®¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n vò thÞ h»ng §éi ngò trÝ thøc ë c¸c tr-êng ®¹i häc trong viÖc x©y dùng triÕt lý gi¸o dôc ViÖt Nam hiÖn nay luËn ¸n tiÕn sÜ triÕt häc Hµ néi - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ®¹i häc quèc gia hµ néi tr-êng ®¹i häc khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n vò thÞ h»ng §éi ngò trÝ thøc ë c¸c tr-êng ®¹i häc trong viÖc x©y dùng triÕt lý gi¸o dôc ViÖt Nam hiÖn nay Chuyªn ngµnh : Chủ nghĩa duy vật biện chứng vµ chñ nghÜa duy vËt lÞch sö M· sè : 62 22 80 05 luËn ¸n tiÕn sÜ triÕt häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: PGS.TS Ph¹m Ngäc Thanh Hµ néi - 2015 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS.TS Phạm Ngọc Thanh. Các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. T¸c gi¶ luËn ¸n Vũ Thị Hằng TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Môc lôc Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI 6 ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Một số công trình nghiên cứu về giáo dục và triết lý giáo dục 6 1. Một số công trình nghiên cứu về trí thức, về đội ngũ trí thức ở các 19 trường đại học và vai trò của họ trong xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam 1. Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án 26 Chương 2: ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG 29 VIỆC XÂY DỰNG TRIẾT LÝ GIÁO DỤC VIỆT NAM - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN 2. "Triết lý giáo dục" và xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam 29 2. Đội ngũ trí thức ở các trường đại học và vai trò của họ đối với việc 56 xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam Chương 3: ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG 78 VIỆC XÂY DỰNG TRIẾT LÝ GIÁO DỤC VIỆT NAM HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA 3. Thực trạng vai trò của đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong 78 việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam hiện nay 3. Một số vấn đề đặt ra đối với việc phát huy vai trò của đội ngũ trí 105 thức ở các trường đại học trong xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam hiện nay TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT HUY VAI 118 TRÒ CỦA ĐỘI NGŨ TRÍ THỨC Ở CÁC TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG VIỆC XÂY DỰNG TRIẾT LÝ GIÁO DỤC VIỆT NAM HIỆN NAY 4. Đổi mới cơ chế, chính sách, bảo đảm môi trường thuận lợi để đội 118 ngũ trí thức ở các trường đại học phát huy vai trò của mình trong việc xây dựng triết lý giáo dục 4. Nâng cao phẩm chất, năng lực của đội ngũ trí thức ở các trường đại 133 học nhằm đáp ứng công cuộc đổi mới toàn diện, triệt để giáo dục và đào tạo theo hướng tiên tiến, hiện đại 4. Nâng cao nhận thức xã hội, đề cao trách nhiệm vai trò của đội ngũ 140 trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam KẾT LUẬN 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN 151 ĐẾN LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 152 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CNXH : Chủ nghĩa xã hội GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo KH&CN : Khoa học và công nghệ XHCN : Xã hội chủ nghĩa TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) là lĩnh vực hoạt động xã hội đặc biệt, có vai trò đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đảng và Nhà nước luôn coi trọng phát triển GD&ĐT, đã nhiều lần tiến hành cải cách, đổi mới giáo dục. Những năm gần đây, Nhà nước không ngừng tăng ngân sách đầu tư cho phát triển GD&ĐT. Tuy nhiên, chất lượng GD&ĐT của nước ta còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Điều đó có nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân là Việt Nam thiếu triết lý giáo dục phù hợp, chỉ đạo và định hướng toàn bộ hoạt động giáo dục trong tình hình mới. Tại buổi thăm và làm việc với các đại biểu chủ chốt của Bộ GD&ĐT nhân dịp đầu năm học mới 9/2012, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cho rằng, chúng ta cần hình thành một triết lý về giáo dục, chú ý phát triển khoa học giáo dục Việt Nam, coi đây là nền tảng lý luận để tiến hành đổi mới giáo dục - đó là sự nghiệp của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, là trách nhiệm chung, nhưng trước hết là của gia đình, xã hội và các đoàn thể, trong đó đội ngũ trí thức ở các trường đại học đóng vai trò là lực lượng nòng cốt, trực tiếp xây dựng và triển khai thực hiện triết lý giáo dục trong thực tiễn. Đường lối xuyên suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam trong lãnh đạo cách mạng là "độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội" đã được Hiến pháp qui định qua các thời kỳ, và tiếp tục được khẳng định trong Hiến pháp năm 2013. Hội nhập quốc tế, chúng ta tiếp thu vận dụng khoa học và công nghệ (KH&CN), kinh nghiệm quản lý của các nước trên thế giới để phát triển. Nhưng, mọi lĩnh vực hoạt động của Việt Nam vẫn phải bảo đảm nhân tố "định hướng xã hội chủ nghĩa". Nền giáo dục của Việt Nam, trong đó có triết lý giáo dục Việt Nam không thể nằm ngoài định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Triết lý giáo dục chính là những quan điểm, cốt lõi, nguyên tắc cơ bản định hướng, chỉ đạo cả hệ thống giáo dục. Ở Việt Nam hiện nay, tuy chưa có sự công bố chính thức về triết lý giáo dục Việt Nam, song nhiều 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com nội dung của triết lý giáo dục đã có trong quan điểm, đường lối giáo dục của Đảng Cộng sản Việt Nam, Hiến pháp, chính sách của Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam về giáo dục, Luật Giáo dục. Nhiều cuộc hội thảo khoa học, sách báo trong nước và quốc tế, nhiều cá nhân và tập thể. cũng đã bàn về triết lý giáo dục Việt Nam. Như vậy, triết lý giáo dục Việt Nam vẫn đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện. Đó là những cơ sở rất quan trọng và cần thiết để tác giả luận án này nghiên cứu và góp phần vào quá trình xây dựng, hoàn thiện, phát triển triết lý giáo dục Việt Nam trong thực tiễn đổi mới hiện nay. Những năm qua, đội ngũ trí thức ở các trường đại học là lực lượng nòng cốt trong quá trình xây dựng và thực hiện triết lý giáo dục. Bởi vì, đây là lực lượng vừa trực tiếp thử nghiệm, "thi công", vừa phản biện, hiện thực hóa triết lý giáo dục. Họ là những người có trình độ trí tuệ cao, có khả năng đưa giáo dục Việt Nam phát triển hội nhập quốc tế; là chủ thể luôn tích cực, sáng tạo những tri thức mới, tiếp cận nhanh với khoa học và tiến bộ của nhân loại. Phần lớn đội ngũ trí thức ở các trường đại học là những người trực tiếp "thi công", giảng dạy, nghiên cứu khoa học hiện thực hóa những mục tiêu, nội dung, phương thức giáo dục trong nhà trường. Một bộ phận trí thức tiêu biểu khác ở các trường đại học là những người tham gia, tư vấn trực tiếp vào việc hoạch định chương trình, chiến lược, chính sách của Đảng, Nhà nước về giáo dục. Cụ thể là những thành viên của Hội đồng giáo dục quốc gia tiêu biểu như: Nguyễn Thị Bình, Phạm Minh Hạc, Hoàng Tụy, Hoàng Xuân Sính,… Họ đều là những trí thức có tâm huyết, gắn bó lâu dài với sự nghiệp GD&ĐT và góp phần xây dựng những chiến lược phát triển giáo dục đất nước. Tuy nhiên, trước sự thay đổi của xã hội, cần phát triển nhanh nguồn nhân lực chất lượng cao, một trong ba đột phá chiến lược mà Đại hội Đảng XI đề ra, đội ngũ trí thức ở các trường đại học nước ta chưa phát huy hết vai trò, tính tự giác, tích cực của mình đối với hoạt động giảng dạy và nghiên cứu; tinh thần phản biện độc lập còn hạn chế,… đặc biệt trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam. Nghiên cứu vai trò đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam hiện nay vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com thực tiễn sâu sắc góp phần thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT và thực hiện thành công một trong ba khâu đột phá chiến lược là đột phá về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong điều kiện mới. Đồng thời, đây là một vấn đề mới mẻ, những nghiên cứu về đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam còn tản mạn và dưới nhiều góc độ tiếp cận khác nhau, chưa có hệ thống. Do đó, cần tiếp tục nghiên cứu vấn đề này một cách cơ bản, hệ thống, chuyên sâu góp phần cung cấp cơ sở lý luận khoa học để đánh giá đúng vai trò của đội ngũ trí thức ở các trường đại học đối với sự nghiệp phát triển GD&ĐT nói chung và với việc xây dựng triết lý giáo dục nói riêng. Từ những lý do trên và trong phạm vi giới hạn của một luận án tiến sĩ triết học, chúng tôi lựa chọn vấn đề "Đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam hiện nay" làm đề tài nghiên cứu của mình. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án Mục đích: Luận giải một số vấn đề lý luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm phát huy vai trò của đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam hiện nay. Nhiệm vụ: Để đạt được mục đích đó, luận án giải quyết những nhiệm vụ cơ bản sau đây: Thứ nhất, làm rõ một số vấn đề lý luận về vai trò của đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam.
Luận án tiến sĩ về vai trò đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong xây dựng triết lý giáo ...
Luận án tiến sĩ giáo dục phân tích đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục việt nam hiện nay, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm,
Người đăng
Ẩn danhThể loại
Luận án tiến sĩ triết học2015
167
0
0
Phí lưu trữ
45 PointMục lục chi tiết
Tóm tắt
I. Giới thiệu tổng quan về đội ngũ trí thức và triết lý giáo dục Việt Nam
Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam, vai trò của đội ngũ trí thức Việt Nam tại các trường đại học trở nên vô cùng quan trọng trong việc xây dựng và phát triển triết lý giáo dục Việt Nam. Giáo dục không chỉ là quá trình truyền đạt kiến thức mà còn là sự hình thành nhân cách, phát triển toàn diện con người, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, hiện nay, nền giáo dục Việt Nam vẫn chưa có một triết lý giáo dục chính thức, thống nhất và phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế và phát triển bền vững. Chính vì vậy, việc nghiên cứu vai trò của đội ngũ trí thức trong xây dựng triết lý giáo dục là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Việt Nam và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
1.1. Khái quát về đội ngũ trí thức Việt Nam trong giáo dục đại học
Đội ngũ trí thức ở các trường đại học là lực lượng nòng cốt, trực tiếp tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách giáo dục. Họ là những người có trình độ trí tuệ cao, có khả năng tiếp cận nhanh với khoa học và công nghệ tiên tiến, góp phần phát triển giáo dục đại học Việt Nam và xây dựng nền giáo dục hiện đại, hội nhập quốc tế.
1.2. Tổng quan về triết lý giáo dục Việt Nam và vai trò của đội ngũ trí thức
Triết lý giáo dục Việt Nam là hệ thống các quan điểm, nguyên tắc cơ bản định hướng toàn bộ hoạt động giáo dục, phản ánh mục tiêu, nội dung, phương pháp và phương châm giáo dục phù hợp với điều kiện lịch sử, văn hóa và xã hội Việt Nam. Đội ngũ trí thức đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng, hoàn thiện và triển khai thực hiện triết lý này nhằm phát triển giáo dục Việt Nam bền vững.
II. Phân tích thực trạng và thách thức của đội ngũ trí thức trong xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam
Mặc dù đội ngũ trí thức ở các trường đại học Việt Nam có trình độ chuyên môn cao và đóng góp tích cực vào sự nghiệp giáo dục, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc phát huy vai trò xây dựng triết lý giáo dục hiện đại. Các thách thức bao gồm sự thiếu đồng bộ trong chính sách, hạn chế về tinh thần phản biện độc lập, chưa phát huy hết tính sáng tạo và tự giác trong nghiên cứu và giảng dạy. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả của quá trình xây dựng triết lý giáo dục phù hợp với xu thế phát triển của đất nước và thế giới.
2.1. Thực trạng vai trò đội ngũ trí thức trong giáo dục đại học Việt Nam
Đội ngũ trí thức tại các trường đại học hiện nay có số lượng tăng nhanh, chất lượng được nâng cao nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đổi mới giáo dục. Một số vấn đề nổi bật là cơ cấu chưa hợp lý, chưa phát huy hết năng lực sáng tạo và vai trò phản biện trong xây dựng chính sách và triết lý giáo dục.
2.2. Những thách thức trong phát triển triết lý giáo dục Việt Nam hiện nay
Việc xây dựng triết lý giáo dục còn gặp nhiều khó khăn do chưa có sự thống nhất về quan điểm, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, đặc biệt là vai trò của đội ngũ trí thức chưa được phát huy tối đa. Ngoài ra, ảnh hưởng của văn hóa, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế cũng đặt ra nhiều thách thức mới cho việc phát triển triết lý giáo dục phù hợp.
III. Phương pháp và giải pháp phát huy vai trò đội ngũ trí thức trong xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam
Để phát huy vai trò của đội ngũ trí thức trong xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ, bao gồm đổi mới cơ chế chính sách, nâng cao phẩm chất và năng lực trí thức, cũng như tăng cường nhận thức xã hội về vai trò của họ. Các giải pháp này nhằm tạo môi trường thuận lợi để trí thức phát huy tối đa khả năng sáng tạo, nghiên cứu và đóng góp vào sự nghiệp phát triển giáo dục bền vững.
3.1. Đổi mới cơ chế chính sách hỗ trợ đội ngũ trí thức phát triển
Cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách đãi ngộ, khuyến khích sáng tạo, tạo điều kiện thuận lợi về tài chính, cơ sở vật chất và môi trường làm việc cho đội ngũ trí thức. Đồng thời, tăng cường cơ chế phản biện độc lập và minh bạch trong hoạt động nghiên cứu và giảng dạy.
3.2. Nâng cao phẩm chất và năng lực đội ngũ trí thức giáo dục đại học
Tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiên cứu và phương pháp giảng dạy hiện đại. Khuyến khích trí thức tham gia các hoạt động khoa học quốc tế để cập nhật kiến thức và kinh nghiệm mới, góp phần xây dựng triết lý giáo dục tiên tiến.
3.3. Tăng cường nhận thức xã hội về vai trò của đội ngũ trí thức trong giáo dục
Xây dựng các chương trình truyền thông, tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của xã hội, gia đình và các tổ chức về vai trò quan trọng của đội ngũ trí thức trong phát triển giáo dục. Tạo sự đồng thuận và hỗ trợ từ cộng đồng để trí thức có điều kiện phát huy tối đa năng lực.
IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về vai trò đội ngũ trí thức trong triết lý giáo dục Việt Nam
Nhiều nghiên cứu và thực tiễn đã chứng minh vai trò quan trọng của đội ngũ trí thức trong việc xây dựng và triển khai triết lý giáo dục Việt Nam. Các trường đại học đã trở thành trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm các mô hình giáo dục mới, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, khi đội ngũ trí thức được phát huy đúng mức, giáo dục Việt Nam sẽ phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu của thời đại và hội nhập quốc tế.
4.1. Các mô hình ứng dụng triết lý giáo dục trong trường đại học Việt Nam
Nhiều trường đại học đã áp dụng các mô hình giáo dục tiên tiến, kết hợp giữa lý thuyết và thực tiễn, phát huy vai trò của giảng viên và sinh viên trong quá trình học tập. Các mô hình này dựa trên triết lý giáo dục hiện đại, chú trọng phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất con người.
4.2. Kết quả nghiên cứu về tác động của đội ngũ trí thức đến đổi mới giáo dục
Nghiên cứu cho thấy đội ngũ trí thức có ảnh hưởng tích cực đến đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy và quản lý giáo dục. Họ là lực lượng chủ chốt trong việc đề xuất các chính sách, sáng kiến đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục đại học, góp phần phát triển giáo dục bền vững.
V. Kết luận và định hướng tương lai cho đội ngũ trí thức trong xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam
Vai trò của đội ngũ trí thức trong xây dựng và phát triển triết lý giáo dục Việt Nam là không thể thay thế. Để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực và tạo môi trường thuận lợi cho trí thức phát huy vai trò. Tương lai của giáo dục Việt Nam phụ thuộc nhiều vào sự phát triển bền vững của đội ngũ trí thức, đặc biệt trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và nền kinh tế tri thức.
5.1. Tầm quan trọng của đội ngũ trí thức trong phát triển giáo dục bền vững
Đội ngũ trí thức là nguồn lực quan trọng nhất để xây dựng nền giáo dục hiện đại, sáng tạo và hội nhập. Họ không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người sáng tạo tri thức mới, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.
5.2. Định hướng phát triển đội ngũ trí thức trong bối cảnh đổi mới giáo dục
Cần xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ trí thức toàn diện, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nhân tài và tạo điều kiện phát triển nghề nghiệp. Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao hiệu quả giáo dục.
02/09/2025
TÀI LIỆU LIÊN QUAN
Bạn đang xem trước tài liệu:
Luận án tiến sĩ đội ngũ trí thức ở các trường đại học trong việc xây dựng triết lý giáo dục việt nam hiện nay
THÔNG TIN CHI TIẾT
Tác giả: Vũ Thị Hằng
Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Ngọc Thanh
Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử
Đề tài: Đội ngũ trí thức và xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam
Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ triết học
Năm xuất bản: 2015
Địa điểm: Hà Nội
Trích đoạn nội dung tài liệu
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ