Đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định

Bài viết phân tích đổi mới hoạt động hệ thống chính trị cơ sở tại huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ nhân dân.

• Tác giả: Tô Minh Chánh
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Thế Hùng
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Chính trị học
• Đề tài: Đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của luận văn
• 1.7. Kết cấu của luận văn
• 2. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ
• 2.1. Hệ thống chính trị và đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam
• 2.1.1. Quan niệm về hệ thống chính trị và hệ thống chính trị Việt Nam
• 3. THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TUY PHƯỚC, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Khái quát về tình hình và những yếu tố tác động đến hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước
• 3.1.1. Khái quát về tình hình
• 3.1.2. Những yếu tố tác động đến hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• 3.2. Kết quả trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Hoạt động của Đảng bộ cơ sở
• 3.2.2. Hoạt động của hệ thống chính quyền cơ sở
• 3.2.3. Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân
• 3.2.4. Sự phối hợp hoạt động giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở
• 3.2.5. Đánh giá chung về kết quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• 3.2.5.1. Những kết quả đạt được
• 3.2.5.2. Những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân
• 4. PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN TUY PHƯỚC, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 4.1. Phương hướng đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• 4.2. Giải pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định
• 4.2.1. Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ xã, thị trấn
• 4.2.2. Nâng cao năng lực của chính quyền cơ sở. Phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội
• 4.2.3. Đẩy mạnh phát triển kinh tế, văn hóa, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, nâng cao dân trí cho nhân dân
• 4.2.4. Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở vững mạnh góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở
• 4.2.5. Đề cao trách nhiệm và tăng cường sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát của cấp trên, trước hết là cấp huyện
• 4.2.6. Đổi mới công tác dân vận; Nâng cao chất lượng thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước

Hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển và đổi mới. Đổi mới hệ thống chính trị cơ sở không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là nhiệm vụ quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Việc cải cách này nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức chính trị, từ đó đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và phát triển địa phương.

1.1. Đặc điểm hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước

Hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước có những đặc điểm riêng biệt, phản ánh sự đa dạng và phong phú của các tổ chức chính trị. Các tổ chức này bao gồm Đảng bộ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, mỗi tổ chức đều có vai trò và chức năng riêng trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị tại địa phương.

1.2. Vai trò của hệ thống chính trị cơ sở trong phát triển địa phương

Hệ thống chính trị cơ sở đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và vận động nhân dân thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Qua đó, hệ thống này góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân, đồng thời thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Tuy Phước.

II. Những thách thức trong đổi mới hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những thách thức này không chỉ đến từ nội tại của hệ thống mà còn từ các yếu tố bên ngoài như sự thay đổi nhanh chóng của môi trường chính trị, kinh tế và xã hội.

2.1. Những hạn chế trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở

Một số hạn chế trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước bao gồm sự thiếu đồng bộ trong các chính sách, sự chậm trễ trong việc thực hiện các chủ trương của Đảng và Nhà nước, cũng như sự thiếu hụt về nguồn lực và năng lực của đội ngũ cán bộ.

2.2. Tác động của môi trường bên ngoài đến hệ thống chính trị cơ sở

Môi trường bên ngoài, bao gồm các yếu tố kinh tế, xã hội và chính trị, có ảnh hưởng lớn đến hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở. Sự thay đổi nhanh chóng của các yếu tố này đòi hỏi hệ thống chính trị phải linh hoạt và thích ứng kịp thời để đáp ứng nhu cầu của người dân.

III. Phương pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, cần áp dụng các phương pháp đổi mới phù hợp. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng hoạt động mà còn tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa các tổ chức trong hệ thống.

3.1. Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở

Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở là một trong những phương pháp quan trọng để đổi mới hệ thống chính trị. Điều này bao gồm việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, cũng như tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong các hoạt động chính trị tại địa phương.

3.2. Tăng cường sự phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị

Sự phối hợp giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động hiệu quả. Việc xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ sẽ giúp các tổ chức này hoạt động đồng bộ và hiệu quả hơn trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện Tuy Phước

Kết quả nghiên cứu về đổi mới hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước đã chỉ ra nhiều ứng dụng thực tiễn có giá trị. Những kết quả này không chỉ giúp cải thiện hoạt động của hệ thống chính trị mà còn tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống của người dân.

4.1. Kết quả đạt được từ việc đổi mới hệ thống chính trị

Việc đổi mới hệ thống chính trị cơ sở đã mang lại nhiều kết quả tích cực, như nâng cao chất lượng dịch vụ công, cải thiện sự hài lòng của người dân đối với chính quyền, và tăng cường sự tham gia của người dân trong các hoạt động chính trị.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn tại huyện Tuy Phước

Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn tại huyện Tuy Phước có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp các địa phương khác trong việc đổi mới hệ thống chính trị, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống này.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước

Kết luận về đổi mới hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước cho thấy rằng, mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Triển vọng tương lai của hệ thống chính trị cơ sở phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các tổ chức trong hệ thống.

5.1. Định hướng phát triển hệ thống chính trị cơ sở trong tương lai

Định hướng phát triển hệ thống chính trị cơ sở trong tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng hoạt động, cải thiện sự phối hợp giữa các tổ chức, và phát huy vai trò của người dân trong các hoạt động chính trị.

5.2. Những giải pháp cần thực hiện để nâng cao hiệu quả hoạt động

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, cần thực hiện các giải pháp như tăng cường đào tạo cán bộ, cải cách hành chính, và phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội trong việc tổ chức và vận động nhân dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đổi mới hệ thống chính trị cơ sở là nhiệm vụ then chốt nhằm củng cố nền tảng chế độ và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các địa phương. Trong giai đoạn 2015–2020, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định đã ghi nhận những bước chuyển mình mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 9%/năm, thu nhập bình quân đầu người đạt 47,2 triệu đồng/năm (tăng 1,47 lần so với năm 2015), và 100% trong tổng số 11 xã được công nhận đạt chuẩn Nông thôn mới. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển đô thị hóa mở rộng về phía Tây đầm Thị Nại và sức ép tinh giản bộ máy, hoạt động của hệ thống chính trị cấp cơ sở tại địa phương vẫn bộc lộ một số điểm nghẽn về cơ cấu cán bộ, tính chủ động và chất lượng giám sát công quyền.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính trị học tập trung làm rõ thực trạng vận hành của hệ thống chính trị cơ sở tại 13 xã, thị trấn thuộc huyện Tuy Phước trong mốc thời gian từ năm 2015 đến năm 2020. Mục tiêu nghiên cứu cốt lõi là nhận diện các thành tựu, chỉ ra những hạn chế cố hữu trong phương thức lãnh đạo của Đảng bộ cơ sở, hiệu lực quản lý của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và vai trò tập hợp quần chúng của Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể. Từ việc phân tích dữ liệu thực chứng của 257 cán bộ, công chức cấp xã và 421 đại biểu Hội đồng nhân dân, công trình xây dựng hệ thống luận cứ khoa học nhằm đề xuất phương hướng hoàn thiện tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực quản trị công và thúc đẩy dân chủ thực chất tại cơ sở đến năm 2025.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Luận văn vận dụng cách tiếp cận thể chế và cách tiếp cận hệ thống trong khoa học chính trị hiện đại, tiêu biểu là mô hình phân tích "đầu vào - đầu ra" của David Easton và lý thuyết hành vi thể chế của Gabriel Almond, để phân tích cơ chế tương tác giữa các thiết chế chính trị với môi trường kinh tế - xã hội địa phương.

Khung phân tích tập trung vào năm khái niệm trung tâm: hệ thống chính trị cơ sở, phương thức lãnh đạo của Đảng cầm quyền, hiệu lực quản lý hành chính nhà nước, quyền làm chủ trực tiếp của nhân dân, và quy chế dân chủ cơ sở. Bên cạnh đó, nghiên cứu quán triệt các văn bản chỉ đạo mang tính định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước, bao gồm Điều 110 Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015, Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 18/3/2002 của Hội nghị Trung ương 5 khóa IX, Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị Trung ương 6 khóa XII về sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, cùng Kết luận số 64-KL/TW ngày 28/5/2013 của Hội nghị Trung ương 7 khóa XI.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận kết hợp giữa lịch sử và lôgíc, phân tích thể chế, so sánh chính trị và thống kê xã hội học. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ các văn kiện đại hội, báo cáo tổng kết định kỳ giai đoạn 2015–2020 của Huyện ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội huyện Tuy Phước, kết hợp cùng Niên giám thống kê huyện Tuy Phước năm 2020.

Về phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp điều tra toàn bộ trên tổng thể 13 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 11 xã và 2 thị trấn), bao quát 202 chi bộ trực thuộc, 421 đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2016–2021 và 257 cán bộ, công chức cấp xã đương nhiệm tính đến tháng 6/2020. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính bao quát, phản ánh chính xác sự phân hóa đặc thù giữa các xã thuần nông vùng đồng bằng với các xã ven đầm Thị Nại quy mô 5.100 ha. Quy trình xử lý dữ liệu được thực hiện qua các bước phân loại, đối chiếu chéo số liệu định lượng với các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, năng lực lãnh đạo của tổ chức Đảng cơ sở được tăng cường mạnh mẽ. Đến tháng 6/2020, huyện Tuy Phước có 13 đảng bộ xã, thị trấn với 202 chi bộ trực thuộc và 196 ủy viên ban chấp hành. Trong nhiệm kỳ 2015–2020, các đảng bộ đã kết nạp 1.138 đảng viên mới (đạt tỷ lệ phát triển 5%), trong đó nữ giới chiếm 53,6% và đoàn viên thanh niên chiếm 69,33%. Tỷ lệ tổ chức cơ sở đảng hoàn thành tốt và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đạt 100%, tỷ lệ đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên đạt trên 80%.

Thứ hai, cơ cấu đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã nhiệm kỳ 2016–2021 có bước chuẩn hóa rõ rệt về trình độ. Trong tổng số 421 đại biểu được bầu (nhiều nhất là xã Phước Sơn với 35 đại biểu, ít nhất là xã Phước Nghĩa với 27 đại biểu), tỷ lệ đảng viên chiếm 91,92% (387 người), đại biểu có trình độ đại học và cao đẳng chiếm 55,82% (235 người), tốt nghiệp trung học phổ thông đạt 94,3% (397 người), và 48,21% (203 người) sở hữu trình độ lý luận chính trị từ trung cấp trở lên.

Thứ ba, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức Ủy ban nhân dân cấp xã được nâng cao vượt bậc. Trong tổng số 257 cán bộ, công chức (136 cán bộ và 121 công chức), tỷ lệ đạt trình độ chuyên môn đại học là 82,10% (211 người), sau đại học là 4,67% (12 người), trình độ lý luận chính trị trung cấp đạt 89,88% (231 người), và hơn 90% đã qua bồi dưỡng ngạch chuyên viên. Đáng chú ý, mô hình thí điểm Bí thư Đảng ủy đồng thời là Chủ tịch Ủy ban nhân dân được thực hiện thành công tại 4 xã: Phước Thành, Phước Quang, Phước Hưng và Phước Hiệp.

Thứ tư, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị tạo lực đẩy toàn diện cho kinh tế - xã hội. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm mạnh xuống còn 2,5% vào năm 2020, tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia đạt 93,1% (54/58 trường), tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 90,5% và 100% trạm y tế xã có bác sĩ làm việc thường xuyên.

Thảo luận kết quả

Thành công trong hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở huyện Tuy Phước bắt nguồn từ việc bám sát các nghị quyết của Trung ương, đổi mới quy trình ban hành nghị quyết chuyên đề sát với thực tiễn sản xuất lúa giống 1.200 ha và quy hoạch cụm công nghiệp Phước An 50 ha. Sự phối hợp chặt chẽ giữa cấp ủy với Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân đã tạo nên tính nhất quán trong điều hành, khắc phục đáng kể tình trạng chồng chéo chức năng.

Dữ liệu nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ tròn biểu diễn cơ cấu trình độ học vấn của đại biểu Hội đồng nhân dân và bảng so sánh biến động số lượng đảng viên kết nạp mới qua từng năm. Qua việc trực quan hóa này, luận văn chỉ ra những hạn chế cần khắc phục: biên chế cấp xã vẫn còn thiếu 19 người (4 cán bộ và 15 công chức) so với định mức tại Nghị định số 34/2019/NĐ-CP; tỷ lệ nữ trong Hội đồng nhân dân chỉ đạt 22,1%; một số cuộc họp giao ban còn mang tính hình thức. Kết quả này tương đồng với các công trình nghiên cứu trước đây tại các vùng nông thôn Bắc Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, cho thấy tác động sâu sắc của tâm lý làng xã và quan hệ dòng tộc đối với tính phản biện của cán bộ cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng bộ cơ sở. Cấp ủy các xã, thị trấn cần đổi mới mạnh mẽ quy trình ra nghị quyết theo hướng ngắn gọn, lượng hóa chỉ tiêu phát triển; duy trì nền nếp sinh hoạt chi bộ theo Hướng dẫn số 09-HD/BTCTW; đặt mục tiêu kết nạp từ 200 đến 220 đảng viên mới mỗi năm trong giai đoạn 2021–2025, chú trọng phát triển đảng viên tại 101 chi bộ thôn, khu phố.

Thứ hai, kiện toàn tổ chức và nâng cao hiệu lực quản lý của chính quyền cấp xã. Ủy ban nhân dân huyện phối hợp với Sở Nội vụ hoàn thành việc tuyển dụng bổ sung 19 chỉ tiêu biên chế còn thiếu trước năm 2023; tăng cường phân cấp quản lý đất đai và cấp phép xây dựng; phấn đấu nâng tỷ lệ cán bộ, công chức cấp xã có trình độ sau đại học lên trên 8% vào năm 2025 gắn với chuyển đổi số quy trình giải quyết thủ tục hành chính tại bộ phận một cửa.

Thứ ba, mở rộng và giám sát chặt chẽ mô hình nhất thể hóa chức danh. Ban Thường vụ Huyện ủy cần tiến hành đánh giá toàn diện mô hình Bí thư kiêm Chủ tịch Ủy ban nhân dân tại 4 xã thí điểm, xây dựng quy chế kiểm soát quyền lực rõ ràng trước khi xem xét nhân rộng mô hình này ra thêm 2 đến 3 đơn vị hành chính đủ điều kiện trong giai đoạn 2023–2025.

Thứ tư, đổi mới phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội. Định kỳ mỗi quý, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và 4 tổ chức đoàn thể (Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh) phải thực hiện ít nhất 1 cuộc giám sát chuyên đề đối với việc thực thi công vụ của cán bộ cấp xã; duy trì tỷ lệ hòa giải thành ở cơ sở đạt trên 85% và tổ chức đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân tối thiểu 2 lần/năm tại 13 xã, thị trấn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, cán bộ lãnh đạo, quản lý tại các cơ quan Đảng, chính quyền cấp huyện và cấp xã. Công trình cung cấp hệ thống số liệu thực chứng và bài học kinh nghiệm sâu sắc về kiện toàn bộ máy, tổ chức nhân sự và phương thức điều hành kinh tế - xã hội tại cấp cơ sở.

Thứ hai, các nhà hoạch định chính sách và chuyên viên ngành Tổ chức - Nội vụ. Luận văn cung cấp luận cứ thực tiễn giá trị để đánh giá hiệu quả của các chính sách tinh giản biên chế theo Nghị quyết 18-NQ/TW và việc thực hiện mô hình nhất thể hóa chức danh tại địa phương cấp huyện.

Thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Quản lý công. Tài liệu này đóng vai trò là một case study điển hình về phân tích thể chế chính trị địa phương với hệ thống phương pháp nghiên cứu chặt chẽ.

Thứ tư, cán bộ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể nhân dân các cấp. Luận văn gợi mở các giải pháp cụ thể để đổi mới công tác dân vận, tăng cường phản biện xã hội và thực thi Quy chế dân chủ ở cơ sở trong điều kiện kinh tế thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn đã phát hiện những điểm nghẽn lớn nhất trong biên chế cán bộ cấp xã tại huyện Tuy Phước là gì?
Nghiên cứu chỉ ra tình trạng thiếu hụt 19 biên chế (4 cán bộ và 15 công chức) so với quy định tại Nghị định số 34/2019/NĐ-CP. Điều này tạo ra áp lực công việc lớn lên 257 cán bộ, công chức hiện có, ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ xử lý hồ sơ hành chính và công tác quản lý đất đai tại 13 xã, thị trấn.

Mô hình Bí thư Đảng ủy đồng thời là Chủ tịch UBND xã tại 4 địa phương mang lại kết quả ra sao?
Việc triển khai thí điểm tại 4 xã (Phước Thành, Phước Quang, Phước Hưng, Phước Hiệp) giúp rút ngắn quy trình ban hành và thực thi quyết định, tạo sự thống nhất cao giữa chủ trương lãnh đạo và điều hành hành chính. Tuy nhiên, mô hình này đòi hỏi cơ chế giám sát quyền lực chặt chẽ để tránh nguy cơ độc đoán, chuyên quyền.

Cơ cấu trình độ chuyên môn của 421 đại biểu Hội đồng nhân dân cấp xã có điểm gì nổi bật?
Chất lượng đại biểu đạt mức cao với 55,82% (235 người) có trình độ đại học, cao đẳng và 94,3% (397 người) tốt nghiệp trung học phổ thông. Mặc dù vậy, tỷ lệ đại biểu nữ mới đạt 22,1% (93 người), đòi hỏi phải có chiến lược quy hoạch cán bộ nữ rõ nét hơn trong các nhiệm kỳ tiếp theo.

Hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở đã tác động như thế nào đến mục tiêu xây dựng Nông thôn mới?
Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị đã huy động tối đa nguồn lực nhân dân, giúp 11/11 xã về đích Nông thôn mới vào năm 2020. Đời sống người dân được nâng cao rõ rệt với thu nhập bình quân 47,2 triệu đồng/năm và tỷ lệ hộ nghèo giảm chỉ còn 2,5%.

Luận văn đề xuất giải pháp trọng tâm nào để phát huy Quy chế dân chủ ở cơ sở?
Tác giả khuyến nghị duy trì nghiêm túc lịch tiếp công dân định kỳ vào thứ Năm hàng tuần tại 100% xã, thị trấn, đồng thời bắt buộc lấy ý kiến cộng đồng trước khi phê duyệt các dự án quy hoạch và xây dựng hạ tầng dân sinh nhằm đảm bảo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra".

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vị trí, vai trò và cấu trúc của hệ thống chính trị cơ sở trong tiến trình đổi mới tại Việt Nam.
• Công trình phản ánh bức tranh thực chứng sinh động tại 13 xã, thị trấn của huyện Tuy Phước giai đoạn 2015–2020 với nguồn dữ liệu chi tiết về 421 đại biểu Hội đồng nhân dân và 257 cán bộ, công chức.
• Nghiên cứu chứng minh mối liên hệ hữu cơ giữa việc nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng bộ với kết quả tăng trưởng kinh tế 9%/năm và thành tích 11/11 xã đạt chuẩn Nông thôn mới.
• Đánh giá khách quan những điểm nghẽn thể chế, sự thiếu hụt 19 chỉ tiêu biên chế và những thách thức khi vận hành mô hình nhất thể hóa tại 4 xã thí điểm.
• Đề xuất 7 nhóm giải pháp chiến lược có tính khả thi cao, gắn với lộ trình phát triển kinh tế - xã hội của huyện Tuy Phước giai đoạn 2021–2025 và tầm nhìn 2030.

Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn công trình để ứng dụng vào thực tiễn quy hoạch nhân sự và đổi mới quản trị công tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1. Một số vấn đề lý luận về đổi mới hệ thống chính trị cơ sở Chƣơng 2. Thực trạng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định Chƣơng 3. Phƣơng hƣớng và giải pháp đổi mới hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở trên địa bàn huyện Tuy Phƣớc, tỉnh Bình Định 7 Chƣơng 1.

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐỔI MỚI HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ 1. Hệ thống chính trị và đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam 1. Quan niệm về hệ thống chính trị và hệ thống chính trị Việt Nam Chính trị là lĩnh vực rộng lớn và vô cùng phức tạp của xã hội có giai cấp, bao gồm các hoạt động và các mối quan hệ liên quan đến các công việc và giải quyết các vấn đề của giai cấp và nhà nƣớc. Thực chất, chính trị giải quyết mối quan hệ, sự tác động qua lại giữa các chủ thể xã hội với các tổ chức và thành viên trong xã hội xoay quanh mối quan hệ quyền lực giữa chủ thể và các thành viên bên trong đó.

Hoạt động này diễn ra bên trong nhà nƣớc. Công việc của nhà nƣớc là trung tâm của các vấn đề chính trị. Trong xã hội có giai cấp và nhà nƣớc, giai cấp thống trị luôn tìm kiếm những công cụ, phƣơng tiện để xác lập và duy trì địa vị thống trị giai cấp của mình. Do đó, quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, chính trị là quan hệ giữa các giai cấp, là đấu tranh giai cấp nhằm giành, giữ, thực thi quyền lực chính trị, quyền lực nhà nƣớc, mà mục đích cuối cùng là nhằm bảo vệ lợi ích, chủ yếu là lợi ích kinh tế của giai cấp cầm quyền.

Cố nhiên, chính trị không chỉ bao gồm công việc của các giai cấp và nhà nƣớc mà nó còn giải quyết những vấn đề thuộc về ý thức hệ, vấn đề giải quyết các mối quan hệ giữa các tầng lớp xã hội khác với giai cấp, tầng lớp cầm quyền, vấn đề đạo đức xã hội,. Vì vậy, bên cạnh giai cấp và nhà nƣớc, kết cấu của xã hội còn tồn tại các tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội – nghề nghiệp khác. Trong xã hội có giai cấp, quyền lực của giai cấp cầm quyền đƣợc thực hiện bằng một hệ thống thiết chế và tổ chức chính trị nhất định. Tất cả tồn tại và vận hành trong khuôn khổ của HTCT.

Thuật ngữ "hệ thống chính trị" xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, chính trị và HTCT là sản phẩm của quan hệ giai cấp và đấu tranh giai cấp, là sản phẩm của một giai đoạn lịch sử nhất định. 8 Đối với khoa học chính trị hiện đại, HTCT là một phạm trù rất quan trọng, bởi vì nó tổng hợp những vấn đề của thực tiễn chính trị. Hơn nữa, những vấn đề đó không phải đƣợc xem xét rời rạc, biệt lập mà là xem xét trong một chỉnh thể có tính hệ thống, có quá trình hình thành, phát triển, có chủ thể, đối tƣợng với các mối quan hệ theo vị trí, vai trò, chức năng của từng chủ thể trong HTCT,. Vì vậy, quan niệm về HTCT còn rất khác nhau, phụ thuộc vào khuynh hƣớng, trƣờng phái chính trị học khác nhau.

Ở phƣơng Tây, có hai cách tiếp cận cơ bản về HTCT. Thứ nhất, cách tiếp cận thể chế: coi HTCT là tập hợp các thể chế chính trị (gồm các tổ chức nhà nƣớc và các tổ chức chính trị - xã hội) và những mối quan hệ qua lại giữa chúng. Thứ hai, cách tiếp cận hệ thống: coi HTCT không chỉ bao gồm cấu trúc thể chế và các quan hệ giữa chúng, mà còn là những chuẩn mực chính trị, vai trò chính trị, hành vi chính trị. Từ hai cách tiếp cận cơ bản này phát triển nên một số quan điểm khác nhau về HTCT nhƣ: Nhà chính trị học Mỹ D.Istons, trong tác phẩm Hệ thống chính trị (1953), Giới hạn sự phân tích chính trị (1965) cho rằng: "Hệ thống chính trị giống như một bộ máy tự phát triển, tự điều tiết và phản ứng với những tác động từ bên ngoài.

Hệ thống đó có "đầu vào", đó là nơi thu nhận những tác động, yêu cầu, ủng hộ. của môi trường xã hội và văn hóa xã hội quanh nó. Còn "đầu ra" là những quyết định chính trị và hành động chính trị để thực hiện các quyết định đó" [29, tr. Cách tiếp cận khác của nhà chính trị học Mỹ G.Almold cho rằng: "Hệ thống chính trị đó là các kiểu khác nhau của hành vi chính trị, của các tổ chức nhà nước cũng như phi nhà nước.

Các kiểu hành vi đó được chia ra hai cấp độ là: thể chế và định hướng" [29, tr. Một số cách tiếp cận khác cho rằng: "Hệ thống chính trị là cơ chế để thực hiện và giải quyết các vấn đề, đồng thời để hoạch định và kiểm soát sự thực hiện các quyết định cũng như kiểm soát các quan hệ quản lý của Nhà nước" [29, tr. Đến đầu những năm 1980 của thế kỷ XX, khái niệm HTCT đƣợc khẳng định trong các tài liệu triết học, chính trị học của Liên Xô (cũ). HTCT đƣợc hiểu theo cách tiếp cận hình thái kinh tế - xã hội, là bộ phận của thƣợng tầng kiến trúc đƣợc quyết định bởi hạ tầng kinh tế, theo kết cấu xã hội giai cấp.

HTCT là một 9 kiểu xác định của hình thái kinh tế - xã hội. Hiện nay một số nhà khoa học Nga coi HTCT nhƣ một tổ hợp phức tạp các thể chế nhà nƣớc, các đảng chính trị, các tổ chức xã hội, trong khuôn khổ đó diễn ra đời sống chính trị và thực thi quyền lực nhà nƣớc, quyền lực xã hội. Ở nƣớc ta, đã có nhiều công trình nghiên cứu, đề tài khoa học đề cập đến HTCT, hoặc những khía cạnh khác nhau của HTCT, đã có không ít định nghĩa HTCT đƣợc nêu ra. Có thể khái quát theo hai quan niệm: Quan niệm thứ nhất cho rằng, HTCT là cơ quan quyền lực nhà nƣớc bao gồm cơ quan lập pháp, hành pháp, tƣ pháp với các chức năng, cơ chế vận hành và các mối quan hệ của chúng.

Quan niệm này dựa trên cơ sở là mọi quyết định chính trị, chính sách của một quốc gia đều do nhà nƣớc quyết định, ban hành. Chỉ cần tập trung làm rõ quá trình này trong chính bộ máy nhà nƣớc là có thể lý giải đƣợc những vấn đề quan trọng của đời sống chính trị. Quan niệm thứ hai nhìn nhận HTCT ở một phạm vi rộng hơn, hệ thống chính trị bao gồm nhà nƣớc và các tổ chức chính trị hợp pháp (đảng, các tổ chức chính trị - xã hội, …). Cách tiếp cận này giúp ngƣời ta lý giải đƣợc nhiều vấn đề xoay quanh việc thực hiện quyền lực và ra quyết định của nhà nƣớc.

Đằng sau các quyết định chính trị của nhà nƣớc là cả một quá trình đấu tranh, tƣơng tác, gây sức ép, thỏa hiệp giữa các nhóm, lực lƣợng, giai cấp, khác nhau trong xã hội. Theo quan niệm này có thể hiểu: "Hệ thống chính trị là một chỉnh thể bao gồm Nhà nước, các Đảng chính trị hợp pháp, các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp, trong đó, vai trò chủ đạo thuộc về các thiết chế của giai cấp cầm quyền để tác động vào các quá trình kinh tế - xã hội nhằm củng cố, duy trì và phát triển chế độ xã hội đương thời" [14, tr. Nhìn chung, ở nƣớc ta, cách tiếp cận khái niệm HTCT là mô tả các yếu tố thực thể cơ bản cấu thành và phản ánh chức năng tổng quát của hệ thống chính trị. Phù hợp với quan điểm đó, có thể nêu lên định nghĩa chung về HTCT nhƣ sau: "Hệ thống chính trị là tổ hợp có tính chỉnh thể các thể chế chính trị (các cơ quan quyền lực nhà nước, các đảng chính trị, các tổ chức và các phong trào chính trị.) được xây dựng trên các quyền và chuẩn mực xã hội, phân bố theo 10 một kết cấu chức năng nhất định, vận hành theo những nguyên tắc, cơ chế và quan hệ cụ thể, nhằm thực thi quyền lực chính trị" [39, tr.

Nhƣ vậy, HTCT là một hệ thống cấu trúc, một chỉnh thể bao gồm các bộ phận cấu thành, có quan hệ mật thiết với nhau, có vị trí, chức năng, vai trò khác nhau. Hệ thống ấy đƣợc thể hiện ở những cấp khác nhau: trung ƣơng, địa phƣơng, cơ sở. Cấu trúc HTCT rất đa dạng, ở mỗi quốc gia lại có đặc thù khác nhau, nhƣng cơ bản gồm 3 bộ phận: Đảng chính trị, Nhà nƣớc, các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp. HTCT ở nƣớc ta hiện nay bao gồm: ĐCSVN, Nhà nƣớc Cộng hòa XHCN Việt Nam, MTTQ Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam, Hội Cựu chiến binh Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội hợp pháp khác đƣợc thành lập, hoạt động trên cơ sở liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, dƣới sự lãnh đạo của ĐCSVN, thực hiện và bảo đảm đầy đủ quyền làm chủ của nhân dân.

Trong HTCT Việt Nam, ĐCSVN Nam vừa là một bộ phận cấu thành HTCT, vừa là hạt nhân lãnh đạo toàn bộ HTCT. Đảng lãnh đạo Nhà nƣớc, MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội. Nhà nƣớc là trung tâm, trụ cột của HTCT. MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội là cơ sở chính trị của Đảng và Nhà nƣớc.

ĐCSVN là đảng cầm quyền, lãnh đạo Nhà nuớc và xã hội. Ðảng lãnh đạo bằng cƣơng lĩnh, chiến lƣợc, các định huớng về chính sách và chủ trƣơng lớn; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức, kiểm tra, giám sát và bằng hành động gƣơng mẫu của đảng viên. Ðảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ, giới thiệu những đảng viên ƣu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo của HTCT. Ðảng lãnh đạo thông qua tổ chức đảng và đảng viên hoạt động trong các tổ chức của HTCT.

Đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam Về cơ bản, HTCT Việt Nam cũng đƣợc tổ chức theo những mô hình phổ biến của HTCT các nƣớc trên thế giới. Mặt khác, HTCT Việt Nam cũng có những đặc điểm riêng. 11 Thứ nhất, HTCT Việt Nam do duy nhất một đảng - Đảng cộng sản lãnh đạo.