Chương I Những quy định chung của Luật thú y về bệnh truyền nhiễm : 1. Lấy phòng bệnh là chính trong đó thông tin, giáo dục, truyền thông, giám sát bệnh truyền nhiễm là biện pháp chủ yếu. Kết hợp các biện pháp chuyên môn kỹ thuật y tế với các biện pháp xã hội, hành chính trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm. Thực hiện việc phối hợp liên ngành và huy động xã hội trong phòng, chống bệnh truyền nhiễm; lồng ghép các hoạt động phòng, chống bệnh truyền nhiễm vào các chương trình phát triển kinh tế – xã hội.
Công khai, chính xác, kịp thời thông tin về dịch. Chủ động, tích cực, kịp thời, triệt để trong hoạt động phòng, chống dịch. Xác định các biện pháp phòng bệnh cho gà Công tác vệ sinh phòng bệnh cho gà có vai trò rất quan trọng quyết định đến sự thành công hay thất bại của chăn nuôi gà. Nếu thực hiện tốt các công tác phòng bệnh cho gà sẽ hạn chế được dịch bệnh xảy ra và lây lan, đồng thời quyết định thành công của chăn nuôi gà và cho kết quả cao trong chăn nuôi.
- Để thực hiện tốt công tác phòng bệnh cho gà cần thực hiện tốt 2 phương pháp sau: * Ngăn ngừa không cho gà tiếp xúc với mầm bệnh Mầm bệnh tiếp xúc với gà đến từ rất nhiều nguồn khác nhau như: Gia cầm, gia súc bị bệnh. Thức ăn, nước uống nhiễm phải mầm bệnh. Bụi trong không khí nhiễm mầm bệnh. Chất độn chuồng, dụng cụ trong chăn nuôi nhiễm phải mầm bệnh.
Giày, dép, chân tay người chăn nuôi hoặc khách đến tham quan nhiễm mầm bệnh từ trước. Phương tiện vận chuyển nhiễm phải mầm bệnh. Chuột, côn trùng và chim hoang dã. có rất nhiều mầm bệnh trong cuộc sống quanh ta.
14 Để ngăn chặn các nguồn lây nhiễm này người chăn nuôi phải thực hiện tốt các công tác vệ sinh chuồng trại, dụng cụ thiết bị, thức ăn, nước uống, tiêu diệt chuột, côn trùng và ngăn không cho chim hoang đến cư trú (Nguyễn Thị Kim Lan và Nguyễn Văn Quang, 2000) [6]. * Nâng cao sức đề kháng cho gà: Song song với công tác vệ sinh phòng bệnh thì phải đồng hành tăng cường sức đề kháng cho gà thường xuyên hằng ngày như: - Đảm bảo chuồng nuôi luôn thoáng mát và sạch sẽ. - Cho gà ăn đủ chất dinh dưỡng trong khẩu phần ăn hàng ngày. - Thức ăn, nước uống phải luôn luôn đảm bảo vệ sinh sạch sẽ không có mầm bệnh và chất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe.
- Dùng thuốc và vắc xin phòng bệnh cho gà theo lịch dùng thuốc trong chăn nuôi. Để chăn nuôi gà đem lại hiệu quả tốt và cao thì cần thực hiện tốt 3 nguyên tắc phòng bệnh sau đây: Nguyên tắc 1: Ngăn chặn sự tiếp súc của mầm bệnh với gia cầm - Không mua vật nuôi từ nơi không rõ nguồn gốc. Chỉ chọn mua gà từ những cơ sở có giống nuôi tốt, từ đàn gà bố mẹ khỏe mạnh để đảm bảo không có bệnh truyền từ trứng sang gà con. Phải nhốt riêng gà mới mua về (cách xa gà nhà đang nuôi) trong vòng 10 - 14 ngày.
Cho gà uống thuốc bổ hàng ngày, khi thấy gà khỏe mạnh mới đưa vào chuồng nuôi. - Quản lý tốt công tác cách ly và vệ sinh thân thể trước khi vào khu vực chăn nuôi của công nhân, cán bộ và khách tham quan. - Tăng cường công tác vệ sinh chuồng trại, dụng cụ và duy trì tốt công tác sát trùng dụng cụ, phương tiện và khu vực chăn nuôi đảm bảo vệ sinh trong chăn nuôi an toàn và hiệu quả. 15 * Khi gà mắc bệnh hoặc nghi mắc bệnh cần thực hiện các biện pháp sau: + Áp dụng các biện pháp cách ly gà mắc bệnh để hạn chế bệnh lây lan.
Tách riêng con ốm ra để theo dõi và điều trị bệnh. + Không bán gà bệnh. Không mua thêm gà khoẻ về nuôi. + Xác gà chết cần phải đưa ngay ra khỏi khu vực chăn nuôi đề xử lý.
Gà ốm, chết do bệnh phải đốt hoặc chôn kỹ, rắc vôi bột đảm bảo dịch bệnh. + Khi có gà nghi mắc bệnh: cần tăng cường các biện pháp vệ sinh và sát trùng chuồng trại nơi nuôi nhốt vật nuôi. Cần quét phân, sát trùng tiêu độc hàng ngày nơi nuôi gà, sân thả gà bằng thuốc sát trùng, vôi, nước sôi, hơ lửa. + Đối với gà chưa mắc bệnh phải dùng vắc xin phòng hoặc dùng thuốc điều trị theo hướng dẫn của cán bộ thú y cơ sở.
+ Máng ăn, máng uống, các dụng cụ chăn nuôi cần rửa sạch, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời, sát trùng tiêu độc trước khi sử dụng lại. + Báo cán bộ thú y cơ sở đến kiểm tra khi thấy gà bị bệnh dịch để kịp thời đưa ra biện pháp xử lí tốt nhất. Nguyên tắc 2: Nâng cao sức đề kháng của gia cầm - Xây dựng chuồng trại sao cho đúng kỹ thuật đảm bảo cho vật nuôi có chỗ ở tốt nhất. - Cho vật nuôi ăn và uống tốt (thức ăn đủ dinh dưỡng, thức ăn không biến chất, uống nước sạch được tiệt trùng, nước uống không có độc chất) và chăm sóc vật nuôi đúng quy trình kỹ thuật trong chăn nuôi.
- Tẩy ký sinh trùng và tiến hành tiêm phòng triệt để với các loại vắc xin theo liều dùng phù hợp. - Phòng bệnh cho gia cầm bằng thuốc và vắc xin Nguyên tắc 3: Giám sát và kiểm tra chặt chẽ sức khỏe gia cầm - Xây dựng lịch tiêm phòng phù hợp và lập sổ ghi chép lại, theo dõi quá trình tiêm phòng của vật nuôi chặt chẽ. 16 - Ghi chép hàng ngày tình trạng sức khỏe vật nuôi vào sổ nhật ký thú y và định kỳ lấy máu kiểm tra để đánh giá hàm lượng kháng thể có trong máu của vật nuôi. - Phát hiện kịp thời và chẩn đoán chính xác, cách ly nhanh chóng, điều trị khẩn trương các cá thể nghi nhiễm và nhiễm bệnh trong đàn vật nuôi.
Vệ sinh, sát trùng chuồng trại, vườn chăn thả và dụng cụ chăn nuôi - Vệ sinh trước khi nuôi: Chú ý vệ sinh khu vực chuồng gà, khu vực xung quanh chuồng, chất độn chuồng, dụng cụ chăn nuôi trước khi đưa gà vào chăn nuôi. Để trống chuồng 2 ngày trước khi thả gà vào. - Vệ sinh trong khi nuôi: + Chuồng nuôi gà cần phải đảm bảo đúng mật độ, thoáng, mát, khô, sạch sẽ, có ánh nắng mặt trời chiếu vào. + Sân thả gà cần khô, thoáng mát, có hàng rào bao quanh và được quét dọn hàng ngày sạch sẽ.
+ Nếu nuôi gà có chất độn chuồng thì chất độn chuồng phải luôn mới, khô nên phơi nắng trước khi cho vào chuồng gà. + Ổ đẻ cần để nơi khô ráo, thoáng mát, đệm lót phơi nắng kỹ trước khi trải vào ổ và thay thường xuyên để tránh mầm bệnh cư trú. + Thường xuyên quét phân, thay độn chuồng, rắc vôi bột vào các nơi ẩm thấp, quét vôi chuồng nuôi, sân thả gà. Phun thuốc diệt muỗi, mò, mạt.
+ Phân gà, độn chuồng cần được ủ kỹ đề diệt mầm bệnh trước khi đưa ra ngoài. - Vệ sinh sát trùng sau mỗi đợt nuôi: Theo trình tự sau: + Thu gom phân gà, độn chuồng, rác thải vào một nơi và ủ kỹ để tiêu diệt mầm bệnh trong đó. + Quét dọn sạch sẽ phân, rác, mạng nhện… + Sửa chữa chuồng trại, vá lại những chỗ nền chuồng bị hỏng + Cọ rửa chuồng nuôi, dụng cụ chăn nuôi bằng nước sạch, có áp suất cao. 17 + Sát trùng chuồng trại bằng chất khử trùng + Để trống chuồng 2 - 3 tuần.
- Các biện pháp khử trùng: + Ánh nắng mặt trời: dùng để phơi máng ăn, máng uống, dụng cụ chăn nuôi, độn chuồng, nguyên liệu thức ăn. + Dùng nước sôi để rửa sạch các dụng cụ chăn nuôi + Dùng bùi nhùi rơm, trấu để hun chuồng. + Vôi bột: có thể dùng vôi để rắc xung quanh và những nơi ẩm ướt bên trong chuồng nuôi, rắc vào hố sát trùng trước cửa chuồng nuôi. Để 2 - 3 ngày rồi quét.
+ Nước vôi: tốt nhất là dùng nước vôi mới tôi; dùng để quét nền chuồng, sân chơi và xung quanh tường của chuồng nuôi. + Dùng các chất sát trùng: han-lodin, cloramin, anticept, bka, crezil, biocid,. để phun toàn bộ nền và tường chuồng, ngâm và rửa dụng cụ cho vào hố sát trùng, phun tiêu độc xác chết, phun phương tiện vận chuyển một số dùng để sát trùng nước uống. + Xông hơi bằng hỗn hợp formol và thuốc tím: dùng để xông trứng, xông hơi sát trùng quần áo, máy móc.
liều lượng có thể thay đổi tùy từng đối tượng. Đối với máy móc, quần áo, kho. thì dùng liều 17,6 gam thuốc tím + 36 ml fomlol cho 1 m3 trong thời gian 30 phút; xông hơi phải kín mới có tác dụng đem lại hiệu quả. Vệ sinh thức ăn, nước uống - Máng ăn, máng uống cần có chụp để gà khỏi nhảy vào và vẩy thức ăn ra ngoài, dụng cụ cho ăn cần rửa sạch và khô ráo đối với máng ăn hàng ngày.
- Thức ăn cần đảm bảo chất lượng tốt khô, không ẩm, mốc, thay hàng ngày. - Nước uống cho gà đảm bảo sạch và thường xuyên thay nước. 18 - Không cho gà bệnh ăn, uống chung với gà khoẻ cần được cách li khu nuôi riêng. Cách ly hạn chế dịch bệnh - Hạn chế tối thiểu người ra vào nơi nuôi gà.
Nếu có dịch bệnh xung quanh thì không cho người ngoài đến vào khu nuôi của mình, người nuôi gà không qua lại nơi có dịch bệnh. - Ngăn không cho gà tiếp xúc với ngan, vịt, bồ câu, chim sẻ, chuột, lợn và các loài động vật khác bởi chúng có thể là những nhân tố truyền bệnh. - Thường xuyên loại thải những gà ốm yếu ra khỏi đàn để tránh lây lan bệnh tật cho các con khác cùng đàn. - Khi gà mắc bệnh hoặc ghi mắc bệnh cần thực hiện các biện pháp sau: + Áp dụng các biện pháp cách ly để hạn chế bệnh lây lan.
Tách riêng con ốm để theo dõi và điều trị. + Không bán gà bệnh. Không mua thêm gà khoẻ về nuôi. + Xác gà chết cần phải đưa ngay ra khỏi khu vực chăn nuôi đề xử lý.
Gà ốm, chết bệnh đốt hoặc chôn kỹ, rắc vôi bột. + Khi có gà nghi mắc bệnh: cần tăng cường các biện pháp vệ sinh và sát trùng chuồng trại. Cần quét phân, sát trùng tiêu độc hàng ngày nơi nuôi gà, sân thả gà bằng thuốc sát trùng, vôi, nước sôi, hơ lửa. + Đối với gà chưa mắc bệnh phải dùng vắc xin phòng hoặc dùng thuốc điều trị theo hướng dẫn của cán bộ thú y cơ sở.
+ Máng ăn, máng uống, các dụng cụ chăn nuôi cần rửa sạch, phơi khô dưới ánh nắng mặt trời, sát trùng tiêu độc trước khi sử dụng lại.