Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Chương 2: Cở sở lý luận về doanh thu và các phương pháp ước lượng và dự báo doanh thu. Chương 3: Thực trạng công tác ước lượng và dự báo doanh thu của Tổng công ty Dung dịch khoan và Hoá phẩm Dầu khí - CTCP giai đoạn 2006 đến 2009. Chương 4: Các giải pháp nhằm tăng hiệu quả dự báo doanh thu của Tổng công ty Dung dịch khoan và Hoá phẩm Dầu khí – CTCP đến năm 2015. Nguyễn Thị Ngọc Huyền K42F5 5 Luan van Luận văn tốt nghiệp Khoa kinh tế - ĐH Thương Mại CHƯƠNG 2.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DOANH THU VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP ƯỚC LƯỢNG VÀ DỰ BÁO DOANH THU. Các khái niệm về doanh thu 2.Doanh thu Theo chuẩn mực kế toán thì doanh thu là lượng tiền mà doanh nghiệp thu được từ việc bán hàng hóa bao gồm toàn bộ số tiền đã thu được hoặc có quyền đòi về do việc bán hàng hóa trong một khoảng thời gian nhất định. Tổng doanh thu (TR) Tổng doanh là số tiền thu được từ việc bán một lượng hàng hóa nhất định. Tổng doanh thu được tính bằng cách lấy giá bán được nhân với tổng sản lượng bán ra TR = P * Q Nếu một công ty bán nhiều sản phẩm thì doanh thu được tính theo công thức.
TR = * Qi Hình 2. Đồ thị biểu diễn tổng doanh thu bằng đường cung và đường cầu. Doanh thu cận biên (MR) Doanh thu cận biên là sự thay đổi trong tổng doanh thu khi bán thêm một đơn vị sản lượng. Nguyễn Thị Ngọc Huyền K42F5 6 Luan van Luận văn tốt nghiệp Khoa kinh tế - ĐH Thương Mại MR là đạo hàm bậc nhất của tổng doanh thu tính theo sự thay đổi của sản lượng.
Như vậy, sự thay đổi trong tổng doanh thu là có quan hệ với sự thay đổi trong tổng sản lượng , ta có : MR = = TR’(Q) Tuy nhiên tùy vào đặc điểm từng thị trường hãng tham gia hay tùy vào từng loại hãng tham gia thị trường mà doanh thu của hãng là khác nhau. Đối với hãng chấp nhận giá Hãng chấp nhận giá là hãng kinh doanh mà không được định giá cho sản phẩm mà họ bán ra mà phải chấp nhận mức giá do thị trường xác định cho sản phẩm của mình. Giá cả do thị trường xác định tại giao điểm của cung và cầu. Hãng chấp nhận giá tham gia vào thị trường cạnh tranh hoàn hảo (CTHH).
Doanh nghiệp CTHH có đường cầu là đường nằm ngang tại mức giá thị trường. Do đó trong CTHH đường cầu trùng với đường doanh thu cận biên của doanh nghiệp (hay D MR), hay nói cách khác đường cầu của doanh nghiệp CTHH là hoàn toàn co giãn. Thị trường CTHH 2. Đường cầu của hãng chấp nhận giá Hình 2.
Đường cầu của hãng chấp nhận giá Như vậy, đối với hãng CTHH nếu hãng muốn tăng doanh thu thì không thể tăng giá bán vì nếu hãng tăng giá bán thì sẽ không bán được bất kì đơn vị sản lượng nào, Nguyễn Thị Ngọc Huyền K42F5 7 Luan van Luận văn tốt nghiệp Khoa kinh tế - ĐH Thương Mại cũng không thể giảm giá bán để tăng doanh thu vì khối lượng sản phẩm của hãng là rất nhỏ so với dung lượng thị trường, nếu giảm giá bán thì chỉ làm giảm doanh thu chứ không hề có ý nghĩa cạnh tranh. Vì vậy doanh nghiệp muốn tăng doanh thu thì chỉ có thể dùng phương pháp là tăng khối lượng sản phẩm bán ra. Đối với hãng định giá Hãng định giá là hãng quyết định giá cho sản phẩm mà mình bán ra bằng cách sản xuất sản lượng tương ứng với mức giá được chọn trên đường cầu dốc xuống mà hãng có nhằm mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận. Mức giá này được đặt ra tùy thuộc vào sức mạnh thị trường của hãng.
Giả sử hàm cầu có dạng: P = a + bQ (với b<0) Khi đó: Hàm tổng doanh thu có dạng: TR = P*Q = Q*(a + bQ) Hàm doanh thu cận biên có dạng: MR = TR’(Q) = a + 2bQ Hình 2. Đường doanh thu cận biên của hãng có sức mạnh thị trường. Như vậy, đối với hãng định giá, đường cầu và đường doanh thu cận biên của hãng là đường dốc xuống. Độ dốc của đường doanh thu cận biên gấp đôi độ dốc của đường cầu.
Để tối đa hóa doanh thu thì hãng nên sản xuất tại điểm có MR = 0, điểm cung ứng tối ưu là E (a/2, a/2b) 2. Doanh thu trung bình (AR) Là mức doanh thu tính trên mỗi đơn vị sản lượng bán ra, được tính bằng cách lấy tổng doanh thu chia cho tổng sản lượng bán ra. AR được đo bằng đơn vị tiền tệ trên đơn vị đo sản lượng. Nguyễn Thị Ngọc Huyền K42F5 8 Luan van Luận văn tốt nghiệp Khoa kinh tế - ĐH Thương Mại AR = 2.Khái niệm ước lượng và dự báo.
Ước lượng Ước lượng Một ước lượng là một giá trị được tính toán từ một mẫu thử và người ta hi vọng rằng giá trị tiêu biểu cho giá trị cần xác định trong dân số, người ta luôn tìm một ước lượng sao cho đó là ước lượng không chệch, hội tụ, hiệu quả và vững. Ước lượng doanh thu: Muốn ước lượng doanh thu cho một doanh nghiệp bất kì thực chất là ước lượng hàm cầu, vì TR = P*Q, mà Q chính là hàm cầu, chứa tất cả các yếu tố tác động tới doanh thu. Khái niệm ước lượng cầu: Ước lượng cầu là một phương trình thống kê các số liệu kinh tế, bằng việc sử dụng kĩ thuật giống như hồi quy bội mà kĩ thuật này cho phép sử dụng các số liệu về cầu và các yếu tố ảnh hưởng đến cầu để ước lượng các hệ số của hàm cầu. Dự báo Dự báo Dự báo là một khoa học và nghệ thuật tiên đoán những sự việc sẽ xảy ra trong tương lai, trên cơ sở phân tích khoa học về các dữ liệu đã thu thập được.
Khi tiến hành dự báo cần căn cứ vào việc thu thập, xử lý số liệu trong quá khứ và hiện tại để xác định xu hướng vận động của các hiện tượng trong tương lai nhờ vào một số mô hình toán học (Định lượng). Tuy nhiên dự báo cũng có thể là một dự đoán chủ quan hoặc trực giác về tương lai (Định tính) và để dự báo định tính được chính xác hơn, người ta cố loại trừ những tính chủ quan của người dự báo. Bản chất của dự báo là dự báo bàn về tương lai, nói về tương lai. Dự báo trước hết là một thuộc tính không thể thiếu của tư duy của con người, con người luôn luôn nghĩ đến ngày mai, hướng về tương lai.
Trong thời đại công nghệ thông tin và toàn cầu hóa, dự báo lại đóng vai trò quan trọng hơn khi nhu cầu về thông tin thị trường, tình hình phát triển tại thời điểm nào đó trong tương lai càng cao. Dự báo được sử dụng Nguyễn Thị Ngọc Huyền K42F5 9 Luan van Luận văn tốt nghiệp Khoa kinh tế - ĐH Thương Mại trong nhiều lĩnh vực khác nhau, mỗi lĩnh vực có một yêu cầu về dự báo riêng nên phương pháp dự báo được sử dụng cũng khác nhau. Dự báo doanh thu Dự báo doanh thu là đưa ra những con số cụ thể về doanh thu trong tương lai của sản phẩm hàng hóa hoặc dịch vụ, dựa trên những cơ sở phân tích khoa học về các dữ liệu đã thu thập được.S Trương Chí Tiến, Dự báo, 2006) 2. LÝ THUYẾT VỀ DOANH THU, ƯỚC LƯỢNG VÀ DỰ BÁO DOANH THU.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới doanh thu Từ công thức: TR = P * Q Trong đó : TR là tổng doanh thu hàng hóa P là giá bán hàng hóa Q là sản lượng tiêu thụ Ta thấy, doanh thu phụ thuộc vào sản lương tiêu thụ Q và giá bán P của bản thân hàng hóa đó.
Khối lượng sản lượng tiêu thụ Q Khối lượng sản phẩm tiêu thụ hay chính là lượng cầu của hàng hóa. Như chúng ta đã biết, giá cả là nhân tố quyết định, ảnh hưởng nhất đến lượng cầu, những thay đổi cụ thể trong doanh thu khi giá thay đổi được thể hiện rõ nhất thông qua độ co giãn của cầu theo giá, phần này sẽ được nghiên cứu rõ trong phần phân tích tác động của giá đối với doanh thu. Tuy nhiên giá cả không phải là yếu tố duy nhất quyết định lượng cầu hay sức mua của hàng hóa và dịch vụ. Ngoài yếu tố giá cả của bản thân hàng hóa thì những yếu tố khác quyết định đến lượng cầu bao gồm: Thu nhập của người tiêu dùng (M) Thu nhập là một yếu tố quan trọng xác định cầu, nó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mua của người tiêu dùng.
Cụ thể, khi thu nhập bằng tiền của cá nhân tăng sẽ làm tăng sức mua hàng hóa và dịch vụ, cơ cấu chi tiêu của dân cư, xã hội cũng tăng trong điều kiện các yếu tố khác không đổi (gồm cả giá bán hàng hóa). Song tùy thuộc vào từng loại hàng hóa và dịch vụ mà mối quan hệ giữa thu nhập và cầu các loại hàng hóa và dịch vụ là khác nhau. Như ta đã biết, mối quan hệ giữa cầu và thu nhập lần đầu tiên được nhà thống kê học người Đức Engel Ernst phát biểu thành quy luật. Quy luật này biểu hiện ở các vấn đề sau: Nguyễn Thị Ngọc Huyền K42F5 10 Luan van Luận văn tốt nghiệp Khoa kinh tế - ĐH Thương Mại - Đối với hàng hóa thông thường (xa xỉ và thiết yếu) khi thu nhập tăng lên thì cầu đối với hàng hóa đó cũng tăng lên.
- Đối với hàng hóa thứ cấp (inferior) khi thu nhập tăng lên thì cầu đối với hàng hóa đó giảm xuống. Giá của hàng hóa có liên quan (PR) Khối lượng bán ra của hàng hóa không chỉ phụ thuộc vào giá cả của bản thân chính hàng hóa đó mà còn phụ thuộc vào giá cả của hàng hóa có liên quan. Các hàng hóa có liên quan bao gồm hàng hóa thay thế và hàng hóa bổ sung. Hàng hóa thay thế là những loại hàng hóa mà người tiêu dùng cho là chúng có quan hệ mật thiết với nhau, chúng có cùng công dụng và chức năng nên người tiêu dùng có thể thay đổi lựa chọn của mình khi có sự thay đổi về giá của một mặt hàng Nếu giá của hàng hóa thay thế tăng thì sản lượng tiêu thụ của hàng hóa đó cũng tăng và ngược lại (trong điều kiện các yếu tố khác không đổi).
Hàng hóa bổ sung là những hàng hóa được sử dụng cùng với nhau, nhằm thỏa mãn một nhu cầu nhất định nào đó của người tiêu dùng.