Luận văn thạc sĩ ueh tình trạng không hiệu quả và những đề xuất chính sách đối với dự án định cương nghiên cứu tình huống xã ea kiết huyện cư mgar tỉnh đăklăk

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích tình trạng không hiệu quả và đề xuất chính sách cho dự án nghiên cứu xã Ea Kiết, huyện Cư Mgar, Đắk Lắk.

• Tác giả: Dương Minh Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Đề Xuất Chính Sách Cho Dự Án Định Cư Xã Ea Kiết, Huyện Cư M'gar, Tỉnh Đắk Lắk
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC ĐỒ THỊ
• 1. CHƯƠNG 1: BỐI CẢNH VẤN ĐỀ CHÍNH SÁCH
• 1.1. Bối cảnh vấn đề chính sách
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Cấu trúc luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Sinh kế
• 2.2. Định nghĩa Định cư định cư
• 2.3. Chính sách ĐCĐC của Chính phủ Việt Nam hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: KHUNG PHÂN TÍCH SINH KẾ BỀN VỮNG
• 3.1. Khái niệm
• 3.2. Các nội dung của khung sinh kế
• 3.2.1. Vốn con người
• 3.2.2. Vốn tự nhiên
• 3.2.3. Vốn tài chính
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ CHÍNH SÁCH
• 5.1. Kết luận sự khác biệt về sinh kế của nhóm hộ cư trú trong rừng và nhóm hộ cư trú trong khu định canh định cư
• 5.2. Kết luận về những hỗ trợ của chính quyền
• 5.3. Kiến nghị chính sách
• 5.3.1. Kiến nghị đối với UBND tỉnh Đắk Lắk
• 5.3.2. Kiến nghị đối với UBND huyện Cư M’gar
• 5.3.3. Kiến nghị đối với UBND xã Ea Kiết

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách định cư xã Ea Kiết huyện Cư M gar

Chính sách định cư tại xã Ea Kiết, huyện Cư M'gar, tỉnh Đắk Lắk được triển khai nhằm giải quyết vấn đề di cư tự do và bảo vệ tài nguyên rừng. Dự án này không chỉ nhằm ổn định đời sống cho người dân mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, tình trạng không hiệu quả trong việc thu hút người dân chuyển vào khu định cư đang đặt ra nhiều thách thức cho chính quyền địa phương.

1.1. Bối cảnh và mục tiêu của dự án định cư

Dự án định cư xã Ea Kiết được khởi xướng nhằm giải quyết tình trạng di cư tự do, bảo vệ rừng và phát triển kinh tế địa phương. Mục tiêu chính là tạo ra một môi trường sống ổn định cho người dân.

1.2. Các chính sách hỗ trợ di cư của chính phủ

Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ di cư, bao gồm cấp đất ở, hỗ trợ di chuyển và xây dựng cơ sở hạ tầng. Những chính sách này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân chuyển vào khu định cư.

II. Vấn đề và thách thức trong dự án định cư xã Ea Kiết

Mặc dù dự án định cư đã được triển khai, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Sự chậm trễ trong việc chuyển đổi sinh kế của người dân là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự không thành công của dự án.

2.1. Tình trạng không hiệu quả trong việc thu hút người dân

Chỉ có một số ít hộ dân chuyển vào khu định cư, cho thấy sự không hiệu quả trong việc thực hiện chính sách. Nguyên nhân có thể do thiếu thông tin và hỗ trợ từ chính quyền.

2.2. Những khó khăn trong sinh kế của người dân

Người dân gặp khó khăn trong việc thích ứng với môi trường sống mới, dẫn đến tình trạng sinh kế không ổn định. Điều này ảnh hưởng đến quyết định chuyển vào khu định cư của họ.

III. Phương pháp và giải pháp cho dự án định cư xã Ea Kiết

Để cải thiện tình hình, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả nhằm thu hút người dân vào khu định cư. Việc tăng cường hỗ trợ và thông tin cho người dân là rất cần thiết.

3.1. Tăng cường hỗ trợ từ chính quyền địa phương

Chính quyền cần cung cấp thêm thông tin và hỗ trợ tài chính cho người dân để họ có thể chuyển vào khu định cư một cách dễ dàng hơn.

3.2. Xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ

Cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng như đường giao thông, điện nước để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân sinh sống và phát triển sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt lớn trong sinh kế của các hộ dân cư trú trong rừng và trong khu định cư. Kết quả này cần được xem xét để điều chỉnh chính sách cho phù hợp.

4.1. Phân tích kết quả sinh kế của hộ dân

Kết quả cho thấy hộ dân cư trú trong rừng có tài sản sinh kế cao hơn so với hộ dân trong khu định cư. Điều này cho thấy cần có các biện pháp hỗ trợ hợp lý.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách đến đời sống người dân

Chính sách định cư đã có những tác động tích cực nhưng vẫn cần cải thiện để đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho dự án định cư

Dự án định cư xã Ea Kiết cần được điều chỉnh để đạt được hiệu quả cao hơn. Việc lắng nghe ý kiến của người dân và cải thiện chính sách là rất quan trọng.

5.1. Đề xuất chính sách cho chính quyền địa phương

Chính quyền cần xem xét lại các chính sách hiện tại và đưa ra các biện pháp hỗ trợ phù hợp hơn cho người dân.

5.2. Tương lai của dự án định cư xã Ea Kiết

Nếu được điều chỉnh hợp lý, dự án định cư có thể trở thành mô hình thành công cho các khu vực khác trong tỉnh Đắk Lắk.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong vòng 10 năm gần đây, Tây Nguyên nói chung và tỉnh Đắk Lắk nói riêng đã chứng kiến hơn 50.000 hộ dân (khoảng 220.000 nhân khẩu) di cư tự do, gây ra nhiều hệ lụy về kinh tế, xã hội và môi trường. Di cư tự do không chỉ làm gia tăng tỷ lệ hộ nghèo mà còn dẫn đến phá rừng, tranh chấp đất đai và mất an ninh trật tự. Để giải quyết vấn đề này, chính quyền đã triển khai dự án định canh định cư (ĐCĐC) nhằm ổn định dân cư, bảo vệ rừng và nâng cao đời sống người dân. Dự án ĐCĐC xã Ea Kiết, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk được phê duyệt năm 2009 với tổng vốn đầu tư 13,5 tỷ đồng, xây dựng cơ sở hạ tầng như đường, điện, trường học, trạm cấp nước và cấp đất ở cho 131 hộ dân di cư tự do. Tuy nhiên, sau hơn hai năm triển khai, chỉ có 51 hộ chuyển ra khu ĐCĐC, cho thấy hiệu quả dự án còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích tình trạng sinh kế của cộng đồng dân cư cư trú trong rừng và trong khu ĐCĐC theo khung phân tích sinh kế bền vững của DFID (1999), từ đó làm rõ nguyên nhân dẫn đến sự không hiệu quả của dự án và đề xuất các chính sách phù hợp. Nghiên cứu được thực hiện tại buôn H’mông, xã Ea Kiết, huyện Cư M’gar, trong bối cảnh địa phương có khí hậu nhiệt đới cao nguyên, dân số khoảng 13.000 người, với đa số là dân tộc Kinh và một phần dân tộc thiểu số di cư tự do. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về sinh kế, tài sản và chiến lược sinh kế của các nhóm hộ, góp phần hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc điều chỉnh và nâng cao hiệu quả dự án ĐCĐC.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung phân tích sinh kế bền vững của DFID (1999), trong đó sinh kế được hiểu là tập hợp các khả năng, tài sản và hoạt động cần thiết để kiếm sống. Khung phân tích gồm năm thành phần chính: bối cảnh dễ bị tổn thương, tài sản sinh kế, chính sách và thể chế, chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế.

Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Khung phân tích sinh kế bền vững (DFID, 1999): Phân tích năm loại vốn sinh kế gồm vốn con người (kỹ năng, sức khỏe, lao động), vốn tự nhiên (đất đai, tài nguyên rừng), vốn tài chính (tiền mặt, tiết kiệm, vay vốn), vốn vật chất (cơ sở hạ tầng, nhà cửa, phương tiện sản xuất) và vốn xã hội (mối quan hệ, tổ chức cộng đồng). Khung này giúp đánh giá toàn diện các yếu tố ảnh hưởng đến sinh kế và khả năng thích ứng của người dân.

2. Lý thuyết chiến lược sinh kế (Ellis, 2000): Nhấn mạnh vai trò của con người trong việc lựa chọn và kết hợp các hoạt động sinh kế nhằm đạt được mục tiêu thu nhập và nâng cao đời sống. Chiến lược sinh kế có thể bao gồm mở rộng sản xuất, đa dạng hóa nguồn thu nhập hoặc di cư.

Các khái niệm chính bao gồm: sinh kế bền vững, vốn sinh kế (con người, tự nhiên, tài chính, vật chất, xã hội), bối cảnh dễ bị tổn thương (biến đổi khí hậu, rủi ro thị trường), chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế (thu nhập, an ninh lương thực, phúc lợi).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính, với cỡ mẫu 36 hộ gia đình được chọn từ tổng số 131 hộ dân cư di cư tự do tại xã Ea Kiết. Phương pháp chọn mẫu gồm:

• Phỏng vấn sâu với chủ rừng, chính quyền các cấp, trưởng buôn, già làng để thu thập thông tin định hướng.
• Phỏng vấn nhóm với các hộ dân cư trú trong rừng và trong khu ĐCĐC để hoàn thiện bảng hỏi.
• Khảo sát hộ gia đình với 36 mẫu, trong đó 16 hộ cư trú trong khu ĐCĐC và 20 hộ cư trú trong rừng, phân nhóm theo tiêu chí khá và khó khăn dựa trên diện tích đất và nhà ở.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Thống kê mô tả để trình bày bối cảnh và thực trạng sinh kế.
• So sánh các chỉ số tài sản sinh kế, thu nhập, chi tiêu giữa các nhóm hộ bằng kiểm định Anova với độ tin cậy 95%.
• Phân tích định tính dựa trên phỏng vấn sâu và nhóm để đánh giá ưu nhược điểm dự án ĐCĐC.

Nguồn dữ liệu gồm dữ liệu sơ cấp thu thập trực tiếp tại địa phương và dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo chính quyền, các văn bản pháp luật liên quan đến chính sách ĐCĐC.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự khác biệt về vốn con người và tài sản sinh kế: Nhóm hộ cư trú trong rừng có diện tích đất trung bình 2,83 ha, lớn hơn nhóm cư trú trong khu ĐCĐC (1,69 ha). Tỷ lệ mù chữ của nhóm cư trú trong rừng cao hơn (khoảng 18-26%) so với nhóm trong khu ĐCĐC. Nhóm cư trú trong rừng sở hữu nhiều tài sản sản xuất giá trị lớn như máy cày, máy xay xát, trong khi nhóm ĐCĐC có tài sản hạn chế hơn. Tỷ lệ tiết kiệm của nhóm cư trú trong rừng đạt 65%, cao hơn nhóm ĐCĐC (62,5%), trong khi nhóm khó khăn có tỷ lệ tiết kiệm thấp hơn (40-44%).

2. Thu nhập và chi tiêu: Thu nhập trung bình của nhóm hộ khá cư trú trong rừng đạt 77,85 triệu đồng/năm, cao gấp đôi so với nhóm khá trong khu ĐCĐC (37,99 triệu đồng). Thu nhập chủ yếu đến từ trồng trọt (từ 65,4% đến 96,1%) và khai thác gỗ (đặc biệt nhóm khó khăn chiếm 7,65-25,8%). Chi tiêu lớn nhất là cho lương thực và thực phẩm (50-60%), nhóm cư trú trong rừng đầu tư nhiều hơn cho sản xuất.

3. Hỗ trợ của chính quyền và cơ sở hạ tầng: 100% hộ trong khu ĐCĐC được cấp đất ở 600m2, bảo hiểm y tế miễn phí, hỗ trợ di chuyển và cơ sở hạ tầng như điện, đường, trường học. Tuy nhiên, chỉ 68,8% hộ sử dụng điện lưới, nguồn nước máy bị nhiễm đá vôi gây nghi ngại sử dụng. Đánh giá của người dân cho thấy đất ở và nguồn nước là hai hạng mục được đánh giá thấp nhất, trong khi đường giao thông và trường học được đánh giá tích cực.

4. Nguyên nhân không chuyển ra khu ĐCĐC: Người dân sợ mất đất sản xuất, mất tài sản nếu chuyển ra khu ĐCĐC rồi lại chuyển đi nơi khác. Khoảng cách xa khu sản xuất, chi phí đi lại cao và nguồn nước không đảm bảo cũng là rào cản lớn. Hoạt động phá rừng vẫn diễn ra do nhu cầu sinh kế và đất sản xuất.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt về tài sản sinh kế và chiến lược sinh kế giữa nhóm cư trú trong rừng và trong khu ĐCĐC. Nhóm cư trú trong rừng có lợi thế về diện tích đất và tài sản sản xuất, thu nhập cao hơn, do đó ít có động lực chuyển ra khu ĐCĐC. Ngược lại, nhóm cư trú trong khu ĐCĐC trẻ hơn, có diện tích đất nhỏ hơn, thu nhập thấp hơn và phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ chính quyền.

Việc cấp đất ở và hỗ trợ cơ sở hạ tầng chưa đủ để thu hút người dân chuyển ra khu ĐCĐC do các yếu tố như chất lượng đất ở thấp, nguồn nước không đảm bảo và khoảng cách xa khu sản xuất. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây về sinh kế bền vững, nhấn mạnh vai trò của vốn tự nhiên và tài chính trong quyết định sinh kế của người dân.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng so sánh diện tích đất, thu nhập, chi tiêu và tỷ lệ sở hữu tài sản sản xuất giữa các nhóm hộ, cùng biểu đồ đánh giá mức độ hài lòng về các hạng mục dự án. Những phát hiện này cho thấy cần có sự điều chỉnh chính sách để phù hợp hơn với thực tế sinh kế và nhu cầu của người dân.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư hoàn thiện cơ sở hạ tầng: Ưu tiên bố trí nguồn vốn để san nền, xây dựng hệ thống thoát nước nhằm khắc phục tình trạng ngập úng tại khu ĐCĐC. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, do UBND tỉnh Đắk Lắk chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan.

2. Điều chỉnh chính sách đất đai: Chuyển mục đích sử dụng đất rừng gần khu ĐCĐC cho người dân khai hoang, đồng thời hỗ trợ trồng rừng tái sinh tại các khu vực bị phá. Hỗ trợ xây dựng tuyến đường giao thông vào khu sản xuất để giảm chi phí đi lại, thời gian 3 năm, do UBND tỉnh và huyện Cư M’gar thực hiện.

3. Cưỡng chế và quản lý dân cư trong rừng: Thực hiện cưỡng chế các hộ cư trú trong rừng để ngăn chặn phá rừng, đồng thời tăng cường quản lý đất đai và cấp hộ khẩu cho các hộ chuyển ra khu ĐCĐC nhằm tạo điều kiện tiếp cận các chính sách hỗ trợ. Thời gian 1 năm, do UBND huyện Cư M’gar chủ trì.

4. Nâng cao năng lực chính quyền buôn và tăng cường vốn xã hội: Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý cho chính quyền buôn nhằm thúc đẩy sự hòa nhập cộng đồng và phát triển sinh kế bền vững. Thời gian liên tục, do UBND xã Ea Kiết phối hợp với các tổ chức xã hội.

5. Hỗ trợ kỹ thuật và thông tin sản xuất: Cung cấp thông tin dự báo thời tiết, tổ chức tập huấn kỹ thuật canh tác, đặc biệt cây công nghiệp mới để người dân thích ứng với biến đổi khí hậu. Thời gian hàng năm, do UBND xã và các tổ chức chuyên môn thực hiện.

6. Cải thiện chất lượng nguồn nước và điện: Kiểm tra, công khai chất lượng nguồn nước, đồng thời hỗ trợ các hộ khó khăn trong việc lắp đặt điện lưới, đảm bảo điều kiện sinh hoạt và sản xuất. Thời gian 1-2 năm, do UBND xã phối hợp với ngành điện và y tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chính quyền địa phương (tỉnh, huyện, xã): Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách định canh định cư, quản lý dân cư di cư tự do và bảo vệ rừng hiệu quả hơn.

2. Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia phát triển nông thôn: Áp dụng khung phân tích sinh kế để thiết kế các chương trình hỗ trợ sinh kế bền vững cho cộng đồng dân cư vùng cao.

3. Tổ chức phi chính phủ và các dự án phát triển: Tham khảo để xây dựng các dự án phù hợp với thực trạng sinh kế, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và cơ sở hạ tầng cho người dân.

4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành chính sách công, phát triển nông thôn: Nghiên cứu mô hình thực tiễn, phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính, cũng như các đề xuất chính sách cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao người dân không chuyển ra khu định canh định cư?
   Người dân sợ mất đất sản xuất và tài sản nếu chuyển ra khu ĐCĐC rồi lại chuyển đi nơi khác. Khoảng cách xa khu sản xuất, chi phí đi lại cao và nguồn nước không đảm bảo cũng là rào cản lớn.

2. Dự án ĐCĐC đã hỗ trợ những gì cho người dân?
   Dự án cấp đất ở 600m2/hộ, hỗ trợ di chuyển, cấp bảo hiểm y tế miễn phí, xây dựng đường, điện, trường học và trạm cấp nước. Tuy nhiên, một số hạng mục như nguồn nước và đất ở chưa đáp ứng kỳ vọng.

3. Sinh kế của nhóm cư trú trong rừng và trong khu ĐCĐC khác nhau thế nào?
   Nhóm cư trú trong rừng có diện tích đất lớn hơn, thu nhập cao hơn, sở hữu nhiều tài sản sản xuất và tiết kiệm nhiều hơn. Nhóm trong khu ĐCĐC trẻ hơn, đất ít hơn, thu nhập thấp hơn và phụ thuộc nhiều vào hỗ trợ.

4. Chính quyền cần làm gì để dự án thành công hơn?
   Cần hoàn thiện cơ sở hạ tầng, điều chỉnh chính sách đất đai, cưỡng chế hộ cư trú trong rừng, cấp hộ khẩu nhanh chóng, nâng cao năng lực chính quyền buôn và hỗ trợ kỹ thuật sản xuất.

5. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng thế nào đến sinh kế người dân?
   Khí hậu khô hạn kéo dài và mưa không đều gây thiệt hại cho cây trồng, làm tăng chi phí sản xuất và rủi ro sinh kế, đòi hỏi người dân phải thích ứng bằng các chiến lược sinh kế phù hợp và được hỗ trợ kỹ thuật.

Kết luận

• Nhóm hộ cư trú trong rừng có lợi thế về diện tích đất, tài sản sản xuất và thu nhập cao hơn nhóm cư trú trong khu ĐCĐC.
• Dự án ĐCĐC đã tạo ra sự thay đổi về cơ sở hạ tầng và hỗ trợ chính sách nhưng chưa đủ để thu hút người dân chuyển ra khu định cư.
• Các rào cản chính gồm sợ mất đất sản xuất, khoảng cách xa khu sản xuất, nguồn nước không đảm bảo và chi phí sinh hoạt cao.
• Cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp chính quyền trong việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng, điều chỉnh chính sách và nâng cao năng lực quản lý.
• Các bước tiếp theo bao gồm ưu tiên đầu tư hạ tầng, cưỡng chế hộ cư trú trong rừng, cấp hộ khẩu và tổ chức tập huấn kỹ thuật sản xuất nhằm đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.

Hành động ngay: Chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan cần triển khai các đề xuất chính sách nhằm nâng cao hiệu quả dự án ĐCĐC, bảo vệ rừng và cải thiện đời sống cộng đồng dân cư di cư tự do tại Tây Nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 trình ày bối cảnh vấn đề chính sách, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu. Chương 2 trình bày tổng quan cơ sở lý thuyết, chủ trương, chính sách ĐCĐC của Đảng, Nhà nước ta hiện nay, thiết kế nghiên cứu, hương há nghiên cứu và các nguồn thông tin, các kết quả nghiên cứu, khảo sát từ thực tế sẽ được phân tích, thảo luận đánh giá trong chương 3, và cuối cùng các kết luận, kiến ngh chính sách sẽ được trình ày trong chương 4. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Chương. T NG AN CƠ S TH ẾT VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 Sinh ế Trong khung h n tích sinh kế của Bộ Phát triển Quốc tế Vương quốc Anh (DFID) thì sinh kế được hiểu là: Sinh kế ao gồm các khả năng tài sản (nguồn lực vật chất và nguồn lực xã hội) và các hoạt động cần thiết để kiếm sống.

Một trong nh ng con đường để hiểu một hệ thống sinh kế là phân tích chiến lược sử dụng nguồn lực sinh kế cũng như cách thức chống đỡ và thích ứng của cá nhân và cộng đồng đó đối với các tác động bất thường từ bên ngoài (Balgis, 2005). Sinh ế ền vững inh kế ền v ng là khi nó có thể đối hó và hục hồi từ nh ng căng th ng, nh ng cú sốc và duy trì hay n ng cao khả năng của mình cũng như các tài sản ở hiện tại và trong tương lai mà không tàn há các nguồn tài nguyên thiên nhiên. Theo Chambers và Conway (1992) sinh kế bền v ng được đ nh nghĩa như sau: Sinh kế bền v ng bao gồm con người, năng lực, kế sinh nhai, lương thực, thu nhập và tài sản của họ, trong đó tài sản gồm tài nguyên, dự tr , và tài sản vô hình ch ng hạn như dư nợ và cơ hội. Về mặt xã hội sinh kế bền v ng thể hiện khả năng chống ch u hoặc tồn tại từ nh ng biến động lớn.

Sinh kế bền v ng khi họ: iên cường đối mặt với các cú sốc bên ngoài và áp lực, không phụ thuộc vào hỗ trợ bên ngoài, duy trì năng suất lâu dài của các nguồn tài nguyên thiên nhiên và không phá hoại sinh kế của nh ng người khác .3 Đ nh nh đ nh ư Theo quyết đ nh số 140/1999/QĐ-BNN-ĐCĐC, ngày 14/10/1999 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ĐCĐC được hiểu là: ĐCĐC là hình thức canh tác và cư trú đã ổn đ nh, không còn phá rừng làm rẫy, không còn du cư, không c n đói giá hạt. Trong đó hộ ĐCĐC có đủ tư liệu sản xuất ổn đ nh (chủ yếu là đất canh tác) và thôn, bản, xã có đủ cơ sở vật chất thiết yếu đảm bảo sản xuất và đời sống.  Tư liệu sản xuất ổn đ nh (chủ yếu là đất canh tác) có các tính chất sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 - Ruộng nước, ruộng bậc thang, nương, th m canh sản xuất lương thực ổn đ nh lâu dài. - Đất trồng cây công nghiệ , c y ăn quả, c y đặc sản có thu nhập.

- Bãi cỏ, ao hồ để phát triển chăn nuôi. - Rừng và đất rừng được giao cho hộ kinh doanh, hoặc giao khoán bảo vệ lâu dài. - Đất ở và vườn hồ.  Cơ sở vật chất thiết yếu phục vụ sản xuất và đời sống bao gồm: - Các công trình thủy lợi nhỏ và vừa phục vụ sản xuất thâm canh.

- Các tuyến đường giao thông nội vùng gi a các thôn bản, xã phục vụ đi lại, sản xuất lưu thông hàng hóa và cung ứng d ch vụ cho nhân dân trong vùng. - Các công trình phúc lợi công cộng như trường, lớp học, trạm y tế, tủ thuốc, các công trình nước sinh hoạt, v. Đảm bảo cho việc học hành, ch a bệnh và nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân. - Phát triển nguồn nhân lực tại chỗ là tạo điều kiện để người d n n ng cao trình độ hiểu biết về mọi mặt đời sống xã hội.

Đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán ộ cơ sở biết tổ chức sản xuất và quản lý xã hội.2 Chính sách ĐCĐC của Chính phủ Việt Nam hiện nay Trong nh ng năm qua, Đảng và Nhà nước có nhiều chủ trương, chính sách về ĐCĐC. Trong giai đoạn gần đ y nhất, Thủ tướng Chính phủ đã an hành Quyết đ nh 193/2006/QĐ-TTg ngày 24/08/2006 “Phê duyệt chương trình ố trí d n cư các v ng thiên tai, đặc biệt khó khăn, iên giới hải đảo, di cư tự do, xung yếu và rất xung yếu của rừng phòng hộ, khu bảo vệ nghiêm ngặt của rừng đặc dụng giai đoạn 2006 – 2010 và đ nh hướng đến năm 2015”. Ngày 5/3/2007 Thủ tướng Chính phủ đã an hành Quyết đ nh số 33/2007/QĐ-TTg về “Chính sách hỗ trợ di dân thực hiện ĐCĐC cho đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2007-2010” và Quyết đ nh số 1342/QĐ-TTg ngày 25/08/2009 “Phê duyệt kế hoạch ĐCĐC cho đồng bào dân tộc thiểu số du canh, du cư đến năm 2012”. Ngày 21/11/2012 Thủ tướng Chính phủ đã an hành Quyết đ nh 1776/QĐ-TTg “Phê duyệt chương trình ố trí d n cư các v ng: Thiên tai, đặc biệt khó khăn, iên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng giai đoạn 2013-2015 và đ nh hướng đến năm 2020”.

Các chính sách này đã quy đ nh cụ thể mục tiêu, nhiệm vụ, nguồn vốn, đối tượng được hưởng hỗ trợ của Nhà nước làm cơ sở thực hiện các dự án ĐCĐC. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.3 Kh ng h n t h inh ế ền vững 2.1 Khái niệm Khung phân tích sinh kế là một công cụ được sử dụng để đánh giá, h n tích sinh kế của người dân. Áp dụng khung phân tích sinh kế sẽ nắm v ng các yếu tố tác động đến sinh kế của người d n cũng như mối quan hệ tác động gi a các yếu tố đó với nhau. Khung sinh kế bao gồm năm hần chính: Bối cảnh dễ b tổn thương, tài sản sinh kế, chính sách và thể chế, chiến lược sinh kế và kết quả sinh kế.1: Khung phân tích sinh kế bền vững Ghi chú: H: Nguồn vốn con người S: Nguồn vốn xã hội N: Nguồn vốn tự nhiên P: Nguồn vốn vật chất F: Nguồn vốn tài chính Ch nh h, ơ Kết quả sinh kế TÀI SẢN SINH KẾ quan, thủ tục Bối cảnh dễ b H tổn thương Ảnh hưởng Cơ q n CÁC CHIẾN -Thu nhậ tăng -Các cấp chính ƯỢC SINH KẾ -Đời sống nâng cao và các -Các cú sốc S N nguồn tiếp quyền -Tính bền v ng cao -Các xu hướng - ĩnh vực -Luật cận tư -Chính -An ninh lương thực -Tính mùa vụ sách đảm bảo P F -Văn hóa -Sử dụng đất lâu dài Thể chế Thực hiện Nguồn: DFID, Sustainable Livelihoods Guidance Sheets, 1999 2.2 Các nội dung của khung sinh kế ố ư i Vốn con người đại diện cho các kỹ năng, kiến thức, sức khỏe lao động và c ng đảm bảo cho mọi người theo đuổi các chiến lược sinh kế khác nhau và đạt được các mục tiêu sinh kế của họ.

Tại một hộ gia đình mức vốn con người là một yếu tố số lượng và chất lượng lao động sẵn có, điều này thay đổi tùy theo quy mô hộ gia đình, trình độ kỹ năng, tiềm năng lãnh đạo, tình trạng sức khỏe, v. Vốn con người gi một vai tr vô c ng quan trọng trong các nguồn vốn sinh kế của hộ gia đình. Nó quyết đ nh việc tạo ra cũng như sử dụng cả ốn nguồn lực sinh kế c n lại của hộ gia đình. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 Vốn con người sẽ được n ng cao thông qua giáo dục (các khóa đào tạo, trường học) tiế cận các d ch vụ h ng ngừa y tế, v.

Là nguồn lực lao động, bao gồm số lượng và chất lượng (như kỹ năng, tay nghề, sự am hiểu kỹ thuật canh tác, kiến thức bản đ a, sức khỏe, tậ quán lao động, siêng năng hay lười biếng) (FLITCH, 2012). Vốn tự nhiên Vốn tự nhiên là thuật ng d ng để chỉ tr lượng tài nguyên thiên nhiên mà các tích lượng và d ch vụ từ các tài nguyên này h u ích cho sinh kế. Nó bao gồm các hàng hóa công cộng vô hình như không khí, đến các tài sản được sử dụng trực tiếp cho sản xuất như đất đai, cây cối. Trong khuôn khổ sinh kế bền v ng, có một mối quan hệ rất gần gủi gi a nguồn vốn tự nhiên và bối cảnh dễ b tổn thương.

Nh ng cú sốc phá hoại sinh kế của người nghèo, chính là sự tàn phá của thiên nhiên như cháy rừng, lũ lụt và động đất phá hủy đất nông nghiệp. Đ y là nguồn lực liên quan đến việc nắm gi , sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên như đất đai, diện tích mặt nước, tài nguyên rừng, v. ố t i Vốn tài chính iểu th các nguồn lực tài chính mà con người sử dụng để đạt mục tiêu sinh kế của mình. Nó ao gồm các cổ hiếu, tiền mặt, tiền gửi ngân hàng hoặc các tài sản như gia súc và đồ trang sức, các khoản thu từ tiền gửi ng n hàng, các khoản vay ng n hàng.

Nó cũng ao gồm các khoản thu hát sinh thường xuyên như lương hưu, các khoản trợ cấ từ nhà nước, kiều hối. Đ y có lẽ là nguồn vốn linh hoạt nhất trong năm loại tài sản, ởi vì có thể chuyển đổi một cách dễ dàng với các mức độ khác nhau. Là nh ng khoản tiền được đưa vào sản xuất kinh doanh. Nguồn lực này có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau như tích lũy từ các hoạt động sản xuất kinh doanh khác, từ đi vay, tiền lương v.

Khi xem xét nguồn lực tài chính ngoài việc xem xét số lượng và nguồn gốc, một vấn đề rất quan trọng cần được quan t m đó là khả năng tiếp cận nguồn lực này của người dân và cách thức họ sử dụng nguồn lực (FLITCH, 2012). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 ố t t Vốn vật chất bao gồm cơ sở hạ tầng và các tài sản cơ ản cần thiết để hỗ trợ sinh kế của hộ gia đình như: Phương tiện vận tải có giá cả hải chăng, nhà cửa, nơi trú n an toàn, nhà xưởng, các công trình cung cấ nước, vệ sinh môi trường, năng lượng sạch, giá cả hợ l và các hương tiện liên lạc.