MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục mầm non (GDMN) là bậc học Ďầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam với mục tiêu là “giúp trẻ em phát triển toàn diện về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình thành những yếu tố Ďầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một” (Luật giáo dục, 2008). Để Ďáp ứng yêu cầu Ďổi mới Ďó, ngành GDMN Ďã không ngừng nâng cao hiệu quả tổ chức các hoạt Ďộng chăm sóc và giáo dục trẻ với ngày càng nhiều các hình thức tổ chức hoạt Ďộng Ďƣợc nghiên cứu và áp dụng. Trong Ďó, nổi bật nhất là hình thức giáo dục tích hợp theo chủ Ďề Ďã Ďƣợc áp dụng ở bậc học mầm non từ năm 1995 và tiếp tục Ďƣợc khẳng Ďịnh và làm rõ nét trong Chƣơng trình GDMN hiện hành Ďƣợc thực hiện từ năm 2009 (Chu Thị Hồng Nhung, 2014).
Với hình thức giáo dục tích hợp theo chủ Ďề, trẻ Ďƣợc tạo cơ hội vận dụng những Ďiều Ďã biết vào hoàn cảnh thực tiễn của cuộc sống, có thể trực tiếp lựa chọn nội dung, phƣơng pháp thuận lợi và phù hợp Ďể khám phá thế giới xung quanh. Từ Ďó, hiểu biết của trẻ Ďƣợc tăng cƣờng và mở rộng, tính tích cực, chủ Ďộng, sáng tạo Ďƣợc phát huy. Nhƣ vậy, tổ chức hoạt Ďộng giáo dục tích hợp theo chủ Ďề phù hợp Ďặc Ďiểm tâm sinh lý và mục tiêu phát triển toàn diện trẻ mầm non, tạo Ďiều kiện tự chủ cho các cơ sở GDMN và GV (GV), Ďáp ứng yêu cầu Ďổi mới trong giáo dục. Tuy nhiên, trên thực tế, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, hình thức giáo dục tích hợp theo chủ Ďề ở trƣờng mầm non vẫn bộc lộ những hạn chế nhất Ďịnh, tính tích cực khám phá và học tập ở trẻ chƣa Ďƣợc thể hiện rõ nét.
Dạy học dự án (DHTDA) là một hình thức dạy học Ďang Ďƣợc áp dụng ở Việt Nam, nhằm dạy học tích cực hƣớng vào ngƣời học, lấy ngƣời học làm trung tâm và khắc phục nhƣợc Ďiểm của dạy học truyền thống. Theo các nhà giáo dục Mỹ, Bộ giáo dục Singapore hay dự án Việt- Bí, dự án Intel, với DHTDA, học sinh có thể tự lựa chọn Ďề tài và thực hiện các dự án học tập dựa trên sở thích và khả năng của bản thân, nhƣ thể không chỉ giúp các em học tốt mà còn phát huy trí thông minh, mở rộng ra ngoài phạm vi lớp học theo lối học truyền thống, giúp các em phát huy hết khả năng vốn có của mình Ďể hoàn thành dự án, học sinh hoàn toàn có thể tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực và áp 8 dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống, qua Ďó xây dựng kiến thức và phát triển kỹ năng và thái Ďộ học tập tốt nhất. Hiện nay, ở Việt Nam, DHTDA cũng Ďã Ďƣợc áp dụng gần gũi với chƣơng trình giáo dục mầm non. Ở Ďộ tuổi mầm non, trẻ phát triển thể chất và trí tuệ mạnh mẽ, cũng là thời gian vàng Ďể Ďịnh hình nhân cách, trong khi Ďó DHTDA là quá trình có thể giúp trẻ xây dựng, củng cố các kĩ năng hợp tác, giao tiếp và học tập Ďộc lập, chuẩn bị hành trang cho việc học phổ thông cùng sự Ďộc lập khi gặp khó khăn cần giải quyết.
Dù chƣơng trình giáo dục mầm non Ďã có nhiều nghiên cứu trong việc chăm sóc, giáo dục Ďể hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ nhƣng bên cạnh Ďó vẫn còn nhiều hạn chế nhƣ trẻ chƣa thực sự chủ Ďộng tiếp thu kiến thức, chƣa Ďƣợc trải nghiệm nhiều trong thực tế và chƣa tự tạo ra những sản phẩm ấn Ďịnh tính cá nhân cao. Song, với những gì mà chƣơng trình giáo dục mầm non hiện nay còn thiếu sót thì DHTDA Ďã làm Ďƣợc bởi DHTDA là lấy trẻ làm trung tâm, trẻ Ďƣợc thỏa sức với những Ďam mê của mình. Tuy nhiên, tiếp cận và áp dụng dạy học theo dự án ở trƣờng mầm non ở Việt Nam chƣa Ďƣợc phổ biến. Do Ďó, dẫn Ďến việc nhiều GV vẫn chƣa hiểu một cách chi tiết và toàn diện về hiệu quả, cơ hội và thách thức của hình thức dạy học này Ďối với sự phát triển của trẻ.
Nếu nắm rõ hiệu quả, xác Ďịnh chính xác cơ hội và thách thức mà hình thức dạy học theo dự án mang lại thì sẽ giúp GV Ďiều chỉnh, cải thiện và nâng cấp chất lƣợng, phƣơng pháp giảng dạy Ďể Ďảm bảo chất lƣợng giáo dục tốt hơn, Ďồng thời giúp sự phát trển của trẻ toàn diện hơn. Để cung cấp những thông tin cần thiết, chính xác và khoa học về dạy học theo dự án thì phƣơng pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan (THNTLTQ) sẽ giúp cung cấp một cách tƣơng Ďối Ďầy Ďủ các nghiên cứu DHTDA trong giáo dục mầm non hiện nay. Đánh giá nhanh sẽ phân tích và tổng hợp ra những hạn chế, tồn tại ở các nghiên cứu trƣớc và lấy Ďó làm cơ sở Ďể phát triển và nâng cao hiểu biết về dạy học theo dự án. Ngoài ra còn xây dựng Ďƣợc tính liên kết, nối tiếp và phát triển giữa công trình nghiên cứu trƣớc và sau.
9 Chính vì những lí do này, tôi Ďã chọn Ďề tài: “Áp dụng phƣơng pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan để nghiên cứu cơ sở lý luận trong tiếp cận dạy học theo dự án ở giáo dục mầm non”. Mục tiêu nghiên cứu Áp dụng phƣơng pháp THNTLTQ Ďể nghiên cứu cơ sở lý luận: Tìm hiểu, xây dựng và Ďánh giá Ďƣợc những vấn Ďề lý thuyết liên quan Ďến tiếp cận dạy học theo dự án trong giáo dục mầm non. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nhiệm vụ 1: Xác Ďịnh câu hỏi nghiên cứu - Nhiệm vụ 2: Thu thập các tài liệu liên quan Ďến tiếp cận dạy học theo dự án trong giáo dục mầm non. - Nhiệm vụ 3: Sàng lọc, tổng hợp và phân tích các tài liệu thu thập Ďƣợc - Nhiệm vụ 4: Tổng kết kết quả nghiên cứu 4.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tượng nghiên cứu Nghiên cứu lí luận về tiếp cận dạy học theo dự án ở giáo dục mầm non ở trong và ngoài nƣớc. Phạm vi nghiên cứu - Các bài báo Ďã Ďƣợc công bố ở trong và ngoài nƣớc liên quan Ďến tiếp cận dạy học theo dự án ở giáo dục mầm non. - Thời gian: Từ tháng 10/2023 Ďến tháng 4/2024.
Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp THNTLTQ: Phƣơng pháp THNTLTQ Ďƣợc sử dụng chính trong Ďề tài này. Đây là một phƣơng pháp Ďƣợc sử dụng trong nghiên cứu y học và khoa học xã hội Ďể nahnh chóng Ďánh và tổng hợp các thông tin từ các tài liệu có sẵn. Phƣơng pháp này thƣờng Ďƣợc áp dụng khi nghiên cứu cần Ďƣợc thực hiện trong thời gian ngắn hoặc khi có nhu cầu cập nhật thông tin mới một cách nhanh chóng. Phƣơng pháp nghiên cứu nhanh tổng quan tài liệu thƣờng Ďƣợc sử dụng khi cần nhanh chóng cập nhật thông tin mới, Ďánh giá sơ bộ về một chủ Ďề 10 cụ thể, hoặc làm nền tảng cho các nghiên cứu chi tiết hơn trong tƣơng lai.
Tuy nhiên, do sự tập trung vào việc nhanh chóng và chủ quan trong việc lựa chọn và tổng hợp thông tin, nên cẩn thận cần Ďƣợc thực hiện Ďể Ďảm bảo tính Ďáng tin cậy của kết quả. Bố cục đề tài Ngoài phần mở Ďầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung luận văn gồm có 03 nội dung: Chƣơng 1: Giới thiệu. Chƣơng 2: Áp dụng phƣơng pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan trong nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo dự án ở giáo dục mầm non. Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu.
11 PHẦN B: NỘI DUNG CHƢƠNG 1: GIỚI THIỆU TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Vài nét về phƣơng pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan 1. Phương pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan là gì? Theo Irma Kler cho rằng phƣơng pháp THNTLTQ là một hình thức tổng hợp bằng chứng có thể cung cấp thông tin kịp thời hơn cho việc ra quyết Ďịnh so với thời hạn ngắn. THNTLTQ là một hình thức tổng hợp bằng chứng có thể cung cấp thông tin kịp thời hơn cho việc ra quyết Ďịnh so với Ďánh giá hệ thống tiêu chuẩn.
Theo Cơ quan Nghiên cứu và Chất lƣợng Y tế: AHRQ, các phƣơng pháp tiến hành Ďánh giá nhanh rất khác nhau và thƣờng Ďƣợc thực hiện trong vòng chƣa Ďầy 5 tuần. Thông thƣờng, các nhà hoạch Ďịnh chính sách yêu cầu thời hạn ngắn và việc xem xét có hệ thống Ďể tổng hợp bằng chứng là không thực tế. Việc xem xét nhanh sẽ Ďẩy nhanh quá trình xem xét hệ thống bằng cách bỏ qua các giai Ďoạn của quá trình xem xét hệ thống khiến quá trình này trở nên ít nghiêm ngặt hơn. Đặc điểm của phương pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan Trên cơ tham khảo nghiên cứu các tài liệu về THNTLTQ thì phƣơng pháp này có những Ďặc Ďiểm nổi bật nhƣ sau: - Tính linh hoạt và nhanh: Phƣơng pháp THNTLTQ tập trung vào việc nghiên cứu và tổng hợp thông tin một cách nhanh chóng và linh hoạt.
Nó cho phép nghiên cứu Ďƣợc hoàn thành trong một khoảng thời gian ngắn hơn so với các phƣơng pháp nghiên cứu tổng hợp truyền thống. - Tập trung vào câu hỏi cụ thể: THNTLTQ thƣờng tập trung vào một hoặc một số câu hỏi cụ thể Ďể giải quyết, giúp hạn chế phạm vi nghiên cứu và tập trung vào những thông tin quan trọng nhất. - Đánh giá chất lượng tài liệu: Mặc dù thời gian nghiên cứu là ngắn, THNTLTQ vẫn cố gắng Ďảm bảo tính chính xác và Ďộ tin cậy của thông tin bằng cách Ďánh giá chất lƣợng của các nguồn tài liệu Ďƣợc sử dụng. 12 - Tổng hợp và phân tích nhanh chóng: THNTLTQ tập trung vào việc tổng hợp và phân tích thông tin một cách nhanh chóng và hiệu quả.
Quá trình này Ďòi hỏi sự tổ chức và logic trong việc phân tích và trình bày các kết luận. - Tính khách quan và cân nhắc: Dù phƣơng pháp này tập trung vào tốc Ďộ, nhƣng vẫn cần phải Ďảm bảo tính khách quan và cân nhắc trong việc phân tích và tổng hợp thông tin, Ďảm bảo rằng các kết luận Ďƣợc rút ra là có tính logic và chính xác. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan 1. Ưu điểm của phương pháp tổng hợp nhanh tài liệu tổng quan Nghiên cứu của Maureen Dobbins(2017) Ďã chỉ ra rằng phƣơng pháp THNTLTQ có những ƣu Ďiểm sau: - Tiết kiệm thời gian: Phƣơng pháp THNTLTQ cho phép nghiên cứu Ďƣợc hoàn thành trong thời gian ngắn hơn so với các phƣơng pháp nghiên cứu tổng hợp truyền thống.
