Đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội

Nghiên cứu đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm, Hà Nội trong luận văn thạc sĩ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

• Tác giả: Lê Mạnh Hà
• Người hướng dẫn: GS. Trần Ngọc Đường
• Trường học: Học viện hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Luật hiến pháp và luật hành chính
• Đề tài: Đổi mới hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN
• 1.1. Vị trí, vai trò, chức năng, tổ chức, hoạt động Hội đồng nhân dân quận
• 1.2. Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận – Một số vấn đề lý luận và cơ sở pháp lý cơ bản
• 1.3. Quan điểm về đổi mới
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN NAM TỪ LIÊM
• 2.1. Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• 2.2. Kết quả đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN
• 3.1. Phương hướng tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận Nam Từ Liêm
• 3.2. Các giải pháp tiếp tục đổi mới hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân quận
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về đổi mới giám sát HĐND quận Nam Từ Liêm

Đổi mới giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan này. Việc thực hiện giám sát không chỉ giúp đảm bảo tính minh bạch trong quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện cho người dân tham gia vào quá trình quản lý. Đổi mới giám sát cần được thực hiện đồng bộ và có hệ thống, từ đó nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc của HĐND.

1.1. Vai trò của HĐND trong giám sát

HĐND đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước tại địa phương. Chức năng giám sát của HĐND không chỉ giúp phát hiện kịp thời các vi phạm mà còn đảm bảo việc thực hiện các nghị quyết của HĐND được nghiêm túc.

1.2. Lịch sử và sự phát triển của HĐND quận Nam Từ Liêm

HĐND quận Nam Từ Liêm đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ khi thành lập đến nay. Sự phát triển này gắn liền với những thay đổi trong chính sách và pháp luật của Nhà nước, đặc biệt là Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.

II. Những thách thức trong hoạt động giám sát của HĐND quận

Mặc dù đã có nhiều cải cách, nhưng hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu thông tin, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan, và sự tham gia của người dân còn hạn chế là những yếu tố cản trở hiệu quả giám sát.

2.1. Thiếu thông tin và minh bạch

Một trong những thách thức lớn nhất là việc thiếu thông tin đầy đủ và kịp thời từ các cơ quan chức năng. Điều này làm giảm khả năng giám sát của HĐND và ảnh hưởng đến quyết định của cơ quan này.

2.2. Sự phối hợp giữa các cơ quan chưa hiệu quả

Sự phối hợp giữa HĐND và các cơ quan khác như UBND, các ban ngành còn nhiều hạn chế. Điều này dẫn đến việc giám sát không được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

III. Phương pháp đổi mới giám sát HĐND quận Nam Từ Liêm

Để nâng cao hiệu quả giám sát, HĐND quận Nam Từ Liêm cần áp dụng các phương pháp đổi mới. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong giám sát, tăng cường sự tham gia của người dân và cải cách quy trình giám sát là những giải pháp cần thiết.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong giám sát

Việc sử dụng công nghệ thông tin sẽ giúp HĐND tiếp cận thông tin nhanh chóng và chính xác hơn. Các phần mềm quản lý và hệ thống thông tin sẽ hỗ trợ trong việc theo dõi và đánh giá hoạt động của các cơ quan nhà nước.

3.2. Tăng cường sự tham gia của người dân

Khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động giám sát sẽ tạo ra sự minh bạch và trách nhiệm hơn trong quản lý nhà nước. Các cuộc họp, hội thảo và diễn đàn cần được tổ chức thường xuyên để lắng nghe ý kiến của người dân.

IV. Kết quả nghiên cứu về hoạt động giám sát HĐND quận

Nghiên cứu về hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm cho thấy nhiều kết quả tích cực. Sự cải cách trong phương thức giám sát đã giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND, đồng thời tạo niềm tin cho người dân.

4.1. Những kết quả đạt được trong giám sát

HĐND quận đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong việc giám sát các hoạt động của UBND và các cơ quan chức năng. Nhiều vấn đề bức xúc của cử tri đã được giải quyết kịp thời.

4.2. Đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát

Đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát cần dựa trên các tiêu chí cụ thể như mức độ hài lòng của người dân, số lượng kiến nghị được giải quyết và sự minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho HĐND quận

Kết luận về hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm cho thấy cần tiếp tục đổi mới và cải cách. Hướng đi tương lai cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng giám sát, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

HĐND quận cần xác định rõ các mục tiêu và định hướng phát triển trong hoạt động giám sát. Việc xây dựng kế hoạch cụ thể và lộ trình thực hiện sẽ giúp đạt được hiệu quả cao hơn.

5.2. Tăng cường hợp tác và liên kết

Tăng cường hợp tác giữa HĐND và các cơ quan, tổ chức xã hội sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp trong việc thực hiện giám sát. Sự liên kết này sẽ giúp nâng cao hiệu quả và chất lượng giám sát.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động giám sát của Hội đồng nhân dân (HĐND) quận Nam Từ Liêm, Thành phố Hà Nội, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương. Từ khi thành lập quận Nam Từ Liêm năm 2014 với dân số khoảng 230.000 người và diện tích 32,27 km², hoạt động giám sát của HĐND quận đã góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, đồng thời nâng cao đời sống nhân dân. Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất bình quân giai đoạn 2014-2018 đạt 15,7%, thu ngân sách nhà nước tăng bình quân 36,4%/năm, cho thấy sự phát triển nhanh và bền vững của quận.

Tuy nhiên, hoạt động giám sát của HĐND quận vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như tính hình thức, chưa sâu sát, chưa có quy trình tổ chức chặt chẽ, nội dung giám sát dàn trải và chưa tập trung vào các vấn đề bức xúc. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng, đánh giá hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm trong giai đoạn 2016-2019, từ đó đề xuất các giải pháp đổi mới nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát, góp phần xây dựng chính quyền địa phương trong sạch, vững mạnh.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND quận Nam Từ Liêm trong nửa đầu nhiệm kỳ 2016-2021. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoàn thiện chức năng giám sát của HĐND quận, đồng thời góp phần nâng cao vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương trong công cuộc đổi mới và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác giám sát của HĐND. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về quyền lực nhà nước và giám sát dân chủ: Giám sát là công cụ để cơ quan quyền lực nhà nước thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, đảm bảo sự tuân thủ pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý xã hội.

2. Lý thuyết đổi mới quản lý công: Đổi mới hoạt động giám sát nhằm nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả của các cơ quan nhà nước, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội hiện đại.

Các khái niệm chính bao gồm: giám sát, hiệu quả giám sát, chủ thể và đối tượng giám sát, hình thức giám sát, đổi mới hoạt động giám sát. Luận văn cũng phân biệt rõ giám sát với kiểm tra và thanh tra để làm rõ phạm vi và phương pháp thực hiện.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ báo cáo công tác của HĐND quận Nam Từ Liêm, các văn bản pháp luật liên quan như Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2015, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND 2015, các nghị quyết, báo cáo giám sát, kết quả khảo sát ý kiến đại biểu và cử tri.

• Phương pháp phân tích: Phân tích tài liệu, thống kê số liệu về hoạt động giám sát (số lượng đoàn giám sát, nội dung giám sát, kết quả thực hiện kiến nghị), so sánh hiệu quả giám sát qua các năm, đánh giá thực trạng dựa trên tiêu chí hiệu quả giám sát.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn đại biểu HĐND, các Ban HĐND, Thường trực HĐND và các tổ chức liên quan làm đối tượng khảo sát nhằm phản ánh toàn diện hoạt động giám sát.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích hoạt động giám sát trong giai đoạn từ tháng 6/2016 đến tháng 6/2019, tương ứng nửa đầu nhiệm kỳ 2016-2021 của HĐND quận Nam Từ Liêm.

Phương pháp luận được xây dựng trên cơ sở lý luận Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng về đổi mới hoạt động giám sát, kết hợp với các phương pháp thu thập, xử lý thông tin, thống kê, so sánh và quan sát thực tiễn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng cường số lượng và chất lượng các cuộc giám sát: Trong giai đoạn 2016-2019, HĐND quận Nam Từ Liêm đã tổ chức khoảng 15 đoàn giám sát chuyên đề, tăng 25% so với giai đoạn trước. Nội dung giám sát tập trung vào các lĩnh vực kinh tế - xã hội, tài chính ngân sách, quản lý đất đai và thực hiện chính sách xã hội.

2. Hiệu quả kiến nghị sau giám sát còn hạn chế: Khoảng 60% kiến nghị của các đoàn giám sát được các cơ quan chức năng tiếp thu và thực hiện, tuy nhiên chỉ có khoảng 40% kiến nghị được xử lý triệt để, còn lại tồn tại chậm trễ hoặc chưa được giải quyết dứt điểm.

3. Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn chưa sôi nổi: Tỷ lệ đại biểu tham gia chất vấn tại các kỳ họp đạt khoảng 70%, nhưng số lượng câu hỏi chất vấn và mức độ sâu sắc còn hạn chế, chưa phản ánh đầy đủ các vấn đề bức xúc của cử tri.

4. Năng lực và kỹ năng của đại biểu HĐND còn nhiều hạn chế: Khoảng 30% đại biểu chưa có đầy đủ kiến thức chuyên môn và kỹ năng giám sát, ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động giám sát và khả năng phát hiện, xử lý các vấn đề phát sinh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ nhiều yếu tố. Trước hết, cơ sở pháp lý về hoạt động giám sát của HĐND quận còn chưa hoàn thiện, thiếu quy trình cụ thể và hướng dẫn chi tiết về giám sát văn bản quy phạm pháp luật và xử lý kiến nghị sau giám sát. So với một số nghiên cứu trong ngành luật hành chính, kết quả này tương đồng với thực trạng chung của các HĐND cấp quận, huyện tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong quá trình giám sát chưa chặt chẽ, dẫn đến việc cung cấp thông tin không kịp thời và đầy đủ. Điều này làm giảm hiệu quả giám sát và ảnh hưởng đến niềm tin của cử tri đối với HĐND.

Việc năng lực đại biểu còn hạn chế cũng là một điểm nghẽn quan trọng. So với các nghiên cứu về đại biểu HĐND tại các địa phương khác, Nam Từ Liêm cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng giám sát và kiến thức pháp luật cho đại biểu để nâng cao chất lượng hoạt động.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện số lượng đoàn giám sát theo năm, tỷ lệ kiến nghị được thực hiện và mức độ tham gia chất vấn của đại biểu, giúp minh họa rõ nét hơn về xu hướng và hiệu quả hoạt động giám sát.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý và quy trình giám sát: Ban hành các hướng dẫn chi tiết về quy trình giám sát, đặc biệt là giám sát văn bản quy phạm pháp luật và xử lý kiến nghị sau giám sát. Thời gian thực hiện: trong vòng 12 tháng. Chủ thể thực hiện: HĐND quận phối hợp với các cơ quan pháp lý.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực đại biểu HĐND: Tổ chức các khóa tập huấn về kỹ năng giám sát, pháp luật và nghiệp vụ đại biểu cho ít nhất 80% đại biểu trong nhiệm kỳ 2019-2021. Chủ thể thực hiện: Học viện Hành chính Quốc gia, HĐND quận.

3. Nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn: Xây dựng kế hoạch cụ thể để tăng cường số lượng và chất lượng câu hỏi chất vấn, khuyến khích đại biểu tham gia tích cực. Thời gian: áp dụng từ kỳ họp tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Thường trực HĐND quận.

4. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trong hoạt động giám sát: Thiết lập cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên, minh bạch giữa HĐND, UBND và các cơ quan liên quan để đảm bảo cung cấp dữ liệu đầy đủ, kịp thời. Thời gian: trong 6 tháng tới. Chủ thể thực hiện: HĐND quận, UBND quận.

5. Đầu tư trang thiết bị và kinh phí cho hoạt động giám sát: Bố trí ngân sách hợp lý để hỗ trợ công tác giám sát, bao gồm trang thiết bị công nghệ thông tin, tài liệu và chi phí đi thực địa. Chủ thể thực hiện: UBND quận phối hợp HĐND quận, thực hiện trong năm tài chính 2021.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp: Nghiên cứu giúp nâng cao nhận thức, kỹ năng và hiệu quả thực hiện chức năng giám sát, từ đó phát huy vai trò đại diện cho quyền lợi của cử tri.

2. Cán bộ, công chức làm việc tại các cơ quan chính quyền địa phương: Hiểu rõ hơn về vai trò, trách nhiệm trong phối hợp với HĐND, nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi pháp luật.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc giảng dạy, nghiên cứu về hoạt động giám sát và đổi mới quản lý nhà nước ở địa phương.

4. Các tổ chức chính trị - xã hội và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam: Tăng cường phối hợp giám sát, góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của chính quyền địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm bao gồm những hình thức nào?
   Hoạt động giám sát bao gồm xem xét báo cáo công tác, chất vấn và trả lời chất vấn, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, thành lập đoàn giám sát chuyên đề và bỏ phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do HĐND bầu. Ví dụ, trong giai đoạn 2016-2019, quận đã tổ chức khoảng 15 đoàn giám sát chuyên đề.

2. Những khó khăn chính trong hoạt động giám sát của HĐND quận là gì?
   Khó khăn gồm cơ sở pháp lý chưa hoàn chỉnh, phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ, năng lực đại biểu còn hạn chế và việc xử lý kiến nghị sau giám sát chưa triệt để. Điều này làm giảm hiệu quả và ảnh hưởng đến niềm tin của cử tri.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát của HĐND quận?
   Cần hoàn thiện quy trình giám sát, tăng cường đào tạo đại biểu, nâng cao chất lượng chất vấn, cải thiện phối hợp liên ngành và đầu tư kinh phí, trang thiết bị hỗ trợ. Ví dụ, tổ chức các khóa tập huấn kỹ năng giám sát cho đại biểu.

4. Phạm vi nghiên cứu của luận văn này là gì?
   Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND quận Nam Từ Liêm trong giai đoạn 6/2016 đến 6/2019, tương ứng nửa đầu nhiệm kỳ 2016-2021.

5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu này đối với chính quyền địa phương?
   Nghiên cứu giúp hoàn thiện chức năng giám sát của HĐND quận, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường sự minh bạch và trách nhiệm, góp phần xây dựng chính quyền trong sạch, vững mạnh và phát triển bền vững.

Kết luận

• Hoạt động giám sát của HĐND quận Nam Từ Liêm đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế về hiệu quả kiến nghị, chất lượng chất vấn và năng lực đại biểu.
• Cơ sở pháp lý và quy trình giám sát cần được hoàn thiện để nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm.
• Đào tạo, bồi dưỡng đại biểu và tăng cường phối hợp liên ngành là giải pháp then chốt để đổi mới hoạt động giám sát.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng kế hoạch đào tạo, hoàn thiện quy trình giám sát và đầu tư trang thiết bị hỗ trợ, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát trong nhiệm kỳ tiếp theo.

Các cơ quan chức năng và đại biểu HĐND quận Nam Từ Liêm cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đổi mới, đảm bảo quyền làm chủ của nhân dân và phát huy vai trò của HĐND trong quản lý nhà nước địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ ĐỔI MỚI HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN QUẬN 1. Vị trí, vai trò, chức năng, tổ chức, hoạt động của Hội đồng nhân dân quận 1. trí pháp lý của i đ ng nh n d n quận Luật Tổ chức Chính quyền địa phƣơng năm 2015 quy định: HĐND là cầu nối giữa Đảng, Nhà nƣớc với Nhân dân, tạo điều kiện cho Nhân dân làm chủ, mối quan hệ hai chiều đƣợc dung hoà giữa yếu tố quyền lực Nhà nƣớc và yếu tố ý chí của Nhân dân. HĐND có vị trí hết sức quan trọng trong xây dựng và quản lý mọi mặt đời sống của Nhân dân địa phƣơng về kinh tế - văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh Tính quyền lực nhà nƣớc của HĐND biểu hiện ở chỗ: Thứ nhất, HĐND thể hiện quyền làm chủ của Nhân dân trên địa bàn lãnh thổ, đồng thời thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn do cấp trên phân giao.

Thứ hai, quyết định của HĐND có tính bắt buộc chung đối với các cơ quan, tổ chức và công dân ở địa phƣơng. HĐND đƣợc tổ chức ở các đơn vị hành chính, theo đó, HĐND đƣợc thành lập ở ba cấp: (1) Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ƣơng; (2) Quận, huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, đơn vị hành chính tƣơng đƣơng; (3) Phƣờng, xã, thị trấn. Nhƣ vậy, HĐND quận là cơ quan nằm trong hệ thống tổ chức CQĐP, có vị trí hết sức quan trọng trong việc góp phần thực hiện chế độ dân chủ XHCN, xây dựng và quản lý mọi mặt của đời sống nhân dân địa phƣơng về kinh tế - xã 14 hội, văn hóa, an ninh – quốc phòng… là cầu nối giữa Nhà nƣớc với Nhân dân, trực tiếp đƣa đƣờng lối, chính sách, pháp luật của Nhà nƣớc vào cuộc sống. Chức năng của i đ ng nh n d n quận Căn cứ vào Luật Tổ chức chính quyền địa phƣơng năm 2015, HĐND quận có hai chức năng quan trọng, cơ bản đó là: Chức năng quyết định và chức năng giám sát.

Chức năng quyết định: Chức năng cơ bản nhất của HĐND là căn cứ vào Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nƣớc cấp trên để ra các quyết định (dƣới hình thức ban hành nghị quyết) về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND. Chẳng hạn nhƣ: các vấn đề của địa phƣơng do luật định, giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phƣơng và việc thực hiện nghị quyết của HĐND. Với tƣ cách là cơ quan quyền lực nhà nƣớc và cơ quan đại diện của Nhân dân ở địa phƣơng, HĐND thay mặt cho nhân dân địa phƣơng, cho cử tri đã bầu ra mình để quyết định những vấn đề quan trọng của địa phƣơng và giám sát việc thi hành những quyết định đó, việc tuân thủ Hiến pháp và pháp luật ở địa phƣơng. HĐND quyết định những chủ trƣơng, biện pháp quan trọng để phát huy tiềm năng kinh tế của địa phƣơng, xây dựng và phát triển địa phƣơng về kinh tế - văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân địa phƣơng, làm tròn nghĩa vụ của địa phƣơng đối với cả nƣớc.

Chức năng giám sát Ngoài chức năng ra quyết định, HĐND quận còn thực hiện chức năng giám sát việc tuân theo Hiến pháp và Pháp luật ở địa phƣơng, việc thực hiện 15 nghị quyết của HĐND mỗi cấp; giám sát hoạt động của Thƣờng trực HĐND, UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp, các Ban của HĐND cấp mình; giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của HĐND cấp dƣới Giám sát đƣợc thực hiện bởi các chủ thể: HĐND, Thƣờng trực HĐND, Các ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND và cá nhân đại biểu HĐND; giám sát đƣợc thực hiện trên 07 hình thức chính, bao gồm: Xem xét các báo cáo (trong đó có thẩm tra), xem xét trả lời chất vấn, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, giám sát chuyên đề, giám sát giải quyết đơn thƣ công dân, giám sát giải quyết kiến nghị của cử tri và giải trình tại phiên họp thƣờng trực HĐND. Hoạt động giám sát của HĐND mang tính quyền lực Nhà nƣớc để thay mặt Nhân dân địa phƣơng thực hiện quyền dân chủ theo pháp luật quy định và là một bộ phận quyền lực cấu thành không thể tách rời cơ quan quyền lực Nhà nƣớc ở địa phƣơng, là quyền lực mà Nhân dân địa phƣơng trao cho cơ quan đại diện của mình theo trình tự, thủ tục đƣợc pháp luật quy định để chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng và hợp pháp của Nhân dân địa phƣơng. Mọi hành vi vi phạm Hiến pháp và pháp luật đều phải phát hiện kịp thời, xử lý nghiêm minh; kiến nghị những biện pháp khắc phục một cách có hiệu quả những điểm chƣa phù hợp với thực tiễn đời sống ở địa phƣơng. Nhiệm vụ, quyền hạn của i đ ng nh n d n Quận Căn cứ Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức chính quyền địa phƣơng năm 2015, HĐND thực hiện những nhiệm vụ và quyền hạn theo sự phân quyền, phân cấp quản lý của chính quyền cấp trên, đảm bảo sự lãnh đạo thống nhất của Trung ƣơng, đồng thời phát huy quyền chủ động, sáng tạo của địa phƣơng Điều 45, Luật Tổ chức chính quyền địa phƣơng năm 2015 quy định nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND quận bao gồm: 16 Thứ nhất, trong tổ chức và bảo đảm thi hành Hiến pháp và pháp luật, gồm: Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND quận; Quyết định các biện pháp để thực hiện các nhiệm vụ do cơ quan nhà nƣớc cấp trên phân cấp; Quyết định việc phân cấp cho CQĐP, cơ quan nhà nƣớc cấp dƣới thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của CQĐP ở Quận; Bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của UBND, Chủ tịch UBND quận; bãi bỏ một phần hoặc toàn bộ văn bản trái pháp luật của HĐND phƣờng; Giải tán HĐND phƣờng trong trƣờng hợp HĐND đó làm thiệt hại nghiêm trọng đến lợi ích của Nhân dân và trình HĐND thành phố trực thuộc Trung ƣơng phê chuẩn.

Thứ hai, trong xây dựng chính quyền, gồm có: Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch HĐND quận, Phó Chủ tịch HĐND quận, Trƣởng ban, Phó Trƣởng ban của HĐND quận; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch UBND quận, Phó Chủ tịch UBND quận và các Ủy viên UBND quận; bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Đoàn Hội thẩm Tòa án nhân dân Quận; Lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với ngƣời giữ chức vụ do HĐND quận bầu theo quy định tại Điều 88 và Điều 89 của Luật Tổ chức CQĐP năm 2015; Bãi nhiệm đại biểu HĐND Quận và chấp nhận việc đại biểu HĐND quận xin thôi làm nhiệm vụ đại biểu; Quyết định thành lập, bãi bỏ cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận Thứ ba, quyết định, thông qua các nội dung trong lĩnh vực kinh tế, tài nguyên, môi trƣờng, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ, văn hóa, thông tin, thể dục, thể thao, y tế, lao động và thực hiện chính sách xã hội; quyết định các vấn đề trong công tác dân tộc, tôn giáo, lĩnh vực quốc phòng, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, nhƣ: thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội trung hạn và hằng năm của Quận trƣớc khi trình UBND thành phố trực thuộc trung ƣơng phê duyệt; Quyết định dự toán thu ngân sách nhà nƣớc 17 trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách địa phƣơng và phân bổ dự toán ngân sách quận; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phƣơng trong trƣờng hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách địa phƣơng; quyết định, chủ trƣơng đầu tƣ chƣơng trình, dự án trên địa bàn Quận trong phạm vi đƣợc phân quyền. Thứ tư, Giám sát việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật ở địa phƣơng, việc thực hiện nghị quyết của HĐND quận; giám sát hoạt động của Thƣờng trực HĐND quận, UBND quận, Tòa án nhân dân quận, Viện kiểm sát nhân dân quận, các Ban của HĐND quận; Giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND Quận và văn bản của HĐND Phƣờng. Để thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn nêu trên, HĐND quận phải ban hành các quyết định thể hiện dƣới hình thức nghị quyết. Hầu hết các nghị quyết này của HĐND không chứa quy phạm pháp luật, trừ các nghị quyết đƣợc ban hành theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 mới chứa quy phạm pháp luật.

Cụ thể là, HĐND quận chỉ đƣợc ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Nghị quyết) để quy định những vấn đề đƣợc luật giao. Cơ cấu tổ chức của i đ ng nh n d n quận Điều 46, Luật Tổ chức chính quyền địa phƣơng năm 2015 quy định chi tiết cơ cấu tổ chức củ HĐND quận, cụ thể: 1. Hội đồng nhân dân quận Cơ cấu tổ chức HĐND quận đƣợc quy định tại Luật Tổ chức CQĐP năm 2015 gồm các đại biểu HĐND do cử tri ở Quận bầu ra, cụ thể nhƣ sau: - Quận có từ 80.000 dân trở xuống đƣợc bầu 30 đại biểu; có trên 80.000 dân thì cứ thêm 10.000 dân đƣợc bầu thêm 01 đại biểu, nhƣng tổng số không quá 40 đại biểu. 18 - Số lƣợng đại biểu HĐND quận có từ 30 phƣờng trực thuộc trở lên do Ủy ban thƣờng vụ Quốc hội quyết định theo đề nghị của Thƣờng trực HĐND thành phố trực thuộc trung ƣơng, nhƣng tổng số không quá 45 đại biểu.

Thƣờng trực HĐND quận gồm Chủ tịch HĐND quận, hai Phó Chủ tịch HĐND quận và các Ủy viên là Trƣởng ban của HĐND quận. Chủ tịch HĐND quận có thể là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách; Phó Chủ tịch HĐND quận là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách. HĐND quận thành lập Ban pháp chế và Ban kinh tế - Xã hội. Cơ cấu các Ban của HĐND quận gồm có Trƣởng ban, một Phó Trƣởng ban và các Ủy viên.

Số lƣợng Ủy viên của các Ban của HĐND do HĐND quận quyết định. Trƣởng ban của HĐND Quận có thể là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách; Phó Trƣởng ban của HĐND Quận là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách. Tổ đại biểu HĐND Quận bao gồm nhiều đại biểu HĐND Quận (đƣợc bầu ở một hoặc nhiều đơn vị bầu cử); Tất cả các đại biểu HĐND Quận đều phải sinh hoạt theo Tổ đại biểu HĐND (theo Quy chế hoạt động của Tổ đại biểu HĐND). Thƣờng trực HĐND Quận có thẩm quyền quy định về số lƣợng Tổ đại biểu HĐND Quận, Tổ trƣởng và Tổ phó của Tổ đại biểu HĐND Quận.