Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ ÁN XÂY DỰNG HUYỆN ĐẠT CHUẨN HUYỆN NÔNG THÔN MỚI NÂNG CAO 1. Tổng quan đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao 1. Huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao Theo Thủ tưởng chính phủ (2022) quy định tại Quyết định 320/QĐ-TTg: Huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao là huyện đạt chuẩn nông thôn mới (đáp ứng đầy đủ mức đạt chuẩn theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về huyện nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025, các tiêu chí này được quy định rõ Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định 320/QĐ-TTg năm 2022) thì tiêu chí về huyện nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 có ít nhất 50% số xã trên địa bàn đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao (đáp ứng đầy đủ mức đạt chuẩn theo yêu cầu của Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2021 - 2025); tỷ lệ hài lòng của người dân trên địa bàn đối với kết quả xây dựng nông thôn mới nâng cao của huyện đạt từ 95% trở lên (trong đó có tỷ lệ hài lòng của người dân ở từng xã đối với kết quả thực hiện từng nội dung xây dựng nông thôn mới nâng cao đạt từ 85% trở lên). Trong phạm vi nghiên cứu của Đề án, tác giả thống nhất khái niệm huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao là huyện đạt được đủ các tiêu chí ban hành kèm theo Quyết định 320/QĐ-TTg năm 2022 thì tiêu chí về huyện nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025 (các tiêu chí này được tác giả hệ thống và đính kèm tại phục lục số 3.
Đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao 1. Khái niệm Võ Hồng Phúc (2007) trong “ Giáo trình quản lý nhà nước” cho rằng “Đề án là văn bản dùng để trình bày có hệ thống về một kế hoạch, giải pháp giải quyết nhiệm vụ, một vấn đề nhất định để cấp có thẩm quyền phê duyệt. Sau khi đề án đã được phê chuẩn, từ đó sẽ hình thành các dự án, chương trình hoặc đề tài theo những yêu 6 cầu đặt ra của đề án”. Cụ thể hơn đề án là loại văn kiện, được xây dựng để trình cấp quản lý cao hơn, hoặc gửi cho một cơ quan tài trợ để xin thực hiện một công việc nào đó.
Như vậy, Đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao là văn bản dùng để trình bày có hệ thống về một kế hoạch, giải pháp giải quyết nhiệm vụ xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao của một địa phương để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trong phạm vi nghiên cứu, tác giả sử dụng khái niệm đề Đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao: Là văn bản dùng để trình bày có hệ thống về một kế hoạch, giải pháp giải quyết nhiệm vụ xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao do chủ thể là Ủy ban nhân dân huyện chịu trách nhiệm nhằm triển khai xây dựng địa phương đạt các tiêu chí huyện nông thôn mới nâng cao theo quy định, định hướng giúp kinh tế xã hội tại địa phương phát triển. Mục tiêu Đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao hướng đến các mục tiêu: - Tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn nâng cao nhằm đạt được các tiêu chí đối với huyện nông thôn mới nâng cao gắn với thực hiện có hiệu quả cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn, quá trình đô thị hóa, đi vào chiều sâu, hiệu quả, bền vững; thực hiện xây dựng NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu. - Nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn trên địa bàn huyện.
Xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ và từng bước hiện đại, bảo đảm môi trường, cảnh quan nông thôn sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, giàu bản sắc văn hóa truyền thống, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Nội dung của Đề án - Đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao tập trung nghiên cứu việc quy hoạch xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới theo bộ tiêu chí nâng cao nhằm tạo sự đổi mới toàn diện về diện mạo cảnh quan, cơ sở vật chất hạ tầng kinh tế - VHXH, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho con người, là môi trường đáng sống cho người dân địa phương 7 - Đề án xem xét mục tiêu, yêu cầu của nhiệm vụ xây dựng huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao với chức năng nhiệm vụ và khả năng về tài chính và nhân lực của huyện có thể đạt được để xây dựng giải pháp, mục tiêu, chỉ tiêu, lộ trình về kết quả cụ thể để tổ chức triển khai đồng bộ và hiệu quả tại mỗi nghành, lĩnh vực, tại mỗi tổ chức, cơ quan đơn vị và tại mỗi xã, thôn, cụm dân cư, cụm dân cư. trên địa bàn huyện. - Đề án đề cập những vấn đề chung mang tính định hướng cho việc xây dựng huyện đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao trên phạm vi toàn huyện.
Những vấn đề cụ thể trên từng tiêu chí như: Ban ngành nào sẽ tổ chức thực hiện? Ai là người chịu trách nhiệm chính? Thực hiện bằng cách nào? Nguồn lực và kinh phí thực hiện? Thời gian nào hoàn thành?. cụ thể hóa dựa trên đề án này. Tổ chức thực hiện đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao 1. Khái niệm và mục tiêu tổ chức thực hiện đề án 1.
Khái niệm Tổ chức thực hiện đề án có vị trí rất quan trọng, không thể thiếu vì nó là khâu triển khai đề án áp dụng vào thực tiễn. Theo Phan Hữu Dật (2015): “Tổ chức thực hiện đề án là quá trình thực hiện các nội dung đề án đề ra từ mục tiêu, kế hoạch thành hiệu quả diễn ra trên thực tế thông qua các công việc, nhiệm vụ do cán bộ trong bộ máy chính quyền nhà nước thực hiện trong thời gian nhất định.” Theo Phan Huy Đường và Phan Anh, (2016): “Tổ chức thực hiện đề án là việc tổ chức thực hiện, chuyển hoá các bước lộ trình, nguồn lực và nội dung đề án vào thực tiễn nhằm đạt được mục tiêu định hướng của đơn vị xây dựng đề án.” Như vậy, từ các quan điểm nêu trên có thể rút ra khái niệm: Tổ chức thực hiện đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao là quá trình hiện thực hóa các bước lộ trình của đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao bằng hành động của cán bộ và tổ chức chính quyền huyện nhằm thực hiện các mục tiêu, nội dung đề án một cách hiệu quả với 3 bước thực hiện gồm: Chuẩn bị triển khai thực hiện đề án; Chỉ đạo thực hiện đề án và kiểm soát việc thực hiện đề án. Mục tiêu 8 Tổ chức thực hiện đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao hướng đến những mục tiêu cụ thể sau: Thứ nhất, xây dựng huyện đạt chuẩn huyện nông thôn mới nâng cao: Mục tiêu chính của đề án là trong thời gian và lộ trình đã vạch ra phải hoàn thành việc xây dựng huyện đạt tất cả các tiêu chí của một huyện nông thôn mới nâng cao được quy định. Thứ hai, phát triển kinh tế - xã hội địa bàn huyện: Tổ chức thực hiện đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao hướng đến mục tiêu thực hiện đồng bộ các tiêu chí về xây dựng cảnh quan và vệ sinh môi trường, xây dựng phong trào và hoạt động đảm bảo trật tự an toàn xã hội, phát triển kinh tế và nâng cao thu nhập bền vững cho nhân dân; củng cố và xây dưng hệ thống chính trị vững mạnh.
Thứ ba, nâng cao sự hài lòng cả người dân: Tổ chức thực hiện đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao trên cơ sở thực hiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội toàn diện cũng hướng đến mục tiêu nâng cao đời sống vật chất và tinh thần và tăng mức độ hài lòng của người dân khu vực nông thôn là đối tượng trực tiếp hướng lợi từ việc thực hiện đề án. Nguyên tắc tổ chức thực hiện đề án Đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao được tổ chứcthực hiện dựa trên những nguyên tắc sau: Thứ nhất, đề án phải có định hướng khai thác sử dụng nguồn lực một cách hợp lý: Nguồn lực là tổng thể vị trí địa lý, tài nguyên thiên nhiên, hệ thống tài sản, nguồn nhân lực, đường lối chính sách, vốn và thị trường… trên địa bàn huyện có thể được khai thác nhằm phục vụ cho việc xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao. Thứ hai, đề án phải đặt trong quy hoạch tổng thể của kinh tế xã hội: Việc triển khaixây dựng NTM nâng cao phải nằm trong khuôn khổ chiến lược địa phương về kinh tế - xã hội. Để đảm bảo sự phát triển, UBND huyện cần phải tính tới việc thống nhất các mặt kinh tế - xã hội, môi trường, bám sát chiến lược của quốc gia, vùng, địa phương.
Xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao phải phù hợp với địa phương, phù hợp với quy hoạch mà địa phương giao cho, sự phát triển đó mới bền vững và lâu dài. 9 Thứ ba, thực hiện đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao phải hỗ trợ kinh tế cho địa phương: Với tính đặc thù liên ngành, việc xây dựng đề án không phải chỉ nhằm đạt tiêu chí huyện NTM nâng cao mà phải hướng đến mục tiêu lợi lích lâu dài là hỗ trợ kinh tế cho địa phương. Thứ tư, đề án phải đảm bảo thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương: Việc tham gia của cộng đồng địa phương là một nhân tố đảm bảo cho nguồn lực thực hiện xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao. Đồng thời sự tham gia của cộng đồng địa phương sẽ gắn quyền lợi và trách nhiệm của mỗi cư dân đối với sự phát triển chung địa phương.
Thứ năm, lấy ý kiến của nhân dân và các đối tượng có liên quan: Tham khảo ý kiến của các bên liên quan và cộng đồng dân cư với các ý kiến cho đề án, là nguyên tắc quan trọng trong đề án xây dựng huyện đạt chuẩn huyện NTM nâng cao. Chia sẻ lợi ích của các bên nhằm mục đích hài hòa về lợi ích trong quá trình thực hiện. Quá trình tổ chức thực hiện đề án 1.