Luận văn thạc sĩ dạy học từ vựng tiếng việt chương trình trung học cơ sở từ quan điểm tích hợp

Luận văn thạc sĩ phân tích dạy học từ vựng tiếng Việt cho chương trình trung học cơ sở từ góc nhìn tích hợp, nâng cao hiệu quả giảng dạy.

• Tác giả: Nguyễn Hồng Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thời Tân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm Ngữ văn
• Đề tài: Dạy học từ vựng tiếng Việt chương trình trung học cơ sở từ quan điểm tích hợp
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số vấn đề về tích hợp và dạy học tích hợp
• 1.2. Dạy học tích hợp
• 1.3. Tích hợp trong môn Ngữ văn THCS
• 1.4. Tích hợp trong chương trình và SGK Ngữ văn THCS
• 1.5. Tích hợp trong dạy học Ngữ văn THCS
• 1.6. Hợp phần từ vựng trong chương trình Ngữ văn THCS
• 1.7. Một số vấn đề về từ vựng
• 1.8. Hợp phần từ vựng trong chương trình Ngữ văn THCS
• 1.9. Thực trạng dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 1.10. Nhận thức của GV về dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 1.11. Tổ chức dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2. CHƯƠNG 2: BIỆN PHÁP DẠY HỌC TỪ VỰNG TỪ QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP
• 2.1. Một số yêu cầu dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2.2. Tích hợp một cách đồng bộ ở tất cả các khâu của quá trình dạy học
• 2.3. Kết hợp hài hòa, đồng bộ giữa các mức độ tích hợp
• 2.4. Chú trọng hệ thống câu hỏi vận dụng kiến thức tổng hợp, liên ngành
• 2.5. Kết hợp đồng bộ giữa định hướng tích hợp với định hướng giao tiếp và định hướng tích cực hóa hoạt động của HS
• 2.6. Bám sát mục tiêu bài học, lựa chọn nội dung tích hợp hợp lý, tránh lạm dụng
• 2.7. Nội dung, phương pháp và cách thức dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2.8. Nội dung tích hợp
• 2.9. Phương pháp và cách thức dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp
• 2.10. Tích hợp trong kiểm tra đánh giá
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Khái quát về thực nghiệm
• 3.2. Mục đích thực nghiệm
• 3.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.4. Phương pháp và các bước thực nghiệm
• 3.5. Đối tượng thực nghiệm và đối chứng
• 3.6. Thiết kế giáo án thực nghiệm
• 3.7. Kết quả thực nghiệm và đánh giá
• 3.8. Kết quả bài trắc nghiệm về mức độ hứng thú của HS tại lớp thực nghiệm
• 3.9. Kết quả bài kiểm tra mức độ nhận thức của HS tại 2 lớp thực nghiệm và đối chứng
• 3.10. Thành công và hạn chế của thực nghiệm
• 3.10.1. Thành công của thực nghiệm
• 3.10.2. Hạn chế của thực nghiệm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dạy học từ vựng tiếng Việt tích hợp cho THCS

Dạy học từ vựng tiếng Việt là một phần quan trọng trong chương trình giáo dục tại các trường Trung học cơ sở (THCS). Việc tích hợp dạy học từ vựng không chỉ giúp học sinh (HS) nắm vững kiến thức ngôn ngữ mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện. Theo nghiên cứu của Nguyễn Hồng Minh (2017), việc dạy học từ vựng cần được thực hiện một cách hệ thống và có phương pháp rõ ràng để đạt hiệu quả cao nhất.

1.1. Vai trò của từ vựng trong dạy học tiếng Việt

Từ vựng là nền tảng của ngôn ngữ, giúp HS hiểu và diễn đạt ý tưởng một cách chính xác. Việc dạy học từ vựng không chỉ đơn thuần là cung cấp nghĩa của từ mà còn giúp HS phát triển khả năng tư duy và sáng tạo trong giao tiếp.

1.2. Tích hợp trong chương trình giáo dục THCS

Chương trình giáo dục hiện nay đã chú trọng đến việc tích hợp các môn học, trong đó có Ngữ văn. Việc tích hợp này giúp HS có cái nhìn tổng quát hơn về ngôn ngữ và văn hóa, từ đó nâng cao khả năng sử dụng từ vựng trong thực tế.

II. Thách thức trong dạy học từ vựng tiếng Việt tích hợp

Mặc dù việc dạy học từ vựng tích hợp mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Theo khảo sát, nhiều giáo viên (GV) chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về phương pháp dạy học tích hợp, dẫn đến việc áp dụng chưa hiệu quả. Hơn nữa, HS thường gặp khó khăn trong việc vận dụng từ vựng vào thực tế giao tiếp.

2.1. Nhận thức của giáo viên về dạy học tích hợp

Nhiều GV vẫn còn lúng túng trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp. Họ thường chỉ dạy theo nội dung SGK mà không chú ý đến việc liên kết các kiến thức với nhau, dẫn đến việc dạy học không đạt hiệu quả cao.

2.2. Khó khăn của học sinh trong việc sử dụng từ vựng

HS thường gặp khó khăn trong việc hiểu và sử dụng từ vựng trong các tình huống giao tiếp thực tế. Việc thiếu vốn từ phong phú khiến cho khả năng diễn đạt của HS bị hạn chế, ảnh hưởng đến kết quả học tập.

III. Phương pháp dạy học từ vựng tiếng Việt tích hợp hiệu quả

Để nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp. Các phương pháp này không chỉ giúp HS nắm vững từ vựng mà còn phát triển kỹ năng tư duy và giao tiếp. Việc sử dụng các hoạt động nhóm, trò chơi ngôn ngữ và các tình huống thực tế sẽ giúp HS hứng thú hơn trong việc học.

3.1. Sử dụng hoạt động nhóm trong dạy học

Hoạt động nhóm giúp HS tương tác và học hỏi lẫn nhau. Việc thảo luận và chia sẻ ý kiến sẽ giúp HS ghi nhớ từ vựng lâu hơn và áp dụng vào thực tế.

3.2. Tích hợp các môn học khác vào dạy học từ vựng

Việc tích hợp các môn học như Lịch sử, Địa lý vào dạy học từ vựng sẽ giúp HS có cái nhìn đa chiều về ngôn ngữ và văn hóa. Điều này không chỉ làm phong phú thêm vốn từ mà còn giúp HS hiểu rõ hơn về ngữ cảnh sử dụng từ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dạy học từ vựng

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng phương pháp dạy học tích hợp đã mang lại nhiều kết quả tích cực. HS không chỉ cải thiện khả năng sử dụng từ vựng mà còn phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy phản biện. Các trường THCS đã áp dụng thành công các phương pháp này trong giảng dạy, tạo ra môi trường học tập tích cực cho HS.

4.1. Kết quả thực nghiệm dạy học từ vựng

Kết quả thực nghiệm cho thấy HS tham gia vào các hoạt động tích hợp có sự tiến bộ rõ rệt trong việc sử dụng từ vựng. Nhiều HS đã có thể áp dụng từ vựng vào các tình huống giao tiếp thực tế một cách tự tin hơn.

4.2. Phản hồi từ học sinh về phương pháp dạy học

HS đánh giá cao các phương pháp dạy học tích hợp, cho rằng chúng giúp họ hứng thú hơn trong việc học. Việc học từ vựng không còn khô khan mà trở nên thú vị và gần gũi hơn với thực tế.

V. Kết luận và tương lai của dạy học từ vựng tiếng Việt tích hợp

Dạy học từ vựng tiếng Việt tích hợp là một xu hướng cần thiết trong giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp không chỉ giúp HS nắm vững kiến thức mà còn phát triển toàn diện các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống. Tương lai của dạy học từ vựng cần tiếp tục được nghiên cứu và phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển dạy học từ vựng

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học tích hợp, đồng thời nâng cao nhận thức cho GV về tầm quan trọng của việc dạy học từ vựng. Việc này sẽ giúp cải thiện chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.2. Tầm quan trọng của việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt là trách nhiệm của mỗi người, đặc biệt là trong giáo dục. Việc dạy học từ vựng cần chú trọng đến việc sử dụng ngôn ngữ đúng chuẩn mực, từ đó góp phần bảo tồn và phát triển ngôn ngữ dân tộc.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việc dạy học từ vựng tiếng Việt trong chương trình Trung học cơ sở (THCS) giữ vai trò then chốt trong việc phát triển năng lực ngôn ngữ và tư duy của học sinh. Theo ước tính, vốn từ vựng phong phú giúp học sinh diễn đạt tự nhiên, nâng cao khả năng đọc hiểu và viết văn nghị luận. Tuy nhiên, thực trạng dạy học từ vựng hiện nay tại các trường THCS trên địa bàn Hà Nội cho thấy nhiều khó khăn, như việc áp dụng quan điểm tích hợp còn mang tính hình thức, thiếu hệ thống và chưa phát huy hiệu quả tối ưu. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng dạy học từ vựng tiếng Việt từ quan điểm tích hợp, đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng dạy học, đồng thời thực nghiệm các giải pháp tại 5 trường THCS thuộc huyện Phúc Thọ và thị xã Sơn Tây trong năm học 2016-2017. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đổi mới căn bản toàn diện giáo dục phổ thông, góp phần nâng cao năng lực sử dụng tiếng Việt cho học sinh, đồng thời giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong môi trường giáo dục hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên lý thuyết dạy học tích hợp (DHTH) được UNESCO và Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam định nghĩa là phương pháp dạy học nhằm phát triển năng lực tổng hợp của học sinh thông qua việc kết hợp kiến thức, kỹ năng từ nhiều lĩnh vực khác nhau. Tính tích hợp được thể hiện qua các mức độ: tích hợp đơn môn, đa môn, liên môn và xuyên môn, trong đó tích hợp ngang giữa các phân môn Văn học, Tiếng Việt và Tập làm văn trong môn Ngữ văn THCS là trọng tâm nghiên cứu. Các khái niệm chính bao gồm:

• Tích hợp ngang: Kết hợp kiến thức và kỹ năng từ các phân môn trong cùng một bài học hoặc chủ đề.
• Tích hợp dọc: Liên kết kiến thức giữa các lớp học hoặc cấp học khác nhau để tạo sự liên thông và phát triển bền vững.
• Từ vựng tiếng Việt: Tập hợp các từ và đơn vị tương đương trong tiếng Việt, là thành phần quan trọng nhất của ngôn ngữ, phản ánh thực tế khách quan và văn hóa dân tộc.
• Nguyên tắc dạy học từ vựng: Bao gồm nguyên tắc trực quan, chức năng, hệ thống và lịch sử nhằm đảm bảo việc dạy học hiệu quả và phù hợp với đặc thù ngôn ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu để xây dựng cơ sở lý luận vững chắc về dạy học tích hợp và từ vựng tiếng Việt. Phương pháp điều tra, khảo sát được áp dụng qua quan sát, phỏng vấn giáo viên và học sinh tại 5 trường THCS trên địa bàn Hà Nội nhằm thu thập dữ liệu thực tiễn về thực trạng dạy học từ vựng theo quan điểm tích hợp. Phương pháp thống kê, phân loại và so sánh được sử dụng để xử lý dữ liệu. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trong năm học 2016-2017 nhằm đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp dạy học từ vựng tích hợp. Cỡ mẫu thực nghiệm gồm hai lớp thực nghiệm và đối chứng với tổng số học sinh khoảng 150 em, được chọn theo phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện và khách quan.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức của giáo viên về dạy học từ vựng tích hợp còn hạn chế: Khoảng 65% giáo viên chưa được trang bị đầy đủ kiến thức hệ thống về tích hợp, dẫn đến việc áp dụng tích hợp trong dạy học từ vựng mang tính hình thức, chủ yếu là "phép cộng" đơn giản giữa các phân môn.
2. Tổ chức dạy học từ vựng chưa đồng bộ và thiếu hệ thống: Chỉ khoảng 40% bài học có sự liên thông giữa các kiến thức từ vựng cùng hệ thống và các bộ phận liên quan như Văn học, Tập làm văn. Việc chuẩn bị nội dung và cách thức tích hợp còn tùy hứng, chưa trọng tâm, làm giảm hiệu quả học tập.
3. Học sinh có vốn từ nghèo nàn, kỹ năng sử dụng từ chưa đáp ứng yêu cầu xã hội: Kết quả bài kiểm tra nhận thức từ vựng cho thấy hơn 55% học sinh gặp khó khăn trong việc hiểu nghĩa từ, phạm vi sử dụng từ và diễn đạt ý tưởng một cách chính xác, sinh động.
4. Thực nghiệm sư phạm cho thấy biện pháp dạy học từ vựng tích hợp đồng bộ giúp nâng cao hiệu quả học tập: Sau thực nghiệm, lớp thực nghiệm có mức độ hứng thú học tập tăng 30%, điểm kiểm tra nhận thức từ vựng tăng trung bình 25% so với lớp đối chứng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học tích hợp, thiếu sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nội dung và kỹ năng tổ chức giờ học tích hợp. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế cho thấy, việc tích hợp trong dạy học từ vựng cần được thực hiện một cách đồng bộ, có hệ thống và gắn liền với thực tiễn đời sống để phát huy tối đa hiệu quả. Việc áp dụng biện pháp dạy học tích hợp không chỉ giúp học sinh phát triển vốn từ mà còn nâng cao năng lực tư duy, kỹ năng giao tiếp và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm kiểm tra nhận thức từ vựng giữa lớp thực nghiệm và đối chứng, cũng như bảng thống kê mức độ hứng thú học tập trước và sau thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tổ chức bồi dưỡng chuyên sâu cho giáo viên về dạy học tích hợp: Triển khai các khóa đào tạo, tập huấn bài bản về phương pháp dạy học tích hợp, đặc biệt là kỹ năng tổ chức dạy học từ vựng tích hợp. Mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên hiểu và vận dụng thành thạo phương pháp lên 80% trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm.
2. Xây dựng và phát triển tài liệu, giáo án mẫu dạy học từ vựng tích hợp: Soạn thảo bộ giáo án mẫu có tính hệ thống, đồng bộ giữa các phân môn Văn học, Tiếng Việt và Tập làm văn, phù hợp với đặc điểm học sinh THCS. Thời gian hoàn thành trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Ban biên soạn SGK và các chuyên gia ngôn ngữ.
3. Tăng cường áp dụng các hình thức tổ chức dạy học tích cực, tương tác cao: Khuyến khích sử dụng các hoạt động nhóm, thảo luận, trò chơi ngôn ngữ nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh trong giờ học từ vựng. Mục tiêu tăng mức độ tham gia của học sinh lên 70% trong các tiết học. Chủ thể thực hiện: Giáo viên và nhà trường.
4. Xây dựng hệ thống kiểm tra, đánh giá tích hợp và đa dạng: Thiết kế các bài kiểm tra đánh giá không chỉ kiến thức từ vựng mà còn kỹ năng vận dụng, tư duy phản biện và sáng tạo của học sinh. Thời gian áp dụng trong năm học tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Bộ phận chuyên môn của nhà trường và Sở Giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Ngữ văn THCS: Nắm bắt phương pháp dạy học từ vựng tích hợp, nâng cao kỹ năng tổ chức giờ học hiệu quả, từ đó cải thiện chất lượng giảng dạy và kết quả học tập của học sinh.
2. Cán bộ quản lý giáo dục: Hiểu rõ thực trạng và giải pháp đổi mới phương pháp dạy học từ vựng, từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng giáo viên phù hợp và giám sát việc thực hiện đổi mới chương trình.
3. Nhà nghiên cứu giáo dục và ngôn ngữ học: Tham khảo cơ sở lý luận và kết quả thực nghiệm về dạy học tích hợp trong lĩnh vực từ vựng tiếng Việt, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo.
4. Sinh viên sư phạm chuyên ngành Ngữ văn: Học tập các phương pháp dạy học tích hợp, hiểu rõ vai trò của từ vựng trong phát triển năng lực ngôn ngữ, chuẩn bị hành trang nghề nghiệp tương lai.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học từ vựng theo quan điểm tích hợp là gì?
   Dạy học từ vựng theo quan điểm tích hợp là phương pháp kết hợp kiến thức và kỹ năng từ nhiều phân môn trong môn Ngữ văn (Văn học, Tiếng Việt, Tập làm văn) để giúp học sinh hiểu sâu và vận dụng từ vựng hiệu quả trong giao tiếp và học tập. Ví dụ, từ vựng được học qua văn bản văn học và luyện tập trong làm văn.

2. Tại sao việc dạy học từ vựng tích hợp lại quan trọng đối với học sinh THCS?
   Vốn từ vựng phong phú giúp học sinh phát triển kỹ năng đọc hiểu, viết văn và giao tiếp xã hội. Dạy học tích hợp giúp học sinh liên kết kiến thức, tránh học rời rạc, từ đó nâng cao hiệu quả học tập và phát triển năng lực toàn diện.

3. Những khó khăn phổ biến khi áp dụng dạy học từ vựng tích hợp là gì?
   Khó khăn gồm giáo viên chưa được đào tạo bài bản, thiếu tài liệu hướng dẫn cụ thể, tổ chức giờ học chưa đồng bộ và học sinh vốn từ còn hạn chế. Điều này dẫn đến việc tích hợp mang tính hình thức, chưa phát huy hiệu quả.

4. Làm thế nào để giáo viên có thể nâng cao hiệu quả dạy học từ vựng tích hợp?
   Giáo viên cần được bồi dưỡng chuyên môn về phương pháp tích hợp, chuẩn bị kỹ lưỡng giáo án, sử dụng các hoạt động tương tác, kết hợp dạy từ qua văn bản và ngoài văn bản, đồng thời đánh giá đa dạng năng lực học sinh.

5. Kết quả thực nghiệm sư phạm cho thấy hiệu quả của biện pháp dạy học từ vựng tích hợp như thế nào?
   Sau thực nghiệm, học sinh lớp thực nghiệm có mức độ hứng thú học tập tăng 30%, điểm kiểm tra nhận thức từ vựng tăng trung bình 25% so với lớp đối chứng, chứng tỏ biện pháp tích hợp giúp nâng cao chất lượng dạy học từ vựng rõ rệt.

Kết luận

• Dạy học từ vựng tiếng Việt theo quan điểm tích hợp là xu hướng đổi mới quan trọng, góp phần nâng cao năng lực ngôn ngữ và tư duy cho học sinh THCS.
• Thực trạng hiện nay còn nhiều hạn chế do nhận thức và kỹ năng của giáo viên chưa đồng đều, tổ chức dạy học chưa đồng bộ và thiếu hệ thống.
• Biện pháp dạy học từ vựng tích hợp đồng bộ, có hệ thống và gắn liền thực tiễn đã được thực nghiệm thành công, nâng cao hiệu quả học tập và hứng thú của học sinh.
• Cần triển khai bồi dưỡng giáo viên, xây dựng tài liệu mẫu, áp dụng phương pháp dạy học tích cực và hệ thống kiểm tra đánh giá phù hợp để phát huy tối đa hiệu quả tích hợp.
• Các bước tiếp theo bao gồm mở rộng thực nghiệm, hoàn thiện tài liệu hướng dẫn và nhân rộng mô hình tại các trường THCS trên toàn quốc.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao chất lượng dạy học từ vựng tích hợp, góp phần phát triển toàn diện năng lực ngôn ngữ cho thế hệ học sinh tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn đƣợc cấu trúc thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn Chƣơng 2: Biện pháp dạy học từ vựng từ quan điểm tích hợp Chƣơng 3: Thực nghiệm sƣ phạm 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 1. Một số vấn đề về tích hợp và dạy học tích hợp 1. Tích hợp Luận văn sử dụng khái niệm tích hợp theo Tài liệu tập huấn DHTH ở Trường Trung học cơ sở, Trung học phổ thông (Dùng cho cán bộ quản lý, GV THCS, THPT) của Bộ Giáo dục và Đào tạo [17]: “Tích hợp có nghĩa là sự hợp nhất, sự hòa nhập, sự kết hợp. Nội hàm khoa học khái niệm tích hợp có thể hiểu một cách khái quát là sự hợp nhất hay nhất thể hóa các bộ phận khác nhau, để đƣa tới một đối tƣợng mới nhƣ là một thể thống nhất trên những nét bản chất nhất của các thành phần đối tƣợng, chứ không phải là một phép cộng giản đơn những thuộc tính của các thành phần ấy.

Nhƣ vậy tích hợp có hai tính chất cơ bản, liên hệ mật thiết với nhau, quy định lẫn nhau, đó là tính liên kết và tính toàn vẹn. Nhờ có tính liên kết mà có thể tạo nên một thực thể toàn vẹn trong đó không cần phân chia giữa các thành phần kết hợp. Tính toàn vẹn dựa trên sự thống nhất nội tại các thành phần liên kết, chứ không phải sự sắp đặt các thành phần bên cạnh nhau. Không thể gọi là tích hợp nếu các tri thức, kỹ năng không có sự liên kết, phối hợp với nhau trong lĩnh hội nội dung hoặc giải quyết một vấn đề tình huống”.

Dạy học tích hợp Tháng 9 năm 1968, “Hội nghị tích hợp về việc giảng dạy các khoa học” đã đƣợc Hội đồng Liên quốc gia về giảng dạy khoa học tổ chức tại Varna (Bungari), với sự bảo trợ của UNESCO. Hội nghị nêu ra hai vấn đề là vì sao phải DHTH và tích hợp các khoa học là gì. Theo đó, DHTH đƣợc UNESCO định nghĩa là một cách trình bày các khái niệm và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau. Định nghĩa của UNESCO cho thấy DHTH xuất 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] phát từ quan niệm về quá trình học tập hình thành ở HS những năng lực ở trình độ cao, đáp ứng yêu cầu của xã hội.

Quá trình DHTH bao gồm những hoạt động tích hợp giúp HS biết cách phối hợp các kiến thức, kỹ năng và thao tác một cách có hệ thống. Định nghĩa này nhấn mạnh cách tiếp cận khái niệm và nguyên lí khoa học chứ không phải là hợp nhất nội dung. Trong Dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể (Trong chương trình giáo dục phổ thông mới) của Bộ Giáo dục & Đào tạo năm 2015, DHTH là định hƣớng dạy học giúp HS phát triển khả năng huy động tổng hợp kiến thức, kỹ năng. thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, đƣợc thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kỹ năng; phát triển đƣợc những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề [15].

Tính tích hợp thể hiện qua sự huy động, kết hợp, liên hệ các yếu tố có liên quan với nhau của nhiều lĩnh vực để giải quyết có hiệu quả một vấn đề và thƣờng đạt đƣợc nhiều mục tiêu khác nhau. DHTH là một quan niệm dạy học nhằm hình thành ở HS những năng lực giải quyết hiệu quả các tình huống thực tiễn dựa trên sự huy động nội dung, kiến thức, kỹ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau. Điều đó cũng có nghĩa là đảm bảo để mỗi HS biết cách vận dụng kiến thức học đƣợc trong nhà trƣờng vào các hoàn cảnh mới lạ, khó khăn, bất ngờ, qua đó trở thành một ngƣời công dân có trách nhiệm, một ngƣời lao động có năng lực. DHTH đòi hỏi việc học tập trong nhà trƣờng phải đƣợc gắn với các tình huống của cuộc sống mà sau này HS có thể đối mặt vì thế nó trở nên có ý nghĩa đối với HS.

Với cách hiểu nhƣ vậy, DHTH phải đƣợc thể hiện ở cả nội dung chƣơng trình, phƣơng pháp dạy học, phƣơng pháp kiểm tra đánh giá, hình thức tổ chức dạy học. Nhƣ vậy, thực hiện DHTH sẽ phát huy tối đa sự trƣởng thành và phát triển cá nhân mỗi HS, giúp các em thành công trong vai trò của ngƣời chủ gia đình, ngƣời công dân, ngƣời lao động tƣơng lai. Trong Ngữ văn 6, sách giáo viên, tập 1 [46] do Nguyễn Khắc Phi tổng chủ biên có nêu ra Chƣơng trình giảng dạy tích hợp cho trƣờng Tiểu học do Bộ Giáo 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] dục Ma-lay-xi-a công bố lần đầu năm 1997. Chƣơng trình nêu ra tám hƣớng tích hợp cụ thể nhƣ sau: 1.

Tích hợp nhiều kỹ năng trong một môn học. Ví dụ trong dạy tiếng, bốn kỹ năng là nghe, nói, đọc, viết. Hai hay nhiều hơn trong số những kỹ năng này có thể tích hợp trong một bài học. Tích hợp nhiều kỹ năng trong một số môn học.

Hấp thụ kiến thức nội dung môn học khác qua các môn đang dạy. Tích hợp các chuẩn mực đạo đức hoặc nghề nghiệp qua các môn học. Những yếu tố cần đƣợc dạy qua toàn bộ các môn học, bao gồm ngôn ngữ, môi trƣờng, khoa học và công nghệ, chủ nghĩa yêu nƣớc, năng lực suy nghĩ và năng lực tìm tòi nghiên cứu. Tích hợp chƣơng trình chính khóa và ngoại khóa.

Tích hợp kiến thức và thực tiễn. Tích hợp kinh nghiệm quá khứ và những kinh nghiệm mới tiếp thu đƣợc của HS. Luận văn sử dụng khái niệm DHTH và một số khái niệm liên quan đến DHTH dựa theo Tài liệu tập huấn DHTH ở Trường Trung học cơ sở, Trung học phổ thông (Dùng cho cán bộ quản lý, GV THCS, THPT) [17]: “Theo Từ điển Giáo dục học: Dạy học tích hợp: Hành động liên kết các đối tƣợng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch dạy học. Tích hợp trong nội bộ môn học: Nhóm các môn khoa học truyền thống nhƣ Văn, Toán, Sử, Sinh học,…đƣợc bố trí riêng rẽ nhƣ trong chƣơng trình hiện hành.

Tích hợp đƣợc thực hiện ở chỗ: loại bỏ những nội dung trùng lặp, khai thác sự hỗ trợ giữa các môn. Ngoài ra: lấy một môn học làm trụ cột và có lồng ghép nội dung có liên quan.Ví dụ: Trong môn Sinh học có lồng ghép nội dung có liên quan về hóa học, toán học,… 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tích hợp các bộ môn: Quá trình xích gần và liên kết các ngành khoa học lại với nhau trên cơ sở của những nhân tố, những quy luật giống nhau, chung cho các bộ môn, ngƣợc lại với quá trình phân hóa chúng. Tích hợp dọc: Kiểu tích hợp trên cơ sở liên kết hai hoặc nhiều môn học thuộc cùng một lĩnh vực hoặc một số lĩnh vực gần nhau. Tích hợp ngang: Kiểu tích hợp trên cơ sở liên kết các đối tƣợng học tập, nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau.

Tích hợp chương trình: Tiến hành liên kết hợp nhất nội dung các môn học có nguồn tri thức khoa học và có những quy luật chung gần gũi nhau. Tích hợp kiến thức: Hành động liên kết, nối liền các tri thức khoa học khác nhau thành một tập hợp kiến thức thống nhất. Tích hợp kỹ năng: Hành động liên kết rèn luyện hai hoặc nhiều kỹ năng thuộc cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực gần nhau để nắm vững một thể. Trong giáo trình tích hợp hoàn toàn cũng nhƣ một phần lại có các cách sau: Liên hợp: Có sự phối hợp chặt chẽ về nội dung, phƣơng pháp, kế hoạch bài giảng của các môn học tích hợp nhƣng mỗi môn vẫn đặt trong một phần riêng hoặc một chƣơng riêng.

Đây là hình thức thấp của tích hợp - tích hợp liên môn. Tổ hợp: Trong cách trình bày nội dung các môn học tích hợp đƣợc hòa vào nhau hoàn toàn. Tuy nhiên đã đảm bảo phần nào tính hệ thống của mỗi môn, vẫn có những bài hoặc nội dung nặng về môn này, những bài khác nặng về môn kia; bên cạnh đó có những bài có tính chất bắc cầu giữa các môn đó. Đây là hình thức tích hợp ở mức độ cao hơn; ta gọi đó là tổ hợp các môn học khoa học.

Tích hợp: Tích hợp ở mức cao nhất, nội dung của các môn học riêng rẽ đƣợc hòa vào nhau hoàn toàn và đƣợc trình bày thành những bài hoặc những chủ đề. Tích hợp xuyên môn: Tích hợp ở mức cao nhất, nội dung của các môn học riêng rẽ đƣợc hòa vào nhau hoàn toàn và đƣợc trình bày thành những bài hoặc những chủ đề trong một môn học mới. 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu của dạy học tích hợp Theo Tài liệu tập huấn Dạy học tích hợp ở Trường Trung học cơ sở, Trung học phổ thông [17], DHTH nhằm đạt đƣợc những mục tiêu sau: - Thực hiện môn học tích hợp, các quá trình học tập không bị cô lập với cuộc sống hàng ngày, các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của HS và đƣợc liên hệ với các tình huống cụ thể, có ý nghĩa với HS.

Khi đó, HS đƣợc dạy sử dụng kiến thức trong những tình huống cụ thể và việc giảng dạy các kiến thức không chỉ là lý thuyết mà còn phục vụ thiết thực cho cuộc sống con ngƣời, để làm ngƣời lao động, công dân tốt,…mặt khác, các kiến thức sẽ không lạc hậu do thƣờng xuyên cập nhật với cuộc sống. Theo đó, khi đánh giá HS, ngoài kiến thức còn cần đánh giá HS về khả năng sử dụng kiến thức ở các tình huống khác nhau trong cuộc sống. Đây cũng chính là mục tiêu của DHTH. - DHTH giúp thiết lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học trong cùng một môn học và giữa các môn học khác nhau.

Đồng thời, DHTH giúp tránh những kiến thức, kỹ năng, nội dung trùng lặp khi nghiên cứu riêng rẽ từng môn học, nhƣng lại có những nội dung, kỹ năng mà nếu theo môn học riêng rẽ sẽ không có đƣợc. Do đó vừa tiết kiệm thời gian, vừa có thể phát triển kỹ năng/năng lực xuyên môn cho HS thông qua giải quyết các vấn đề phức hợp. - Thực hiện DHTH giúp xác định rõ mục tiêu, phân biệt cái cốt yếu và cái ít quan trọng hơn khi lựa chọn nội dung.