Chương 1: Cơ sở lý luận về đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Chương 2: Thực trạng đào tạo nguồn nhân lực tại Công ty trách nhiệm hữu hạn tư vấn và xây lắp Đông Đô Chương 3: Giải pháp đào tạo nguồn nhân lực tại Công ty trách nhiệm hữu hạn tư vấn và xây lắp Đông Đô 7 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm liên quan 1. Nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Nhân lực được hiểu là nguồn lực trong từng con người, bao gồm trí lực và thể lực.
Trí lực thể hiện ở sự suy nghĩ, hiểu biết của con người đối với thế giới xung quanh, còn thể lực chính là sức khoẻ, khả năng làm việ bằng cơ bắp, chân tay. Như vậy, nhân lực là phản ánh khả năng lao động của con người và là điều kiện cần thiết của quá trình sản xuất. Nhìn chung, nhân lực là biến số, nó được hình thành và biến động phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: thu nhập, mức sống, chất lượng cuộc sống; các mối quan hệ xã hội; giới tính, tuổi tác, thâm niên, cách thức sử dụng nguồn lực này. Theo Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực Trường Đại học Kinh tế Quốc Dân và Giáo trình quản trị nhân lực Trường Đại học Lạo động - Xã hội thì nguồn nhân lực được định nghĩa như sau: Nguồn nhân lực là tổng thể những tiềm năng của con người, bao gồm cả phẩm chất, trình độ chuyên môn, kiến thức, óc sáng tạo, năng lượng, nhiệt huyết và kinh nghiệm sống của con người, nhằm đáp ứng nhu cầu kinh tế xã hội đòi hỏi [1, tr.
Ngoài ra nguồn nhân lực là nguồn lực của con người, có quan hệ chặt chẽ với dân số, là bộ phận quan trọng của dân số đóng vai trò tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội [1]. Nguồn nhân lực là nguồn cung cấp sức lao động cho xã hội thì có thể hiểu như sau, Nguồn nhân lực bao gồm toàn bộ dân cư có khả năng lao động. Khi là khả năng đảm đương lao động chính của xã hội, nguồn nhân lực bao gồm nhóm dân cư trong độ tuổi lao động có khả năng lao động [4, tr. Đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Theo Trần Xuân Cầu: Đào tạo nguồn nhân lực là một hoạt động có tổ chức, được thực hiện trong một thời gian nhất định nhằm đem đến sự thay đổi nhân cách, năng lực của người được đào tạo.
Đào tạo nguồn nhân lực (gọi tắt là đào tạo) là quá trình truyền đạt và lĩnh hội những kiến thức và kỹ năng để người được đào tạo có thể thực hiện được các công việc, chuyên môn hoặc một nghề nào đó trong tương lai [1, tr. Đào tại nguồn nhân lực là quá trình thúc đẩy phát triển nguồn lực con người trí thức, phát triển các kỹ năng và các phẩm chất lao động mới, thúc đẩy sáng tạo thành tựu KH-CN mới, đảm bảo cho sự vận động tích cực các ngành nghề, lĩnh vực và toàn bộ xã hội [4, tr. Vậy có đào tạo nguồn nhân lực thì năng suất, chất lượng và hiệu quả lao động sẽ tăng nhờ đó người lao động được hưởng thù lao lao động cao hơn và có uy tín hơn trong con mắt của đồng nghiệp. Có đào tạo mức độ hài lòng của người lao động đối với công việc sẽ tăng, người lao động sẽ gắn bó hơn với tổ chức.
Thông qua đào tạo người lao động sẽ có tính chuyên nghiệp cao hơn, các nhu cầu và nguyện vọng phát triển của họ sẽ được đáp ứng tốt hơn. Các dạng đào tạo nguồn nhân lực: Đào tạo nhân lực được chia thành 4 loại chủ yếu như sau: Đào tạo mới: là việc tiến hành đào tạo cho những cá nhân chưa qua đào tạo với mục tiêu chính là giúp cho người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật nhất định đáp ứng được yêu cầu công việc của tổ chức. Trong nhiều trường hợp, do không tuyển được lao động có chuyên môn, trình độ phù hợp trên thị trường lao động hoặc do một số nguyên nhân khác tổ chức buộc phải tiến hành đào tạo mới. Đào tạo lại: là việc đào tạo cho người lao động đã qua đào tạo song chuyên môn không phù hợp với công việc đảm nhận.
Công tác đào tạo lại được tiến hành khi do một số nguyên nhân nào đó, tổ chức tuyển người vào vị trí không phù hợp với chuyên môn được đào tạo, do sắp xếp tinh giảm bộ 9 máy, do thay đổi dây chuyền công nghệ…mà người lao động trở thành lao động dôi dư và được chuyển sang làm công việc khác. Khi đó, họ cần phải được đào tạo lại để có thể đảm đương được công việc mới. Đào tạo bổ sung: là việc đào tạo cho người lao động các kiến thức, kỹ năng cần thiết nhằm khắc phục sự thiếu hụt về kiến thức và kỹ năng, qua đó giúp họ hoàn thành tốt công việc được giao. Đào tạo nâng cao: là việc đào tạo nhằm giúp cho người lao động có kiến thức và kỹ năng ở trình độ cao hơn, qua đó giúp cho người lao động hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ dược giao với năng suất và hiệu quả cao hơn.
Nội dung công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Đào tạo nguồn nhân lực là hoạt động của công tác quản trị nhân lực. Mỗi doanh nghiệp đều có đặc điểm sản xuất kinh doanh, đặc điểm về nhân lực riêng. Do đó các doanh nghiệp sẽ xây dựng cho mình một chương trình đào tạo nguồn nhân lực phù hợp với doanh nghiệp của mình. Để công tác đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp đạt kết quả cao, các doanh nghiệp cần tổ chức thực hiện một quá trình đào tạo theo tiêu chuẩn thoả mãn, góp phần một cách có hiệu quả vào quá trình sản xuất kinh doanh.
Để thực hiện mục tiêu này, doanh nghiệp cần phải xây dựng lại một chương trình đào tạo thích hợp với nguồn nhân lực của doanh nghiệp. Doanh nghiệp nào thích ứng với tiến trình đào tạo, bồi dưỡng một cách năng động và linh hoạt thì doanh nghiệp đó dễ dàng đi tới thành công. Đào tạo nguồn nhân lực là một tiến trình liên tục và diễn biến không ngừng. Tiến trình nào cũng cần có sự năng động.
Tuy vậy, xét một cách tổng quát, tiến trình đào tạo nguồn nhân lực ở các doanh nghiệp được áp dụng theo: 1. Xác định nhu cầu đào tạo Nhu cầu đào tạo là khoảng cách giữa những gì hiện có và những gì mong muốn trong tương lai xét về khía cạnh thái độ của người quản lý và ngưới lao động trong doanh nghiệp. 10 Xác định nhu cầu đào tạo là quá trình thu thập và phân tích thông tin nhằm làm rõ nhu cầu cải thiện kết quả thực hiện công việc và xác định đào tạo hiện có phải là giải pháp nâng cao hiệu quả làm việc, khả năng phát triển với từng cán bộ, nhân viên cụ thể. Phân tích nhu cầu đào tạo là một quá trình mang tính hệ thống nhằn xác định và xếp thứ tự các mục tiêu, định lượng các nhu cầu và quyết định các mực độ ưu tiên cho các quyết định trong lĩnh vực đào tạo.
Đây là bước đầu tiên của một tiến trình đào tạo nguồn nhân lực và cũng là bước quan trọng nhằm quyết định trực tiếp đến việc thực hiện các bước tiếp theo. Nhu cầu đào tạo của mỗi nhân viên là có những điểm khác biệt do kiến thức cơ bản, tiềm năng và hoài bão phát triển của họ không giống nhau. Do vậy các hoạt động đào tạo phải hướng tới việc thiết kế chương trình sao cho đáp ứng được yêu cầu của từng đối tượng. Nhu cầu đào tạo quyết định phương pháp đào tạo, không có bất kì chương tình hay phương thức nào phù hợp với mọi nhu cầu.
Các chương trình đào tạo được dựa trên cơ sở dung hoà mong muốn của các cá nhân với mục tiêu của doanh nghiệp, trong đo hiệu quả kinh doanh được đưa ra làm tiêu chí ảnh hưởng có tính quyết định. Cơ sở xác định nhu cầu đào tạo: + Phân tích mục tiêu, kế hoạch, chiến lược, chỉ số hiệu quả về mặt tổ chức của doanh nghiệp: Phân tích chỉ số hiệu quả về mặt tổ chức bao gồm việc phân tích các tiêu thức tổ chức như: Năng suất, chất lượng thực hiện công việc, tỷ lệ thuyên chuyển, kỉ luật lao động, … Mục tiêu, chiến lược của doanh nghiệp cho biết định hướng phát triển của doanh nghiệp Kế hoạch hoá nguồn nhân lực là quá trình xác định nhu cầu về nhân lực của tổ chức một cách có hệ thống để phục vụ mực tiêu của tổ chức… + Phân tích công việc: 11 Phân tích công việc là nghiên cứu công việc một cách chi tiết nhằm làm rõ nhiệm vụ, trách nhiệm và các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm đối với người thực hiện công việc. Từ đó tiến hành các chương trình đào tạp phù hợp. Ta có thể sử dụng biểu mẫu công việc: ● Liệt kê các nhiệm vụ công việc chính ● Tiêu chuẩn mẫu thực hiện công việc ● Điều kiện thực hiện công việc ● Các kĩ năng và kiến thức cần thiết giảng dạy cho nhân viên + Phân tích công việc: Là nghiên cứu kỹ lưỡng việc thực hiện công việc để xây dựng quy trình thực hiện công việc tối ưu cũng như là để huấn luyện, đào tạo nhân viên khả năng thực hiện công việc.
Việc phân tích này chú trọng đến các năng lực và các đặc tính cá nhân của nhân viên, được sử dụng để xác định xem ai có thể đảm đương được công việc và họ thiếu những kiến thức, kỹ năng nào. Việc xác định nhu cầu đào tạo được tiến hành như sau: Xác định nhu cầu đào tạo công nhân: - Xác định số lượng công nhân cần thiết cho từng khâu, từng mắt xích công việc và trình độ tương ứng của công nhân kỳ kế hoạch. - Xác định nhu cầu đào tạo cho công nhân ở từng bậc thợ - Xác định danh sách những công nhân cần đào tạo. Xác định nhu cầu đào tạo cán bộ quản lý: - So sánh kiến thức thực tế của cán bộ quản lý với yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, trình độ được nêu trong bản mô tả công việc và bản mô tả đối với người thực hiện công việc.
- Xác định số người cần tuyển thêm ở các bộ phận và các chức danh công việc cần tuyển thêm. - Dựa trên mục tiêu và chiến lược phát triển của tổ chức, lựa chọn những cá nhân cần thiết để đào tạo trong năm kế hoạch. 12 - Dựa theo khả năng chi tiêu tài chính cho lãnh đạo, đội ngũ giảng viên có thể mời hoặc huy động.