phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của luận án gồm 4 chương, 10 tiết. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN Giáo dục và đào tạo không chỉ là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm mà còn là vấn đề của toàn xã hội. Nghiên cứu về vấn đề này, gần đây, đã có rất nhiều các công trình khoa học trong và ngoài nước đề cập đến ở những góc độ, khía cạnh khác nhau, tùy thuộc vào mục đích nghiên cứu và việc sử dụng các phương pháp cụ thể. Nghiên cứu về GD&ĐT, triết lý giáo dục, xây dựng triết lý giáo dục Việt Nam đã được nhiều nhà khoa học, nhiều cơ quan và tổ chức trong nước cũng như quốc tế quan tâm.
Liên quan đến đề tài luận án, có thể phân loại các công trình nghiên cứu thành các nhóm cơ bản sau đây. MỘT SỐ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ GIÁO DỤC VÀ TRIẾT LÝ GIÁO DỤC Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người, GD&ĐT luôn chiếm một vị trí quan trọng. Giữa thế kỷ XIX, các nhà kinh điển mác-xít luôn quan tâm và chỉ rõ vai trò của GD&ĐT đối với việc phát triển kinh tế - xã hội và phát triển nhân cách của con người. Tuy không có tác phẩm chuyên biệt nào bàn riêng về GD&ĐT, nhưng những tư tưởng, luận điểm của C.
Lênin về giáo dục được trình bày xuyên suốt cùng với hệ thống các luận điểm về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội. Các tác phẩm đã phản ánh những tri thức sâu sắc, toàn diện về giáo dục. Các ông là những người đầu tiên nghiên cứu giáo dục một cách khoa học thông qua việc xác định mục đích, tính chất, vai trò, nguyên lý, phương pháp, hình thức, nội dung giáo dục… và khẳng định rằng: "bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục" [64, tr. Những tư tưởng về giáo dục của C.
Ăngghen được tổng kết thời kỳ đầu của cách mạng công nghiệp, V. Lênin và các nhà giáo dục Nga đã tiếp tục phát triển và đưa lên thành nguyên tắc cơ bản của nền giáo dục XHCN, sau này các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đã kế thừa, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn giáo dục nước nhà. 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nhận thức được giáo dục ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, đặc biệt trong giai đoạn xuất hiện nền kinh tế tri thức, nên các công trình nghiên cứu liên quan đến giáo dục, triết lý giáo dục ngày càng phong phú, đa dạng với nhiều góc độ tiếp cận khác nhau. Một số công trình nghiên cứu về giáo dục - đào tạo, giáo dục đại học Một số công trình ở nước ngoài: "Giáo dục và ý nghĩa cuộc sống", (2007) [57], của học giả Krishnamurti, đã phân tích tầm quan trọng, giá trị của một nền giáo dục đích thực.
Sứ mạng của giáo dục là đào tạo những con người toàn vẹn, giúp chúng ta khám phá ra những giá trị muôn đời. Cuốn sách phân tích rõ vai trò của giáo dục đối với xã hội phát triển, đối với cuộc sống. Cuốn "Nền giáo dục cho thế kỷ 21: Những triển vọng của Châu Á - Thái Bình Dương về canh tân giáo dục vì sự phát triển", (1994) [96], của tác giả Raja Roy Singh… cũng bàn luận về nhiều vấn đề đổi mới, canh tân giáo dục vì sự phát triển trong thế kỷ 21, phù hợp với điều kiện, tình hình mới của các nước Châu Á - Thái Bình Dương. Cuốn "Cải cách giáo dục ở các nước phát triển ở Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Oxtraylia", (2010) [40], do tác giả Lữ Đạt, Chu Mãn Sinh (chủ biên), cho thấy công cuộc cải cách giáo dục ở các nước phát triển, từ mô hình giáo dục cho đến nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục không chỉ có trong nhà trường mà còn ở gia đình, xã hội, tùy theo lứa tuổi mà nội dung giáo dục khác nhau; mỗi một nước khác nhau thì việc cải cách diễn ra khác nhau và hiệu quả khác nhau… Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng KH&CN làm cho GD&ĐT có những biến đổi mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, đó là giáo dục đại học.
Do đó, đã có nhiều tổ chức, hội nghị quan tâm sâu sắc đến hệ thống giáo dục đại học như: "Highter Education in the Twenty - first Century, Vision and Action" (Giáo dục đại học thế kỷ XXI, Tầm nhìn - Hành động) (1998), là khẩu hiệu của Hội nghị thế giới đầu tiên do UNESCO tổ chức. Đây là công trình nghiên cứu quốc tế quan trọng khẳng định "sự nghiệp trồng người" phải được giữ gìn, củng cố và phát triển một cách có trách nhiệm; đồng thời khẳng định: sứ mạng của các hệ thống giáo dục đại học là giáo dục những người tốt nghiệp có chất lượng cao, những công dân có trách nhiệm… Chất lượng ở đây bao trùm mọi chức năng và hoạt động của nó: giảng dạy, 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đào tạo, nghiên cứu khoa học, đội ngũ giảng viên, sinh viên, cấu trúc hạ tầng và môi trường giáo dục v. Một số công trình trong nước: Từ khi đổi mới, vấn đề giáo dục cũng đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm như một cái toàn thể, xem xét ở mọi góc độ khác nhau, có thể kể đến một số công trình sau: "Phát triển giáo dục, phát triển con người phục vụ phát triển xã hội - kinh tế", (1996) [43] và "Giáo dục Việt Nam trước ngưỡng cửa của thế kỷ XXI", (1999) [54] của tác giả Phạm Minh Hạc,. Đặc biệt, "Những vấn đề về chiến lược phát triển giáo dục trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa", (1998) [119] của Viện Nghiên cứu Phát triển Giáo dục, gồm 9 tập,.
Các tác giả đã thấy được yêu cầu phải xây dựng nền giáo dục phát triển để đáp ứng trong thời kỳ mới, đưa ra một số các giải pháp chiến lược nhằm xây dựng và phát triển giáo dục nước ta, đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực đáp ứng thời kỳ CNH, HĐH đất nước. "Phát triển giáo dục và đào tạo nhân tài", (2002) [123] của Nghiêm Đình Vỳ, Nguyễn Đắc Hưng, gồm hai phần chính: Phần thứ nhất, khái quát giáo dục Việt Nam từ lịch sử đến hiện tại, đặc biệt là đã phân tích nhiều nội dung sâu sắc những vấn đề đặt ra và nhiệm vụ của giáo dục Việt Nam trong thế kỷ XXI. Các tác giả đã khẳng định sự xuất hiện của nền kinh tế thị trường đã làm thay đổi nhận thức về vị trí, vai trò của các nguồn lực, đồng thời tạo ra những thời cơ, thách thức đối với sự nghiệp giáo dục Việt Nam. Phần thứ hai, phân tích nội dung về lý luận và thực tiễn trong việc phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, đãi ngộ nhân tài.
Bước vào xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, vai trò của giáo dục ngày càng được khẳng định với những sứ mệnh mới. Do đó, vấn đề giáo dục được quan tâm nhiều hơn, cụ thể là các công trình: "Giáo dục Việt Nam tiếp tục đổi mới để phát triển và hội nhập", (2003) [83], Trần Văn Nhung… Đặc biệt là cuốn "Những vấn đề giáo dục hiện nay: Quan điểm và giải pháp", (2007) [81], nhiều tác giả, gồm nhiều bài viết quan trọng về các vấn đề mấu chốt và cấp bách của giáo dục. Cuốn sách gồm hai phần. Phần thứ nhất bao gồm những bài viết mang tính chất dẫn luận, trong đó có trích dẫn phát biểu của 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Einstein về giáo dục và ý kiến quan trọng của Đại tướng Võ Nguyên Giáp về đổi mới có tính cách mạng nền giáo dục nước nhà; các ý kiến phỏng vấn Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân về vấn đề giáo dục được đăng tải trên các báo gần đây.
Phần thứ hai là hai bản đề án, kiến nghị của hai tập thể các nhà khoa học trong nước (Hoàng Tụy cùng cộng sự) và cả ở nước ngoài (Vũ Quang Việt cùng cộng sự). Đây là hai bản đề án, kiến nghị được soạn thảo công phu, một cách khoa học và mang tính thực tiễn đã được gửi lên các cơ quan cao cấp nhất của Đảng và Nhà nước từ vài năm trước đây. Cuốn sách đã thể hiện có rất nhiều trí thức, nhà khoa học, chuyên gia quan tâm đến nền giáo dục nước nhà. "Giáo dục: Xin cho tôi nói thẳng", (2012) [115], của GS.
Hoàng Tụy - người đã gắn bó với giáo dục 60 năm nay. Ông và các cộng sự kiên trì đề xuất những phương án khắc phục những bất cập trong giáo dục một cách quyết liệt. Điển hình là hai bản kiến nghị của các nhà khoa học về cải cách giáo dục năm 2004 [115, tr. 260] mà chính ông là người chủ trì và chấp bút.
Đó là những trăn trở, đầy tâm huyết, trí tuệ và trách nhiệm đối với nền giáo dục nước nhà. Ông hy vọng Việt Nam có một "cuộc cải cách toàn diện và triệt để nền giáo dục" hiện nay [115, tr. "Giáo dục Việt Nam đầu thế kỷ XXI", (2013) [11], Bộ GD&ĐT. Cuốn sách gần đây nhất của Bộ GD&ĐT nêu một cách khái quát thực trạng giáo dục Việt Nam hiện nay và định hướng phát triển lớn của nền giáo dục nước ta trong thời gian tới.
Đó cũng là những kỳ vọng của mọi người đối với một nền giáo dục của dân tộc. Các công trình trên đều nhận thấy rõ GD&ĐT ở giai đoạn nào cũng được Đảng và xã hội quan tâm, nhưng GD&ĐT ở nước ta vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, do đó cần phải đổi mới. Các nhà giáo dục, nhà nghiên cứu đã bàn luận sôi nổi và hướng đến căn nguyên cội nguồn của GD&ĐT nước nhà là chúng ta đang thiếu vắng một triết lý giáo dục. Các công trình đều cho rằng, giáo dục nước ta thời gian tới phải làm tốt hơn công tác quản lý giáo dục, nâng cao chất lượng GD&ĐT, đặc biệt là vai trò của giáo dục đại học.
Do đó, đã có nhiều công trình nghiên cứu về giáo dục đại học như: 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com "Đổi mới giáo dục đại học và hoạt động khoa học - công nghệ" (2010) [39], Nguyễn Văn Đạo. Cuốn sách là tập hợp các bài viết phản ánh một tư duy lý luận hết sức sâu sắc và đầy tâm huyết về giáo dục đại học và KH&CN. "Về khuôn mặt mới của giáo dục đại học Việt Nam" (2011), [87], Phạm Phụ, gồm 2 tập. Tập 1 xuất bản tháng 11/2005 tập hợp gồm 52 bài báo, tham luận trong 10 năm từ 1996 - 2005; tập 2 gồm 68 bài trong năm năm từ 2005 - 2010.