Địa vị pháp lý của Thẩm phán trong tố tụng hình sự

Chuyên khảo phân tích Địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự trước yêu cầu cải cách tư pháp, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Lê Quang Hưng
• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Địa Vị Pháp Lý Của Thẩm Phán Trong Tố Tụng Hình Sự: Cải Cách Và Thách Thức
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Địa Vị Pháp Lý Thẩm Phán Tố Tụng Hình Sự

Thẩm phán đóng vai trò trung tâm trong hệ thống tư pháp hình sự. Địa vị pháp lý của họ, bao gồm quyền hạn, trách nhiệm và tính độc lập, ảnh hưởng trực tiếp đến tính công bằng và hiệu quả của quá trình tố tụng. Việt Nam đang thực hiện cải cách tư pháp hình sự toàn diện, đòi hỏi phải xác định rõ hơn vị trí, quyền hạn và trách nhiệm của người tiến hành tố tụng, đặc biệt là thẩm phán. Việc nghiên cứu về địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự là một việc làm cần thiết, góp phần thực hiện thành công công cuộc cải cách tư pháp ở nước ta. Theo Lª Quang Hng Líp K30A2, "ViÖt Nam ®ang thùc hiÖn c¶i c¸ch t ph¸p mét c¸ch toµn diÖn. §iÒu nµy t¹o cho ngµnh Toµ ¸n ViÖt Nam nhiÒu c¬ héi song còng ®Æt ra nhiÒu th¸ch thøc."

1.1. Khái Niệm Địa Vị Pháp Lý Thẩm Phán Định Nghĩa và Nội Hàm

Địa vị pháp lý của thẩm phán là tổng thể các quy định pháp luật về vị trí, vai trò, quyền và nghĩa vụ pháp lý của thẩm phán khi tiến hành các hành vi tố tụng được pháp luật quy định. Nội hàm địa vị pháp lý của thẩm phán trong tố tụng hình sự được phản ánh qua vị trí, vai trò của thẩm phán, cũng như các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn. Nó bao gồm quyền năng pháp lý mà pháp luật trao cho thẩm phán để thực hiện chức năng xét xử trong tố tụng hình sự, đảm bảo tính công minh, khách quan và tuân thủ pháp luật.

1.2. Vai Trò Của Thẩm Phán Yếu Tố Cốt Lõi Trong Xét Xử Hình Sự

Trong hoạt động xét xử của tòa án, thẩm phán là nhân tố cơ bản. Thẩm phán là người được bổ nhiệm theo quy định của pháp luật để làm nhiệm vụ xét xử những vụ án và giải quyết những việc khác thuộc thẩm quyền của tòa án. Thẩm phán là cán bộ, công chức trong tòa án, có vị trí vai trò chủ yếu trong việc thực hiện chức năng nhiệm vụ của tòa án. Thẩm phán đóng vai trò trung tâm, điều khiển phiên tòa từ thủ tục đến tuyên án, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tố tụng.

1.3. Tiêu chuẩn Thẩm phán Yếu tố then chốt đảm bảo chất lượng xét xử

Để trở thành thẩm phán, một người phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm công tác và phẩm chất đạo đức. Tiêu chuẩn thẩm phán bao gồm các yếu tố như: kiến thức pháp luật sâu rộng, khả năng áp dụng pháp luật vào thực tế, liêm chính, công bằng, khách quan và có tinh thần trách nhiệm cao. Việc đảm bảo các tiêu chuẩn này là yếu tố then chốt để đảm bảo chất lượng xét xử của tòa án.

II. Thách Thức Đối Với Thẩm Phán Trong Cải Cách Tư Pháp

Quá trình cải cách tư pháp đặt ra nhiều thách thức đối với thẩm phán. Một trong những thách thức lớn nhất là đảm bảo tính độc lập của thẩm phán trong quá trình xét xử. Áp lực từ các cơ quan hành chính, các thế lực bên ngoài và thậm chí từ nội bộ tòa án có thể ảnh hưởng đến quyết định của thẩm phán. Ngoài ra, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp của một số thẩm phán còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu của công lý hình sự. Theo Lª Quang Hng Líp K30A2, "Nguyªn t¾c ®éc lËp xÐt xö cha ®îc thùc hiÖn ®Çy ®ñ, vÉn cßn nhiÒu víng m¾c trong ho¹t ®éng tè tông cña thÈm ph¸n khi gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù, lµm cho hiÖu qu¶ xÐt xö cña tßa ¸n cha cao."

2.1. Độc Lập Xét Xử Vấn Đề Quan Trọng Trong Tố Tụng Hình Sự

Nguyên tắc độc lập xét xử là một trong những nguyên tắc cơ bản của tố tụng hình sự. Thẩm phán phải được tự do đưa ra quyết định dựa trên các chứng cứ và quy định của pháp luật, không bị chi phối bởi bất kỳ ai. Tuy nhiên, trên thực tế, việc đảm bảo tính độc lập của thẩm phán vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Để giải quyết vấn đề này, cần có các biện pháp bảo vệ thẩm phán khỏi các áp lực bên ngoài, đồng thời nâng cao nhận thức của thẩm phán về tầm quan trọng của tính độc lập xét xử.

2.2. Nâng Cao Trình Độ Chuyên Môn Đáp Ứng Yêu Cầu Cải Cách Tư Pháp

Để đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp, cần nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ thẩm phán. Cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng xét xử và đạo đức nghề nghiệp cho thẩm phán. Đồng thời, cần có cơ chế kiểm tra, đánh giá chất lượng thẩm phán một cách khách quan, công bằng để đảm bảo đội ngũ thẩm phán đủ năng lực thực hiện nhiệm vụ.

2.3. Đạo đức Thẩm phán Nền tảng của sự công minh và khách quan

Đạo đức thẩm phán là một trong những yếu tố quan trọng nhất để đảm bảo sự công minh và khách quan trong xét xử. Đạo đức thẩm phán bao gồm các phẩm chất như: liêm chính, trung thực, vô tư, khách quan, tôn trọng pháp luật và tôn trọng quyền con người. Việc tuân thủ đạo đức nghề nghiệp giúp thẩm phán đưa ra các quyết định công bằng, không thiên vị, góp phần bảo vệ công lý và quyền lợi của người dân.

III. Cải Cách Quyền Hạn Thẩm Phán Tăng Cường Trách Nhiệm Giải Trình

Một trong những phương pháp cải cách địa vị pháp lý của thẩm phán là tăng cường quyền hạn của thẩm phán trong quá trình tố tụng, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình của thẩm phán về các quyết định của mình. Điều này giúp thẩm phán chủ động hơn trong việc thu thập chứng cứ, đánh giá chứng cứ và đưa ra quyết định. Đồng thời, việc tăng cường trách nhiệm giải trình giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng của quá trình xét xử.

3.1. Tăng Quyền Thu Thập Chứng Cứ Nâng Cao Chất Lượng Xét Xử

Để nâng cao chất lượng xét xử, cần trao cho thẩm phán quyền chủ động hơn trong việc thu thập chứng cứ. Thẩm phán có thể yêu cầu các cơ quan điều tra, viện kiểm sát cung cấp thêm thông tin, chứng cứ cần thiết. Thậm chí, thẩm phán có thể tự mình tiến hành các hoạt động điều tra để làm rõ sự thật của vụ án. Điều này giúp thẩm phán có đầy đủ thông tin để đưa ra quyết định chính xác, công bằng.

3.2. Tăng Trách Nhiệm Giải Trình Đảm Bảo Tính Minh Bạch

Để đảm bảo tính minh bạch và công bằng của quá trình xét xử, cần tăng cường trách nhiệm giải trình của thẩm phán về các quyết định của mình. Thẩm phán phải giải thích rõ ràng, đầy đủ lý do đưa ra quyết định, dựa trên các chứng cứ và quy định của pháp luật. Việc tăng cường trách nhiệm giải trình giúp nâng cao uy tín của tòa án và củng cố lòng tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

3.3. Thẩm quyền xét xử sơ thẩm Quyền và trách nhiệm của thẩm phán

Thẩm phán có thẩm quyền xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự theo quy định của pháp luật. Trong quá trình xét xử sơ thẩm, thẩm phán có quyền thu thập chứng cứ, triệu tập người làm chứng, yêu cầu giám định và đưa ra các quyết định cần thiết để giải quyết vụ án. Thẩm phán cũng có trách nhiệm đảm bảo quyền bào chữa của bị cáo và quyền tham gia tố tụng của các bên liên quan.

IV. Bảo Vệ Thẩm Phán Hướng Dẫn Quan Trọng Để Đảm Bảo An Toàn

Bảo vệ thẩm phán là một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Thẩm phán thường xuyên phải đối mặt với các mối đe dọa từ các đối tượng liên quan đến các vụ án mà họ xét xử. Do đó, cần có các biện pháp bảo vệ thẩm phán cả về thể chất lẫn tinh thần để đảm bảo an toàn cho họ và gia đình. Đồng thời, cần có các quy định pháp luật nghiêm khắc để trừng trị các hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe và danh dự của thẩm phán.

4.1. Xây Dựng Cơ Chế Bảo Vệ Đảm Bảo An Toàn Cho Thẩm Phán

Cần xây dựng cơ chế bảo vệ thẩm phán một cách toàn diện, bao gồm các biện pháp bảo vệ về thể chất, bảo vệ thông tin cá nhân và bảo vệ danh dự, uy tín. Cơ chế bảo vệ phải được thực hiện một cách nghiêm túc, hiệu quả để đảm bảo an toàn cho thẩm phán và gia đình.

4.2. Tăng Cường Chế Tài Xử Phạt Răn Đe Các Hành Vi Xâm Phạm

Cần tăng cường chế tài xử phạt đối với các hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự của thẩm phán. Các hành vi này phải bị trừng trị một cách nghiêm khắc để răn đe và phòng ngừa các hành vi tương tự trong tương lai.

4.3. Cơ chế bồi thường thiệt hại do oan sai Bảo vệ quyền lợi của người bị oan

Trong trường hợp thẩm phán gây ra oan sai, cần có cơ chế bồi thường thiệt hại cho người bị oan. Việc bồi thường thiệt hại không chỉ giúp khắc phục hậu quả do oan sai gây ra mà còn thể hiện trách nhiệm của nhà nước đối với việc bảo vệ quyền lợi của công dân. Cơ chế bồi thường thiệt hại phải được thực hiện một cách công khai, minh bạch và kịp thời.

V. Đánh Giá Chứng Cứ Bí Quyết Của Thẩm Phán Để Xử Đúng

Đánh giá chứng cứ là một trong những kỹ năng quan trọng nhất của thẩm phán. Việc đánh giá chứng cứ một cách khách quan, toàn diện và chính xác giúp thẩm phán xác định sự thật của vụ án và đưa ra quyết định công bằng. Thẩm phán phải dựa trên các quy định của pháp luật và kinh nghiệm thực tiễn để đánh giá giá trị chứng minh của từng chứng cứ và đưa ra kết luận cuối cùng.

5.1. Nguyên tắc đánh giá chứng cứ Tuân thủ pháp luật và lương tâm

Thẩm phán phải tuân thủ các nguyên tắc đánh giá chứng cứ theo quy định của pháp luật và dựa trên lương tâm nghề nghiệp. Thẩm phán không được thiên vị, không được dựa trên cảm tính cá nhân mà phải dựa trên các chứng cứ đã được thu thập và kiểm chứng. Thẩm phán cũng phải xem xét tất cả các chứng cứ, cả chứng cứ buộc tội và chứng cứ gỡ tội, để đưa ra kết luận khách quan nhất.

5.2. Phương pháp đánh giá chứng cứ Phân tích so sánh và tổng hợp

Thẩm phán sử dụng các phương pháp phân tích, so sánh và tổng hợp để đánh giá giá trị chứng minh của từng chứng cứ. Thẩm phán phải xem xét mối liên hệ giữa các chứng cứ, đánh giá tính xác thực của từng chứng cứ và đưa ra kết luận về sự thật của vụ án. Thẩm phán cũng phải xem xét các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến giá trị chứng minh của chứng cứ, chẳng hạn như: nguồn gốc của chứng cứ, cách thức thu thập chứng cứ và lời khai của các nhân chứng.

5.3. Xem xét toàn diện các tình tiết vụ án Đảm bảo tính khách quan và công bằng

Trong quá trình đánh giá chứng cứ, thẩm phán phải xem xét toàn diện các tình tiết của vụ án, bao gồm: hành vi phạm tội, động cơ phạm tội, mục đích phạm tội và hậu quả do hành vi phạm tội gây ra. Thẩm phán cũng phải xem xét các tình tiết giảm nhẹ và tăng nặng trách nhiệm hình sự để đưa ra quyết định công bằng nhất.

VI. Tương Lai Địa Vị Pháp Lý Thẩm Phán Cải Cách Toàn Diện

Tương lai của địa vị pháp lý thẩm phán phụ thuộc vào quá trình cải cách tư pháp hình sự toàn diện. Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về thẩm phán, đảm bảo tính độc lập, khách quan và công bằng của họ trong quá trình xét xử. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ thẩm phán. Điều này góp phần xây dựng một hệ thống tư pháp hình sự trong sạch, vững mạnh và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

6.1. Hoàn thiện pháp luật về Thẩm Phán Đảm bảo tính minh bạch

Cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về thẩm phán để đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng và phù hợp với thực tiễn. Cần có các quy định cụ thể về tiêu chuẩn thẩm phán, quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm, kỷ luật thẩm phán, quyền hạn và trách nhiệm của thẩm phán. Điều này giúp đảm bảo sự ổn định và tính dự đoán được của pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho thẩm phán thực hiện nhiệm vụ.

6.2. Tăng Cường giám sát hoạt động của Thẩm phán Phòng ngừa sai phạm

Cần tăng cường giám sát hoạt động của thẩm phán để phòng ngừa sai phạm. Cơ chế giám sát phải được thực hiện một cách thường xuyên, liên tục và hiệu quả. Việc giám sát phải được thực hiện bởi các cơ quan có thẩm quyền và có sự tham gia của các tổ chức xã hội, người dân. Điều này giúp đảm bảo tính khách quan, công bằng và minh bạch trong hoạt động của thẩm phán.

6.3. Hội thẩm nhân dân Tăng cường vai trò giám sát góp ý

Hội thẩm nhân dân đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính dân chủ và giám sát hoạt động xét xử của tòa án. Cần tăng cường vai trò của hội thẩm nhân dân trong việc tham gia xét xử các vụ án hình sự, đồng thời tạo điều kiện để hội thẩm nhân dân thực hiện quyền giám sát và góp ý đối với hoạt động của thẩm phán. Điều này giúp nâng cao chất lượng xét xử và củng cố lòng tin của người dân vào hệ thống tư pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lª Quang Hng Líp K30A2 PhÇn më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi ViÖt Nam ®ang thùc hiÖn c¶i c¸ch t ph¸p mét c¸ch toµn diÖn. §iÒu nµy t¹o cho ngµnh Toµ ¸n ViÖt Nam nhiÒu c¬ héi song còng ®Æt ra nhiÒu th¸ch thøc. Thªm vµo ®ã, ViÖt Nam ®· vµ sÏ tham gia hoÆc ký kÕt c¸c c«ng íc, ®iÒu - íc quèc tÕ song ph¬ng vµ ®a ph¬ng.

Do ®ã, ®ßi hái hÖ thèng ph¸p luËt bao gåm c¶ luËt néi dung vµ luËt tè tông cÇn ®îc hoµn thiÖn. Thùc tiÔn trªn ®©y ®· ®Æt ra cho thÈm ph¸n ViÖt Nam kh«ng nh÷ng cÇn ph¶i cã kiÕn thøc s©u réng trong nhiÒu lÜnh vùc luËt néi dung mµ cßn ph¶i hiÓu biÕt vµ ¸p dông thµnh th¹o luËt tè tông liªn quan ®Ó gi¶i quyÕt c¸c lo¹i tranh chÊp. Ngµy 02/6/2005 Bé ChÝnh trÞ ban hµnh NghÞ quyÕt sè 49-NQ/TW vÒ ChiÕn lîc C¶i c¸ch t ph¸p ®Õn n¨m 2020. NghÞ quyÕt x¸c ®Þnh Tßa ¸n gi÷ vai trß trung t©m trong hÖ thèng t ph¸p, ho¹t ®éng cña Tßa ¸n lµ träng t©m cña ho¹t ®éng t ph¸p.

§©y lµ bíc ph¸t triÓn míi vÒ nhËn thøc lý luËn trong lÜnh vùc t ph¸p nh»m thùc hiÖn NghÞ quyÕt §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø IX víi môc tiªu x©y dùng Nhµ níc ph¸p quyÒn XHCN cña d©n, do d©n, v× d©n. §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø X tiÕp tôc kh¼ng ®Þnh nhiÖm vô: “C¶i Lª Quang Hng Líp K30A2 c¸ch t ph¸p khÈn tr¬ng, ®ång bé, lÊy c¶i c¸ch ho¹t ®éng xÐt xö lµm trung t©m,.”[3, tr 127] C¨n cø NghÞ quyÕt 08-NQ/TW cña Bé ChÝnh trÞ vÒ mét sè nhiÖm vô träng t©m c«ng t¸c t ph¸p trong thêi gian tíi, Tßa ¸n ®· tiÕn hµnh xÐt xö theo híng n©ng cao vai trß tranh tông, ®¶m b¶o quyÒn cña bÞ c¸o vµ nh÷ng ngêi tham gia tè tông. NghÞ quyÕt 49-NQ/TW ngµy 02/6/2005 cña Bé ChÝnh trÞ x¸c ®Þnh râ nhiÖm vô c¶i c¸ch t ph¸p ®Õn n¨m 2020 lµ ph¶i n©ng cao chÊt lîng ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan t ph¸p. Träng t©m lµ x©y dùng hoµn thiÖn tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Toµ ¸n nh©n d©n, ®æi míi viÖc tæ chøc phiªn toµ xÐt xö, x¸c ®Þnh râ h¬n vÞ trÝ, quyÒn h¹n, tr¸ch nhiÖm cña ngêi tiÕn hµnh tè tông theo híng ®¶m b¶o tÝnh c«ng khai, d©n chñ, nghiªm minh, n©ng cao chÊt lîng tranh tông t¹i c¸c phiªn toµ xÐt xö, coi ®©y lµ kh©u ®ét ph¸ cña ho¹t ®éng t ph¸p.

Thùc hiÖn NghÞ quyÕt cña §¶ng, ngµnh Tßa ¸n ViÖt Nam ®ang thùc sù ®æi míi vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng, t¨ng cêng qu¶n lý, n©ng cao n¨ng lùc cña ®éi ngò thÈm ph¸n ®Ó ®¸p øng yªu cÇu c¶i c¸ch t ph¸p. G¾n liÒn víi ho¹t ®éng cña Tßa ¸n lµ ThÈm ph¸n. ThÈm ph¸n lµ mét trong sè nh÷ng ngêi tham gia tè tông gi÷ vai trß then chèt trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch t ph¸p nãi Lª Quang Hng Líp K30A2 chung, ®Æc biÖt lµ viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu mµ NghÞ quyÕt ®· ®Ò ra. VÞ trÝ, vai trß cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù lµ mét néi dung rÊt quan träng, mét m¾t xÝch kh«ng thÓ thiÕu trong c«ng cuéc c¶i c¸ch t ph¸p hiÖn nay.

Do vËy, viÖc nghiªn cøu vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña thÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù lµ mét viÖc lµm cÇn thiÕt gãp phÇn thùc hiÖn thµnh c«ng cuéc c¶i c¸ch t ph¸p ë níc ta trong ®iÒu kiÖn x©y dùng Nhµ níc ph¸p quyÒn ViÖt Nam XHCN. ViÖc x¸c ®Þnh ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù cã ý nghÜa quan träng, xÐt c¶ díi gãc ®é lý luËn vµ thùc tiÔn. Bëi ®iÒu ®ã kh«ng nh÷ng gãp phÇn vµo viÖc x©y dùng mét hÖ thèng lý luËn vÒ ho¹t ®éng t ph¸p nãi chung vµ tæ chøc, ho¹t ®éng cña c¸c chøc danh t ph¸p nãi riªng mµ cßn gãp phÇn x©y dùng c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ Tßa ¸n, vÒ ThÈm ph¸n còng nh viÖc híng dÉn, chØ ®¹o ho¹t ®éng nghiÖp vô cña ngµnh Tßa ¸n. Trong tè tông h×nh sù, chÕ ®Þnh ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n kh«ng chØ liªn quan vµ ¶nh hëng ®Õn tæ chøc vµ ho¹t ®éng cña Tßa ¸n mµ cßn liªn quan ®Õn nh÷ng chÕ ®Þnh quan träng kh¸c.

V× thÕ, cã thÓ nãi r»ng hiÖu qu¶ cña thñ tôc tè tông h×nh sù phô thuéc mét phÇn kh«ng nhá vµo viÖc x¸c ®Þnh Lª Quang Hng Líp K30A2 ®óng ®¾n ®Þa vÞ ph¸p lý cña thÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù. Trong khoa häc ph¸p lý hiÖn nay, m« h×nh lý luËn vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cñaThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù vÉn cha ®îc x©y dùng mét c¸ch thèng nhÊt, cßn nhiÒu bÊt cËp. Nguyªn t¾c ®éc lËp xÐt xö cha ®îc thùc hiÖn ®Çy ®ñ, vÉn cßn nhiÒu víng m¾c trong ho¹t ®éng tè tông cña thÈm ph¸n khi gi¶i quyÕt c¸c vô ¸n h×nh sù, lµm cho hiÖu qu¶ xÐt xö cña tßa ¸n cha cao. V× vËy, em ®· chän ®Ò tµi: “§Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù tríc yªu cÇu c¶i c¸ch t ph¸p” ®Ó lµm Khãa LuËn tèt nghiÖp.

Th«ng qua ®Ò tµi nµy, em muèn lµm râ thªm vÞ trÝ, vai trß, tr¸ch nhiÖm, quyÒn h¹n cña thÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù, tõ ®ã ®Ò xuÊt mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ thÈm ph¸n trong c«ng cuéc c¶i c¸ch t ph¸p, n©ng cao hiÖu qu¶ xÐt xö cña tßa ¸n. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô cña luËn v¨n Môc ®Ých nghiªn cøu ®Ò tµi lµ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p nh»m gãp phÇn hoµn thiÖn c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong qu¸ tr×nh xÐt xö, ®¸p øng yªu cÇu c¶i c¸ch t ph¸p. Lª Quang Hng Líp K30A2 §Ó ®¹t ®îc môc ®Ých nghiªn cøu trªn, Khãa LuËn cã nhiÖm vô: - Ph©n tÝch c¸c ®Æc ®iÓm cña c¸c m« h×nh tè tông h×nh sù qua ®ã thÊy râ ®îc ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n t¬ng øng víi tõng m« h×nh tè tông. - §¸nh gi¸ thùc tiÔn ¸p dông ph¸p luËt vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù ë níc ta thêi gian võa qua.

- Nªu râ néi dung, yªu cÇu c¶i c¸ch t ph¸p ®èi víi tßa ¸n nãi chung vµ ThÈm ph¸n nãi riªng ®Ó tõ ®ã ®ãng gãp hoµn thiÖn quy ®Þnh vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù. §èi tîng vµ ph¹m vi nghiªn cøu §èi tîng nghiªn cøu lµ c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong tè tông h×nh sù theo ph¸p luËt ViÖt Nam tõ n¨m 1945 ®Õn nay, ho¹t ®éng cña thÈm ph¸n trong thùc tiÔn xÐt xö. Khãa LuËn cã tham kh¶o kinh nghiÖm tè tông h×nh sù cña mét sè níc. Khãa LuËn chØ giíi h¹n viÖc nghiªn cøu ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n ë giai ®o¹n xÐt xö vô ¸n h×nh sù.

Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu cña luËn v¨n Khãa LuËn sö dông phÐp biÖn chøng duy vËt, c¸c luËn ®iÓm t tëng vÒ x©y dùng nhµ níc ph¸p quyÒn, c¶i c¸ch t Lª Quang Hng Líp K30A2 ph¸p. Ngoµi ra cßn sö dông ph¬ng ph¸p nghiªn cøu: ph©n tÝch, tæng hîp, thèng kª h×nh sù. C¬ cÊu cña luËn v¨n Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn, luËn v¨n gåm 3 ch¬ng: Ch¬ng 1. Kh¸i qu¸t chung vÒ sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña chÕ ®Þnh ThÈm ph¸n trong ph¸p luËt ViÖt Nam Ch¬ng 2.

Nh÷ng quy ®Þnh cña Bé luËt tè tông hiÖn hµnh vÒ ®Þa vÞ ph¸p lý cña ThÈm ph¸n trong xÐt xö vô ¸n h×nh sù Ch¬ng 3. Thùc tr¹ng vµ mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña ThÈm ph¸n tríc yªu cÇu c¶i c¸ch t ph¸p ë ViÖt Nam. Lª Quang Hng Líp K30A2 Lª Quang Hng Líp K30A2 ch¬ng 1. kh¸i qu¸t chung vÒ sù h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña chÕ ®Þnh thÈm ph¸n trong ph¸p luËt viÖt nam 1.1 Kh¸i niÖm ThÈm ph¸n.

§Þa vÞ ph¸p lý nãi chung theo Tõ ®iÓn gi¶i thÝch thuËt ng÷ ph¸p lý th«ng dông lµ “tæng thÓ c¸c ®iÒu kiÖn ph¸p lý mµ ph¸p luËt ®ßi hái ®Ó x¸c ®Þnh cho mét chñ thÓ cã kh¶ n¨ng tham gia quan hÖ ph¸p luËt mét c¸ch ®éc lËp”. Theo tõ ®iÓn LuËt häc xuÊt b¶n n¨m 2006 th× ®Þa vÞ ph¸p lý cña chñ thÓ ph¸p luËt lµ vÞ trÝ cña chñ thÓ ph¸p luËt trong mèi quan hÖ víi chñ thÓ ph¸p luËt kh¸c trªn c¬ së c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Lµ sù thÓ hiÖn thµnh mét tæng thÓ c¸c quyÒn vµ nghÜa vô ph¸p lý cña chñ thÓ, qua ®ã x¸c lËp còng nh giíi h¹n kh¶ n¨ng cña chñ thÓ trong c¸c ho¹t ®éng cña m×nh. Th«ng qua ®Þa vÞ ph¸p lý cã thÓ ph©n biÖt chñ thÓ ph¸p luËt nµy víi chñ thÓ ph¸p luËt kh¸c, ®ång thêi cã thÓ xem xÐt vÞ trÝ vµ tÇm quan träng cña chñ thÓ ph¸p luËt trong c¸c mèi quan hÖ ph¸p luËt.

Lª Quang Hng Líp K30A2 Tè tông h×nh sù ®îc chia ra nhiÒu giai ®o¹n kh¸c nhau. T¬ng øng víi mçi giai ®o¹n ®ã cã c¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông. C¸c c¬ quan tiÕn hµnh tè tông gåm cã: C¬ quan ®iÒu tra, ViÖn kiÓm s¸t, Toµ ¸n. Trong mçi c¬ quan tiÕn hµnh tè tông, ph¸p luËt quy ®Þnh nh÷ng ngêi cã thÈm quyÒn thùc hiÖn c¸c hµnh vi tè tông theo quy ®Þnh cña BLTTHS.

Vµ nh÷ng ngêi ®ã ®îc gäi lµ nh÷ng ngêi tiÕn hµnh tè tông víi ®Þa vÞ ph¸p lý rÊt kh¸c nhau. Nh÷ng ngêi tiÕn hµnh tè tông nµy cã chøc n¨ng nhiÖm vô vµ quyÒn h¹n riªng nhng ®Òu cã tr¸ch nhiÖm lµ ph¸t hiÖn nhanh chãng chÝnh x¸c vµ xö lý c«ng minh, kÞp thêi mäi hµnh vi ph¹m téi, kh«ng bá lät téi ph¹m, kh«ng lµm oan ngêi v« téi. T¹i toµ ¸n, nh÷ng ngêi tiÕn hµnh tè tông gåm cã: Ch¸nh ¸n, Phã Ch¸nh ¸n Toµ ¸n, ThÈm ph¸n, Héi thÈm, Th ký toµ ¸n. ThÈm ph¸n ë ViÖt Nam bao gåm: thÈm ph¸n TANDTC, thÈm ph¸n TAND cÊp tØnh, thÈm ph¸n TAND cÊp huyÖn vµ thÈm ph¸n TAQS c¸c cÊp.

C«ng viÖc xÐt xö cña thÈm ph¸n ®îc coi lµ mét nghÒ, nghÒ xÐt xö. Theo tõ ®iÓn TiÕng ViÖt cña Nhµ xuÊt b¶n khoa häc x· héi, 1994 ®· ®Þnh nghÜa: "nghÒ lµ c«ng viÖc chuyªn lµm theo sù ph©n c«ng lao ®éng cña x· héi". NghÒ thÈm ph¸n lµ nghÒ ®¹i diÖn cho quyÒn lùc t ph¸p, quyÒn Lª Quang Hng Líp K30A2 lùc nhµ níc, lµ "tîng trng cho kh¸t väng cña mäi tÇng líp, giai cÊp trong x· héi vÒ ch©n, thiÖn, mü vÒ mét hÖ thèng tiªu chÝ ®¹o ®øc: sèng lµm ngêi" [29, tr 37]. ThÈm ph¸n nh©n danh nhµ níc ®Ó ®a ra ph¸n quyÕt vµ khi b¶n ¸n cã hiÖu lùc ph¸p luËt th× tÊt c¶ mäi c¬ quan nhµ níc, c¸c tæ chøc vµ mäi c«ng d©n ®Òu ph¶i chÊp hµnh.

ThÈm ph¸n cßn ®îc hiÓu theo nghÜa lµ mét chøc danh t ph¸p. Cho ®Õn nay ë níc ta cha cã v¨n b¶n ph¸p luËt nµo cña nhµ níc quy ®Þnh vÒ kh¸i niÖm chøc danh t ph¸p.