SỞ LAO ĐỘNG – THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI ĐỒNG THÁP TRƯỜNG TRUNG CẤP THÁP MƯỜI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI TÂM THẦN NGÀNH/NGHỀ: CÔNG TÁC XÃ HỘI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCTM ngày tháng năm của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Tháp Mười. Tháp Mười 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 2 LỜI GIỚI THIỆU Ngày 25/3/2010, Thủ tướng Chính Phủ ban hành Quyết định số 32/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Phát triển Công tác Xã hội giai đoạn 2010 - 2020.
Mục tiêu chung là phát triển công tác xã hội (CTXH) trở thành một nghề ở Việt Nam; nâng cao nhận thức của toàn xã hội về nghề CTXH; xây dựng đội ngũ cán bộ, viên chức, nhân viên và cộng tác viên CTXH đủ về số lượng, đạt yêu cầu về chất lượng, gắn với phát triển hệ thống cơ sở cung cấp dịch vụ CTXH tại các cấp, góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội tiên tiến. Thực hiện mục tiêu chung đó Sở Lao động – Thương binh và xã hội Đồng Tháp xây dựng kế hoạch nhằm thực hiện lựa chọn, chỉnh sửa giáo trình đào tạo nhầm cung cấp giáo trình đào tạo cho nghề công tác xã hội trên địa bàn tỉnh. Công tác xã hội với người tâm thần là một nội dung trong bộ giáo trình công tác xã hội hệ đào tạo trung cấp đáp ứng trực tiếp vào nhu cầu người học để giải quyết những khó khăn đang gặp phải trong thực tế do thiếu kiến thức, thiếu kỹ năng chuyên môn đặc thù, thiếu phương pháp, cách thức giải quyết mang tính khoa học và hệ thống. Trong quá trình biên soạn, nhóm tác giả cảm ơn sự phối hợp và những ý kiến góp ý có giá trị từ các giảng viên Trường Đại học Đồng Tháp, Trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Vĩnh Long và các đơn vị giáo dục nghề nghiệp bạn.
Nhóm tác giả hy vọng rằng tài liệu này sẽ cung cấp những kiến thức, kỹ năng và những công cụ hữu ích cho việc giảng dạy, học tập trong quá trình đào tạo nghề công tác xã hội. Nhóm tác giả rất mong nhận được những ý kiến đóng góp hữu ích để có thể điều chỉnh tốt hơn trong tương lai và phù hợp hơn với nhu cầu học tập của mọi người. Tham gia thực hiện 1. Nguyễn Văn Cường 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU.3 BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TÌNH HÌNH SỨC KHỎE TÂM THẦN.
Khái niệm rối loạn tâm thần. Tổng quan về tâm thần. Kiến thức cơ bản rối loạn tâm thần. Nguyên nhân, hậu quả của rối loạn tâm thần.15 BÀI 2: MỘT SỐ RỐI LOẠN TÂM THẦN VÀ CÁCH HỖ TRỢ BỆNH NHÂN.
Đặc điểm tâm lý của bệnh nhân rối loạn tâm thần. Một số bệnh tâm thần và triệu chứng chung thường gặp. Rối loạn lo âu. Tâm thần phân liệt.
Sa sút trí tuệ. Rối loạn lưỡng cực. Rối loạn hiếu động thiếu tập trung (Attention deficit and hyperactive disorder – ADHD). 56 BÀI 3: CÁC CHÍNH SÁCH VÀ MÔ HÌNH, DỊCH VỤ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN TẠI VIỆT NAM.
Mô hình chăm sóc sức khỏe tâm thần. Mô hình chăm sóc dựa vào bệnh viên tâm thần. Mô hình chăm sóc dựa vào cộng đồng. Mô hình tiêu biểu:.
Các trung tâm bảo trợ xã hội của nhà nước. Giảm kỳ thị đối với người tâm thần. Sự kỳ thị của xã hội. Tự kỳ thị.68 Bài 4: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI TÂM THẦN.
Vai trò của nhân viên CTXH trong chăm sóc sức khỏe tâm thần. Vai trò và nhiệm vụ của nhân viên CTXH trong chăm sóc sức khỏe tâm thần. Một số nhiệm vụ cụ thể của nhân viên công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần. Các hoạt động hỗ trợ người tâm thần.
Các chính sách, pháp luật hỗ trợ người tâm thần. Các dịch vụ hỗ trợ người tâm thần ở Việt Nam. Nội dung can thiệp trong công tác xã hội với người tâm thần. Can thiệp khẩn cấp đối với trường hợp tự sát hay gây hại cho bản thân.
Trình bày kỹ thuật can thiệp khẩn cấp đối với trường hợp tự sát hay gây hại cho bản thân. 97 Tài liệu tham khảo:.98 5 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Công tác xã hội với người tâm thần Mã số mô đun: MĐ25 Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí môn học: Công tác xã hội với người tâm thần là mô đun nghề quan trọng của chương trình đạo tạo trung cấp, liên quan tới các hoạt động cung cấp dịch vụ cho thân chủ là người tâm thần. - Tính chất của mô đun: Là mô đun chuyên môn nghề bắt buộc. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Nắm bắt được kiến thức cơ bản về sức khỏe tâm thần, về một số rối loạn tâm thần kinh ưu tiên.
+ Trình bày được vai trò, nhiệm vụ của nhân viên công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe tâm thần. + Trình bày được một số chính sách và mạng lưới hỗ trợ người có rối loạn tâm thần. - Kỹ năng: + Trang bị cho học viên kỹ năng phát hiện các đối tượng có nguy cơ rối loạn tâm thần. + Xử trí các tình huống sơ cấp cứu tâm thần.
+ Giao tiếp, làm việc với người có rối loạn tâm thần. + Cơ bản trong quản lý, chăm sóc ca bệnh. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Thân thiện và không kỳ thị với người bị rối loạn tâm thần + Sẵn sàng hợp tác trong quá trình hỗ trợ người bị rối loạn tâm thần. 6 BÀI 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TÌNH HÌNH SỨC KHỎE TÂM THẦN Mục tiêu của bài: - Cung cấp những kiến thức cơ bản về sức khỏe tâm thần.
- Nguyên nhân gây rối loạn tâm thần. - Hậu quả của rối loạn tâm thần. - Hiểu rỏ những nguyên nhân gây rối loạn tâm thần và các phòng ngừa. - Cảm thông, chia sẻ, không kỳ thị.
Nội dung chính: 1. Khái niệm rối loạn tâm thần 1. Tổng quan về tâm thần 1. Sức khỏe Sức khỏe, theo Tổ chức Y tế Thế giới, là trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tinh thần và xã hội, không chỉ bao gồm có tình trạng không có bệnh hay thương tật.
Như vậy khi nói tới sức khỏe tốt thì không có nghĩa là chỉ sức khỏe thể chất tốt mà cả sức khỏe tâm thần tốt, trong đó có cả khả năng tương tác xã hội tốt của cá nhân. Sức khỏe tâm thần là gì? Sức khoẻ tâm thần được định nghĩa bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) là trạng thái hoàn toàn thoải mái mà ở đó mỗi cá nhân nhận thức rõ khả năng của mình, có thể đối phó với những căng thẳng bình thường trong cuộc sống, làm việc hiệu quả và năng suất và đóng góp cho cộng đồng. Một người có sức khỏe tâm thần tốt là người: Có khả năng tư duy/ suy nghĩ rõ ràng và logic. Có khả năng giải quyết các vấn đề trong cuộc sống.
Có khả năng tương tác, giao tiếp tốt với mọi người xung quanh (bạn bè, đồng nghiệp, gia đình…). Nói tới sức khoẻ tâm thần là nói tới trạng thái tích cực, hoạt động hiệu quả của tâm thần chứ không chỉ nói tới tình trạng trạng thái có rối loạn tâm thần. Rối loạn tâm thần Có nhiều sự nhầm lẫn về các khái niệm, định nghĩa về sức khỏe tâm thần. Rất nhiều người nghĩ rằng những hành vi bất thường - những hành vi lệch chuẩn là rối loạn tâm thần nhưng hai điều này không giống nhau.
Một người có thể có những hành vi hiếm gặp ở số đông người khác (chẳng hạn như sưu tầm lợn sứ, rất thông minh về toán v.v) nhưng không hề có rối loạn tâm thần. Ngược lại, những rối loạn tâm thân như trầm cảm hay lo âu lại thường khá phổ biến, xuất hiện ở nhiều người. Rogers (2005), Parker et al. (1995) giải thích rằng những điều chúng ta biết về 7 sức khỏe tâm thần và rối loạn tâm thần bị ảnh hưởng bởi 2 yếu tố: ngôn ngữ thông dụng hàng ngày (cách nói, chuyện, phim ảnh, bài hát, truyền thông v.v) và qua ngôn ngữ chuyên môn của những người làm nghề (bác sĩ tâm thần, cán bộ tâm lý, công tác xã hội, luật).
Hai yếu tố này tương tác với nhau theo một cách phức tạp, không có quy chuẩn đã tạo ra sự nhầm lần giữa các từ ngữ thông dụng (điên, hâm, tâm thần, v.) với những kiến thức khoa học. Chẳng hạn như trong đời thường, “sức khỏe”, “khỏe” thường được hiểu là sự không có bệnh tật thể chất, y tế. Liệu một người không có bệnh tật (được y học gọi tên) là mạnh khỏe? Theo định nghĩa của Tổ chức Y Tế Thế giới (WHO) về sức khỏe: “là trạng thái thoải mái toàn diện về thể chất, tâm thần và xã hội và không phải chỉ bao gồm có tình trạng không có bệnh hay thương tật”. Định nghĩa của WHO là một định nghĩa tổng quát nhưng lại mang tính chất chủ quan và tương đối.
Hầu hết mỗi cá nhân sẽ tự xem xét được mình mạnh khỏe hay không. Nhiều người có thể mắc một căn bệnh được y học biết đến, nhưng vẫn có thể tương đối khỏe mạnh. Sức khỏe không chỉ là khái niệm liên quan đến việc không bệnh tật, có những tổ chức, bộ phận cơ thể hoạt động tốt, có suy nghĩ tốt. Sức khỏe là khái niệm tổng thể, đề cập đến con người tổng thể.
Không chỉ là con người mà chúng ta thấy, mà còn là người chúng ta “cảm”. Sức khỏe là thể thống nhất của ba phần: thể chất, tâm thần và xã hội. Sức khỏe thể chất. Có thể được định nghĩa là trạng thái tất cả các bộ phận của cơ thể vẫn nguyên vẹn về mặt giải phẫu và hoạt động đúng chức năng sinh lý một cách hoàn hảo và hòa hợp.
Nó có thể bao gồm: các bộ phận cơ thể vẫn ở đúng chỗ và vị trí tự nhiên, các bộ phận không có bệnh, các bộ phận làm đúng chức năng sinh lý, chúng phối hợp nhịp nhàng với nhau; và cuối cùng các bộ phận này tạo thành một tổng thể tích hợp vẫn duy trì hoạt động trong trường hợp có stress. Sức khỏe xã hội. Bao gồm mối quan hệ giữa cá nhân và mọi người, cách thức cá nhân giao tiếp, tương tác, liên kết xã hội với mọi người. Nó liên quan đến cách mọi người kết bạn và hình thành cảm giác thuộc về một nhóm/cộng đồng.
Phần cuối cùng nhưng rất quan trọng là sức khỏe tâm thần.