MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành nước công nghiệp hóa vào năm 2020. Đào tạo nghề đóng vai trò trung tâm trong việc thực hiện mục tiêu này. Trong quá trình công nghiệp hoá, yêu cầu lao động có kỹ thuật, công nghệ, tri thức ngày càng tăng, nhất là trong thời đại phát triển nền kinh tế tri thức như hiện nay.
Những tiêu chuẩn đó đòi hỏi lao động cần được tăng cường đào tạo nghề. Việt Nam cũng đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ. Trong 3 năm đầu gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), có một số sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam đã vươn ra và chiếm vị trí nhất định trên thị trường thế giới, tuy nhiên, đa số các sản phẩm hàng hóa của Việt Nam cũng phải chịu sức ép cạnh tranh rất lớn từ thị trường thế giới vì sản phẩm của Việt nam chủ yếu là sản phẩm thô, hàm lượng đầu tư công nghiệp rất ít, giá rẻ. Đào tạo nghề cho người lao động là một trong những biện pháp cốt lõi để tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, nâng cao chất lượng sản phẩm, từ đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp trên trường quốc tế.
Bên cạnh đó, chất lượng lao động ở nông thôn nước ta còn quá thấp, trình độ đào tạo nghề ở nông thôn còn non yếu. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. - HĐH tế-xã hội ở nông thôn nước ta. Chính vì vậy, vấn đề đào tạo nghề cho lao động nông thôn ở Việt Nam hiện nay đang trở thành một vấn đề bức xúc.
Nghị quyết số 26-NQ-TW ngày 5-8-2008 của Ban chấp hành Trung ương (khóa X) về nông nghiệp, nông dân và nông thôn đã đề ra:“Có kế hoạch cụ thể về đào tạo nghề và chính sách bảo đảm việc làm cho nông dân, nhất là ở các vùng chuyển đổi mục đích sử dụng đất. Đẩy mạnh xuất khẩu lao động từ nông thôn…. Hình thành Chương trình mục tiêu quốc gia về đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm hàng năm đào tạo khoảng 1 triệu lao động nông thôn; phấn đấu đến năm 2020 lao động nông nghiệp còn khoảng 30% lao động xã hội; tỷ lệ lao động nông thôn qua đào tạo đạt trên 50%”. Đặc biệt, tháng 11/2009, Chính phủ đã phê duyệt Đề án 1956/QĐ-TTg về“Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” với mục tiêu chính là nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề nhằm tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn.
nay, là một thị xã ven biển nằm ở phía tây nam của tỉnh Quảng Ninh, thuộc Vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam. Ngày 25 tháng 11 năm 2011, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết số 100/NQ-CP, tái lập thị xã Quảng Yên trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và nhân khẩu của huyện Yên Hưng, Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 3 thuộc tỉnh Quảng Ninh với việc tập trung đầu tư, quá trình công nghiệ an giải, đòi hỏi phải có giải pháp kịp thời và cấp bách giải quyết. Trong bối cảnh đó, vấn đề đẩy mạnh đào tạo nghề cho lao động nông thôn nhằm giải quyết việc làm cho họ được coi như là một trong những hướng đi thiết thực và là một giải pháp cấp bách. , , cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng đào tạo nghề cho lao động nông thôn và việc làm cho lao động nông thôn, từ đó tìm ra những mặt tồn tại, hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm, đề xuất các giải pháp đẩy mạnh công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Quảng Yên, tỉnh Quảng Ninh trong thời gian tới. Mục tiêu cụ thể -. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www. Bao gồm các LĐNT tham gia học nghề và chưa học nghề, các cơ sở dạy nghề, các doanh nghiệp có LĐ học nghề làm việc… 3.
Phạm vi nghiên cứu 3. Về không gian nghiên cứu , các xã phường như phường Đông Mai, phường Minh Thành, phường Cộng Hòa, phường Yên Giang, xã Sông Khoai, xã Tiền An … inh và các xã phường trên địa bàn thị xã có các làng nghề truyền thống như xã Hiệp Hòa, Liên Hoà, Liên Vị. Các công ty, doanh nghiệp đóng trên địa bàn của thị xã và địa bàn lân cận như; công ty cổ phần thủy sản Quảng Ninh, Công ty TNHH giầy da Sao Vàng, công ty cổ phần chế biến Lâm Sản Quảng Ninh,…Các đơn vị cơ sở tham gia dạy nghề như Trường cao đẳng Nông Lâm Đông Bắc, Trường trung cấp Xây Dựng Quảng Ninh, Trung tâm giới thiệu đoàn thanh niên tỉnh Quảng Ninh… 3. Về thời gian nghiên cứu Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 5 2012 và một số văn bản Nghị quyết của Đảng bộ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thị xã Quảng Yên năm 2013.
Bởi vì, chỉ từ năm 2008, với Nghị quyết số 26-NQ-TW ngày 5-8-2008 của Ban chấp hành Trung ương (khóa X) về nông nghiệp, nông dân và nông thôn, vấn đề đào tạo nghề cho lao động nông nghiệp mới được chú ý đúng mức. - Phân tí đ inh, tìm ra những nguyên nhân của những hạn chế đó - inh giai đoạn 2014 - 2020 - Là nguồn tài liệu tham khảo trong công tác đào tạo nghề cho LĐNT trên địa bàn thị xã Quảng Yên từ đó có thể phát triển áp dụng nhân rộng cho các huyện thị khác của tỉnh Quảng Ninh - Nhằm phát triển nguồn nhân lực đối tượng là LĐNT trên địa bàn của thị xã có trình độ nghề nghiệp, Giúp cho LĐ lựa chọn ngành nghề sao cho phù hợp với từng LĐ và địa phương để tăng thu nhập phát triển kinh tế gia đình và xã hội… 5. Nội dung và Kết cấu của luận văn 4 chương. Chƣơng 1 ng nông thôn Chƣơng 2: Phƣơn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 6 - inh Chƣơng 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại thị xã Quảng Yên giai đoạn 2014 - 2020 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGHỀ CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN 1.
Khái niệm đào tạo nghề Theo Luật Dạy nghề (2006) nêu rõ:“Đào tạo nghề là hoạt động dạy và học tại các cơ sở dạy nghề nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người lao động để họ có thể tìm việc làm và tự tạo việc làm phù hợp sau khi hoàn thành khoá học”. Định nghĩa của ILO (tổ chức lao động quốc tế - International labour office).“Đào tạo nghề là những hoạt động nhằm cung cấp kiến thức, kỹ năng và thái độ cần có cho sự thực hiện có năng suất và hiệu quả trong phạm vi một nghề hoặc một nhóm nghề. Nó bao gồm đào tạo ban đầu, đào tạo lại, đào tạo nâng cao, cập nhật và đào tạo liên quan đến nghề nghiệp chuyên sâu”. Đào tạo nghề cung cấp nguồn nhân lực cho xã hội.
Đào tạo nguồn nhân lực bao gồm việc tổ chức thực hiện bên trong các doanh nghiệp … và một loạt những hoạt động khác của phát triển và đào tạo nguồn nhân Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 7 lực được thực hiện từ bên ngoài; học viên, học nghề, các hoạt động dạy nghề của các cơ sở đào tạo nghề và của người lao động; Quá trình hoạt động đào tạo nghề cho người lao động chính là những hoạt động đào tạo phát triển nguồn nhân lực đó. Đặc điểm đào tạo nghề Dạy nghề là hoạt động đào tạo đặc thù, khác với các loại hình dạy học và đào tạo hàn lâm khác ở những đặc điểm chủ yếu sau : - Dạy nghề gắn chặt với với sản xuất, với doanh nghiệp, với việc làm, đặc biệt trong điều kiện kinh tế thị trường đòi hỏi đào tạo nghề là hết sức quan trong. - Mục tiêu của dạy nghề là đào tạo để người học trở thành người lao động trong các doanh nghiệp, các cơ sở kinh doanh sản xuất. Hoặc biết nghề để phát triển kinh tế gia đình.
- Là hoạt động đào tạo nghề nghiệp mang tính thực hành kỹ thuật cao, chiếm khoảng 80% thời gian thực hành, có những nghề chiếm tới 90-100% thực hành nghề. - - , cân bằng các giá trị, lợi ích vật chất và giá trị tinh thần - Hình thức dạy nghề rất phong phú và đa dạng, bao gồm: +đào tạo nghề dài hạn và ngắn hạn; + Đào tạo mới, đào tạo lại và đào tạo nâng cao; + Đào tạo nghề kèm cặp; đào tạo nghề lưu động… Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 8 + Đào tạo có thể thực hiện theo các trình độ: Sơ cấp nghề, trung cấp nghề và cao đẳng nghề. Tháng 11/2009, Chính phủ đã phê duyệt Đề án 1956/QĐ-TTg về “Đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” với mục tiêu chính là nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nghề nhằm tạo việc làm và tăng thu nhập cho lao động nông thôn, góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động, cơ cấu kinh tế, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn. Quyết định 1956 của chính phủ nêu rõ:“Đào tạo nghề cho LĐNT là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước, của các cấp, các ngành và xã hội nhằm nâng cao chất lượng LĐNT, đáp ứng yêu cầu CNH-HĐH nông nghiệp, nông thôn”.
Tổng cục dạy nghề ( 2009) đã nêu:“Đào tạo nghề cho LĐNT là quá trình nâng cao năng lực của LĐNT về mặt thể lực, trí lực, tâm lực đồng thời phân bổ, sử dụng và phát huy có hiệu quả nhất năng lực của nguồn nhân lực để phát triển đất nước”. Cơ cấu lao động làm nông nghiệp chiếm 90% LĐNT do đó mà đặc điểm của đào tạo nghề cho LĐNT cũng tương đồng với những đặc điểm của lao động trong sản xuất nông nghiệp. Cho nên, ngoài những đặc điểm chung về đào tạo nghề, đào tạo nghề cho LĐNT còn có các đặc điểm sau : - , nên việc tổ chức các khóa đào tạo nghề phải rất linh hoạt về chương trình đào tạo, hình thức đào tạo, phương thức đào tạo nghề cũng phải mang tính thời vụ cao. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu http://www.vn/ 9 - Đào tạo nhiều ngành nghề, phần lớn theo hướng cầm tay chỉ việc bởi vì trình độ học vấn, độ tuổi, thời gian học của lao động nông thôn rất không đồng đều, do đó chương trình đào tạo phải đa dạng và thiết thực, phù hợp với trình độ nhận biết của người học.
