạo ra các sản phẩm du lịch đặc thù không thể tìm thấy ở nơi khác, góp phần vào sự phát triển chung của du lịch sinh thái Cao Bằng.

1.1. Phân tích tài nguyên du lịch bản địa độc đáo của huyện

Quảng Hòa sở hữu một hệ thống tài nguyên phong phú, là nền tảng cho phát triển du lịch bền vững. Về tài nguyên nhân văn, huyện là nơi hội tụ bản sắc văn hóa Tày Nùng đặc sắc với 21 lễ hội truyền thống, các làn điệu dân ca và kiến trúc nhà sàn cổ. Các làng nghề thủ công như làng rèn Pác Rằng, làng làm hương Phja Thắp không chỉ là điểm tham quan mà còn là sản phẩm du lịch sống động. Về tài nguyên thiên nhiên, dù không có những cảnh quan kỳ vĩ, Quảng Hòa lại có vẻ đẹp bình dị của thác Thoong Rung, hang Ngườm Lồm, và sông Sầm Xuyên, phù hợp cho loại hình du lịch sinh thái Cao Bằng. Các di tích lịch sử như thành Nhà Mạc, khu ATK nơi Bác Hồ chỉ đạo Chiến dịch Biên giới 1950 cũng là những điểm nhấn quan trọng, thu hút du khách tìm hiểu về lịch sử.

1.2. Vị thế chiến lược trong Công viên địa chất Non Nước Cao Bằng

Việc được đưa vào quy hoạch Công viên địa chất Non Nước Cao Bằng là một bước ngoặt cho du lịch Quảng Hòa. Danh hiệu UNESCO không chỉ nâng cao vị thế của huyện trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về công tác bảo tồn. Là một phần của tuyến du lịch phía Đông “Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên”, Quảng Hòa có cơ hội liên kết với các huyện lân cận như Trùng Khánh, Hạ Lang để tạo ra một chuỗi sản phẩm du lịch hoàn chỉnh. Sự công nhận này thúc đẩy các dự án đầu tư vào hạ tầng, quảng bá và đào tạo nguồn nhân lực, tạo đà cho việc phát triển các mô hình du lịch homestay và du lịch cộng đồng một cách bài bản, chuyên nghiệp, hướng tới mục tiêu kinh tế xanh.

II. Top 5 thách thức trong thực hiện chính sách du lịch bền vững

Quá trình chuyển đổi sang mô hình du lịch bền vững Quảng Hòa phải đối mặt với nhiều thách thức cố hữu. Tài liệu nghiên cứu chỉ rõ, trở ngại lớn nhất đến từ sự thiếu đồng bộ trong chính sách và năng lực thực thi. Thứ nhất, cơ sở hạ tầng du lịch và giao thông kết nối vẫn chưa được đầu tư tương xứng, gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm đến. Thứ hai, nguồn nhân lực địa phương còn yếu về chuyên môn và thiếu kỹ năng nghiệp vụ, đặc biệt là ngoại ngữ. Báo cáo cho thấy chỉ khoảng 20% lao động du lịch qua đào tạo, và cấp huyện không có cán bộ chuyên trách về du lịch. Thứ ba, các hoạt động du lịch hiện tại phần lớn vẫn mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết. Điều này dẫn đến hiệu quả kinh tế thấp và lợi ích chưa được chia sẻ công bằng trong cộng đồng. Thứ tư, nhận thức của một bộ phận người dân và cả cấp quản lý về du lịch bền vững còn hạn chế, dẫn đến việc chưa chủ động tham gia và giám sát. Cuối cùng, áp lực từ phát triển du lịch đang đe dọa trực tiếp đến môi trường và văn hóa, với nguy cơ mai một các giá trị truyền thống và ô nhiễm gia tăng. Việc giải quyết các thách thức này đòi hỏi một chiến lược toàn diện, tập trung vào nâng cao nhận thức cộng đồng và xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ.

2.1. Hạn chế về hạ tầng và chất lượng nguồn nhân lực du lịch

Thực trạng cho thấy hạ tầng du lịch tại Quảng Hòa chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Hệ thống giao thông dù được cải thiện nhưng vẫn còn nhiều tuyến đường đến các điểm du lịch tiềm năng chưa được nâng cấp. Cơ sở lưu trú, dịch vụ ăn uống và vui chơi giải trí còn thiếu và chưa đa dạng. Quan trọng hơn, nguồn nhân lực là một điểm nghẽn lớn. Theo Phòng Văn hóa Thông tin huyện, đội ngũ quản lý nhà nước về du lịch ở cấp huyện và xã không có chuyên môn sâu, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác tham mưu và triển khai chính sách. Lực lượng lao động trực tiếp phần lớn chưa qua đào tạo bài bản, hạn chế khả năng cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp và giao tiếp với du khách quốc tế.

2.2. Nguy cơ mai một bản sắc văn hóa và suy thoái môi trường

Sự phát triển du lịch nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ dẫn đến những hệ lụy tiêu cực. Quá trình thương mại hóa có thể làm biến dạng các giá trị văn hóa cốt lõi, biến các lễ hội, phong tục thành sản phẩm trình diễn đơn thuần, mất đi tính thiêng liêng và nguyên bản. Việc bảo tồn di sản văn hóa Quảng Hòa đứng trước thách thức lớn khi các kiến trúc nhà sàn cổ, trang phục truyền thống dần bị thay thế. Bên cạnh đó, hoạt động du lịch gia tăng cũng tạo áp lực lên môi trường. Vấn đề rác thải, nước thải tại các khu du lịch cộng đồng chưa được xử lý triệt để. Công tác bảo vệ môi trường du lịch cần được xem là ưu tiên hàng đầu để đảm bảo sự phát triển không làm tổn hại đến chính tài nguyên mà nó dựa vào.

III. Giải pháp chính sách thúc đẩy du lịch bền vững tại Quảng Hòa

Để hiện thực hóa mục tiêu du lịch bền vững Quảng Hòa, việc xây dựng và thực thi một hệ thống chính sách đồng bộ là yếu tố then chốt. Chính sách cần được tiếp cận từ nhiều góc độ, bao gồm quy hoạch, đầu tư, và quản lý. Trước hết, cần hoàn thiện quy hoạch phát triển du lịch của huyện, tích hợp chặt chẽ các tiêu chí bền vững của UNESCO và mục tiêu phát triển kinh tế xanh. Cần có cơ chế đặc thù để thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào lĩnh vực du lịch, ưu tiên các dự án thân thiện với môi trường và có cam kết hỗ trợ cộng đồng. Chính sách hỗ trợ của tỉnh, như Nghị quyết số 125/NQ-HĐND, cần được cụ thể hóa bằng các hướng dẫn chi tiết để người dân dễ dàng tiếp cận nguồn vốn phát triển mô hình du lịch homestay. Bên cạnh đó, việc phân công, phối hợp giữa các cơ quan liên quan như Sở VHTTDL, Phòng Văn hóa, Phòng Tài nguyên và Môi trường phải rõ ràng, tránh chồng chéo. Một chính sách hiệu quả không chỉ nằm trên giấy tờ mà phải được đưa vào cuộc sống thông qua các kế hoạch hành động cụ thể, có sự giám sát và đánh giá định kỳ, đảm bảo việc phát triển du lịch cộng đồng đi đúng hướng và mang lại lợi ích thực chất.

3.1. Hoàn thiện hệ thống quy hoạch và cơ chế ưu đãi đầu tư

Quy hoạch là công cụ định hướng quan trọng. Huyện Quảng Hòa cần rà soát, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, trong đó lồng ghép sâu sắc các nội dung về du lịch bền vững. Quy hoạch phải xác định rõ các vùng ưu tiên phát triển, các loại hình sản phẩm chủ lực và các giới hạn chịu tải của môi trường. Song song đó, cần xây dựng chính sách ưu đãi hấp dẫn về thuế, đất đai, tín dụng để kêu gọi đầu tư vào hạ tầng du lịch, đặc biệt là các khu nghỉ dưỡng sinh thái, cơ sở xử lý rác thải và các dự án bảo tồn văn hóa. Việc này sẽ tạo ra một hệ sinh thái hỗ trợ, giúp du lịch có trách nhiệm Quảng Hòa phát triển một cách bài bản.

3.2. Vai trò của chính quyền trong việc đào tạo nguồn nhân lực

Chính quyền địa phương đóng vai trò trung tâm trong việc khắc phục điểm yếu về nhân lực. Cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng hàng năm cho cả cán bộ quản lý và người lao động. Nội dung đào tạo cần tập trung vào nghiệp vụ du lịch, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ (đặc biệt là tiếng Trung và tiếng Anh), và kiến thức về bảo vệ môi trường du lịch. Việc phối hợp với các trường cao đẳng, đại học và các chuyên gia để mở các lớp tập huấn ngắn hạn tại địa phương là giải pháp khả thi. Hơn nữa, chính sách cần khuyến khích và hỗ trợ các hộ dân tham gia làm du lịch cộng đồng được đi tham quan, học hỏi kinh nghiệm từ các mô hình thành công ở các tỉnh khác.

IV. Phương pháp phát triển du lịch cộng đồng bền vững tại Quảng Hòa

Trọng tâm của mô hình du lịch bền vững Quảng Hòa chính là phát triển du lịch cộng đồng. Đây là phương pháp hiệu quả nhất để lợi ích từ du lịch được chia sẻ trực tiếp và công bằng cho người dân. Để thành công, mô hình này phải đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm, là chủ thể tham gia từ khâu lập kế hoạch, thực hiện đến quản lý và hưởng lợi. Các bước triển khai cần bao gồm: lựa chọn các làng bản có tiềm năng, tổ chức họp dân để phổ biến chủ trương và lấy ý kiến. Tiếp theo, thành lập các tổ/đội du lịch cộng đồng, xây dựng quy chế hoạt động rõ ràng. Nhà nước và các tổ chức hỗ trợ về kỹ thuật và tài chính ban đầu để các hộ dân cải tạo nhà cửa theo mô hình du lịch homestay, xây dựng công trình vệ sinh đạt chuẩn và tập huấn kỹ năng phục vụ. Sản phẩm du lịch không chỉ là lưu trú mà còn là các trải nghiệm sống cùng người bản địa: học làm nông, tham gia chế biến các sản phẩm thủ công, thưởng thức ẩm thực địa phương. Phương pháp này không chỉ tạo ra sinh kế bền vững cho người dân mà còn là cách tốt nhất để bảo tồn di sản văn hóa Quảng Hòa một cách sống động, tự nhiên.

4.1. Xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù gắn với văn hóa địa phương

Để tránh sự nhàm chán và cạnh tranh bằng giá, Quảng Hòa cần tập trung tạo ra các sản phẩm du lịch đặc thù. Thay vì các tour tham quan thông thường, cần xây dựng các gói trải nghiệm sâu. Ví dụ: tour “Một ngày làm thợ rèn Nùng An tại Pác Rằng”, tour “Theo chân người Tày làm giấy bản”, hay tour “Khám phá bí quyết làm hương thảo mộc Phja Thắp”. Các sản phẩm này phải gắn liền với câu chuyện văn hóa, lịch sử của địa phương. Việc phát triển các sản phẩm ẩm thực độc đáo, các mặt hàng lưu niệm thủ công tinh xảo cũng là một phần quan trọng. Chuyển đổi số trong du lịch có thể được áp dụng để quảng bá các sản phẩm này thông qua các nền tảng trực tuyến, tiếp cận du khách hiệu quả hơn.

4.2. Cơ chế chia sẻ lợi ích và vai trò giám sát của cộng đồng

Một mô hình du lịch cộng đồng chỉ bền vững khi có cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch và công bằng. Cần xây dựng quy chế rõ ràng về việc phân chia doanh thu từ các hoạt động chung (phí tham quan, biểu diễn văn nghệ) và doanh thu từ dịch vụ riêng của từng hộ (homestay, ăn uống). Một phần lợi nhuận cần được trích lập vào quỹ phát triển chung của cộng đồng để tái đầu tư cho cơ sở hạ tầng, vệ sinh môi trường và bảo tồn văn hóa. Quan trọng không kém là việc trao quyền cho cộng đồng. Cần thành lập Ban giám sát cộng đồng, có sự tham gia của người dân, để theo dõi các hoạt động du lịch, đảm bảo tuân thủ các quy định về môi trường và bảo vệ bản sắc văn hóa Tày Nùng.

V. Định hướng tương lai cho du lịch bền vững Quảng Hòa đến 2030

Hướng tới năm 2030, du lịch bền vững Quảng Hòa cần được định vị là một thương hiệu mạnh, gắn liền với các giá trị cốt lõi của Công viên địa chất Non Nước Cao Bằng. Tầm nhìn chiến lược là phát triển Quảng Hòa thành một điểm đến du lịch xanh, có trách nhiệm và giàu bản sắc văn hóa. Để đạt được mục tiêu này, các giải pháp cần được triển khai một cách quyết liệt và đồng bộ. Ưu tiên hàng đầu là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, đặc biệt là các tuyến đường kết nối các điểm di sản. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong du lịch, xây dựng hệ thống thông tin, website và ứng dụng di động để quảng bá, cung cấp dịch vụ và quản lý điểm đến thông minh. Song song đó, công tác bảo tồn di sản văn hóa Quảng Hòa và bảo vệ môi trường du lịch phải được coi là nhiệm vụ sống còn. Cần nghiên cứu và áp dụng các mô hình kinh tế tuần hoàn trong du lịch, giảm thiểu rác thải nhựa. Cuối cùng, cần tăng cường liên kết vùng với các địa phương trong và ngoài tỉnh, cũng như hợp tác quốc tế với huyện Long Châu (Trung Quốc) để tạo ra các tuyến du lịch xuyên biên giới hấp dẫn. Tương lai của du lịch Quảng Hòa phụ thuộc vào khả năng biến những tiềm năng thành các sản phẩm độc đáo và cam kết theo đuổi con đường phát triển bền vững một cách nhất quán.

5.1. Ứng dụng chuyển đổi số để quảng bá và quản lý du lịch

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số trong du lịch không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc. Quảng Hòa cần xây dựng một cổng thông tin du lịch chính thức, cung cấp đầy đủ thông tin về các điểm đến, dịch vụ lưu trú, ăn uống và các trải nghiệm văn hóa. Việc ứng dụng công nghệ thực tế ảo (VR) để giới thiệu các hang động, di tích hay mã QR tại các điểm di sản để du khách tự tra cứu thông tin sẽ nâng cao trải nghiệm. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở dữ liệu về khách du lịch sẽ giúp phân tích thị trường, cá nhân hóa sản phẩm và thực hiện các chiến dịch marketing hiệu quả, góp phần xây dựng thương hiệu du lịch có trách nhiệm Quảng Hòa.

5.2. Tăng cường hợp tác liên kết vùng và quốc tế

Du lịch là một ngành kinh tế mang tính liên kết cao. Quảng Hòa không thể phát triển bền vững nếu đứng một mình. Cần chủ động xây dựng các chương trình hợp tác với các huyện trong tỉnh để tạo thành các tour du lịch đa dạng, kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Đặc biệt, với lợi thế cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, việc thúc đẩy hợp tác với phía Trung Quốc để khai thác tuyến du lịch “hai quốc gia - một điểm đến” là một hướng đi đầy triển vọng. Sự hợp tác này cần dựa trên các chính sách cởi mở về thủ tục xuất nhập cảnh và sự phối hợp chặt chẽ trong công tác quản lý, đảm bảo hài hòa lợi ích và cùng nhau phát triển du lịch cộng đồng một cách bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG 1. Cơ sở lý luận về chính sách phát triển du lịch bền vững 1. Khái niệm du lịch Theo định nghĩa của Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO), Du lịch bao gồm tất cả mọi hoạt động của những người du hành, tạm trú, trong mục đích tham quan, khám phá và tìm hiểu, trải nghiệm hoặc trong mục đích nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn, cũng như mục đích hành nghề và những mục đích khác nữa, trong thời gian liên tục nhưng không quá một năm, ở bên ngoài môi trường sống định cư nhưng loại trừ du hành mà có mục đích chính là kiếm tiền. Định nghĩa này hướng đến các hoạt động của khách du lịch (du hành, tạm trú, giải trí, tham quan,.

Các hoạt động này được quy định diễn ra trong khoảng thời gian liên tục không quá 1 năm và ở một không gian nhất định không phải nơi cư trú. Theo Luật Du lịch 2017: Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 1 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác. Định nghĩa này có nhiều điểm tương đồng với định nghĩa của UNWTO, bàn đến hoạt động của khách du lịch nhưng không đề cập đến kinh doanh du lịch. Hội nghị về du lịch họp tại Roma (Italia, 1963) của Liên hợp quốc cho rằng: Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện tượng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lưu trú của cá nhân hay tập thể ở bên ngoài nơi ở thường xuyên của họ hay ngoài nước họ với mục đích hòa bình.

Nơi họ đến lưu trú không phải là nơi làm việc của họ. Như vậy, có thể hiểu du lịch là sự di chuyển và lưu trú qua đêm tạm thời trong một khoảng thời gian rảnh rỗi của cá nhân hoặc tập thể ở ngoài nơi cư trú nhằm mục đích phục hồi sức khỏe, nâng cao nhận thức về thế giới xung 9 quanh, có hoặc không kèm theo việc tiêu thụ sản phẩm hàng hóa và dịch vụ của các cơ sở cung ứng. Khái niệm du lịch bền vững Du lịch bền vững là du lịch giảm thiểu được chi phí và tối đa các lợi ích của du lịch, giảm thiểu tác động đến môi trường thiên nhiên và cộng đồng địa phương, nhưng không ảnh hưởng xấu đến nguồn sinh thái của các điểm du lịch. Mạng lưới Tổ chức Du lịch Thế giới của Liên Hợp Quốc UNWTO cho rằng, phát triển du lịch bền vững cần chú trọng đảm bảo 3 mục tiêu sau: - Đảm bảo sự phát triển bền vững về kinh tế: Tạo sự tăng trưởng, tăng trưởng kinh tế du lịch ổn định, lâu dài.

- Đảm bảo sự bền vững về tài nguyên và môi trường: Việc khai thác, sử dụng tài nguyên du lịch hợp lý đáp ứng nhu cầu du lịch của thế hệ hiện tại nhưng đảm bảo lâu dài cho các thế hệ sau. Trước tác động của quá trình phát triển du lịch đến môi trường, cần tôn tạo, giữ gìn và bảo vệ tài nguyên môi trường một cách ổn định nhất. - Đảm bảo sự bền vững về xã hội: Theo đó sự phát triển du lịch có những đóng góp cụ thể cho phát triển xã hội, đảm bảo sự công bằng trong phát triển. Theo Điều 3, Luật Du lịch (2017): "Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời các yêu cầu về kinh tế, xã hội và môi trường, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về du lịch trong tương lai".

Như vậy, du lịch bền vững được hiểu là du lịch gắn liền với giảm thiểu các chi phí và nâng cao các lợi ích của du lịch đối với môi trường tự nhiên, cộng đồng địa phương và có thể được thực hiện lâu dài nhưng không làm ảnh hưởng xấu đến nguồn lợi mà bản thân du lịch phụ thuộc. Gần đây, cùng với du lịch bền vững người ta thường nói nhiều về du lịch sinh thái. Về bản chất, du lịch sinh thái cũng là du lịch bền vững nhưng được nhấn mạnh khía cạnh bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường như là nền tảng cơ bản cho phát triển du lịch bền vững. Điều 3, Luật Du lịch (2017) đã đưa ra định nghĩa về du lịch sinh thái như sau:“Du lịch sinh thái là 10 loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên, gắn với bản sắc văn hoá địa phương, có sự tham gia của cộng đồng dân cư, kết hợp giáo dục về bảo vệ môi trường”.

Khái niệm, nguyên tắc phát triển du lịch bền vững - Khái niệm phát triển bền vững Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển của du lịch hướng tới sự kết hợp hài hòa cả ba khía cạnh kinh tế - xã hội - môi trường. Đặc điểm của phát triển du lịch bền vững là (i) Giúp khách du lịch giảm căng thẳng, tìm hiểu, khám phá; (ii) Góp phần phát triển kinh tế, xã hội, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân; (iii) Sản phẩm du lịch là các sản phẩm vô hình. Theo Luật Du lịch 2017: "Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời các yêu cầu về kinh tế, xã hội và môi trường, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về du lịch trong tương lai". Từ định nghĩa trên có thể thấy, phát triển du lịch bền vững là phát triển hài hòa giữa kinh tế - xã hội – môi trường trong hoạt động du lịch.

Chỉ khi nào có sự phát triển hài hòa, cân bằng ổn định giữa kinh tế – xã hội và môi trường thì khi ấy du lịch mới thực sự được coi là bền vững. Trong Luận văn này, khái niệm phát triển du lịch bền vững được hiểu theo nội hàm định nghĩa của Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO), năm 1992. Mục tiêu của Du lịch bền vững theo Inskeep, 1995 là: + Phát triển, gia tăng sự đóng góp của du lịch vào kinh tế và môi trường; + Cải thiện tính công bằng xã hội trong phát triển; + Cải thiện chất lượng cuộc sống của cộng đồng bản địa; + Đáp ứng cao độ nhu cầu của du khách; + Duy trì chất lượng môi trường. Theo nội hàm trên thì việc thực thi các chính sách du lịch cần được xem xét và dựa trên các nguyên tắc sau của phát triển du lịch bền vững: - Nguyên tắc phát triển du lịch bền vững: Phát triển du lịch bền vững theo các nguyên tắc sau: 11 + Sử dụng nguồn tài nguyên một cách bền vững; + Hạn chế tối đa xả thải ra môi trường; + Phát triển du lịch bền vững phải bảo tồn tính đa dạng của môi trường du lịch; phải phù hợp với quy hoạch phát triển của địa phương, của vùng và của quốc gia; + Phát triển du lịch tạo điều kiện tăng trưởng kinh tế, nâng cao đời sống người dân nhưng phải bảo vệ môi trường sống của cộng đồng dân cư; + Sự tham gia của cộng đồng dân cư và các cơ quan tại địa phương vào quá trình phát triển du lịch; Hiện nay, việc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững vẫn còn tương đối mới mẻ ở nước ta.

Do đó rất cần một chính sách phát triển du lịch bền vững phù hợp, phải lồng ghép nội dung tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức của du khách và người dân trong việc tham gia vào phát triển du lịch bền vững.4 Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững * Khái niệm chính sách phát triển du lịch bền vững Chính sách là quá trình tác động bằng các biện pháp, công cụ đa dạng, khác nhau của chủ thể quản lý vào đối tượng bị quản lý nhằm đạt tới mục tiêu mà chủ thể quản lý mong muốn. Chính sách là những công cụ, phương tiện hành động của chủ thể quản lý nhằm giải quyết các vấn đề khác nhau để thúc đẩy phát triển một hệ thống kinh tế - xã hội với giới hạn không gian, thời gian theo một định hướng mục tiêu đã được xác định. Theo tác giả Vũ Cao Đàm (2011) chính sách “là một tập hợp biện pháp được thể chế hoá, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ, định hướng hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội”. Chính sách công là một tập hợp các quyết định chính trị có liên quan của nhà nước nhằm lựa chọn các mục tiêu cụ thể với giải pháp và công cụ thực hiện giải 12 quyết các vấn đề của xã hội theo mục tiêu xác định của đảng chính trị cầm quyền.

Chính sách phát triển du lịch là chính sách của Nhà nước nhằm huy động mọi nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, cá nhân mọi thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư tham gia hoạt động du lịch (Luật du lịch 2017). Trong luận văn, chính sách phát triển du lịch được hiểu theo khái niệm này. Từ những quan niệm trên, có thể hiểu: Chính sách phát triển du lịch bền vững là chính sách của Nhà nước nhằm phát triển du lịch hiện tại nhưng không làm tổn hại đến khả năng phát triển du lịch trong tương lai. * Khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững là hoạt động có tổ chức của các cơ quan quản lý nhà nước nhằm huy động mọi nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức, các cá nhân mọi thành phần kinh tế, các tầng lớp dân cư tham gia hoạt động du lịch để đạt được mục tiêu của chính sách đã xác định.

- Về mục tiêu: Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững là việc đưa chính sách vào thực hiện trong cuộc sống nhằm đạt được các mục tiêu đề ra. Mục tiêu cao nhất là góp phần nâng cao cuộc sống cho người dân thông qua tạo việc làm và thu nhập; phát triển du lịch bền vững theo hướng tăng trưởng xanh, quan tâm, cải thiện và bảo vệ môi trường sinh thái, duy trì cân bằng sinh thái – kinh tế - xã hội để đảm bảo phát triển bền vững.