Chương 1 THỰC CHẤT VÀ NHỮNG NHÂN TỐ QUY ĐỊNH MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐÀO TẠO TRÌNH ĐỘ HỌC VẤN VỚI RÈN LUYỆN BẢN LĨNH CHÍNH TRỊ TRONG PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH CỦA HỌC VIÊN ĐÀO TẠO SĨ QUAN CHỈ HUY CẤP PHÂN ĐỘI Ở TRƯỜNG SĨ QUAN PHÁO BINH 1. Thực chất mối quan hệ giữa đào tạo trình độ học vấn với rèn luyện bản lĩnh chính trị trong phát triển nhân cách của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Pháo binh 1. Quan niệm về đào tạo trình độ học vấn và rèn luyện bản lĩnh chính trị trong phát triển nhân cách của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Pháo binh 12 Học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội ở Trường Sĩ quan Pháo binh là những quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam, đã trúng tuyển trong kỳ thi tuyển sinh quân sự hàng năm, đang học tập và rèn luyện tại trường theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã được xác định. Sau khi tốt nghiệp khoá học, họ đảm nhiệm chức vụ ban đầu là trung đội trưởng, phát triển lên cán bộ đại đội, tiểu đoàn pháo binh và các chức vụ tương đương; đây là lực lượng có tiềm năng phát triển lâu dài.
Yêu cầu phát triển nhân cách của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh được xác định theo mô hình nhân cách của sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh. Đó là tổng hoà những phẩm chất và năng lực của người sĩ quan trực tiếp chỉ huy, lãnh đạo, huấn luyện, rèn luyện bộ đội ở cấp phân đội, nó phản ánh giá trị xã hội của người sĩ quan đó. * Quan niệm về đào tạo trình độ học vấn của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh Học vấn là “khối lượng tri thức khoa học và những kỹ năng tiếp thu được của một người trong quá trình học tập tại trường và tự học”[32, tr. Học vấn đóng vai trò hết sức quan trọng trong lĩnh vực giáo dục và trong toàn bộ đời sống vật chất, tinh thần của toàn xã hội cũng như của mỗi con người.
Học vấn là một công cụ, phương tiện hữu hiệu để mọi người tham gia xây dựng, cải tạo xã hội, chinh phục tự nhiên và để mỗi người xây dựng, hoàn thiện cuộc sống của chính mình. Học vấn quân sự là trình độ tri thức, kỹ năng, kỹ xảo quân sự có hệ thống mà học viên thu nhận được trong quá trình học tập nghiên cứu tại trường và trong suốt cuộc đời hoạt động quân sự của mình. Trình độ học vấn là “Tổng hợp vốn kiến thức, kỹ năng đã tiếp thu được trong quá trình học tập được so sánh, đánh giá, xếp loại theo tiêu chuẩn học lực quy định trong quá trình giáo dục các cấp học, các trình độ đào tạo”[32, tr. Như vậy, có trình độ học vấn tiểu học, học vấn trung học, học vấn đại học, học vấn sau đại học.
Trình độ học vấn là thước đo quan 13 trọng đối với trình độ văn hoá của mỗi người. Tri thức văn hoá, khoa học của loài người là vô hạn, còn học vấn của một người chỉ có hạn, cho nên dù học vấn có đạt đến đâu thì cũng vẫn đòi hỏi mỗi người phải học tập, rèn luyện không ngừng, học suốt đời. Trình độ học vấn bậc đại học có nghĩa là người đó đã học hết chương trình giáo dục bậc đại học, đạt được những yêu cầu nhất định và được nhà trường cấp bằng hoặc chứng chỉ tốt nghiệp. Trình độ học vấn của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh, thực chất là trình độ học vấn bậc đại học quân sự phù hợp với chuyên ngành đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh, nó vừa chứa đựng khối lượng kiến thức chung của bậc học đại học trong hệ thống giáo dục quốc gia, vừa có những kiến thức, kỹ xảo, kỹ năng riêng của nghề nghiệp quân sự, mà trực tiếp là chuyên ngành chỉ huy phân đội pháo binh.
Trình độ học vấn đó vừa bảo đảm cho học viên tốt nghiệp ra trường có một khối lượng tri thức cơ bản của người đã tốt nghiệp giáo dục bậc học đại học, vừa có thể thực hiện thành thạo công việc của một người sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh. Đào tạo, theo từ điển Bách khoa Việt Nam, là quá trình tác động đến con người, làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững tri thức, kỹ năng, kỹ xảo một cách có hệ thống, nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận một sự phân công lao động nhất định, góp phần của mình vào sự phát triển của xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người. Về cơ bản, đào tạo là giảng dạy và học tập trong nhà trường, gắn với giáo dục nhân cách. Như vậy, nói đến đào tạo là nói đến một hệ thống tác động, bao gồm tổng thể các mối liên hệ, quan hệ của các chủ thể và đối tượng đào tạo, nhằm mục đích tạo ra một nguồn nhân lực theo yêu cầu thực tiễn xã hội.
Đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh là tổng hợp những tác động từ các lực lượng đào tạo, thông qua các vật liệu, công cụ, phương thức sư phạm đặc thù của bộ đội pháo binh đến đối tượng là học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh để 14 truyền thụ và lĩnh hội hệ thống tri thức, kinh nghiệm xã hội - quân sự chuyên ngành chỉ huy phân đội pháo binh, nhằm hình thành, phát triển các phẩm chất nhân cách của người sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh. Đào tạo trình độ học vấn là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng và những yêu cầu về phẩm chất nhân cách đối với người học ở một trình độ, một ngành học trong một cấp học nhất định. Đào tạo trình độ học vấn bậc đại học là tổng số kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo của một ngành học và những yêu cầu về tư tưởng, đạo đức, lối sống và thái độ mà người học thu được dưới tác động của quá trình giáo dục - đào tạo theo quy định của bậc học đại học. Đào tạo trình độ học vấn bậc đại học vừa tuân theo những yêu cầu chung; vừa có những yêu cầu đặc thù về kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ tuỳ theo ngành nghề được đào tạo.
Đào tạo trình độ học vấn của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh là quá trình truyền thụ và lĩnh hội có hệ thống, có phương pháp những tri thức, kỹ năng ở bậc học đại học theo mục tiêu yêu cầu của Trường Sĩ quan Pháo binh, của Quân đội nhân dân Việt Nam. Mục tiêu nhằm trang bị cho học viên nắm vững kiến thức chuyên môn chỉ huy phân đội pháo binh, có kỹ năng thực hành thành thạo, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo và giải quyết những vấn đề thuộc chuyên ngành chỉ huy phân đội pháo binh. Nội dung đào tạo đảm bảo cho học viên có những kiến thức cơ bản ở bậc học đại học và kiến thức chuyên ngành pháo binh tương đối hoàn chỉnh; có phương pháp làm việc khoa học, có năng lực vận dụng lý thuyết vào thực tiễn. Học viên tốt nghiệp khoá học được cấp bằng đại học quân sự chuyên ngành sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh.
Cũng như hoạt động đào tạo khác, đào tạo trình độ học vấn sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh là một hoạt động sư phạm quân sự được tổ chức chặt chẽ và chu đáo, các lực lượng tham gia đào tạo trong nhà trường rất đa 15 dạng, hoạt động theo các nhiệm vụ khác nhau, nhưng có thể khái quát thành các lực lượng chủ yếu: lực lượng giảng viên; lực lượng tổ chức quản lý; lực lượng phục vụ bảo đảm; các tổ chức, tập thể có quan hệ trực tiếp với đối tượng đào tạo. Các lực lượng của quá trình đào tạo khi thực hiện nhiệm vụ, chức trách phải sử dụng hệ thống vật liệu, công cụ, phương thức tác động đặc trưng, thể hiện trong nội dung, phương pháp, phương tiện, cơ sở vật chất trong đào tạo. Tổng hoà các mối liên hệ giữa các lực lượng đào tạo với các nhân tố trên hình thành nên các tác động nhằm thực hiện thống nhất mục tiêu, yêu cầu đào tạo và tạo ra cơ chế giải quyết mối quan hệ giữa đào tạo trình độ học vấn với rèn luyện bản lĩnh chính trị của học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh. Quá trình đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh với tính chất là phương thức, con đường tiến hành đào tạo, là một khoảng thời gian xác định, trong đó hoạt động đào tạo trình độ học vấn được diễn ra dưới sự tác động của một hệ thống các nhân tố, lực lượng theo một trình tự có mục đích, có kế hoạch và diễn ra theo một lôgíc xác định.
Đây là hoạt động làm biến đổi người học viên theo hướng phù hợp với thực tiễn chiến đấu của Binh chủng Pháo binh, với cương vị sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh theo mục tiêu và yêu cầu đào tạo. Xét về mặt cấu trúc cũng như mọi quá trình đào tạo khác, đào tạo trình độ học vấn đối với học viên đào tạo sĩ quan chỉ huy cấp phân đội pháo binh cũng bao gồm nhiều yếu tố, nhiều bộ phận, nhiều mặt cấu thành với hạt nhân là hoạt động dạy và học. Nội dung đào tạo trình độ học vấn được thể hiện ở khối lượng tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và những yêu cầu về phẩm chất chất nhân cách mà học viên phải lĩnh hội, tiếp thu theo trình tự lôgíc quá trình nhận thức của người học. Nội dung phải kết cấu phù hợp với đối tượng và mục tiêu, yêu cầu đào tạo.
Khối lượng tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và yêu cầu về thái độ, hành vi được thể 16 hiện ở ba nhóm môn học là: khoa học cơ bản, khoa học cơ sở và khoa học chuyên ngành. Khoa học cơ bản trang bị những tri thức đặt nền móng cho các ngành khoa học khác ứng dụng. Các môn học như vật lý, hoá học, ngoại ngữ, tin học, triết học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kinh tế chính trị học, chủ nghĩa xã hội khoa học,…là những môn học cơ bản.