KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI CỤC BẢO TRỢ XÃ HỘI HỌC VIỆN THANH THIẾU NIÊN VIỆT NAM TÀI LIỆU MÔDUN ĐÀO TẠO CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI TRẺ EM BỊ ẢNH HƯỞNG THIÊN TAI VÀ TAI NẠN THƯƠNG TÍCH Hà Nội, 2012 0 MỤC LỤC Nội dung Trang Mục lục 1 Bảng chữ cái viết tắt 5 Chương trình khung chi tiết Mođul đào tạo 6 Bài I. Nhận diện các loại thiên tai và các loại hình thiên tai 21 I. Khái niệm thiên tai và các loại hình thiên tai 21 1. Các khái niệm cơ bản 21 2. Hiểm họa, thảm họa, thiên tai 27 II. Biến đổi khí hậu 28 1. Một số khái niệm liên quan 28 2. Biến đổi khí hậu 29 3. Một số biểu hiện của biến đổi khí hậu 30 4. Nguyên nhân dẫn đến biến đổi khí hậu 32 5.Chúng ta có thể làm gì để đối phó với BĐKH? 36 6. Tác động của biển đổi khí hậu với nhóm dễ bị tổn thương 39 III. Quản lý rủi ro thiên tai và nhiệm vụ của trẻ em 40 1. Áp thấp nhiệt đới, bão 42 3. Sạt lở đất 43 4. Dông và sét 45 6. Động đất 46 Bài II: Một số kỹ năng trong quản lý rủi ro thiên tai và biến đổi khí 47 hậu cho trẻ em I. Kỹ năng lập bản đồ rủi ro 47 1. Khái niêm Bản đồ rủi ro: 47 2. Khái niệm Nguồn lực cộng đồng: 47 3.Các bước lập bản đồ rủi ro 47 4. Một số vấn đề cơ bản cho một cuộc phỏng vấn thu thập thông tin để 50 vẽ bản đồ 5.Xây dựng chiến dịch truyền thông giáo dục giảm nhẹ thiên tai 53 II. Kỹ năng thoát hiểm 55 1. Phương án thoát hiểm 55 III. Kỹ năng mặc áo phao 56 i IV. Kỹ năng chuẩn bị dụng cụ khẩn cấp 57 1. Túi đựng dụng cụ khẩn cấp 57 2. Kỹ năng chuẩn bị túi đựng dụng cụ khẩn cấp 57 3.Gợi ý cho việc chuẩn bị túi đựng dụng cụ khẩn cấp 57 Bài III. Tổng quan về tai nạn thương tích ở trẻ em 59 I. Tai nạn thương tích là vấn đề sức khỏe cộng đồng và mang tính toàn 59 cầu 1. Tai nạn thương tích là vấn đề của y tế công cộng và mang tính toàn 60 cầu 3. Phân loại tai nạn thương tích ở trẻ em 62 II. Tai nạn thương tích đối với trẻ em Việt Nam 63 1. Tình hình tai nạn thương tích trẻ em ở Việt Nam 63 2. Nguyên nhân và hậu quả gây tai nạn thương tích trẻ em 65 3. Phòng, tránh tai nạn thương tích cho trẻ em 70 Bài IV: Một số tai nạn thương tích thường xảy ra với trẻ em 77 I. Tai nạn giao thông và biện pháp phòng tránh đối với trẻ em 77 1. Khái niệm chung và thực trạng của tai nạn giao thông đối với trẻ em.Nguyên nhân và nguy cơ TNGT ở trẻ em 79 3. Xử lý sơ cứu tai nạn giao thông trẻ em 83 4. Cách phòng tránh TNGT 85 5. Tuyên truyền cách phòng tránh tai nạn giao thông khi đi bộ 92 II. Đuối nước và các biện pháp phòng tránh đuối nước đối với trẻ em 93 1. Đuối nước là gì 93 2. Nguyên nhân và nguy cơ gây đuối nước ở trẻ em 95 3. các biện pháp phòng tránh đuối nước ở trẻ em 97 III. Ngã và các biện pháp phòng tránh đối với trẻ em 103 1. các biện pháp phòng tránh tai nạn ngã cho trẻ em 105 IV. Bỏng và các biện pháp phòng tránh đối với trẻ em 112 1. Một số nguyên nhân gây bỏng thường gặp và hậu quả của bỏng: 112 3. Các biện pháp phòng tránh bỏng cho trẻ em. Xử trí khi trẻ bị bỏng. Ngộ độc và phòng tránh ngộ độc cho trẻ em 123 1. Các biểu hiện ngoài của ngộ độc 123 2. Nguyên nhân gây ra ngộ độc ở trẻ em 124 3. Sơ cứu ban đầu 128 ii 4. cách phòng tránh 132 VI. Động vật cắn, đốt và các biện pháp phòng tránh đối với trẻ em 136 1. Một số vấn đề chung 136 2.Tuyên truyền giáo dục cách phòng tránh động vật cắn 147 VII. Ngạt, tắc đường thở và cách xửr lý đối với trẻ em 148 1. Các dấu hiệu ngạt, tắc đường thở 148 3. Nguyên nhân gây tắc đường thở, cách xử trí khi phát hiện trẻ bị ngạt, 149 tắc đường thở VIII. tai nạn do các vật sắc nhọn và các biện pháp phòng tránh đối với 156 trẻ em 1. Khái niệm và các thực trạng tai nạn do các vật sắc nhọn gây ra cho trẻ 157 em. Nguyên nhân và hậu quả gây tai nạn thương tích do vật sắc nhọn gây 157 ra cho trẻ em. Phát hiện những thương tổn và sơ cứu ban đầu 160 4. Các biện pháp phòng tránh tai nạn do vật sắc nhọn gây ra 163 IX. tai nạn do các trò chơi nguy hiểm và các biện pháp phòng tránh đối 164 với trẻ em 1. Những vấn đề chung 164 2. Tai nạn do các trò chơi nguy hiểm và các biện pháp phòng tránh đối 166 với trẻ em. Cách xử lý ta nạn do trò chơi nguy hiểm gây ra. Các biện pháp phòng tránh tai nạn thương tích do các trò chơi nguy 172 hiểm gây ra đối với trẻ em. Bài V: CTXH với trẻ em bị ảnh hưởng thiên tai và tai nạn thương 174 tích I. CTXH các nhân với trẻ em bị ảnh hưởng thiên tai và TNTT 174 1. Khái niệm Công tác xã hội cá nhân 174 2. Các yếu tố cấu thành trong công tác xã hội cá nhân. Khái niệm trẻ em, công tác xã hội cá nhân với trẻ em bị ảnh hưởng 175 bởi thiên tai và tai nạn thương tích. Mục đích Công tác xã hội cá nhân trong lĩnh vực trẻ em bị ảnh hưởng 177 bởi thiên tai và tai nạn thương tích. Các vai trò, chức năng của công tác xã hội cá nhân trong lĩnh vực trẻ 177 em bị ảnh hưởng bởi thiên tai và tai nạn thương tích. Quy trình tiến hành CTXH cá nhân với trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên 180 iii tai và tai nạn thương tích. Tiếp nhận đối tượng (thân chủ - trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai và 182 tai nạn thương tích) 2. Nhận diện vấn đề. Thu thập thông tin. Đánh giá chẩn đoán. Lập kế hoạch giải quyết vấn đề (kế hoạch trị liệu). Thực hiện kế hoạch (can thiệp/trị liệu). Quy trình tiến hành CTXH nhóm với trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên 193 tai và tai nạn thương tích. Khái niệm, mục đích của công tác xã hội nhóm. Quy trình công tác xã hội nhóm đối với trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên 195 tai và tai nạn thương tích. các chương trình, dịch vụ hỗ trợ trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai và 199 tai nạn thương tích. Mô hình Cộng đồng an toàn. Ngôi nhà an toàn. Các dịch vụ hỗ trợ cho trẻ. Một số chú ý khi tiếp cận, giao tiếp với trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên 203 tai và tai nạn thương tích. Khi tiếp cận 204 2.Khi giao tiếp 204 3. Khi tổ chức các hoạt động 204 VI. Một số kỹ năng khi làm việc với với trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai 207 và tai nạn thương tích. Kỹ năng tham vấn 207 2.Kỹ năng lắng nghe tích cực 208 3.Kỹ năng thấu cảm 209 4. Kỹ năng quan sát 210 iv CHỮ VIẾT TẮT TNTT Tai nạn thương tích BĐKH Biến đổi khí hậu BTXH Bảo trợ xã hội CTXH Công tác xã hội DVXH Dịch vụ xã hội DVCTXH Dịch vụ công tác xã hội KT-XH Kinh tế - Xã hội LĐTBXH Lao động – Thương binh và Xã hội NVCTXH Nhân viên công tác xã hội NVXH Nhân viên xã hội PHCN Phục hồi chức năng TGXH Trợ giúp xã hội v CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN ĐÀO TẠO CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI TRẺ EM BỊ ẢNH HƯỞNG THIÊN TAI VÀ TAI NẠN THƯƠNG TÍCH . Mã số mô đun: Thời gian mô đun: 45 giờ; (Lý thuyết: 23 giờ;Thực hành: 21 giờ ; kiểm tra : 1 giờ) I. VỊ TRÍ, TÍNH CHẤT CỦA MÔ ĐUN: - Vị trí mô đun: công tác xã hội đối với trẻ em bị ảnh hưởng bởi thiên tai và tai nạn thương tích là mô đun tự chọn trong chương trình đào tạo trung cấp nghề công tác xã hội liên quan tới cung cấp kỹ năng hỗ trợ đối tượng - Tính chất của mô đun: Là mô đun tự chọn, bổ sung lý thuyết nghề và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp II. MỤC TIÊU MÔ ĐUN: 1. Kiến thức: + Nắm bắt được kiến thức cơ bản: khái niệm về thảm họa, thiên tai, biến đổi khí hậu và cách quản lý rủi ro khi phòng ngừa thảm họa + Nắm bắt được kiến thức cơ bản về khái niệm, các dấu hiệu và biện pháp phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ em. + Một số cách sơ cứu thông thường khi bị tai nạn thương tích + Vai trò của cán bộ xã hội trong việc phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em 2. Kỹ năng: + Biết lập bản đồ rủi ro phòng ngừa thảm họa và biến đổi khí hậu cho trẻ em; các kỹ năng cơ bản trong công tác xã hội + Biết sơ cấp cứu khi bị tai nạn thương tích + Biết phòng tránh những tai nạn thương tích trong cộng đồng 3. Thái độ: 6 + Nhận thức được các mức độ nguy hiểm của thảm họa, biến đổi khí hậu và tai nạn thương tích đối với trẻ em, từ đó có cơ chế phòng ngừa chủ động trong cuộc sống. NỘI DUNG MÔ ĐUN: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Nhận diện các loại thiên tai và biến đổi khí 8 6 2 0 hậu Khái niệm thiên tai và cá loại hình thiên tai 3 3 0 0 Biến đổi khí hậu 1 1 0 0 Hậu quả của thiên tai và biến đổi khí hậu 1 1 0 0 Quản lý rủi ro trong thiên tai và nhiệm vụ của 3 1 2 0 trẻ em 2 Môt số kỹ năng trong quản ký rủi ro thiên 8 2 5 1 tai và biến đổi khí hậu cho trẻ em Kỹ năng lâp bản đồ rủi ro 4 2 2 0 Kỹ năng thoát hiểm 2 0 1 0 Kỹ năng mặc áo phao 1 0 1 0 Kỹ năng chuẩn bị dụng cụ khẩn cấp 1 0 1 0 Kiểm tra 1 3 Tổng quan về tai nạn thương tích ở trẻ em 3 2 1 TNTT là vấn đề sức khỏe cộng đồng và mang 1 1 0 0 tính toàn cầu Tình hình tai nạn thương tích ở trẻ em của Việt 1 1 0 0 Nam Phân loại tai nạn thương tích trẻ em 1 0 1 0 4 Một số TNTT thường xảy ra với trẻ em 18 4.
