MỞ ĐẦU 1. Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu Môi trường ngành Tài chính Ngân hàng hiện nay ngày càng có sự cạnh tranh khốc liệt. Các tổ chức Tài chính Ngân hàng không còn có sự khác biệt nhiều về sản phẩm dich vụ, yếu tố để tăng năng lực cạnh tranh chuyển dần sang công nghệ và con người. Công nghệ tài chính (Fintech) là một xu hướng mới nổi trong ngành Tài chính – Ngân hàng, diễn tả ứng dụng khoa học - công nghệ vào ngành Tài chính - Ngân hàng.
Nhu cầu sử dụng các dịch vụ cung ứng của các công ty Fintech là các ngân hàng, công ty bảo hiểm, tổ chức tài chính truyền thống, người tiêu dùng và các doanh nghiệp thông thường.Fintech ra đời đã và đang tạo những áp lực không nhỏ lên nguồn nhân lực các tổ chức Ngành Tài chính – Ngân hàng đặc biệt là các Ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP). Nguồn nhân lực cần tiếp cận, hiểu rõ để làm chủ công nghệ, loại bỏ nguy cơ bị thay thế bởi máy móc công nghệ.Sàn giao dịch, điểm chạm đầu tiên cần được khác biệt hóa để tạo nên sự cạnh tranh và mang đến chất lượng dịch vụ tốt nhất cho khách hàng. Để đạt được mục tiêu này việc lựa chọn và đào tạo cho nguồn nhân lực tại sàn giao dịch là vô cùng quan trọng. NHTMCP Quân đội với tầm nhìn trở thành một Ngân hàng thuận tiện nhất với khách hàng, yêu cầu cấp thiết là tư duy hướng đến khách hàng ở tất cả các bộ phận mà đầu tiên là đội ngũ sàn.
Khu vực Đông Bắc bộ có nền kinh tế phát triển, là ưu tiên trọng điểm phát triển với nhiều Ngân hàng. Với NHTMCP Quân đội đây là khu vực nhân sự sàn giao dịch có tính ổn định nhưng chưa bắt kịp về ứng dụng công nghệ, kỹ năng tư vấn và am hiểu sản phẩm Từ tính quan trọng và cấp thiết trên, tác giả lựa chọn đề tài nghiên cứu:“ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC SÀN GIAO DỊCH TẠI CÁC CHI NHÁNH KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỘ - NHTMCP QUÂN ĐỘI”. Tổng quan các công trình nghiên cứu Qua quá trình nghiên cứu tìm hiểu các công trình nghiên cứu từ trước tới nay về đào tạo và phát triển nhân lực, tác giả đã thống kê: Luận án tiến sĩ: “Đào tạo và phát triển công nhân kỹ thuật trong các doanh nghiệp dệt may Hà Nội” của tác giả Nguyễn Vân Thùy Anhtrên cơ sở nghiên cứu các mô hình nghiên cứu về đào tạo và PTNNL, cụ thể là các mô hình đánh giá kết quả đào tạo đã đề xuất đưa ra đánh giá kết quả đào tạo và PT công nhân kỹ thuật tại doanh nghiệp thông qua đánh giá mức độ đáp ứng các yêu cầu công việc của công nhân kỹ thuật sau khi được đào tạo kiến thức, kỹ năng, thái độ làm việc và khả năng phát triển nghề nghiệp trong tương lai. Tiêu chí khả năng phát triển nghề nghiệp của người học sau đào tạo là đóng góp mới của Luận án so với các nghiên cứu lý thuyết đánh giá đào tạo, có thể học tập cho đề tài về đào tạo nguồn nhân lực tại sàn giao dịch.
Luận án cũng đưa ra các đóng góp mới về giải pháp: hoàn thiện các phương pháp đào tạo nhằm đáp ứng các chuẩn đầu ra nghề nghiệp, sử dụng hoạt động phát triển nghề nghiệp cho công nhân kỹ thuật như công cụ kích thích tinh thần, giữ chân lao động giỏi và hoàn thiện hệ thống đánh giá của doanh nghiệp. Luận án chỉ giới hạn tập trung công nhân kỹ thuật doanh nghiệp dệt may khu vực Hà Nội. Luận án tiến sỹ: “Đào tạo nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp nội dung số Việt Nam” của tác giả Đinh Thị Hồng Duyêncó những đóng góp về lý thuyết: Xây dựng thêm một biến mới cho thang đo hiệu quả đào tạo, đề xuất mô hình nghiên cứu điều chỉnh dựa trên mô hình có sẵn cho phép đánh giá những nhân tố tác động đến hiệu quả nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp nội dung số. Luân án chỉ nghiên cứu giới hạn tập trung cho ngành công nghiệp nội dung số.
+ Luận văn thạc sỹ: “Hoàn thiện đào tạo nhân viên mảng bán lẻ tại Ngân hàng Đại Dương” của tác giả Trần Trung Kiên, trường ĐH Kinh Tế Quốc Dân đã đưa ra được cơ sở lý thuyết phù hợp cho đào tạo nhân viên bán lẻ tại ngân hàng TMCP Đại Dương.Các giải pháp tác giả đưa ra tương đối cụ thể nhưng chưa có tính 3 đặc thù cho tổ chức, và cũng chỉ ra được những hạn chế trong tương lai những lại chưa đưa ra hướng giải quyết những hạn chế đó. + Luận văn thạc sỹ: “Hoàn thiện đào tạo nguồn nhân lực tại Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam” của tác giả Cấn Quang Thanh, trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về đào tạo nguồn nhân lực, quy trình và cách thức thực hiện công các đào tạo nguồn nhân lực tại doanh nghiệp, phân tích thực trạng công tác đào tạo nguồn nhân lực tại PVCOMBANK từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nhân lực trong tương lai. Luận văn có thể là tài liệu để PVCOMBANK hoàn thiện công tác đào tạo tại các kênh phân phối cũng như toàn hệ thống. Tuy nhiên, luận văn chỉ nghiên cứu phần xây dựng kế hoạch đào tạo, chưa đi sâu vào phân tích chiến lược cũng như xây dựng chính sách đào tạo, chưa xây dựng được cách thức, các chỉ tiêu đánh giá cụ thể cho công tác đánh giá sau đào tạo Luận văn sẽ kế thừa các mô hình lý thuyết của 02 luận án Tiến sỹ của tác giả Nguyễn Vân Thùy Anh và Đinh Thị Hồng Duyên, tham khảo và phát triển các nhóm giải pháp phù hợp với ngành tài chính ngân hàng.
Đồng thời tác giả cũng học tập một số giải pháp từ 02 luận văn thạc sỹ liên quan đến ngành Ngân hàng của tác giả Trần Trung Kiên và Cấn Quang Thanh. Mục tiêu Với việc lựa chọn đề tài đào tạo nguồn nhân lực tại sàn giao dịch khu vực Đông Bắc Bộ, tác giả hướng đến mục tiêu nghiên cứu: - Hệ thống hóa cơ sở lý luận về đào tạo nguồn nhân lực trong Ngân hàng. - Phân tích thực trạng trong đào tạo nguồn nhân lực sàn giao dịch tại các chinhánh khu vực Đông Bắc Bộ, NHTMCP Quân đội. - Đề xuất giải pháp hoàn thiện đào tạo nguồn nhân lực tại sàn giao dịch nói chung và tại các chi nhánh khu vực Đông Bắc Bộ - NHTMCP Quân đội nói riêng nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới tầm nhìn trở thành Ngân hàng thuận tiện nhất với khách hàng.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Đào tạo nguồn nhân lực tại sàn giao dịch tại các Chi nhánh Khu vựcĐông Bắc Bộ thuộc NHTMCP Quân đội. Nguồn nhân lực tại sàn giao dịch bao gồm toàn bộ người lao động các chức danh: Giám đốc dịch vụ, Trưởng phó phòng dịch vụ khách hàng, Kiểm soát viên, chuyên viên tư vấn, giao dịch viên, trưởng quỹ, kiểm ngân tại các sàn giao dịch thuộc Chi nhánh. - Phạm vi nghiên cứu: + Về không gian: Các chi nhánh khu vực Đông Bắc Bộ của Ngân hàng TMCP Quân Đội gồm: 03 chi nhánh cụm Hải Phòng, chi nhánhMóng Cái, Quảng Ninh, Thái Bình, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình. + Về thời gian: Số liệu, tình hình được khảo sát từ năm 2014 đến năm 2018 và kiến nghị cho đến năm 2022.
Phƣơng pháp nghiên cứu - Nguồn dữ liệu và phương pháp thu thập số liệu Dữ liệu được thu thập dựa trên 2 nguồn sơ cấp và thứ cấp: Dữ liệu thứ cấp: được thu thập qua sách báo chuyên ngành, các báo cáo tình hình hoạt động kinh doanh, kế hoạch nhân lực, kế hoạch và báo cáo đào tạo các tài liệu cơ cấu bộ máy tổ chức… của nội bộ NHTMCP Quân đội. Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát bằng bảng hỏi: Phụ lục 1.2 Được thu thập thông qua tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi đối với các nhân sự phụ trách mảng đào tạo tại chi nhánh, chuyên viên đào tạo Hội sở, các cán bộ nhân viên thuộc sàn giao dịch các chi nhánh Đông Bắc Bộ tham gia các chương trình đào tạo, thực hiện khảo sát thông qua công cụ googedoc (Khảo sát 104 nhân sự thuộc 9 chi nhánh Khu vực Đông Bắc Bộ, tại các vị trí làm việc tại Sàn giao dịch). Nội dung khảo sát: Xác định nhu cầu đào tạo (7 câu hỏi), Thiết kế chương trình đào tạo (10 câu hỏi), Tổ chức thực hiện các chương trình đào tạo (7 câu hỏi), Đánh giá hiệu quả các chương trình đào tạo (3 câu hỏi), Chính sách đào tạo (3 câu 5 hỏi) và 1 câu hỏi đề nghị đóng góp khác của người thực hiện khảo sát. Phương pháp chọn mẫu tổng thể được áp dụng trong khảo sát nhân sự bằng bảng hỏi.
Sau khảo sảo sát thông tin được xử lý thông qua phương pháp thống kê và phân tích dựa trên số liệu ý kiến đóng góp thu thập được. Phỏng vấn lấy ý kiến sâu, trực tiếp: 10 nhân sự (Phụ lục 2.1) Phỏng vấn sâu (6 CBQL và 4 chuyên viên): phỏng vấn trực tiếp 3 là Giám đốc dịch vụ, 1 Phó phòng Dịch vụ khách hàng, 2 kiểm soát viên, 2 giao dịch viên, 2 chuyên viên tư vấn. Do đặc thù công việc không tiến hành phỏng vấn sâu kiểm ngân tại sàn giao dịch. Mẫu và kết quả phỏng vấn sâu.
Thời gian phỏng vấn: Khoảng từ 10 đến 20 phút. 6 cán bộ quản lý gồm: Tạ Minh Đức – Kiểm soát viên – Chi nhánh Hà Nam, Nguyễn Thu Hương – Giám đốc dịch vụ chi nhánh Ninh Bình, Nguyễn Minh Thúy – Phó phòng dịch vụ khách hàng chi nhánh Hải Phòng, Nguyễn Mỹ Linh – Giám đốc Dịch vụ chi nhánh Quảng Ninh, Nguyễn Hồng Duyên – Kiểm soát viên chi nhánh Nam Định, Trần Vân Dung – Giám đốc dịch vụ chi nhánh Bắc Hải Phòng. 4 chuyên viên gồm: Nguyễn Đức Trung – Chuyên viên tư vấn – Chi nhánh Nam Hải Phòng, Nguyễn Thanh Thủy – Giao dịch viên – Chi nhánh Móng Cái, Phan Kim Dung – Chuyên viên tư vấn chi nhánh Hà Nam, Nguyễn Bích Ngọc – Giao dịch viên – Chi nhánh Hải Phòng Nội dung phiếu khảo sát: Tìm hiểu sự phù hợp của quy trình, hoạt động, nội dung đào tạo đã được triển khai; tác dụng của chương trình đào tạo; cảm nhận của nguồn nhân lực về hoạt động đào tạo; kỳ vọng và đề xuất của đối tượng trực tiếp tham gia đào tạo - Phương pháp nghiên cứu + Phân tích – tổng hợp: tổng hợp các số liệu khảo sát, kết quả hoạt động kinh doanh, đào tạo nguồn nhân lực các nhóm chức danh tại sàn để tiến hành phân tích.