phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận án gồm 4 chương, 9 tiết. 5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 1.1 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ Ở VIỆT NAM Ở nhiều nước trên thế giới, công tác đào tạo đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ công chức cho bộ máy nhà nước là chủ đề nghiên cứu của nhiều môn khoa học, trong đó có môn chính trị học. Ở các nước phương Tây, lý luận về đào tạo đội ngũ cán bộ, công chức phát triển mạnh vào giữa thế kỷ XX, nhất là từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, khi mà vai trò của Nhà nước thông qua các chính sách công ngày càng được chú trọng, đồng thời với việc cần thiết có một nền hành chính mạnh để tái thiết đất nước sau chiến tranh. Để đáp ứng yêu cầu đó, các nước đều quan tâm nghiên cứu và mở các trường đào tạo cán bộ, công chức.
Chẳng hạn ở Pháp, sau năm 1945 đã thành lập Trường Hành chính Quốc gia nhằm nghiên cứu, giảng dạy, đào tạo ra các công chức cao cấp cho nước Pháp. Ở các nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa như Trung Quốc, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về các vấn đề này. Kết quả của việc nghiên cứu đó đã được nhiều nhà nghiên cứu của Việt Nam tập hợp, khai thác để phục vụ cho nghiên cứu lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ ở Việt Nam với cuốn sách đã được xuất bản gần đây: "Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc", (2009), sách tham khảo, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam có khá nhiều nhà nghiên cứu đến vấn đề đào tạo đội ngũ cán bộ cho hệ thống chính trị, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Việt Nam và Lào là hai nước có nhiều điểm tương đồng về chế độ chính trị, do vậy có thể nói những nguồn tư liệu quan trọng và thiết thực cho đề tài, trước hết lại là các kết quả nghiên cứu ở Việt Nam. Ở Việt Nam, có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu về công tác cán bộ nói chung và công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý nói riêng. 6 Về sách tham khảo, có thể kể đến một số cuốn tiêu biểu như sau: - "Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo và đội ngũ cán bộ quản lý kinh doanh thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" (1998), do Nguyễn Trọng Bảo làm chủ biên, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
Đây là một trong những cuốn sách bước đầu đề cập đến xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, trong đó có gắn với yêu cầu của công tác đào tạo cán bộ đáp ứng với yêu cầu của thời kỳ đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ở Việt Nam. - "Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" (2003), do Nguyễn Phú Trọng, Trần Xuân Sầm (Đồng chủ biên), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. Trong cuốn sách này, theo các tác giả, mỗi chế độ xã hội muốn đứng vững và phát triển đều phải được xây dựng nên bởi những con người có lòng trung thành với chế độ, có những phẩm chất và năng lực nhất định.
Ngày nay, đó chính là những cán bộ và công chức, những người phục vụ chế độ chính trị đáp ứng yêu cầu một Nhà nước của dân, do dân và vì dân; những người đại diện cho Nhà nước xây dựng và thực thi các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Cuốn sách nêu bật lên được cán bộ, công chức là nhân tố có tính quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia. Việt Nam giờ đây đang trong thời kỳ đổi mới đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, những thay đổi về kinh tế - xã hội đang đặt ra nhiều vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nhằm huy động mọi tiềm năng để đưa đất nước trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, có nền kinh tế phát triển, đời sống của nhân dân được nâng cao. Các tác giả khẳng định điều chỉ dẫn của Hồ Chí Minh rằng, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa, cán bộ, công chức là người gánh vác trọng trách nặng nề của đất nước.
Vì vậy, họ phải thực sự là những con người xã hội chủ nghĩa. 7 Các tác giả của cuốn sách cũng nêu bật lên rằng, ngay từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, vấn đề cán bộ đã được Đảng quan tâm hàng đầu và ngày càng được quan tâm hơn. Mấy năm gần đây, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về vấn đề cán bộ, công chức nhằm củng cố đổi mới, phát triển và nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, muốn đưa ra được những chủ trương, chính sách đúng đắn và thực hiện một cách có hiệu quả về công tác cán bộ, thì cùng với việc tăng cường công tác tổng kết thực tiễn nắm vững lý luận, cần phải đi sâu vào bản chất của vấn đề, thấy được những nét đặc thù và vai trò của cán bộ lãnh đạo qua từng giai đoạn cách mạng đồng thời nhận rõ những thuận lợi cũng như khó khăn mà giai đoạn phát triển mới đang đặt ra, cũng như yêu cầu cấp bách về việc nâng cao chất lượng đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo hiện nay.
Cuốn sách quan trọng này đã góp phần lý giải, hệ thống hoá các căn cứ khoa học của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp, từ đó đưa ra những kiến nghị về phương hướng, giải pháp nhằm củng cố, phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo cả về chất lượng, số lượng và cơ cấu cho phù hợp với yêu cầu hiện nay ở Việt Nam. - "Kiện toàn và đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới" (2006), do Nguyễn Hữu Tri (chủ biên), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội. Các tác giả cuốn sách cho rằng, tổ chức có vai trò to lớn đối với hoạt động của con người và xã hội, bởi vì nó tạo ra sự thống nhất và nhân sức mạnh của tập thể và mỗi người lên gấp bội.
Trong cuộc đấu tranh giành chính quyền, theo cách nói của Lênin, giai cấp vô sản không có vũ khí nào tốt hơn là "sự tổ chức". Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp, nhân dân lao động và cả dân tộc. Mục đích của Đảng là xây dựng nước Việt Nam độc lập, dân chủ giàu mạnh, xã hội công bằng, văn minh, thực hiện thành công chủ nghĩa 8 xã hội và chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam. Để thực hiện được mục đích cao cả ấy.
Đảng phải có sự thống nhất ý chí, thống nhất hành động, thống nhất kỷ luật và đặc biệt, phải được tổ chức một cách thống nhất và chặt chẽ, cán bộ trong tổ chức đó phải được đào tạo để đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ. Từ khi Đảng ra đời đến nay Đảng Cộng sản Việt Nam luôn lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản của Đảng, nguyên tắc quan trọng này chỉ đạo mọi hoạt động tổ chức, sinh hoạt nội bộ và phong cách làm việc của Đảng. Trong các giai đoạn cách mạng Đảng luôn quan tâm đền công tác tổ chức, bộ máy của Đảng và cả hệ thống chính trị, quan tâm đến công tác đào tạo cán bộ của bộ máy, coi đó là yếu tố quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp cách mạng của Đảng. Nhờ vậy cách mạng Việt Nam đã vượt qua muôn vàn khó khăn giành được nhiều thắng lợi.
Từ sau Đại hội VI (1986) đến nay, thực hiện đường lối đổi mới với việc xác định phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là nhiệm vụ then chốt, Đảng Cộng sản Việt Nam đã có nhiều nghị quyết về xây dựng và chỉnh đốn Đảng, trong đó đặc biệt coi trọng việc chấn chỉnh kiện toàn, củng cố hệ thống tổ chức, bộ máy của Đảng và các tổ chức khác trong hệ thống chính trị. Sau hơn 20 năm đổi mới, Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhiều lần đề ra các nghị quyết lớn về kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy, về cán bộ và công tác đào tạo cán bộ, đặc biệt là Nghị quyết Trung ương 7 khoá VIII (tháng 8-1999), kết quả là đã tạo được những chuyển biến tích cực và đồng bộ, góp phần bảo đảm và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội và các tổ chức trong hệ thống chính trị, nhất là về công tác đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo. Tuy nhiên, các tác giả cho rằng, hệ thống tổ chức bộ máy Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn còn những khuyết điểm, yếu kém như năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng còn nhiều mặt chưa đáp ứng yêu cầu của tình hình 9 mới; dân chủ trong Đảng và xã hội còn bị vi phạm; kỷ cương, kỷ luật ở nhiều cấp, nhiều lĩnh vực không nghiêm, nhất là ở cơ sở; việc xây dựng kiện toàn hệ thống tổ chức chưa đạt yêu cầu tinh gọn, hiệu quả, bộ máy còn cồng kềnh, chồng chéo, quan hệ trách nhiệm không rõ, hiệu lực, hiệu quả thấp, đội ngũ cán bộ lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị chưa đáp ứng yêu cầu. Vì vậy, vấn đề kiện toàn tổ chức bộ máy, cán bộ lãnh đạo của Đảng vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu.
Đây là cuốn sách được nghiên cứu tương đối có hệ thống những vấn đề cơ bản có liên quan đến kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng, đặc biệt đi sâu nghiên cứu phân tích thực trạng hệ thống tổ chức bộ máy của Đảng từ khi thực hiện đường lối đổi mới (năm 1986) đến nay. Từ đó, cuốn sách nêu lên những kiến nghị cụ thể với mong muốn được góp một tiếng nói vào vấn đề quan trọng đang được toàn Đảng, toàn dân quan tâm - vấn đề kiện toàn, đổi mới tổ chức trong đó có đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo của Đảng. - "Tăng cường đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt của hệ thống chính trị cấp tỉnh, thành phố (kinh nghiệm của Hà Nội)" (2008) của Cao Khoa Bảng, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
Đây là tài liệu có giá trị về công tác tổ chức và đào tạo cán bộ cấp tỉnh, thành ở Việt Nam hiện nay.