Chương 1: Một số vấn đề lý luận về tổ chức và hoạt động của Thanh tra huyện. Chương 2: Thực trạng tổ chức và hoạt động của cơ quan Thanh tra huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Chương 3: Quan điểm, giải pháp nâng cao tổ chức và hoạt động Thanh tra huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. 13 PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA THANH TRA HUYỆN 1.
Quan niệm về tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện 1. Khái niệm về tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện Theo Khoản 1 Điều 30 Luật Thanh tra 2022: “Thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực hiện nhiệm vụ thanh tra trong phạm vi quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện; thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo quy định của pháp luật”[13]. Khoa học tổ chức và quản lý định nghĩa tổ chức với ý nghĩa hẹp là “tập thể của con người tập hợp nhau lại để thực hiện một nhiệm vụ chung hoặc nhằm đạt tới một mục tiêu xác định của tập thể đó”. Trong cuốn “Sổ tay nghiệp vụ cán bộ làm công tác tổ chức nhà nước” định nghĩa: “Tổ chức là một đơn vị xã hội, được điều phối một cách có ý thức, có phạm vi tương đối rõ ràng, hoạt động nhằm đạt được một hoặc nhiều mục tiêu chung (của tổ chức)”[19].
Từ các phân tích trên có thể đưa ra khái quát về tổ chức của thanh tra huyện như sau: Tổ chức thanh tra huyện là một thiết chế nhà nước, bao gồm các bộ phận chức vụ được thành lập theo những nguyên tắc nhất định để thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan thanh tra huyện. Hoạt động của thanh tra huyện gồm các hoạt động giúp UBND cùng cấp quản lý nhà nước và tiến hành về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo và phòng chống tham nhũng theo quy định của pháp luật. Đặc điểm về tổ chức và hoạt động của thanh tra huyện Điều 5 Luật Thanh tra 2022 quy định về chức năng của cơ quan thanh tra: “Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, cơ quan thanh tra giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu 14 nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tiến hành thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo quy định của pháp luật.” Theo quy định của pháp luật, để phù hợp với chức năng thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, cơ quan thanh tra có một số đặc điểm riêng về mặt tổ chức và hoạt động nhằm đảm bảo hiệu quả, các đặc điểm về tổ chức và hoạt động của cơ quan thanh tra cụ thể như sau. * Về tổ chức Thanh tra huyện được cơ cấu gọn nhẹ, thẩm quyền trong phạm vi cấp huyện với tổ chức cơ quan tinh gọn, đơn giản.
Cơ cấu thanh tra huyện có Chánh Thanh tra, Phó Chánh thanh tra, thanh tra viên và tương đương. Về biên chế thanh tra viên cấp huyện không quy định cụ thể số lượng mà chủ yếu phụ thuộc vào tình hình từng địa phương và các công chức, thanh tra viên thường thay nhau kiêm nhiệm, cùng phụ trách các mảng công việc. Thẩm quyền về mặt tổ chức, thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn giúp việc cho UBND cấp huyện nên thẩm quyền của thanh tra huyện cũng được giới hạn, quy định rõ chỉ được phép thanh tra các cơ quan, tổ chức, cá nhân trực thuộc UBND cấp huyện và thực hiện thanh tra các lĩnh vực thuộc phạm vi địa bàn huyện. Thanh tra huyện được tổ chức theo nguyên tắc “song trùng trực thuộc”.
Trong quá trình tổ chức bộ máy và hoạt động, thanh tra huyện chịu sự chỉ đạo, điều hành theo các chỉ thị, quyết định trực tiếp từ Chủ tịch UBND huyện, đồng thời phải chịu sự chỉ đạo, giám sát về công tác, hướng dẫn nghiệp vụ của thanh tra tỉnh. Quy định trên đã thể hiện thanh tra huyện được tổ chức theo nguyên tắc “song trùng trực thuộc”, từ việc tổ chức như vậy công chức, thanh tra viên của thanh tra huyện cũng có những đặc thù riêng, theo quy định thì Chánh Thanh tra huyện do chủ tịch UBND cấp huyện bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức tuy nhiên việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức này phải có sự thống nhất với Chánh Thánh tra tỉnh. Mặc dù con người, biên chế thuộc UBND cấp huyện nhưng đội ngũ thanh tra viên của Thanh tra huyện lại do Chủ tịch UBND cấp tỉnh bổ nhiệm trên cơ sở xét duyệt của Thanh tra tỉnh và Sở Nội vụ. Thanh tra huyện là cơ quan thanh tra nhà nước mang bản chất của thanh tra hành chính.
Thanh tra hành chính là hoạt động thanh tra của các cơ quan nhà nước có thẩm 15 quyền đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc phạm vi quản lý của mình về việc thực hiện các chính sách, pháp luật, nhiệm vụ và quyền hạn đã được quy định. Trong hệ thống tổ chức hành chính nhà nước, thanh tra huyện là một cơ quan thanh tra hành chính có phạm vi quản lý trực tiếp là các đối tượng thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện. Các đối tượng này bao gồm: các cơ quan chuyên môn, các phòng, ban thuộc UBND cấp huyện, UBND cấp xã và cá nhân, tổ chức thuộc sự quản lý trực tiếp của UBND cấp huyện. * Về hoạt động Hoạt động thanh tra huyện chịu sự chỉ đạo của thanh tra tỉnh và UBND cấp huyện.
Theo quy định của Luật Thanh tra năm 2022 thì thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, có trách nhiệm giúp UBND cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo và phòng chống tham nhũng theo quy định của pháp luật. Vì vậy trong quá trình hoạt động, thanh tra huyện chịu sự chỉ đạo, điều hành của Chủ tịch UBND cấp huyện. Bên cạnh việc là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện thì thanh tra huyện còn là cấp dưới của thanh tra tỉnh theo quan hệ ngành dọc, vì vậy thanh tra huyện còn phải chịu sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của thanh tra tỉnh trong các lĩnh vực thanh tra; tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo, phòng chống tham nhũng và đôn đốc, thực hiện các quyết định, kết luận có hiệu lực pháp luật. Hoạt động của thanh tra huyện gắn liền với hoạt động quản lý của UBND cấp huyện, đáp ứng yêu cầu và mục tiêu quản lý nhà nước ở địa phương.
Trong mối quan hệ giữa quản lý và thanh tra thì quản lý nhà nước giữ vai trò chủ đạo, chi phối hoạt động của thanh tra cụ thể: quy định thẩm quyền của các cơ quan thanh tra (xác định phạm vi, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra trong việc thực hiện chức năng thanh tra tránh tình trạng chồng chéo, thiếu sót hoặc vượt quá thẩm quyền), quy định về tổ chức, quyết định và kết luận thanh tra (đưa ra các quy định về cấu trúc tổ chức, quy trình tiến hành thanh tra, hình thức quyết định và kết luận của quá trình thanh tra, đảm bảo tính khách quan, minh bạch và thống nhất trong hoạt động thanh tra), sử dụng các kết quả, các thông tin từ phía các cơ quan thanh tra (các cơ quan quản lý nhà nước sử dụng những báo cáo, kết quả, thông tin thu thập được từ quá trình thanh tra để đưa ra các quyết định, giải pháp 16 khắc phục sai phạm, cải thiện hoạt động, đảm bảo thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ quản lý nhà nước). Qua phân tích trên cho thấy, thanh tra là một công cụ, phương tiện để nhà nước thực hiện hoạt động quản lý. Đối với cấp huyện, thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện, có tính độc lập tương đối hoạt động thanh tra nhằm phát hiện hạn chế, bất cập trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật giúp cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng quy định của pháp luật, phát huy những mặt tích cực, phát hiện những sai phạm để đề xuất, kiến nghị với UBND cấp huyện sửa đổi, điều chỉnh các thức điều hành và xử lý các vi phạm. Tổ chức của thanh tra huyện 1.
Vị trí, chức năng Vị trí, chức năng của thanh tra huyện được quy định tại Điều 30 Luật Thanh tra 2022: “Thanh tra huyện là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực hiện nhiệm vụ thanh tra trong phạm vi quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân cấp huyện; thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo quy định của pháp luật. Thanh tra huyện chịu sự chỉ đạo, điều hành của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện và chịu sự chỉ đạo về công tác thanh tra, hướng dẫn nghiệp vụ của Thanh tra tỉnh. Nhiệm vụ, quyền hạn Trong lĩnh vực thanh tra, Thanh tra huyện giúp Ủy ban nhân dân cùng cấp quản lý nhà nước về công tác thanh tra được quy định tại Điều 31 Luật Thanh tra 2022 cụ thể như sau: “Xây dựng dự thảo kế hoạch thanh tra của Thanh tra huyện, báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định trước khi gửi Thanh tra tỉnh tổng hợp vào kế hoạch thanh tra của tỉnh; 17 Tổ chức thực hiện nhiệm vụ của Thanh tra huyện trong kế hoạch thanh tra của tỉnh; thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật và nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện và của Ủy ban nhân dân cấp xã; Thanh tra vụ việc khác khi được Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giao; Theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận, kiến nghị của Thanh tra huyện và quyết định xử lý về thanh tra của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện; Tổng hợp, báo cáo kết quả công tác thanh tra. Giúp Ủy ban nhân dân cấp huyện thực hiện quản lý nhà nước về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.