Tổng quan luận án

Công trình nghiên cứu "Đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay" do nghiên cứu sinh Khăm Phăn Vông Pha Chăn thực hiện, dưới sự hướng dẫn khoa học của GS, TS Nguyễn Văn Huyên và PGS, TS Nguyễn Hữu Đổng. Luận án thuộc chuyên ngành Chính trị học, mã số 62 31 20 01, được bảo vệ tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh vào năm 2013. Luận án được triển khai theo hướng tiếp cận định tính của chuyên ngành chính trị học.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Theo lập luận của tác giả trong phần mở đầu, bước vào thời kỳ đổi mới, công cuộc xây dựng và phát triển đất nước tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào đứng trước những yêu cầu mới đối với năng lực trí tuệ, tư duy quản lý và điều hành của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt. Để thích ứng với quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và phát huy các nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, công tác đào tạo lý luận cho đội ngũ cán bộ trung và cao cấp giữ vai trò trọng tâm.

Tuy nhiên, thực tế đội ngũ cán bộ và công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị Lào bộc lộ nhiều điểm bất cập:

  • Tồn tại tình trạng hẫng hụt về mặt số lượng cán bộ lãnh đạo.
  • Thiếu tính chuẩn hóa về mặt chất lượng; cán bộ chưa được đào tạo cơ bản, đặc biệt là về trình độ lý luận chính trị, năng lực quản lý nhà nước và trình độ chuyên môn nghiệp vụ tương ứng với nhiệm vụ được giao.
  • Xuất hiện các hiện tượng tiêu cực trong đội ngũ cán bộ với chiều hướng gia tăng.
  • Chưa có công trình chuyên khảo nào đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện, cơ bản và có hệ thống về công tác đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của toàn bộ hệ thống chính trị Lào trong điều kiện mới.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn của công tác đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; trên cơ sở đó xác định quan điểm, phương hướng và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác này.

Luận án xác định 3 nhiệm vụ cụ thể được đánh số như sau:

  1. Phân tích làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào.
  2. Đánh giá thực trạng và nêu lên những vấn đề đặt ra, yêu cầu mới đối với việc đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay.
  3. Xác định quan điểm, phương hướng và đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trong những năm tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Công tác đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo (tập trung vào cấp trung, cao cấp) của hệ thống chính trị.
  • Phạm vi không gian: Khảo sát trong hệ thống Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và hệ thống các trường chính trị - hành chính cấp tỉnh ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
  • Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu dữ liệu và thực tiễn từ năm 2000 đến thời điểm hoàn thành luận án (năm 2013).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả phân chia tình hình nghiên cứu thành hai nhóm chính: các công trình tại Việt Nam và các công trình tại Lào.

Các công trình nghiên cứu tại Việt Nam

Do sự tương đồng về chế độ chính trị, tác giả khảo cứu nhiều nguồn tài liệu tại Việt Nam:

  • Nhóm sách chuyên khảo và tài liệu tham khảo: Cuốn Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo và đội ngũ cán bộ quản lý kinh doanh thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước (1998) do Nguyễn Trọng Bảo chủ biên; Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước (2003) của đồng chủ biên Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm; Kiện toàn và đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới (2006) của Nguyễn Hữu Tri; Tăng cường đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của hệ thống chính trị cấp tỉnh, thành phố (kinh nghiệm của Hà Nội) (2008) của Cao Khoa Bảng; Đánh giá quy hoạch, luân chuyển cán bộ lãnh đạo, quản lý thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước (2009) do Trần Đình Hoan chủ biên; Kinh nghiệm công tác nhân sự của một số nước (2009) của đồng chủ biên Lê Minh Thông và Nguyễn Danh Châu; cuốn Quy hoạch cán bộ lãnh đạo quản lý (2009) của Đỗ Minh Cương; cuốn sách tham khảo Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc (2009).
  • Nhóm đề tài khoa học cấp bộ và cấp nhà nước: Đề tài mã số KX 0511 (1992-1999) do Trần Xuân Sầm chủ nhiệm; Đề tài cấp Bộ do Lê Quang Thưởng chủ nhiệm (1999-2002); Đề tài cấp Bộ do Phạm Văn Thọ chủ nhiệm (2001); Đề tài cấp Bộ do Nguyễn Đức Ái chủ nhiệm (2002-2003).
  • Nhóm luận án tiến sĩ và luận văn thạc sĩ: Công trình của Lê Hữu Ái (1995), Nguyễn Mậu Dựng (1996), Phạm Công Khâm (2000), Nguyễn Thái Sơn (2002), Lê Hanh Thông (2003), Huỳnh Văn Long, Đặng Nam Điền (2004).
  • Nhóm bài báo tạp chí: Các bài viết nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và đào tạo cán bộ của Phan Xuân Sơn (2008) về Trường Hành chính quốc gia Pháp (ENA), Võ Thị Mai (2007), Đặng Đình Lựu (2008), Nguyễn Minh Tuấn (2010) về trường Đảng Trung Quốc, Trịnh Trọng Nghĩa (2000) và Lê Thanh Bình (2001) về nền công vụ Mỹ, Phạm Quang Vịnh (2011), Lê Quang (2009), Ngô Thành Can (2004), Lê Như Thanh (2004), Song Thành (2005), Vũ Quang Vinh (2002), Nguyễn Duy Hùng (2002), Ngô Ngọc Thắng (2004), Đỗ Văn Thêm (2008).

Các công trình nghiên cứu tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

  • Nhóm văn kiện chính thức: Văn kiện các kỳ Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào từ khóa IV đến khóa IX; các Nghị quyết Hội nghị công tác tổ chức cán bộ toàn quốc của Ban Tổ chức Trung ương Đảng lần thứ nhất (ngày 11-8-1995) và lần thứ 8 (tháng 11-2006).
  • Nhóm luận án tiến sĩ và luận văn: Luận án của Bun Ma Kết Kê Son (2003) về đạo đức cán bộ cấp tỉnh; Bun Xợt Thăm Ma Vông (2004) về cán bộ cấp huyện phía Nam; Bun Lư Sổm Sắc Đi (2004) về cán bộ cấp tỉnh phía Bắc; Đệt Tạ Kon Phi La Phăn Đệt (2004) về cán bộ các ban ngành ở thủ đô Viêng Chăn; Khăm Phăn Phôm Mạ Thắt (2005) về đào tạo cán bộ diện Trung ương quản lý; Un Kẹo Si Pa Sợt (2001) về công tác tổ chức cán bộ cấp tỉnh; La Chay Sinh Su Văn (2011) về hệ thống chính trị cơ sở nông thôn; cùng các luận văn của Xi Xụ Phăn Thăm Păn Nha (2006), Sun Thong Khăm (2007), Văn Xay - Xay Nhạ Băt (2011).
  • Nhóm bài báo tạp chí: Các bài của Bun Thi Khưa My Xay (2002), Bun Khăm Xay Xa Nạ (2005), Đen Mương Xiêng (2009), Viêng Khăm Phông Sa Văn (2009), Ubôn Mạ Ha Xay (2010), Xinh-Khăm Phôm-Ma-Xay (2001), Phu Thắc Phít Thanusỏn (2007), cùng ba bài báo của chính tác giả Khăm Phăn Vông Pha Chăn công bố các năm 2010 và 2011.
Phân nhóm công trình Tác giả tiêu biểu / Cơ quan ban hành Trọng tâm nội dung đã giải quyết
Lý luận và kinh nghiệm tại Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (2003); Trần Đình Hoan (2009); Đỗ Minh Cương (2009) Cung cấp luận cứ khoa học về phẩm chất cán bộ, quy hoạch, luân chuyển và đào tạo trong hệ thống chính trị thời kỳ đổi mới.
Kinh nghiệm quốc tế Phan Xuân Sơn (2008); Nguyễn Minh Tuấn (2010); Lê Minh Thông, Nguyễn Danh Châu (2009) Khảo cứu mô hình công vụ, tuyển chọn và đào tạo công chức cấp cao tại Pháp (ENA), Trung Quốc và Mỹ.
Văn kiện Đảng tại Lào Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (Đại hội IV - IX); Ban Tổ chức Trung ương Đảng (1995, 2006) Xác định chủ trương, đường lối, mục tiêu và nhiệm vụ chiến lược của công tác tổ chức cán bộ qua từng giai đoạn.
Nghiên cứu cán bộ tại Lào Khăm Phăn Phôm Mạ Thắt (2005); Bun Ma Kết Kê Son (2003); Đệt Tạ Kon Phi La Phăn Đệt (2004) Nghiên cứu đạo đức cách mạng hoặc đào tạo nhóm đối tượng cụ thể (cán bộ cấp tỉnh, cấp huyện, diện Trung ương quản lý).

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Tác giả tổng kết rằng các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận theo từng địa bàn cục bộ (tỉnh phía Bắc, phía Nam, thủ đô Viêng Chăn), từng cấp hành chính riêng rẽ hoặc một nhóm chức danh cụ thể (diện Trung ương quản lý). Cho đến thời điểm năm 2013, chưa có công trình nào trực tiếp phân tích một cách có hệ thống công tác đào tạo lý luận chính trị - hành chính cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo trung và cao cấp của toàn bộ hệ thống chính trị Lào trong phạm vi hệ thống Học viện và trường chính trị cấp tỉnh. Luận án tập trung giải quyết khoảng trống học thuật này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và các khái niệm công cụ

Cơ sở lý luận của luận án được xây dựng dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng hệ thống quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về xây dựng Đảng và đào tạo cán bộ lãnh đạo.

Các khái niệm nòng cốt được xác định trong văn bản gồm:

  • Hệ thống chính trị tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào: Là hệ thống thống nhất các thiết chế gồm Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Nhà nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào của dân, do dân, vì dân, Mặt trận Xây dựng đất nước Lào và các đoàn thể chính trị - xã hội (Công đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào, Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Lào, Hội Cựu chiến binh Lào). Hệ thống này vận hành theo cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ".
  • Cán bộ: Được hiểu là công dân Lào trong biên chế nhà nước, hưởng lương và phụ cấp từ ngân sách nhà nước, gồm người do bầu cử đảm nhiệm công việc theo nhiệm kỳ hoặc người được tuyển dụng, bổ nhiệm giữ nhiệm vụ thường xuyên trong cơ quan Đảng, Nhà nước và đoàn thể (theo quy chế công chức tại Nghị định 171 năm 1993 và Nghị định 82 năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ Lào). Khái niệm cán bộ có 4 đặc trưng: được ủy thác hoạt động nhân danh tổ chức; giữ chức vụ hoặc trọng trách nhất định; được hình thành qua bầu cử, tuyển chọn hoặc bổ nhiệm; hưởng chế độ đãi ngộ theo chất lượng lao động.
  • Cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị: Trong bối cảnh hệ thống chính trị Lào, luận án chỉ rõ tính thống nhất không tách rời giữa hoạt động lãnh đạo (định hướng, thuyết phục, vận động) và hoạt động quản lý (tổ chức, điều hành, mệnh lệnh theo pháp luật). Đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong luận án là cán bộ "lãnh đạo - quản lý", giữ các vị trí đứng đầu hoặc giữ trọng trách tại cơ quan Đảng, cơ quan Nhà nước và đoàn thể chính trị - xã hội, tập trung vào đội ngũ cán bộ trung và cao cấp.
  • Đào tạo cán bộ lãnh đạo: Quá trình đào tạo chính quy gắn liền với bồi dưỡng, tập trung vào đào tạo lý luận chính trị - hành chính cao cấp, trang bị tri thức, kỹ năng lãnh đạo và quản lý tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và các trường chính trị - hành chính cấp tỉnh.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Để giải quyết các nhiệm vụ đề ra, tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành của chính trị học:

  • Phương pháp lịch sử - lôgíc: Tái hiện quá trình hình thành, phát triển của hệ thống chính trị và sự vận động của công tác đào tạo cán bộ qua các kỳ đại hội của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào.
  • Phương pháp phân tích và tổng hợp: Đánh giá các dữ liệu, tài liệu văn kiện, báo cáo tổng kết ngành tổ chức cán bộ để làm rõ các mặt được, hạn chế và nguyên nhân.
  • Phương pháp so sánh: Đối chiếu kinh nghiệm tổ chức đào tạo cán bộ của các quốc gia (Việt Nam, Trung Quốc, Pháp) nhằm tìm kiếm những nội dung thích hợp cho bối cảnh của Lào.
  • Phương pháp điều tra xã hội học: Thu thập thông tin thực tế về chất lượng, nhu cầu đào tạo của đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

Dữ liệu của luận án được trích xuất từ:

  • Các văn kiện chính thức của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (từ Đại hội IV đến Đại hội IX); Nghị quyết Hội nghị công tác tổ chức cán bộ toàn quốc lần thứ 1 (1995) và lần thứ 8 (2006).
  • Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước Lào: Nghị định 171 (1993) và Nghị định 82 (2003) của Thủ tướng Chính phủ về quy chế công chức.
  • Các báo cáo thực tiễn, số liệu tổng kết công tác giảng dạy, đào tạo từ Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và các trường chính trị - hành chính cấp tỉnh từ năm 2000 đến năm 2013.
  • Các công trình chuyên khảo, bài báo lý luận đăng trên tạp chí chuyên ngành của Việt Nam và Lào.

Nội dung chính theo từng chương

Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

Chương 1 (từ trang 5 đến trang 24) tập trung hệ thống hóa toàn bộ các nghiên cứu đã công bố liên quan đến công tác đào tạo cán bộ:

  • Tiết 1.1 - Tình hình nghiên cứu vấn đề ở Việt Nam: Phân tích các ấn phẩm chuyên khảo (Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm, Nguyễn Hữu Tri, Cao Khoa Bảng, Trần Đình Hoan, Lê Minh Thông), hệ thống đề tài khoa học và luận án tiến sĩ. Tác giả chỉ ra rằng giới nghiên cứu Việt Nam đã đúc rút nhiều bài học lý luận về tiêu chuẩn cán bộ thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, quy hoạch luân chuyển cán bộ và kinh nghiệm quốc tế trong đào tạo công chức.
  • Tiết 1.2 - Tình hình nghiên cứu vấn đề ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào: Điểm lại các luận án tiến sĩ và bài viết tạp chí tại Lào. Tác giả kết luận rằng các công trình này chủ yếu xem xét vấn đề đạo đức hoặc xây dựng cán bộ ở các khu vực địa lý cụ thể (phía Bắc, phía Nam, thủ đô Viêng Chăn) hoặc cho một nhóm đối tượng hẹp, từ đó khẳng định tính cần thiết của một nghiên cứu trực tiếp, toàn diện và có hệ thống về đào tạo cán bộ lãnh đạo hệ thống chính trị cấp trung và cao cấp ở Lào.

Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CỘNG HOÀ DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Chương 2 (từ trang 25 đến trang 75) làm rõ nền tảng lý thuyết và bài học kinh nghiệm:

  • Tiết 2.1 - Một số khái niệm về đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào: Làm rõ khái niệm hệ thống chính trị dựa trên sự phân tích 3 nhóm quan điểm lý luận tại Việt Nam; xác định mô hình hệ thống chính trị Lào gồm 4 thành tố chính vận hành dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào. Phân tích nội hàm khái niệm cán bộ (4 đặc trưng), phân định mối quan hệ giữa "lãnh đạo" và "quản lý", từ đó định hình khái niệm cán bộ lãnh đạo trung - cao cấp và đào tạo lý luận chính trị - hành chính.
  • Tiết 2.2 - Các quan điểm và lý luận cơ bản về đào tạo đội ngũ cán bộ: Trình bày có hệ thống quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Phân tích luận điểm của Lênin về việc tìm kiếm người lãnh đạo từ phong trào quần chúng, thử thách cán bộ trong thực tiễn và đào tạo cán bộ trẻ; phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về mục tiêu huấn luyện ("Học để sửa chữa tư tưởng", "Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng", "Học để tin tưởng", "Học để hành"), yêu cầu đối với người dạy và phương thức "tự học làm cốt". Trình bày quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về đào tạo cán bộ.
  • Tiết 2.3 - Kinh nghiệm của một số nước về đào tạo đội ngũ cán bộ: Phân tích mô hình đào tạo công chức cao cấp của Pháp (thông qua Trường Hành chính Quốc gia ENA), mô hình đào tạo trong các trường Đảng tại Trung Quốc và chế độ nhân sự công vụ tại Mỹ, từ đó rút ra các bài học tham khảo phù hợp với điều kiện Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

Chương 3 (từ trang 76 đến trang 110) khảo sát thực tế công tác đào tạo tại Lào giai đoạn 2000 - 2013:

  • Tiết 3.1 - Những mặt đạt được và hạn chế của việc đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào:
    • Mặt đạt được: Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã từng bước hoàn thiện mạng lưới cơ sở đào tạo thông qua Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và các trường chính trị cấp tỉnh; số lượng cán bộ trung, cao cấp được cử đi đào tạo lý luận chính trị và chuyên môn tăng lên; nội dung chương trình từng bước được cập nhật theo đường lối đổi mới.
    • Hạn chế: Tình trạng hẫng hụt thế hệ cán bộ lãnh đạo chưa được khắc phục triệt để; cơ cấu cán bộ được đào tạo chưa cân đối giữa các ngành, các vùng; chất lượng đào tạo chưa đồng đều; nội dung giảng dạy còn nặng về lý thuyết, thiếu kỹ năng thực tế về điều hành quản trị nhà nước; phương pháp giảng dạy chậm đổi mới.
  • Tiết 3.2 - Nguyên nhân của những mặt đạt được, hạn chế và vấn đề đặt ra, yêu cầu mới đối với việc đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào:
    • Nguyên nhân khách quan và chủ quan: Do điểm xuất phát kinh tế - xã hội còn thấp; nhận thức của một số cấp ủy đảng về tầm quan trọng của việc học tập lý luận chính trị chưa đầy đủ; cơ sở vật chất, giáo trình tài liệu của hệ thống trường chính trị còn thiếu thốn; đội ngũ giảng viên lý luận chính trị còn mỏng và hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn.
    • Vấn đề đặt ra và yêu cầu mới: Luận án nêu rõ áp lực đào tạo chuẩn hóa chức danh cán bộ lãnh đạo trong điều kiện chuyển đổi sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập khu vực.

Chƣơng 4: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG, HIỆU QUẢ CÔNG TÁC ĐÀO TẠO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CỦA HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ Ở CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

Chương 4 (từ trang 111 đến trang 147) đề xuất các giải pháp mang tính hệ thống:

  • Tiết 4.1 - Quan điểm, phương hướng đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào: Xác định việc đào tạo phải bám sát đường lối chính trị của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, lấy phát triển kinh tế làm trọng tâm và xây dựng Đảng làm then chốt; đào tạo phải gắn liền với quy hoạch, bố trí và sử dụng cán bộ; kết hợp giữa đào tạo lý luận chính trị với bồi dưỡng năng lực quản lý nhà nước và kỹ năng lãnh đạo.
  • Tiết 4.2 - Những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào: Luận án đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ:
    • Đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình đào tạo theo hướng thiết thực, giảm bớt lý thuyết chung, tăng cường kỹ năng xử lý tình huống chính trị - hành chính.
    • Đổi mới phương pháp dạy và học, chuyển đổi từ truyền thụ thụ động sang phát huy năng lực tự nghiên cứu, tự đào tạo của học viên.
    • Chuẩn hóa và phát triển đội ngũ giảng viên lý luận chính trị - hành chính tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và các trường chính trị cấp tỉnh.
    • Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
    • Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý cán bộ (Ban Tổ chức Trung ương Đảng, các cấp ủy địa phương) với các cơ sở đào tạo; gắn kết chặt chẽ kết quả học tập với việc đánh giá, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về lý luận và khoa học

Căn cứ phần công bố đóng góp mới trong bản tóm tắt và mở đầu của luận án:

  • Luận án đã trình bày một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo trong hệ thống chính trị ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.
  • Phân tích và làm rõ nội hàm khái niệm cán bộ lãnh đạo trong điều kiện của Lào, chỉ ra tính liên thông, gắn kết chặt chẽ giữa hai yếu tố "lãnh đạo" và "quản lý" trong hoạt động thực tiễn của người cán bộ đứng đầu.
  • Tổng kết các quan điểm kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ của một số quốc gia (Việt Nam, Trung Quốc, Pháp, Mỹ) để áp dụng vào thực tiễn chính trị của Lào.

Đóng góp về thực tiễn và giải pháp

  • Làm rõ thực trạng công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo trung và cao cấp của Lào giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2013, chỉ rõ tình trạng hẫng hụt về số lượng và sự thiếu chuẩn hóa về trình độ lý luận chính trị, quản lý nhà nước.
  • Xác định hệ thống quan điểm, phương hướng có tính nguyên tắc cho công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo trong thời kỳ đẩy mạnh đổi mới toàn diện tại Lào.
  • Đề xuất hệ thống các nhóm giải pháp chủ yếu có tính khả thi, bao gồm: đổi mới chương trình và phương pháp đào tạo; nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên; hoàn thiện cơ chế liên kết giữa quy hoạch, đào tạo với sử dụng cán bộ; tăng cường cơ sở vật chất cho hệ thống Học viện và trường chính trị cấp tỉnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế được xác định từ phạm vi nghiên cứu

  • Về khách thể: Luận án chủ yếu tập trung nghiên cứu đội ngũ cán bộ lãnh đạo trung và cao cấp của hệ thống chính trị; chưa đi sâu khảo sát chi tiết đội ngũ cán bộ cấp cơ sở (xã, bản, cụm bản).
  • Về loại hình đào tạo: Đề tài khu biệt nghiên cứu vào công tác đào tạo lý luận chính trị - hành chính tại hệ thống Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và các trường chính trị cấp tỉnh; chưa bao quát toàn bộ các hình thức đào tạo chuyên ngành chuyên môn, kỹ thuật hoặc đào tạo cán bộ tại các cơ sở giáo dục đại học dân sự và quân sự.
  • Về thời gian: Khảo sát thực tiễn giới hạn từ năm 2000 đến thời điểm năm 2013.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chủ chốt của hệ thống chính trị cấp cơ sở (nông thôn, vùng sâu vùng xa của Lào).
  • Nghiên cứu chuyên sâu về cơ chế kiểm tra, giám sát chất lượng và đánh giá hiệu quả công tác sau đào tạo của đội ngũ cán bộ lãnh đạo khi được luân chuyển, bố trí thực tế.
  • Khảo sát sự thích ứng của chương trình đào tạo chính trị - hành chính trước các yêu cầu mới về hội nhập quốc tế của Lào trong giai đoạn tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đối tượng và hoạt động chuyên môn sau:

  • Cơ quan quản lý và tham mưu công tác cán bộ: Cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn cho Ban Tổ chức Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Ban Tổ chức các Tỉnh ủy, Thành ủy trong việc xây dựng quy hoạch đào tạo và bổ nhiệm cán bộ lãnh đạo.
  • Hệ thống cơ sở đào tạo chính trị - hành chính: Là tài liệu phục vụ việc đổi mới nội dung giáo trình, chương trình giảng dạy và xây dựng kế hoạch bồi dưỡng đội ngũ giảng viên tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Lào và các trường chính trị cấp tỉnh.
  • Giảng viên và nghiên cứu sinh: Hữu ích cho các nhà nghiên cứu chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Quản lý nhà nước khi tìm hiểu về hệ thống chính trị Lào, công tác cán bộ và mối quan hệ chính trị Việt Nam - Lào.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa cán bộ ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào dựa trên những căn cứ pháp lý và tiêu chí nào?

Luận án chỉ rõ cán bộ tại Lào là các công dân trong biên chế nhà nước, hưởng lương từ ngân sách, được xác định theo quy chế công chức tại Nghị định 171 (1993) và Nghị định 82 (2003) của Thủ tướng Chính phủ. Khái niệm này bao gồm hai nhóm: người do bầu cử đảm nhiệm công việc theo nhiệm kỳ trong cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể chính trị - xã hội; và người được tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc giao giữ nhiệm vụ thường xuyên trong các cơ quan đó.

2. Sự khác biệt giữa hoạt động "lãnh đạo" và "quản lý" của cán bộ trong hệ thống chính trị được luận án phân tích ra sao?

Luận án phân tích: "Lãnh đạo" là hoạt động định hướng, thuyết phục, vận động và nêu gương, xác định giá trị chung để tập thể tự nguyện chia sẻ và hành động mà không dùng biện pháp cưỡng chế. "Quản lý" gắn liền với quyền lực nhà nước, là sự tổ chức, điều khiển các hoạt động kinh tế - xã hội theo quy định pháp luật dựa trên quan hệ mệnh lệnh và phục tùng. Tuy nhiên, ở cán bộ trung và cao cấp của Lào, hai vai trò này gắn kết chặt chẽ thành tư cách người cán bộ "lãnh đạo - quản lý", không thể tách rời.

3. Mục tiêu của công tác huấn luyện cán bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh được luận án vận dụng gồm những điểm nào?

Luận án trích dẫn 4 mục tiêu huấn luyện do Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ ra tại Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập (tháng 5-1950):

  1. Học để sửa chữa tư tưởng (tư tưởng đúng thì hành động không sai lạc).
  2. Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng (để tận tụy, hy sinh vì sự nghiệp cách mạng).
  3. Học để tin tưởng (vững chắc, hăng hái khi thực hành và đối mặt khó khăn).
  4. Học để hành (học gắn liền với hành; học mà không hành là vô ích).

4. Cơ cấu thành viên của hệ thống chính trị Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào gồm những tổ chức nào theo luận án?

Hệ thống chính trị Lào được luận án xác định gồm: Đảng Nhân dân Cách mạng Lào; Nhà nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào; Mặt trận Xây dựng đất nước Lào; và các đoàn thể chính trị - xã hội gồm: Công đoàn, Hội Liên hiệp Phụ nữ Lào, Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng Lào, và Hội Cựu chiến binh Lào.

5. Những bất cập nổi bật nhất của đội ngũ cán bộ lãnh đạo Lào được luận án chỉ ra là gì?

Luận án chỉ rõ thực trạng bất cập gồm: tình trạng hẫng hụt về số lượng cán bộ lãnh đạo kế cận; chất lượng đội ngũ chưa đạt chuẩn hóa, thiếu hụt nền tảng lý luận chính trị và năng lực quản lý nhà nước; cơ cấu ngành nghề và vùng miền chưa đồng đều; cùng với sự xuất hiện của các hiện tượng tiêu cực trong công tác cán bộ.

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay" của tác giả Khăm Phăn Vông Pha Chăn là một công trình nghiên cứu chính trị học chuyên sâu, tiếp cận theo hướng định tính và khảo cứu tư liệu. Luận án đã hệ thống hóa các quan điểm lý luận kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về đào tạo cán bộ lãnh đạo. Đồng thời, tác giả đã đánh giá thực trạng công tác đào tạo lý luận chính trị - hành chính tại hệ thống Học viện và trường chính trị cấp tỉnh giai đoạn 2000 - 2013, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ trung và cao cấp, phục vụ sự nghiệp đổi mới tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.