phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo đề tài đƣợc chia làm các chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về đào tạo nghề. Chƣơng 2: Thực trạng công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Kon Tum thời gian qua. Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Kon Tum. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Việc đầu tƣ cho công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn là một chính sách quan trọng, hiện nay đã và đang đƣợc nhà nƣớc quan tâm.
Nguồn lao động có chất lƣợng chuyên môn cao, tay nghề vững sẽ mang lại đội ngũ lao động chất lƣợng đáp ứng nhu cầu lao động của nền kinh tế thị trƣờng hiện nay. Tuy nhiên, làm thế nào để đào tạo nghề cho lao động nông thôn phù hợp với tính chất, quy mô của loại hình tổ chức, doanh nghiệp, ngành, đia phƣơng nhằm đáp ứng tốt nhất yêu cầu phát triển của mỗi tổ chức, ngành, địa phƣơng. Liên quan đến nội dung này, có nhiều báo cáo khoa học, giáo trình, các bài viết đăng trên các báo, tạp chí của nhiều tác giả đi sâu nghiên cứu, nổi bật có một số công trình nghiên cứu sau: Bài giảng Kinh tế lao động, TS. Phạm Đức Chính, Khoa Kinh tế - Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia (2006).
Bài giảng cung cấp những kiến thức trong lĩnh vực tổ chức lao động hợp lý, hiệu quả và tiền công lao động cho nhiệm vụ quản lý. Những nội dung về việc tổ chức lao động hợp lý, hiệu quả của bài giảng trên là cơ sở để xây dựng các giải pháp trong đề tài. Giáo trình kinh tế nguồn nhân lực, Chủ biên PGS.TS Trần Xuân Cầu, PGS.TS Mai Quốc Chánh, trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân, Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân (2008). Giáo trình cung cấp một số cơ sở lý luận chung về nhân lực và nguồn nhân lực, vấn đề tạo việc làm, thu hút và tuyển chọn nhân lực cùng với các chính sách đào tào và phát triển nguồn nhân lực.
Việc làm ở nông thôn - Thực trạng và giải pháp, Chủ biên TS. Chu Tiến Quang, Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng - Ban chính sách phát triển nông thôn, Nhà xuất bản Nông nghiệp - Hà Nội (2001). Luan van 5 Cuốn sách Việc làm ở nông thôn - Thực trạng và giải pháp là kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả trên cơ sở thực hiện thành công đề tài nghiên cứu khoa học năm 1998 về "Cơ sở lý luận và thực tiễn cho một số chính sách và giải pháp nhằm giải quyết việc làm ở nông thôn trong quá trình công nghiệp hóa", có bổ sung chỉnh lý cập nhật các số liệu mới và tình hình việc làm chính sách giải quyết việc làm trong nông thôn, đồng thời đƣa ra một số giải pháp chính sách thúc đẩy quá trình đào tạo việc làm cho lao động nông thôn. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nƣớc Những giải pháp đào tạo lao động kỹ thuật (từ sơ cấp đến trên đại học) đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu lao động trong điều kiện kinh tế thị trường, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, Nguyễn Minh Đƣờng (chủ nhiệm, 2006).
Đề tài đã đề cập đặc điểm của nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập quốc tế, nhu cầu nhân lực của nền kinh tế và những giải pháp đào tạo nhân lực các cấp trình độ đáp ứng nhu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nền kinh tế thị trƣờng và hội nhập quốc tế. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nƣớc Một số vấn đề dạy nghề cho nông dân thiếu đất sản xuất, Nguyễn Đắc Hƣng (chủ nhiệm, 2009). Đề tài đã đánh giá thực trạng và xu thế phát triển nguồn nhân lực, nhu cầu dạy nghề cho nông dân vùng thu hồi đất sản xuất; đề xuất những giải pháp phát triển công tác dạy nghề cho nông dân do thu hồi đất; kiến nghị với Đảng và Nhà nƣớc về chế độ chính sách dạy nghề cho nông dân. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nƣớc Một số giải pháp nâng cao hiệu quả đào tạo nghề cho lao động nông thôn theo quyết định 1956, ThS.
Phạm Xuân Thu (năm 2013). Đề tài nghiên cứu xây dựng hệ thống chỉ tiêu giám sát, đánh giá và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện đề án đào tạo nghề cho lao động Luan van 6 nông thôn đến năm 2020 đƣợc Thủ tƣớng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1956/ QĐ- TTg ngày 27/11/2009 (Quyết định 1956). Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cho khu vực Tây Nguyên trong quá trình tái cơ cấu và phát triển kinh tế, PGS.TS Đặng Văn Mỹ, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia năm 2016 "Phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên" (2017). Bài viết đã thể hiện một góc nhìn nhận từ tổng thể, sự phát triển của Tây Nguyên hiện nay không ổn định, thiếu bền vững, cơ cấu kinh tế của vùng còn rất lạc hậu.
Quá trình tái cơ cấu kinh tế không chỉ đòi hỏi phải quy hoạch lại sản xuất, phát triển cơ sở hạ tầng,thay đổi căn bản tập quán sản xuất…mà còn phải chú trọng tới phát triển nguồn nhân lực, làm rõ những hạn chế của nguồn nhân lực Tây Nguyên hiện nay và đề cập tới phƣơng hƣớng, biện pháp phát triển nguồn nhân lực Tây Nguyên nhằm đáp ứng yêu cầu của quá trình tái cơ cấu kinh tế. Một số giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho các tỉnh Tây Nguyên, ThS. Sử Thị Thu Hằng, ThS. Trần Thu Vân, Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc gia năm 2016 "Phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên" (2017).
Tây Nguyên là một khu vực kinh tế đóng vai trò quan trọng trong quá trính phát triển kinh tế tại Việt Nam. Tuy nhiên, Tây Nguyên vẫn đang là một trong những khu vực khó khân, với mô hình phát triển chƣa bền vững. Một trong những nguyên nhân quan trọng đó là chất lƣợng nguồn nhân lực chƣa đáp ứng đƣợc nhu cầu phát triển kinh tế của khu vực này. Trên cơ sở đó, bài viết phân tích thực trạng việc làm cũng nhƣ tình hình đào tạo nguồn nhân lực của khu vực Tây Nguyên để từ đó đƣa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng nguồn nhân lực tại Tây Nguyên đáp ứng đƣợc yêu cầu phát triển kinh tế cho khu vực này.
Luan van 7 Đào tạo nghề cho lao động nông thôn tại tỉnh Bình Định, Luận văn Thạc sĩ Kinh tế phát triển, Tác giả Trần Thị Kim Qui, năm 2014, ngƣời hƣớng dẫn khoa học GS.TS Võ Xuân Tiến. Luận văn làm rõ một số vấn đề về lý luận và thực tiễn công tác đào tạo nghề. Phân tích thực trạng đào tạo nghề và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn tỉnh Bình Định. Với những đặc điểm tƣơng đồng về chính trị, văn hóa, xã hội giữa tỉnh Bình Định và Kon Tum, những giải pháp đƣợc đƣa ra trong luận văn cũng là cơ sở để nghiên cứu và áp dụng tại tỉnh Kon Tum trong hiện tại.
Luan van 8 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ 1. TỔNG QUAN VỀ ĐÀO TẠO NGHỀ 1. Một số khái niệm a. Nghề Có khá nhiều diễn đạt về khái niệm nghề.
Có tác giả quan niệm "Nghề là một hình thức phân công lao động, nó được biểu thị bằng những kiến thức lý thuyết tổng hợp và thói quen thực hành để hoàn thành những công việc nhất định. Những công việc được sắp xếp vào một nghề là những công việc đòi hỏi kiến thức lý thuyết tổng hợp như nhau, thực hiện trên những máy móc, thiết bị, dụng cụ tương ứng như nhau, tạo ra sản phẩm thuộc về cùng một dạng" [24]. Ở một khía cạnh khác, có tác giả quan niệm“Nghề là một lĩnh vực hoạt động lao động mà trong đó, nhờ được đào tạo, con người có được những tri thức, những kỹ năng để làm ra các loại sản phẩm vật chất hay tinh thần nào đó, đáp ứng được những nhu cầu của xã hội”. Bên cạnh đó cũng có thể hiểu “Nghề là một dạng xác định của hoạt động trong hệ thống phân công lao động của xã hội, là toàn bộ kiến thức (hiểu biết) và kỹ năng mà một người lao động cần có để thực hiện các hoạt động xã hội nhất định trong một lĩnh vực lao động nhất định” [2, tr.
Từ các cách hiểu trên cho thấy nghề là kết quả của sự phân công lao động xã hội, xã hội phát triển thì ngành nghề cũng thay đổi theo. Và dƣới góc độ đào tạo, nghề là toàn bộ các kiến thức, kỹ năng, thái độ, kinh nghiệm nghề nghiệp và các phẩm chất khác. Muốn trở thành một nghề thì ít nhất phải trải qua đào tạo, cho dù là đào tạo ngắn hạn, dài hạn, bài bản hoặc hƣớng dẫn kèm cặp. Xuất phát từ quan Luan van 9 niệm nhƣ vậy, có tác giả phân loại nghề thành hai nhóm là nghề đào tạo và nghề xã hội.
Nghề xã hội là nghề đƣợc hình thành một cách tự phát theo nhu cầu của đời sống xã hội, thƣờng đƣợc đào tạo với các chƣơng trình đào tạo ngắn hạn, cũng có thể thực hiện thông qua hƣớng dẫn, kèm cặp hoặc truyền nghề. Nghề đào tạo là nghề mà muốn nắm vững nó con ngƣời phải có trình độ văn hóa nhất định, đƣợc đào tạo hệ thống, bằng nhiều hình thức và đƣợc nhận bằng hoặc chứng chỉ. Các nghề đƣợc đào tạo đƣợc phân biệt với nhau qua các yêu cầu về nội dung chƣơng trình, mức độ chuyên môn và thời gian cần thiết để đào tạo. Khi có việc làm phù hợp với nghề đƣợc đào tạo thì trở thành nghề nghiệp.
Đào tạo nghề Khái niệm đào tạo thƣờng gắn với giáo dục nhƣng hai phạm trù vẫn có một số sự khác nhau tƣơng đối. Giáo dục đƣợc hiểu là các hoạt động và tác động vào sự phát triển và rèn luyện năng lực (bao gồm tri thức, kỹ năng và kỹ xảo…) và phẩm chất (niềm tin, tƣ cách, đạo đức…) ở con ngƣời để có thể phát triển nhân cách đầy đủ nhất và trở nên có giá trị tích cực đối với xã hội. Hay nói cách khác, giáo dục còn là quá trình khơi gợi các tiềm năng sẵn có trong mỗi con ngƣời, góp phần nâng cao các năng lực và phẩm chất cá nhân của cả ngƣời dạy và ngƣời học theo hƣớng hoàn thiện hơn, đáp ứng các yêu cầu tồn tại và phát triển trong xã hội loài ngƣời. Đào tạo đƣợc hiểu đơn giản là việc làm cho trở thành ngƣời có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định.